III OSK 899/23

III OSK 899/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Lu 482/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-10-04
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 października 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 482/22 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 24 maja 2022 r. nr Adm-061-43/22 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 4 października 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 482/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi M. S. (dalej także "skarżący", "wnioskodawca") na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Zamościu ("organ") z dnia 24 maja 2022 r., nr Adm-061-43/22 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, oddalił skargę.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wnioskiem z dnia 15 stycznia 2022 r. skarżący zwrócił się o udostępnienie treści orzeczeń wraz z pisemnymi uzasadnieniami za lata 2017-2021 w sprawach karnych z oskarżeń o czyny z art. 197 k.k., 203 k.k. i 204 k.k.
Pismem z dnia 8 lutego 2022 r. wnioskodawca został wezwany do wykazania, że udzielenie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W odpowiedzi z dnia 15 lutego 2022 r. wnioskodawca wskazał, że informacja jest potrzebna do stworzenia propozycji poprawy działalności wymiaru sprawiedliwości w tego rodzaju sprawach, w związku z powstaniem stowarzyszenia mającego na celu dążenie do szeroko rozumianej sprawiedliwości w tego rodzaju sprawach.
Decyzją z dnia 3 marca 2022 r. Prezes Sądu Rejonowego w Biłgoraju ("organ pierwszej instancji") odmówił udostępnienia żądanej informacji.
Organ pierwszej instancji wskazał, że z uwagi na brak potrzebnych danych w dostępnych sądowi systemach informatycznych, udzielenie żądanej informacji wymagałoby dokonania stosownej kwerendy we wszystkich aktach spraw karnych za lata 2017-2021, których w systemie zarejestrowano 10. Wiązałoby się to z koniecznością zapoznania się z aktami tych wszystkich spraw. Zakres żądanej informacji, zdaniem organu pierwszej instancji, należało uznać za informację publiczną przetworzoną. Do uzyskania tego rodzaju informacji jest natomiast konieczne występowanie szczególnie istotnego interesu publicznego w celu uzyskania żądanej informacji po stronie wnioskodawcy. Udzielenie żądanej informacji wymagało wykazania przez wnioskodawcę, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W ocenie organu pierwszej instancji argument wnioskodawcy podniesiony pismem z dnia 15 lutego 2022 r. nie był wystarczający do przyjęcia, że udzielenie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Organ pierwszej instancji stwierdził, że fakt, iż informacja jest wnioskodawcy "potrzebna do stworzenia propozycji poprawy działalności wymiaru sprawiedliwości w tego rodzaju sprawach, w związku z powstaniem stowarzyszenia mającego na celu dążenie do szeroko rozumianej sprawiedliwości w tego rodzaju sprawach", nie stanowi o istnieniu po stronie wnioskodawcy realnego i konkretnego interesu społecznego dla udzielenia żądanych informacji.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący.
Rozpoznając odwołanie Prezes Sądu Okręgowego w Zamościu decyzją z dnia 4 lipca 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że żądana przez wnioskodawcę informacja ma walor informacji publicznej. Dotyczy bowiem udostępnienia wyroków sądów wraz z uzasadnieniami. Zgodził się także organ odwoławczy ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że żądana informacje należy uznać za informacje publiczną przetworzoną. Przygotowanie żądanej informacji wiązałoby się z czasochłonnymi i kosztownymi działaniami ze strony organu, wymagałoby analiz i opracowań zebranego materiału, które byłyby trudne do pogodzenia z bieżącymi działaniami zobowiązanego podmiotu i znacznie utrudniłyby wykonywanie przypisywanych mu zadań. Udostępnienie tej informacji wymagałoby bowiem zgromadzenia, a następnie dokonania przez personel organu, indywidualnej analizy treści orzeczeń wraz z pisemnymi uzasadnieniami za lata 2017-2021 w sprawach karnych z oskarżeń o czyny z art. 197 k.k., 203 k.k. i 204 k.k.
