III OSK 89/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną B.W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie, które odrzuciło skargę żołnierza na bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej w przedmiocie przyznania prawa do bezpłatnego wyżywienia. WSA uzasadnił odrzucenie skargi wyłączeniem z kognicji sądów administracyjnych spraw wynikających z podległości służbowej między przełożonymi a podwładnymi (art. 5 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji wskazał, że dotyczy to zarówno aktów formalnych, jak i bezczynności organów w sprawach objętych podległością służbową, która jest cechą charakterystyczną stosunków służbowych w wojsku i innych służbach paramilitarnych. NSA w pełni podzielił stanowisko WSA, powołując się na własne wcześniejsze orzecznictwo. Sąd podkreślił, że kontrola bezczynności organu jest możliwa tylko w przypadkach przewidzianych w p.p.s.a., a sprawy wyłączone z kognicji sądu nie podlegają takiej kontroli. W ocenie NSA, sprawa dotycząca prawa do bezpłatnego wyżywienia żołnierza zawodowego mieści się w kategorii spraw z zakresu wewnętrznej sfery działania Sił Zbrojnych RP, objętych podległością służbową. W związku z tym, organ nie był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej, a jego ewentualna bierność nie podlegała kontroli sądowoadministracyjnej. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za nieuzasadnioną. Sąd odmówił również zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu, powołując się na uchwałę NSA I OPS 4/07, zgodnie z którą przepisy dotyczące kosztów nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie WSA kończące postępowanie w sprawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ścisłego wyłączenia jurysdykcji sądów administracyjnych w sprawach wynikających z podległości służbowej w wojsku i innych służbach mundurowych, nawet w kontekście bezczynności organu w sprawach socjalnych (wyżywienie).
Dotyczy wyłącznie spraw objętych ścisłą podległością służbową, gdzie nie ma równorzędności stron. Nie dotyczy spraw, gdzie wydawana jest decyzja administracyjna w rozumieniu materialnym, która nie wynika bezpośrednio z relacji przełożony-podwładny.
Zagadnienia prawne (1)
Czy skarga na bezczynność organu w sprawie przyznania żołnierzowi zawodowemu prawa do bezpłatnego wyżywienia podlega kognicji sądów administracyjnych, czy też jest wyłączona z uwagi na podległość służbową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sprawy wynikające z podległości służbowej między przełożonymi a podwładnymi, w tym dotyczące przyznania prawa do bezpłatnego wyżywienia, są wyłączone z kognicji sądów administracyjnych na mocy art. 5 pkt 2 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej, która jest cechą charakterystyczną stosunków służbowych w wojsku. Wyłączenie to dotyczy wszelkich wewnętrznych aktów administracyjnych i działań organów w ramach stosunku służbowego, w tym bezczynności.
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 5 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłącza z kognicji sądów administracyjnych sprawy wynikające z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stanowi podstawę do odrzucenia skargi w przypadku braku właściwości sądu.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 182 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia rozpoznanie skargi kasacyjnej od postanowienia WSA na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
u.o.o. art. 334 § ust. 1, ust. 4 pkt. 3 i ust. 5 pkt. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyny
Przepisy prawa materialnego dotyczące obrony Ojczyzny, które skarżący zarzucił Sądowi I instancji, że nie zastosował.
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie równoważnika pieniężnego przysługującego żołnierzom zawodowym Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w zamian za bezpłatne wyżywienie niewydane w naturze § § 2 pkt. 1 i § 3 pkt. 4
Przepisy wykonawcze dotyczące równoważnika pieniężnego za wyżywienie.
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie bezpłatnego wyżywienia żołnierzy zawodowych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej § § 8 pkt 1
Przepis wykonawczy dotyczący bezpłatnego wyżywienia żołnierzy.
u.s.w.ż.z. art. 137b § ust. 1
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
Poprzednio obowiązujący przepis dotyczący uprawnień żołnierza zawodowego do wyżywienia, który był stosowany przez przełożonych skarżącego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa dotyczy podległości służbowej między przełożonym a podwładnym, co wyłącza kognicję sądów administracyjnych na mocy art. 5 pkt 2 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt. 8 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez odmowę dokonania kontroli działalności administracji publicznej. • Naruszenie art. 5 ust. 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż bezczynność skarżonego organu jest przejawem podległości służbowej. • Naruszenie przepisów ustawy o obronie Ojczyzny oraz rozporządzeń wykonawczych poprzez niezastosowanie prawa materialnego obligującego organ do wydania decyzji.
Godne uwagi sformułowania
sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi • spod kontroli sądowej wyłączona jest wszelka działalność organów administracji publicznej w omawianej kategorii spraw • nie ulega wątpliwości, że wszelkie działania organów administracji publicznej podejmowane w tym zakresie również nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej • zawarte w art. 5 pkt 2 p.p.s.a. wyłączenie właściwości sądu administracyjnego dotyczy wszelkich czynności i aktów administracyjnych wewnętrznych podejmowanych w stosunku do podmiotów pozostających w stosunkach zależności służbowej z organem podejmującym takie działania
Skład orzekający
Ewa Kwiecińska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłego wyłączenia jurysdykcji sądów administracyjnych w sprawach wynikających z podległości służbowej w wojsku i innych służbach mundurowych, nawet w kontekście bezczynności organu w sprawach socjalnych (wyżywienie)."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw objętych ścisłą podległością służbową, gdzie nie ma równorzędności stron. Nie dotyczy spraw, gdzie wydawana jest decyzja administracyjna w rozumieniu materialnym, która nie wynika bezpośrednio z relacji przełożony-podwładny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważną granicę kognicji sądów administracyjnych, co jest kluczowe dla prawników procesowych. Choć dotyczy żołnierzy, mechanizm wyłączenia jurysdykcji jest uniwersalny dla stosunków służbowych.
“Czy żołnierz może pozwać dowódcę za brak wyżywienia? Sąd administracyjny mówi: nie, to sprawa służbowa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.