III OSK 860/22

III OSK 860/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Mariusz Kotulski
Zbigniew Ślusarczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1586/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-12-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant starszy sekretarz sądowy Olga Wrońska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Poczty Polskiej S.A. w Warszawie i Stowarzyszenia [...] w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1586/21 w sprawie ze skargi Stowarzyszenie [...] w W. na decyzję Poczta Polska S.A. w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r. nr BKZB.DOIN.0271.144.2020 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od Poczty Polskiej S.A. w Warszawie na rzecz [...] w W., 3. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od Stowarzyszenia [...] w W. na rzecz Poczty Polskiej S.A. w Warszawie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 grudnia 2021 r. sygn. II SA/Wa II SA/Wa 1586/21 wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie z 25 lutego 2021 r. nr BKZB.DOIN.0271.144.2020 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151, art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku Poczty Polskiej S.A. z 9 października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w sprawie przyznania rekompensaty, w tym w tabeli nr 1 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 8 i 9, w tabeli nr 2 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 5 i 6 (pkt 1), w pozostałym zakresie oddalił skargę (pkt 2) oraz zasądził od Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. kwotę 680 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3).
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zaskarżoną decyzją Poczta Polska S.A. (dalej jako "Spółka") po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenie [...] (dalej jako "Stowarzyszenie") z 21 grudnia 2020 r. odmówiła udostępnienia:
1. fragmentów wniosku złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego, znak: WZF.26/BPNW.20/2020 z 9 października 2020 r. w sprawie przyznania Poczcie Polskiej rekompensaty, na pokrycie poniesionych kosztów związanych z przygotowaniem się do wyborów powszechnych na Prezydenta RP zarządzonych w 2020 r. z możliwością głosowania korespondencyjnego, zaczernionych na kopii wniosku dołączonej do pisma z 25 lutego 2021 r., w tym w Tabeli 1 - wyłączono kolumnę 3, 4, 5, 7, 8, 9 oraz wiersz 8, 9 oraz poddano anonimizacji wiersz 4, 5; w Tabeli 2 - wyłączono kolumnę 3, 4, 5, 7, 8, 9 oraz wiersz 5, 6; w Tabeli 3 – wyłączono w całości);
2. udostępnienia załączników do wniosku Poczty Polskiej, to jest:
1) załącznik 1 - projekt umowy;
2) załącznik 2 – specyfikacja kosztów i wydatków poniesionych i trwających oraz dalsze dokumenty do załącznika nr 2;
3) specyfikacja kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę wraz z załącznikami.
Jako podstawę prawną decyzji Spółka wskazała art. 5 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 – dalej: "u.d.i.p."). W uzasadnieniu decyzji podkreśliła, że wymienione dane korzystają z ochrony przewidzianej w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, którą stanowi "poufna" informacja posiadająca wartość gospodarczą, a w szczególności informacja techniczna, technologiczna lub organizacyjna. Spółka wskazała, że działa ona w otoczeniu silnej konkurencji operatorów pocztowych i podlega tym samym, co oni, zasadom wolnego rynku. Poczta nie otrzymuje środków ze Skarbu Państwa na bieżącą działalność i utrzymanie, lecz sama wypracowuje swoje zyski. Tym samym gospodaruje własnymi środkami niebędącymi środkami publicznymi. Spółka wskazała, że przedmiot wniosku objęty jest tajemnicą przedsiębiorcy, a wniosek wraz z załącznikami znany jest wyłącznie wąskiej grupie pracowników Spółki oraz jej zarządowi. Jednocześnie wskazała, że objęte ochroną informacje, tj. zaczernione fragmenty wniosku oraz załączniki, mają dla niej istotną wartość gospodarczą, podlegającą ochronie prawnej. Wnioskowane dokumenty zawierały bowiem informacje dotyczące:
a) kwot wynagrodzenia wynegocjowanych przez Pocztę, wielkości zamówień zleconych podwykonawcom na usługi świadczone zwykle przez Pocztę, tj. druk i konfekcjonowanie,
b) stosowanych przez Pocztę rozwiązań organizacyjnych, m.in. obrazujących kanały przepływu dokumentów i informacji, strukturę organizacyjną, sposoby organizacji pracy przy świadczeniu usług, kierunki działania spółki, metody zabezpieczenia danych, sposoby kalkulacji cen oraz wypracowanie zasad współpracy pomiędzy poszczególnymi jednostkami,
c) szczegółów na temat kosztów magazynowania, organizacji ochrony obiektów przez Pocztę, według dyspozycji zleceniodawcy ujawnienie tych informacji, umożliwiłoby podmiotom świadczącym usługi ochrony uzyskanie danych o kryteriach ochrony obiektów, liczbie posterunków częstotliwości zmian wartowników, polityce bezpieczeństwa organizacji, zabezpieczeniach stosowanych przez Pocztę Polską, jak również pozwala określić wartość handlową danej usługi, tj. magazynowania lub ochrony i zabezpieczenia obiektów, w konsekwencji czego dane mogą mieć kluczowe znaczenie do ustalenia konkurencyjnych cen, przez innych uczestników rynku. Ujawnienie umów z pracownikami ochrony oraz ich wynagrodzeń, stanowi z kolei informację mającą znaczenie dla podmiotów konkurujących z Pocztą, w dziedzinie ochrony mienia,