Organ stwierdził, że procedura wdrożona przez organ pierwszej instancji, wbrew stanowisku skarżącego, była w pełni prawidłowa, bowiem winien był on wykazać w odpowiedzi na wezwanie organu, że żądana informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego. W ocenie odwoławczego nie można uznać, że wskazana przez wnioskodawcę okoliczność, że żądana przez niego informacja jest "potrzebna do stworzenia propozycji poprawy działalności wymiaru sprawiedliwości w tego rodzaju sprawach, w związku z powstaniem stowarzyszenia mającego na celu dążenie do szeroko rozumianej sprawiedliwości w tego rodzaju sprawach", jest okolicznością wykazującą, że żądana informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego. Zdaniem organu odwoławczego pozycja wnioskodawcy nie wskazuje, aby mógł on w swoim codziennym działaniu mieć rzeczywistą możliwość wykorzystywania uzyskanych przetworzonych informacji publicznych w celu "usprawnienia" funkcjonowania odpowiednich organów. Skarżący wskazuje, że ma powstać w przyszłości stowarzyszenie, które "ma mieć na celu dążenie do szeroko rozumianej sprawiedliwości w tego rodzaju sprawach". W ocenie organu odwoławczego dla samego założenia stowarzyszenia nie jest niezbędne uzyskanie tego rodzaju informacji publicznej. Powyższe przemawia za indywidulanym, a nie publicznym interesem w pozyskaniu wnioskowanej informacji przetworzonej.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję organu drugiej instancji.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zakres wniosku i czasochłonność związana z przygotowaniem wnioskowanej informacji powoduje że zachodzi przypadek informacji przetworzonej. Udostępnienie żądanej informacji wiązałoby się nie tylko z wykonaniem kserokopii lub skanów dokumentów, usunięcia danych prawnie chronionych – anonimizacją, ale, co należy podkreślić, poprzedzone musiałoby być wnikliwą analizą treści uzasadnień, w tym wykreślenia nie tylko elementów formalnych, ale także fragmentów co do okoliczności danego zdarzenia – popełnienia przestępstwa. Anonimizacja musiałaby skutkować modyfikacją treści uzasadnień w stopniu znacznym, a taka ingerencja w treść uzasadnienia orzeczenia sądowego, przekraczająca typową anonimizację, wymaga zwiększonego nakładu czasowego i znacznej ostrożności, by nie pozbawić dokumentu kompletności i zachować logikę rozumowania sądu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji taki skutek mogłoby wywołać uwzględnienie wniosku, wymagający do jego uwzględnienia kilkudniowego zaangażowania oddelegowanego specjalnie w tym celu pracownika organu zobowiązanego, co z oczywistych względów czyniłoby niemożliwym podejmowanie przez niego zwykłych czynności służbowych, zakłócając tym samym prawidłowe działanie sądu. Okoliczności te powodują, że żądana informacja stanowi w istocie informację przetworzoną, a to wymaga zaistnienia przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego.
Sąd wskazał, że nie bez znaczenia pozostaje kategoria spraw, o udostępnienie której wnioskował skarżący. Sprawy te dotyczą przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości (art. 197 k.k. – przestępstwo zgwałcenia lub wymuszenia czynności seksualnej, art. 203 k.k. - przestępstwo zmuszenia do uprawiania prostytucji, 204 k.k. – przestępstwo stręczycielstwa, sutenerstwa i kuplerstwa). Zdaniem Sądu anonimizacja wyroków i ich uzasadnień w sprawach tej kategorii nie mogłaby przyjąć prostego technicznego charakteru, gdyż celem uniemożliwienia jakiejkolwiek identyfikacji występujących tam stron postępowania, a także ze względu na okoliczności popełnienia czynów mogłoby okazać się konieczne usunięcie całych fragmentów, co prowadziłoby w istocie do wytworzenia nowego dokumentu o odmiennej od pierwotnej treści. Anonimizacja musiałaby skutkować modyfikacją treści uzasadnień w stopniu znacznym, a taka ingerencja w treść uzasadnienia orzeczenia sądowego, przekraczająca typową anonimizację, wymaga zwiększonego nakładu czasowego i znacznej ostrożności. W konsekwencji udostępnienie wyroków i uzasadnień w tego typu sprawach wymaga bardziej niż zwykle zaawansowanego procesu anonimizacji. Wiąże się to z wnikliwą, szczegółową analizą treści tych orzeczeń, co nie tylko stanowi o znaczącym nakładzie pracy, ale i prowadzi do powstania nowej pod względem jakości informacji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia z dnia 6 października 2020r., II SA/Łd 425/20, CBOSA). Uwzględnienie wniosku wymagałoby kilkudniowego zaangażowania oddelegowanego specjalnie w tym celu pracownika organu zobowiązanego, co z oczywistych względów czyniłoby niemożliwym podejmowanie przez niego zwykłych czynności służbowych, zakłócając tym samym prawidłowe działanie tego sądu.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji trafnie uznały, że skarżący pomimo wezwania ze strony organu pierwszej instancji nie wykazał, ażeby udostępnienie żądanej informacji publicznej było szczególnie istotne dla interesu publicznego. Prawidłowo uznano, że pozycja wnioskodawcy nie wskazuje, aby mógł on w swoim codziennym działaniu mieć rzeczywistą możliwość wykorzystywania uzyskanych przetworzonych informacji publicznych w celu "usprawnienia" funkcjonowania odpowiednich organów. Dla samego założenia stowarzyszenia nie jest niezbędne uzyskanie tego rodzaju informacji publicznej. Zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo oceniły, że wniosek skarżącego nie służy jakiemukolwiek dobru publicznemu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o:
1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie;
2. na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 769 ze zm., dalej p.p.s.a.) o rozpatrzenie sprawy na rozprawie;
3. przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one opłacone w całości ani w części;
4. zwolnienie skarżącego od opłaty od skargi kasacyjnej, gdyż przebywa on w Zakładzie Karnym i jego sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie tego kosztu.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 2, art. 2 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 912; dalej "u.d.i.p.") przez:
A) błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wnioskowany przez skarżącego dostęp do informacji publicznej dotyczy "informacji przetworzonej", o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., podczas gdy w rzeczywistości rzeczona informacja zalicza się do kategorii informacji "prostych" i w związku z tym nie wymaga wykazania przez skarżącego spełnienia przesłanki jej "szczególnej istotności dla interesu publicznego";
B) błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przesłankę "szczególnej istotności dla interesu publicznego" należy rozumieć w ten sposób, iż skarżący musi mieć obiektywną możliwość spowodowania zmiany stosowanej praktyki przez organy administracji publicznej, oraz że przy ocenie, iż przesłanka ta została spełniona należy brać także pod uwagę charakter lub pozycję podmiotu wnioskującego, podczas gdy wspomnianą przesłankę należy uznać za wypełnioną w takiej sytuacji, w której pozyskanie określonej informacji i jej upublicznienie leży w interesie nie tylko wnioskodawcy, ale także innych obywateli;
C) niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący nie wykazał, że uzyskanie przez niego dostępu do informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego;
2. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez ich niezastosowanie i odmowę udzielenia skarżącemu, w trybie dostępu do informacji publicznej, kopii orzeczeń sądowych, podczas gdy w świetle naruszonych przepisów treść orzeczeń sądów powszechnych jako dane publiczne stanowi informację publiczną podlegającą udostępnieniu każdemu zainteresowanemu;
3. art. 16 ust. 2 pkt 2 oraz art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, w której uzasadnieniu nie wskazano podmiotów, ze względu na których dobra wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji;
4. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, mimo braku istnienia w niniejszej sprawie podstaw do ograniczenia - konstytucyjnie i ustawowo chronionego - prawa skarżącego do dostępu do informacji publicznej;
II. na podstawie art. 174 pkt p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 769 ze zm., dalej "k.p.a.") w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez niewskazanie przez Sąd jakiego rodzaju "przekształceń" ze strony organu (informacji znajdujących się w posiadaniu organu) wymaga (rzekomo) informacja żądana przez skarżącego oraz jakiego rodzaju "działań organizacyjnych" i "środków osobowych" wymaga (rzekomo) udostępnienie informacji żądanej przez skarżącego, co sprawia, że uzasadnienie prawne zaskarżonego wyroku - w zakresie w jakim odnosi się do uzasadnienia stanowiska Sądu i organu, iż żądana przez skarżącego informacja była informacją przetworzoną - obarczone jest istotnymi brakami;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegającego na niewyjaśnieniu w należyty sposób podstawy prawnej rozstrzygnięcia, niedostatecznym odniesieniu się do zarzutów skargi w zakresie wykazania przez skarżącego, że wnioskowana przez niego informacja nie stanowi informacji przetworzonej, a także iż otrzymanie przez niego ewentualnej informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, oraz że uzależnienie udostępnienia informacji publicznej od "dobrej woli" organu jest niedopuszczalne.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skarga kasacyjna w niniejszej sprawie podlegała rozpoznaniu w granicach przytoczonej w niej podstawy.
Zarzut 1. skargi kasacyjnej zmierza do podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji w zakresie kwalifikacji żądanej informacji jako informacji publicznej przetworzonej oraz oceny charakteru interesu realizowanego wnioskiem dostępowym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te są chybione, ponieważ stanowisko Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest prawidłowe.