d) informacje zawarte w protokołach wykonania usługi,
e) treść dowodów księgowych, których ujawnienie pozwoliłoby zdobyć dane na temat dokładnej kwoty poniesionych wydatków,
f) dane dotyczące kaset KL2 - posiadają wartość gospodarczą, ponieważ ten rodzaj kaset jest wykorzystywany w bieżącej działalności pocztowej. Warunki nabycia kaset KL2 pozostają zatem w polu zainteresowania innych operatorów pocztowych,
g) wartości nadgodzin wypracowanych przez pracowników Poczty - znajomość stawki jednostkowej za godzinę pracy, ułatwia innym przedsiębiorcom działającym w branżach przewozowej, pocztowej, magazynowej, ochrony oraz innych, skalkulowanie własnych kosztów działalności oraz przygotowanie konkurencyjnej oferty, a w rezultacie pozyskanie klientów kosztem Poczty,
h) koszty poszczególnych usług, świadczonych według reguł biznesowych - dają ewentualnym zainteresowanym wiedzę o wartości danego kontraktu. Powzięcie przez osoby nieuprawnione typu danych, mogłoby wpłynąć na kształt oferty innych przedsiębiorców konkurencyjnej względem ofert Poczty. W konsekwencji, wykorzystując powyższą wiedzę, potencjalni konkurenci Poczty, mogliby podjąć łatwe, bez ponoszenia dodatkowych wysiłków, działania zmierzające do skonstruowania takich ofert, które bezpośrednio wywarłyby negatywny wpływ na sferę działalności gospodarczej Poczty, w tym na jej wynik finansowy. W odniesieniu bowiem do informacji dotyczących warunków oferowania usług przez Pocztę, są to również dane z zakresu strategii biznesowej,
i) umowy z kontrahentami w związku z przygotowaniem się Poczty do wyborów korespondencyjnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej - umożliwiłyby podmiotom konkurencyjnym, uzyskanie wiedzy o szczegółach wynegocjowanych porozumień.
Powyższą decyzję Stowarzyszenie uczyniło przedmiotem skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzję tę Stowarzyszenie zaskarżyło w całości, podkreślając, że Spółka uzasadniając zaskarżoną decyzję w sposób arbitralny przyjęła zaistnienie przesłanek odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji, nie przeprowadzając wszechstronnej analizy okoliczności sprawy w zakresie przyczyn uznania wnioskowanej informacji za tajemnicę przedsiębiorcy. W ocenie skarżącego uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje, aby podmiot zobowiązany przeprowadził rzeczywisty test proporcjonalności pomiędzy obywatelskim prawem do informacji publicznej, a potrzebą ochrony informacji objętych tajemnicą przedsiębiorcy. Zdaniem Stowarzyszenia ujawnienie wskazanych we wniosku z 21 grudnia 2020 r. informacji jest tym bardziej istotne, że pozwoli na ocenę skutków gospodarczych decyzji Prezesa Rady Ministrów z 16 kwietnia 2020 r., polecającej Poczcie Polskiej przeprowadzenie głosowania korespondencyjnego w wyborach Prezydenta RP w 2020 r.
W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o jej oddalenie oraz podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji częściowo uwzględnił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Ograniczenie dostępu do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy ma charakter wyjątku od zasady i nie może być wykładane rozszerzająco. W związku z tym przesłanki, którymi kierował się podmiot odmawiający udostępnienia informacji publicznej, muszą być w decyzji odmownej wyjaśnione wyczerpująco i precyzyjnie. Odwołując się do art. 11 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1913 - dalej także "u.z.n.k.") Sąd wskazał, że określone informacje podlegają ochronie w ramach tajemnicy przedsiębiorstwa, jeżeli mają dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą, w tym znaczeniu, że ujawnione mogłyby być wykorzystane przez innego, konkurencyjnego przedsiębiorcę kosztem interesów posiadacza informacji, z narażeniem go na dający się oszacować i wykazać uszczerbek ekonomiczny. Zdaniem Sądu Spółka nie wykazała w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób należyty, że udostępnienie zanonimizowanych fragmentów wniosku Poczty Polskiej z 9 października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w sprawie przyznania rekompensaty, podlega ograniczeniu na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 u.z.n.k. Spółka w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wykazała, iż ww. dane są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. W ocenie Sądu I instancji w okolicznościach sprawy nie można pomijać faktu, iż Poczta Polska poniosła koszty na przygotowanie wyborów Prezydenta RP w 2020 r., w związku z decyzją Prezesa Rady Ministrów z 16 kwietnia 2020 r. nr BPRM.4820.2.3.3030 nakazującą jej realizację działań w zakresie przeciwdziałania COVID-19, zmierzających do przygotowania i przeprowadzenia wyborów Prezydenta RP w 2020 r. w trybie korespondencyjnym. Spółka ograniczyła się do ogólnego stwierdzenia, że upublicznienie wnioskowanych informacji może potencjalnie zagrozić interesem Poczty Polskiej i wzmocnić pozycje podmiotów konkurencyjnych na rynku usług operatorów pocztowych.
Zdaniem Sądu, Spółka naruszyła art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., odmawiając udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w zakresie zanonimizowanych fragmentów wniosku z 9 października 2020 r. w sprawie przyznania rekompensaty, w tym w tabeli nr 1 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 8 i 9, w tabeli nr 2 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 5 i 6, nie dokonała prawidłowych ustaleń co do zaistnienia przesłanek zastosowania przepisów art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. W tym zakresie Spółka uzasadniła decyzję w sposób ogólnikowy, bez bliższej analizy występowania wszystkich elementów koniecznych do przyjęcia tezy, iż spełnione zostały cechy tajemnicy przedsiębiorcy.
Natomiast Sąd uznał za wykazane wyłączenie udostępniania fragmentów wniosku Poczty Polskiej z 9 października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w sprawie przyznania rekompensaty w zakresie: kolumny 3, 4, 5 tabeli nr 1 i kolumny 3, 4, 5 w tabeli nr 2, a także tabeli nr 3 w całości, a także wyłączenie z udostępnienia załączników do wniosku, tj. załącznika nr 1 – projektu umowy, załącznika nr 2 - specyfikacji kosztów i wydatków poniesionych i trwających oraz dalszych dokumentów do załącznika nr 2, a także specyfikacji kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę. Sąd przyjął, że Spółka wykazała, iż wnioskowane informacje posiadają wartość gospodarczą w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i wymagają ochrony ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję "w zakresie odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku Poczty Polskiej S.A. z 9 października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w sprawie przyznania rekompensaty, w tym w tabeli nr 1 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 8 i 9, w tabeli nr 2 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 5 i 6" z uwagi na naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., a w pozostałym zakresie oddalił skargę.
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wniosło skarżące Stowarzyszenie oraz Spółka. Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w części, tj. w pkt 1 i 3. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 c) i art. 153 p.p.s.a. - polegające na uchyleniu decyzji w części wskazanej w pkt I zaskarżonego wyroku, pomimo braku wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku całości okoliczności faktycznych i podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przez zaniechanie wytłumaczenia dlaczego oraz w jaki sposób, poniesienie przez Spółkę kosztów na przygotowanie wyborów w związku z wykonaniem decyzji Prezesa Rady Ministrów z 16 kwietnia 2020 r. nr BPRM.4820.2.3.3030, wpływa na ocenę przesłanek do uznania za tajemnicę przedsiębiorcy informacji żądanych we wniosku Stowarzyszenia o udzielenie informacji publicznej. Uchybienie to pozbawia strony skarżącej informacji o przesłankach rozstrzygnięcia oraz nie dostarcza wskazówek stronie skarżącej co do dalszego postępowania.
2. art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. - polegające na uchyleniu decyzji (pkt I zaskarżonego wyroku) w części dotyczącej odmowy udostępnienia również fragmentu tekstu w wierszu trzecim i czwartym w akapicie trzecim na stronie 3 wniosku z 9 października 2020 r. znak W2F.26/BPNW.20/2020 Poczty do Szefa Krajowego Biura Wyborczego, po słowach "(...) przewyższających ich wartość rynkową o (...)" a przed słowami "(...) za sztukę". Uchybienie powstało na skutek błędnego przyjęcia, iż informacje te nie stanowią tajemnicy przedsiębiorcy zatem podlegają udostępnieniu, podczas gdy zasłonięty fragment zawiera informacje tożsame z danymi zawartymi w kolumnie 5 wiersz 3 Tabeli 1. Tymczasem Sąd I instancji oddalając skargę w pkt 2 zaskarżonego wyroku, uznał za wykazane i właściwie uzasadnione wyłączenie, udostępnienia wszystkich informacji wpisanych w kolumnie 3, 4, 5 Tabeli nr 1, w tym komórkę w kolumnie 5 wierszu 3 Tabeli 1 (ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy).
W ocenie strony naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ prawidłowe ustalenie zakresu informacji objętych tajemnicą przedsiębiorcy skutkowałoby oddaleniem skargi odnośnie do danych w wierszu trzecim i czwartym w akapicie trzecim na stronie 3 wniosku do Szefa Krajowego Biura Wyborczego z 9 października 2020 r.
Ponadto Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię, względnie, z ostrożności procesowej, niewłaściwe zastosowanie:
3. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 u.z.n.k. - polegające na przyjęciu, iż do stwierdzenia prawidłowości objęcia danej informacji tajemnicą przedsiębiorcy jest konieczne spełnienie kryterium wartości gospodarczej podczas, gdy prawidłowa wykładania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prowadzi do wniosku, iż tajemnica przedsiębiorcy nie jest pojęciem tożsamym z tajemnicą przedsiębiorstwa, a co za tym idzie w przypadku tajemnicy przedsiębiorcy nie jest wymagane, lecz dozwolone wykazanie zaistnienia przesłanki wartości gospodarczej, jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu u.z.n.k.