Autor skargi kasacyjnej w ramach tego zarzutu utworzył zbitkę przepisów - szeregu norm prawnych, które w jego ocenie miał naruszyć Sąd pierwszej instancji bez wskazania konkretnie, na czym polega naruszenie każdej z tych norm. Metoda formułowania zarzutów w ten sposób została trafnie uznana w orzecznictwie za nieprawidłową (pogląd ten wielokrotnie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny – por. np. wyroki NSA z: 18 października 2011 r., II FSK 797/10; 13 września 2011 r., II FSK 593/10; 18 maja 2011 r., II FSK 62/10; 19 grudnia 2014 r., II FSK 2957/12 i powołane tam orzecznictwo, 20 stycznia 2022 r., III FSK 2147/21; 14 lipca 2022 r., III OSK 1434/21).
Taki sposób opracowania skargi kasacyjnej uniemożliwia odniesienie się do każdego z zarzutów odrębnie, ograniczając skuteczność zarzutu. Rozbudowana w podpunktach a-c treść zarzutu wskazuje jednak, iż autor skargi kasacyjnej kwestionuje zakwalifikowanie wnioskowanej informacji jako przetworzonej. W tym zakresie możliwe jest merytoryczne odniesienie się do zarzutu.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje m.in. uprawnienia do "uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego". Cytowana regulacja dotycząca informacji przetworzonej stanowi wyjątek od zasady statuowanej w art. 2 ust. 2 u.d.i.p., w myśl której od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Problem interesu prawnego nie jest jednakże objęty granicami skargi kasacyjnej. Choć ustawodawca posłużył się w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. terminem "informacja przetworzona", to go nie zdefiniował, ani nawet bliżej nie określił. Termin "informacja prosta" w u.d.i.p. w ogóle nie występuje.
Analiza bogatego orzecznictwa sądowoadministracyjnego pozwala jednak ustalić sposób pojmowania obu pojęć. Powszechnie przyjmuje się, że informacja prosta to taka, która jest już w posiadaniu zobowiązanego i może zostać od razu udzielona wnioskodawcy, a jej wyodrębnienie ze zbiorów informacji (rejestrów, zbiorów dokumentów, akt postępowań) nie jest związane z koniecznością poniesienia pewnych kosztów osobowych lub finansowych trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji. Z kolei informacja publiczna przetworzona to taka informacja publiczna, która może być przyporządkowana do jednej z niżej wskazanych typów:
- w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste (por. wyrok NSA z 30 września 2015 r., I OSK 1746/14);
- jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniana w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów (por. wyroki NSA z: 5 kwietnia 2013 r., I OSK 89/13, 17 października 2006 r., I OSK 1347/05) na podstawie pierwotnego zasobu danych (por. wyroki NSA z: 12 grudnia 2012 r., I OSK 2149/12, 5 kwietnia 2013 r., I OSK 89/13, 3 października 2014 r., I OSK 747/14);
- jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu – "przy rozstrzyganiu tego typu spraw należy mieć na uwadze, iż ograniczenie wprowadzone przepisem art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie udzielania informacji publicznej przetworzonej ma zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupiać się będą nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych kompetencji, lecz na czynnościach związanych z udzielaniem informacji publicznej" (wyroki NSA z 5 września 2013 r. I OSK 953/13, I OSK 866/13, I OSK 865/13); "proces powstawania informacji (przetworzonej) skupia podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej na jej wytworzeniu dla wnioskodawcy, odrywając go od przypisanych mu kompetencji i zadań, toteż ustawodawca zdecydował, że proces wytworzenia nowej informacji w oparciu o posiadane dokumenty obwarowany będzie koniecznością wykazania, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego" (por. wyrok NSA z 9 października 2010 r., I OSK 1737/12);