Uchybienie to miało w ocenie strony istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ wadliwa wykładania ww. przepisów skutkowała niewłaściwym ich zastosowaniem, co w efekcie doprowadziło do wydania wyroku uwzględniającego skargę w sytuacji, gdy prawidłowa wykładania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w powiązaniu z art. 11 ust. 2 u.z.n.k., spowodowałaby oddalenie skargi.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Spółka wniosła o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd zarzutów strony skarżącej w przedmiocie uchybień procesowych Sądu I instancji o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i rozpoznanie skargi co do istoty. Ponadto wniosła o zasądzenie od Stowarzyszenia [...] na rzecz Poczty Polskiej S.A. kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, powiększonych o opłatę skarbową uiszczoną od pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółki skarżące Stowarzyszenie wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej Poczty Polskiej S.A., jako nieznajdującej uzasadnionych podstaw, a także o zasądzenie od Poczty Polskiej S.A. na rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych.
Natomiast Stowarzyszenie zaskarżyło powyższy wyrok w części, tj. w zakresie pkt 1 i 2. Zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., w zakresie w jakim przepisy te stawiają wymogi wobec uzasadnienia wyroku oraz wyrażają kompetencję sądu administracyjnego do uchylenia decyzji administracyjnej oraz oddalenia skargi, przez niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w niespójności rozstrzygnięcie pkt 1 i 2 sentencji wyroku, jak również niespójności pkt 1 i 2 sentencji wyroku z uzasadnieniem, polegającej na tym, że na mocy pkt 1 sentencji wyroku uchylono zaskarżoną decyzję "w zakresie odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku Poczty Polskiej S.A. z 9 października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w sprawie przyznania rekompensaty" (w tym określonych pozycji w tabelach), podczas gdy "w pozostałym zakresie" oddalono skargę, wskazując w uzasadnieniu, że oddalenie skargi dotyczy tej części decyzji, na mocy której odmówiono udostępnienia fragmentów ww. wniosku Poczty Polskiej S.A.
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że sąd uchyla decyzję w razie stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu "w pozostałym zakresie" skargi na decyzję, choć:
a) zaskarżona decyzja, zwłaszcza w zakresie uzasadnienia odmowy udostępnienia załączników do wniosku Poczty Polskiej S.A. skierowanego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego, nie spełnia wymogów z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.,
b) z treści zaskarżonej decyzji nie wynika jednoznacznie jakich informacji Poczta Polska S.A. odmówiła,
3. art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, wydaje rozstrzygnięcie na podstawie akt sprawy, natomiast uzasadnienie wyroku zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, przez:
a) niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, tj. przyjęciu przez WSA w Warszawie, że "Nie budzi też wątpliwości twierdzenie, że ujawnienie tych informacji mogłoby zagrozić interesom Poczty Polskiej, jako podmiotowi działającemu na rynku w obszarze usług pocztowych, magazynowania, konfekcjonowania i ochrony" - podczas gdy wskazana kwestia budzi zasadnicze wątpliwości, bowiem Poczta Polska S.A. w wydanej decyzji nie wskazała konkretnie jakie Informacje podlegają ograniczeniu z udostępnienia, a nadto nie wykazała związku tych informacji z prowadzoną działalnością gospodarczą, choć informacje te mają bezpośredni związek z organizacją w 2020 r. wyborów prezydenckich,
b) niewłaściwe zastosowanie, polegające na szczątkowym, lakonicznym i wysoce niewystarczającym uzasadnieniu rozstrzygnięcia WSA w Warszawie w zakresie w jakim oddalono skargę Stowarzyszenia, bowiem uzasadnienie sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że w zakresie określonych informacji "Poczta Polska wykazała, że wnioskowane informacje posiadają wartość gospodarczą" oraz że "ujawnienie tych informacji mogłoby zagrozić interesom Poczty Polskiej, jako podmiotowi działającemu na rynku w obszarze usług pocztowych, magazynowania, konfekcjonowania i ochrony", przy czym nie przedstawiono w tym zakresie innych argumentów, które pozwalałyby na merytoryczną ocenę stanowiska WSA w Warszawie.
Wskazane uchybienia mają w ocenie Stowarzyszenia istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem błędna ocena zaskarżonej decyzji sprawiła, że sąd oddalił skargę na decyzję w części, choć w tym zakresie istniały podstawy do uchylenia decyzji, a zarazem błędne uzasadnienie zaskarżanego wyroku WSA w Warszawie utrudnia poddanie rozstrzygnięcia kontroli co do meritum.
Ponadto Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że prawo do informacji może ulegać ograniczeniu po spełnieniu wymogów konieczności i proporcjonalności, ze względu na m.in. ochronę tajemnicy przedsiębiorcy, przez:
a) niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że informacje w zakresie "kolumny 3, 4, 5 tabeli nr 1 i kolumny 3, 4, 5 w tabeli nr 2, a także tabeli nr 3 w całości, a także wyłączenie z udostępnienia załączników do wniosku, tj. załącznika nr 1 – projektu umowy, załącznika nr 2 - specyfikacji kosztów i wydatków poniesionych i trwających oraz dalszych dokumentów do załącznika nr 2, a także specyfikacji kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę" objęte są tajemnicą przedsiębiorcy, podczas gdy informacje te nie mają wartości gospodarczej, gdyż nie są choćby pośrednio związane z występowaniem Poczty Polskiej S.A. w sytuacji konkurencyjnej, natomiast są bezpośrednio związane z organizacją w 2020 r. wyborów prezydenckich (tzw. wyborów kopertowych).
b) niewłaściwe zastosowanie, polegające na dokonaniu błędnego testu proporcjonalności pomiędzy obywatelskim prawem do informacji publicznej, a potrzebą ochrony informacji objętych tajemnicą przedsiębiorcy w realiach niniejszej sprawy, gdy żądane informacje mają bezpośredni związek z organizacją w 2020 r. wyborów prezydenckich, są konsekwencją wykonania przez Pocztę Polską S.A. indywidualnej decyzji Prezesa Rady Ministrów, natomiast nie mają związku z występowaniem przez Pocztę Polską S.A. w sytuacji konkurencyjnej.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie w zakresie pkt 1 i 2 sentencji wyroku oraz przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Ponadto wniosło o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych.
Stowarzyszenie w odpowiedzi na skargę kasacyjną Poczty Polskiej wniosło o jej oddalenie i zasądzenie od Poczty Polskiej na rzecz Stowarzyszenia kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skargach kasacyjnych na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
W niniejszej sprawie skargi kasacyjne wniosły zarówno skarżące Stowarzyszenie, jak i Spółka. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności dokona oceny skargi kasacyjnej Stowarzyszenia.
Na wstępie należy wyjaśnić, że istota sprawy sprowadza się do oceny prawidłowości odmowy udostępnienia przez Pocztę Polską S.A. fragmentów wniosku złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego, znak: WZF.26/BPNW.20/2020 z 9 października 2020 r. w sprawie przyznania Poczcie Polskiej rekompensaty, na pokrycie poniesionych kosztów związanych z przygotowaniem się do wyborów powszechnych na Prezydenta RP zarządzonych w 2020 r. z możliwością głosowania korespondencyjnego. Poniesione koszty związane były z wykonaniem przez Spółkę decyzji Prezesa Rady Ministrów z 16 kwietnia 2020 r. nr BPRM.4820.2.3.3030 nakazującej Spółce realizację działań w zakresie przeciwdziałania COVID-19, zmierzających do przygotowania i przeprowadzenia wyborów Prezydenta RP w 2020 r. w trybie korespondencyjnym. Ten kontekst został dostrzeżony przez Sąd I instancji, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że Spółka pominęła podstawy prawne podejmowanych działań i uznał za niewystarczające ogólnikowe wyjaśnienia Spółki, iż upublicznienie wnioskowanych informacji może potencjalnie zagrozić interesom Spółki oraz wzmocnić pozycje podmiotów konkurencyjnych na rynku usług operatorów pocztowych. Przedmiotem oceny dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest obecnie prawidłowość wyroku częściowo uwzględniającego skargę oraz motywów podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu I instancji.
W sytuacji, w której w skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności ocenie podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Stowarzyszenie zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., w zakresie w jakim przepisy te stawiają wymogi wobec uzasadnienia wyroku oraz wyrażają kompetencję sądu administracyjnego do uchylenia decyzji administracyjnej oraz oddalenia skargi, przez niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w niespójności rozstrzygnięcie pkt 1 i 2 sentencji wyroku, jak również niespójności pkt 1 i 2 sentencji wyroku z uzasadnieniem. Zarzut ten należy uznać za zasadny. Skarżące Stowarzyszenie w pełni trafnie wskazuje na niespójność pkt 1 sentencji oraz sprzeczność tego punktu z motywami zawartymi w uzasadnieniu wyroku.