- może być jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego (por. wyroki NSA z: 28 kwietnia 2016 r., I OSK 2658/14, 5 stycznia 2016 r., I OSK 33/15). Ten rodzaj informacji publicznej stanowi jakościowo nowy typ informacji, przygotowany specjalnie dla wnioskodawcy, a zatem to taka informacja, której organ wprost nie posiada i dla jej wytworzenia niezbędne jest przeprowadzenie pewnych działań na posiadanych już informacjach. W wyniku tych działań powstaje nowa merytorycznie informacja. Nie jest ona jedynie innym technicznie zestawieniem danych, innym sposobem ich uszeregowania, ale stanowi jakościowo nową informację, prowadzącą zazwyczaj do określonej oceny, czy interpretacji danego zjawiska (zob. wyrok WSA z 23 września 2009 r., II SA/Wa 978/09; podobnie wyroki NSA: z 30 października 2008 r., I OSK 951/08; z 27 czerwca 2013 r., I OSK 529/13). Przetworzenie informacji wymaga więc dokonania stosownych działań analitycznych, zebrania lub zsumowania pojedynczych informacji na podstawie różnych kryteriów wynikających z treści wniosku (zob. wyrok NSA z 5 marca 2013 r., I OSK 3097/12). Informacją przetworzoną jest taka informacja, która nie była w posiadaniu zobowiązanego, ale została przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy, wedle wskazanych przez niego kryteriów. Podnosi się jednak, że często przygotowanie takiej informacji wiąże się z poniesieniem określonych środków finansowych i organizacyjnych, często trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami organu państwa (zob. wyrok NSA z 5 września 2013 r., I OSK 865/13). Powstanie tego rodzaju informacji powoduje, że dla jej wytworzenia koniecznym jest zaangażowanie ponadprzeciętnych zasobów zobowiązanego, niezwiązanych z jego zwykłą, codzienną działalnością;
- nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją – "informacja przetworzona obejmuje dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się zatem musi z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników – może być traktowana jako informacja przetworzona" (por. wyroki NSA z: 5 marca 2015 r., I OSK 863/14, z 4 sierpnia 2015 r., I OSK 1645/14, z 9 sierpnia 2011 r., I OSK 977/11);
- której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej liczby dokumentów – "informacja przetworzona w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej to nie tylko taka, która powstaje w wyniku poddania posiadanych informacji analizie albo syntezie i wytworzenia w taki właśnie sposób nowej jakościowo informacji (...); w pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) wielu dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej" (por. wyroki NSA z: 2 października 2014 r., I OSK 140/14, 21 września 2012 r., I OSK 1477/12, 9 sierpnia 2011 r., I OSK 792/11, 8 czerwca 2011 r., I OSK 426/11, 17 października 2006 r., I OSK 1347/05).
Z niepodważonego skargą kasacyjną stanu faktycznego będącego podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że skarżący domagał się udostępnienia bardzo szerokiego zakresu danych. Uwzględnienie wniosku wiązałoby sią z koniecznością przeglądania akt, a przede wszystkim dokonaniem ich anonimizacji. Anonimizacja musiałaby skutkować modyfikacją treści orzeczeń w stopniu znacznym ze względu na zagrożenie ujawnienia danych osobowych pokrzywdzonych, podejrzanych oraz przedmiotu postępowania, czy przebiegu zdarzeń. Taka ingerencja w treść orzeczenia sądowego w tak wrażliwych sprawach jak objęte wnioskiem dostępowym, przekraczająca typową anonimizację, wymaga zwiększonego nakładu czasowego i znacznej ostrożności. W konsekwencji udostępnienie orzeczeń w sprawach karnych o czyny opisane w art. 197 k.k, art. 203-204 k.k wymaga bardziej niż zwykle zaawansowanego procesu anonimizacji, zmierzającego do pozbawienia uzasadnień orzeczeń treści odnoszących się do wskazanych wyżej danych umożliwiających identyfikację osób fizycznych w kontekście przedmiotu postępowania karnego. Wiąże się to z wnikliwą, szczegółową analizą treści tych orzeczeń, co nie tylko stanowi o znaczącym nakładzie pracy, ale i prowadziłoby do powstania nowej pod względem jakości informacji. Dokonanie tych czynności wiązałoby się z zaangażowaniem oddelegowanego specjalnie w tym celu pracownika organu zobowiązanego, co z oczywistych względów czyniłoby niemożliwym podejmowanie przez niego czynności służbowych leżących w zwykłym zakresie jego zadań, zakłócając tym samym prawidłowe działanie jednostki. Wyszukanie, zestawienie, weryfikacja i przygotowanie do udostępnienia oraz opracowanie nowych zestawień i zanonimizowanych dokumentów żądanych we wniosku powoduje konieczność poniesienia znacznego nakładu pracy pracownika (pracowników) oddelegowanego do tych czynności.
Racje ma zatem Sąd pierwszej instancji, że zakres wniosku i czasochłonność związana z przygotowaniem wnioskowanej informacji powoduje, iż zachodzi przypadek informacji przetworzonej.