Należy tu przypomnieć, że Sąd I instancji w pkt 1 sentencji zaskarżonego wyroku uchylił zaskarżoną decyzję "w zakresie odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku Poczty Polskiej S.A. z 9 października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w sprawie przyznania rekompensaty, w tym w tabeli nr 1 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 8 i 9, w tabeli nr 2 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 5 i 6 (pkt 1)", a w pkt 2 "w pozostałym zakresie oddalił skargę". Oceniając tak sformułowane rozstrzygnięcie uznać trzeba, że jest ono nieprecyzyjne i niepozwalające na wyraźne odkodowanie zakresu decyzji, uchylonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd ten w pkt 1 sentencji wyroku posłużył się niejasnym określeniem "uchyla (...) w zakresie odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku (...) w tym w tabeli (...)". Sformułowanie "w tym" należy rozumieć jako "w szczególności". Tym samym z powyższej części sentencji można by odczytać, iż Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w całości odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku, w szczególności w zakresie tabeli nr 1 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 8 i 9, w tabeli nr 2 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 5 i 6. Co więcej, tę niespójność wzmacnia jeszcze lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku, gdyż ze s. 14 uzasadnienia wynika m.in., że "Za wykazane i właściwie uzasadnione Sąd uznał natomiast wyłączenie udostępniania fragmentów wniosku Poczty Polskiej z dnia 9 października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w sprawie przyznania rekompensaty w zakresie: kolumny 3, 4, 5 tabeli nr 1 i kolumny 3, 4, 5 w tabeli nr 2, a także tabeli nr 3 w całości (...)". Ten fragment uzasadnienia wskazuje, iż zamiarem Sądu I instancji nie było uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie całości odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku Poczty Polskiej S.A. z 9 października 2020 r., a w zakresie wskazanych w pkt 1 sentencji części poszczególnych tabel, w tym konkretnie opisanych wierszy i kolumn. Ustalenie to potwierdza, iż Sąd I instancji sformułowanie "w tym" zawarte w pkt 1 sentencji wyroku w uzasadnieniu nieprawidłowo wyłożył jako zawężenie zakresu, w jakim zaskarżoną decyzję uchylił.
Przypomnieć należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Skoro z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, że uzasadnienie wyroku musi zawierać opis stanu faktycznego sprawy oraz stanowisk stron postępowania, w tym wskazanie zarzutów skargi i argumentację strony przeciwnej oraz stanowisko sądu wraz z właściwie uzasadnioną podstawą prawną, to należy przyjąć, że zamieszczenie w uzasadnieniu tych elementów ma umożliwić odtworzenie sposobu rozumowania sądu, które doprowadziło do danego rozstrzygnięcia. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia.
Taka sytuacja zaistniała w realiach niniejszej sprawy. Trafnie wywodzi Stowarzyszenie, że z przytoczonego powyżej fragmentu uzasadnienia wynika, że pkt 2 sentencji wyroku obejmuje nie tylko odmowę udostępnienia załączników nr 1, 2 i 3 wniosku Poczty Polskiej S.A. do Szefa Krajowego Biura Wyborczego, ale także zanonimizowane fragmenty ww. wniosku. Jest to sprzeczne z literalnym brzmieniem pkt 1 sentencji wyroku, który uchyla decyzję "w zakresie odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku". Za stroną skarżącą kasacyjnie należy przyjąć, że problematyczne jest określenie "w tym", który stanowi wyszczególnienie określonych informacji. Nie zastosowano w pkt 1 sentencji wyroku ograniczenia zakresowego - w takim przypadku pkt 1 sentencji mógłby mieć na przykład następujące brzmienie, praktykowane przez sądy administracyjne: "w części dotyczącej odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku Poczty Polskiej S.A. z 9 października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w sprawie przyznania rekompensaty - <
> wyłączenia kolumny 7, 8, 9 w tabeli nr 1, wiersza 8 i 9 w tabeli nr 1, kolumny 7, 8, 9 w tabeli nr 2 oraz wiersza 5 i 6 w tabeli nr 2". Czytając literalnie sentencję należałoby stwierdzić, że uchylono decyzję administracyjną w zakresie odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku, natomiast oddalono skargę (na mocy pkt 2 wyroku) w zakresie udostępnienia załączników 2 i 3 do ww. wniosku
Wyeliminowanie owej niespójności i formalnych wątpliwości co do pkt 1 sentencji wyroku jest konieczne w celu precyzyjnego ustalenia rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd I instancji oraz uniemożliwia dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej w zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego. Tym samym Sąd I instancji naruszył nie tylko art. 141 § 4 p.p.s.a., ale także przepisy wynikowe w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 151 p.p.s.a., przez niejasne, a tym samym nieprawidłowe, sformułowanie podjętego w pkt 1 sentencji rozstrzygnięcia.
Ponadto uzasadniony okazał się stawiany przez Stowarzyszenie zarzut nr 2a dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji przedwcześnie oddalił skargę "w pozostałym zakresie", bez wyjaśnienia istotnych motywów rozstrzygnięcia i odniesienia się do tego, dlaczego jego zdaniem walor gospodarczy mają załączniki do wniosku Poczty Polskiej S.A., tj. dokumenty uzasadniające poniesienie wydatków związanych z wykonaniem polecenia Prezesa Rady Ministrów. Sąd zaniechał wskazania, dlaczego w jego ocenie załączniki do wniosku mają związek z działalnością gospodarczą Spółki w zakresie wystarczającym do zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku bardzo lakonicznie wskazano, że "Za wykazane i właściwie uzasadnione Sąd uznał natomiast wyłączenie udostępniania fragmentów wniosku Poczty Polskiej z dnia 9 października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w sprawie przyznania rekompensaty w zakresie: kolumny 3, 4, 5 tabeli nr 1 i kolumny 3, 4, 5 w tabeli nr 2, a także tabeli nr 3 w całości, a także wyłączenie z udostępnienia załączników do wniosku, tj. załącznika nr 1 – projektu umowy, załącznika nr 2 - specyfikacji kosztów i wydatków poniesionych i trwających oraz dalszych dokumentów do załącznika nr 2, a także specyfikacji kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę". Sąd Wojewódzki zaniechał uzasadnienia tego twierdzenia oraz nie wytłumaczył, dlaczego w jego ocenie wnioskowane załączniki nr 1-3 do wniosku Poczty Polskiej S.A. z 9 października 2020 r. nie podlegają udostępnieniu. Powyższych wymogów nie spełnia wypowiedź Sądu, że "W ww. zakresie Poczta Polska wykazała, że wnioskowane informacje posiadają wartość gospodarczą w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i wymagają ochrony ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy". Zdaniem Sądu kasacyjnego te stwierdzenia powinny zostać poparte analizą okoliczności sprawy i oceną treści załączników 1-3 do ww. wniosku Spółki.
Pozostając w ramach powyższego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny podziela rozważania zawarte w zaskarżonym wyroku, wedle których określone informacje podlegają ochronie w ramach tajemnicy przedsiębiorstwa, jeżeli mają dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą, w tym znaczeniu, że ujawnione mogłyby być wykorzystane przez innego, konkurencyjnego przedsiębiorcę kosztem interesów posiadacza informacji, z narażeniem go na dający się oszacować i wykazać uszczerbek ekonomiczny. Jak to trafnie wyjaśnia Sąd I instancji, nie można pominąć okoliczności, iż Poczta Polska poniosła koszty na przygotowanie wyborów Prezydenta RP w 2020 r., w związku z decyzją Prezesa Rady Ministrów z 16 kwietnia 2020 r. nr BPRM.4820.2.3.3030 nakazującą jej realizację działań w zakresie przeciwdziałania COVID-19, zmierzających do przygotowania i przeprowadzenia wyborów Prezydenta RP w 2020 r. w trybie korespondencyjnym. Tym samym Spółka poniosła koszty, które nie były związane z jej zasadniczym przedmiotem działalności. Niemniej, ocena ta nie wyklucza, iż w treści wniosku oraz jego załączników zawarte są dane mogące zagrozić interesowi Poczty Polskiej i wzmocnić pozycje podmiotów konkurencyjnych na rynku usług operatorów pocztowych. Jednakże Sąd I instancji winien był odnieść te rozważania do okoliczności sprawy i wyjaśnić, czy (a jeśli tak – dlaczego) w jego ocenie odmowie udostępnienia podlegają załączniki do wniosku, tj. projekt umowy, specyfikacja kosztów i wydatków poniesionych i trwających oraz dalszych dokumentów do załącznika nr 2, a także specyfikacja kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę. Bezspornie załączniki te zawierają informacje obrazujące wydatki poniesione przez Spółkę. Ponownie oceniając możliwość udostępnienia tych załączników, Sąd I instancji rozważy, czy poszczególne dokumenty objęte wnioskiem Stowarzyszenia obrazują wydatki Spółki relewantne z perspektywy prowadzenia działalności gospodarczej i wartościowe dla jej konkurentów (np. stawka godzinowa za nadgodziny świadczone przez pracowników, koszt zakupu towarów mogących podlegać wykorzystaniu przy prowadzonej działalności gospodarczej), czy też wyłącznie wydatki poniesione w związku z realizacją zadania publicznego w postaci przygotowania wyborów Prezydenta RP w 2020 r. Nie sposób bowiem uznać, aby same informacje o wydatkach poniesionych dla realizacji jednostkowego zadania, na podstawie decyzji Prezesa Rady Ministrów, mogły mieć znaczenie gospodarcze uzasadniające odmowę udostępnienia informacji publicznej, tym bardziej iż w istocie dokumentują one wydatki poniesione w związku z realizacją zadania publicznego w postaci organizacji wyborów Prezydenta RP.
Tożsame argumenty przemawiały za zasadnością zarzutu art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Jak już wyżej wspomniano, Sąd I instancji nie odniósł się do wszelkich okoliczności sprawy i nie uzasadnił przekonująco, iż w zaskarżonej decyzji Spółka prawidłowo odmówiła udostępnienia załączników do wniosku Poczty Polskiej S.A. z 9 października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w sprawie przyznania rekompensaty, pomimo iż w ocenie strony skarżącej Spółka nie wykazała związku tych informacji z prowadzoną działalnością gospodarczą, choć informacje te mają bezpośredni związek z organizacją w 2020 r. wyborów prezydenckich.
Zdaniem NSA nie jest natomiast uzasadniony zarzut nr 2b naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., przez częściowe oddalenie skargi, choć z treści zaskarżonej decyzji nie wynika jednoznacznie, jakich informacji Poczta Polska S.A. odmówiła. Z treści decyzji wynika, iż odmowie udostępnienia podlegają m.in. załączniki do wniosku. Sąd administracyjny rozpoznając skargę dysponował materiałem dowodowym, o którym mowa powyżej, tym samym mógł ocenić, czy decyzja administracyjna Spółki była prawidłowa. O jej nieprawidłowości nie świadczy samo niewymienienie poszczególnych załączników do wniosku, jako że ich dokładne nazwanie i wymienienie mogłoby wskazywać na informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy, np. oznaczenie kontrahenta Spółki.