Dalej wskazać należy, że analiza stanu prawnego oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazuje, że ustalenie znaczenia pojęcia informacji przetworzonej nie jest możliwe w drodze wykładni z zastosowaniem narzędzi gramatyczno-językowych. Rekonstrukcja znaczenia tego wyrażenia językowego następuje bowiem na etapie stosowania prawa, wówczas gdy organ lub sąd na gruncie ustalonego stanu faktycznego muszą podjąć decyzję cząstkową, czy w konkretnym układzie danej sprawy wniosek dotyczy informacji prostej czy przetworzonej. Stąd też zarzut błędnej wykładni przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie może okazać się skuteczny.
Zgodzić należy się z sądem pierwszej instancji, iż wnioskodawca nie wykazał szczególnej istotności dla interesu publicznego. Na gruncie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. między uzyskaniem informacji publicznej przetworzonej przez konkretną osobę a interesem publicznym musi istnieć zależność rzeczywista, nie hipotetyczna, wskazująca na przydatność w załatwieniu skonkretyzowanego problemu przez podmiot, który domaga się udostępnienia informacji publicznej. Właściwości podmiotu występującego z wnioskiem muszą dawać wysokie prawdopodobieństwo wykorzystania dodatkowego zaangażowania administracji w wytworzenie informacji przetworzonej do osiągnięcia interesu publicznego, a sama sytuacja musi być szczególnie istotna z punktu widzenia tego interesu.
Zwrócić także należy uwagę, iż sąd pierwszej instancji uznał, że przesłanka ta nie została wykazana. Skuteczne kwestionowanie stanowiska sądu w takim przypadku możliwe było wyłącznie w drodze zarzutu naruszenia prawa procesowego.
Odnosząc się do zarzutu 1c. wskazać należy, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji nie może zatem następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/1), a ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Wynika to z tego, iż norma prawa materialnego określa zakres przesłanek materialnych, tj. okoliczności faktycznych, których wystąpienie uzasadnia orzekania przez organ w danej sprawie. Przepisy prawa materialnego wytyczają zakres postępowania wyjaśniającego organu, wskazują okoliczność prawnie relewantne, które muszą zostać ustalone w sprawie, aby możliwe stało się zastosowanie kompetencji orzeczniczej organu i rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej lub dyscyplinarnej. Ustalenie podstawy faktycznej następuje jednak w oparciu o normy procesowe regulujące zakres, rodzaj i sekwencje czynności procesowych, które mają doprowadzić organ do rozstrzygnięcia. Treść tego zarzutu jest zaś jednoznaczna i wynika z niej, że służy on zakwestionowaniu ustaleń faktycznych sądu. Z tych względów zarzut 1 a-c nie mógł okazać się uzasadniony.
Zarzut 2-4 są nieuzasadnione. Zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2004 r., OSK 284/04, niepubl., wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012r., I OSK 294/12; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., II OSK 329/12; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., I OSK 2255/12; wyrok NSA z dnia 8 września 2017 r., I OSK 3080/15, www.cbosa). Zarzut taki mógłby okazać się skuteczny jedynie wówczas, gdyby autor skargi kasacyjnej zarzucając niezastosowanie określonego przepisu jednocześnie wskazał przepis, który w jego przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez niego wskazywanego - wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia, co czyni zarzuty 2-4 nieuzasadnione.
Zarzut pierwszy naruszenia prawa procesowego jest nieuzasadniony. Przepis art. 107 § 1 k.p.a. reguluje treść decyzji administracyjnej i szczegółowo wymienia poszczególne jej elementy formalne. Z kolei z treści zarzutu wynika, iż autor skargi kasacyjnej kwestionuje w jego drodze ustalenia faktyczne przyjęte przez organ, a następnie przez sąd na etapie wyrokowania. Treść czynności procesowych i przebieg postępowania wyjaśniającego jest regulowany przez inne przepisy k.p.a. Z tych względów nie jest prawnie skuteczne wzruszenie ustaleń faktycznych przez zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a., co czyni zarzut pierwszy nieuzasadniony.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09; z dnia 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13, publik. CBOSA). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia i swoje stanowisko co do pojęcia informacji przetworzonej oraz interesu publicznego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Polemika z ustaleniami Sądu pierwszej instancji i oceną stanu faktycznego dokonaną przez Sąd, jak i procesem zastosowania prawa materialnego, nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia powołanego przepisu. Tym samym zarzut w zakresie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało uznać za niezasadny.
Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, ponieważ art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa na podstawie art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny (art. 254 § 1 p.p.s.a.) przy zastosowaniu przepisów art. 258-261 p.p.s.a.