Wobec częściowej trafności zarzutów Stowarzyszenia naruszenia przepisów postępowania, przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Przechodząc do oceny skargi kasacyjnej Spółki, zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. i art. 153 p.p.s.a. - polegającego na uchyleniu decyzji w części wskazanej w pkt I zaskarżonego wyroku, pomimo braku wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku całości okoliczności faktycznych i podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Z poczynionych powyżej ustaleń wynika, że Sąd I instancji nie rozważył całokształtu okoliczności sprawy i nie wyjaśnił w sposób należyty, w jakim zakresie wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczył informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorcy, a w jakim zakresie Spółka nie mogła się powołać na tę tajemnicę. Co prawda Sąd I instancji trafnie wskazał, że nie można pominąć okoliczności, iż Poczta Polska poniosła koszty na przygotowanie wyborów Prezydenta RP w 2020 r., w związku z decyzją Prezesa Rady Ministrów z 16 kwietnia 2020 r. nr BPRM.4820.2.3.3030 nakazującą jej realizację działań w zakresie przeciwdziałania COVID-19, zmierzających do przygotowania i przeprowadzenia wyborów Prezydenta RP w 2020 r. w trybie korespondencyjnym, ustalenia tego Sąd nie odniósł jednak do okoliczności sprawy, arbitralnie wskazując na niespełnienie przesłanki z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w odniesieniu do części wniosku Spółki w zakresie tabeli nr 1 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 8 i 9, w tabeli nr 2 wyłączenia kolumny 7, 8, 9 oraz wiersza 5 i 6. Tym samym trafnie Spółka zarzuca brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku całości okoliczności faktycznych i podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Nie mógł natomiast okazać się skuteczny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. Art. 145 oraz art. 151 p.p.s.a. mają charakter wynikowy i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. W wyroku z 4 marca 2025 r., III OSK 6003/21, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że normy te mogą być powołane wyłącznie w związku z konkretnymi przepisami administracyjnego prawa materialnego lub procesowego, które w ocenie strony zostały błędnie zastosowane lub błędnie zinterpretowane przez właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Ponadto, normy te nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ są normami o charakterze wynikowym i określają wyłącznie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez Sąd I instancji. Skuteczne zakwestionowanie tego rodzaju normy w ramach zarzutów kasacyjnych wymaga zatem powiązania z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których nie dostrzegł lub też nieprawidłowo dostrzegł Sąd I instancji wydając wyrok o określonej treści. Nie jest więc możliwe skuteczne podważenie wyroku Sądu I instancji wyłącznie w oparciu o zarzut naruszenia normy o charakterze wynikowym. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. określa przedmiot właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. Również ten przepis nie mógł stanowić skutecznej podstawy kasacyjnej, prowadząc do zakwestionowania prawidłowości ustaleń zawartych w wyroku dokonującym kontroli działalności administracji publicznej.
Uwzględniając, iż częściowo trafne okazały się zarzuty Spółki naruszenia przepisów postępowania, przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego z uwagi na konieczność dokonania ponownej oceny sprawy przez Sąd I instancji. Biorąc pod uwagę dwuinstancyjność postępowania przed sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny w sytuacji stwierdzenia naruszenia art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. przez Sąd I instancji nie był uprawniony do dokonania oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego i ostatecznego przesądzenia o legalności zaskarżonej decyzji.
Podsumowując, zaskarżony wyrok nie mógł się ostać z uwagi na sprzeczność pkt 1 sentencji, w której to części Sąd uchylił zaskarżoną decyzję "w zakresie odmowy udostępnienia zanonimizowanych fragmentów wniosku Poczty Polskiej S.A. z 9 października 2020 r.", "w tym" w zakresie zawartych w tym wniosku części wyłączeń w tabeli nr 1 oraz nr 2. Sprzeczność ta powoduje niemożność ustalenia zakresu uchylenia zaskarżonej decyzji, tym bardziej iż w uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznaje za prawidłowe ustalenia Spółki świadczące o konieczności odmowy udostępnienia fragmentów wniosku Spółki z 9 października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w sprawie przyznania rekompensaty w zakresie: kolumny 3, 4, 5 tabeli nr 1 i kolumny 3, 4, 5 w tabeli nr 2, a także tabeli nr 3 w całości, a także wyłączenie z udostępnienia załączników do wniosku, tj. załącznika nr 1 – projektu umowy, załącznika nr 2 - specyfikacji kosztów i wydatków poniesionych i trwających oraz dalszych dokumentów do załącznika nr 2, a także specyfikacji kosztów nieobjętych wnioskiem o rekompensatę. Sąd I instancji zasadniczo prawidłowo uwzględnił, iż Spółka działała w warunkach nierynkowych, wykonując decyzję Prezesa Rady Ministrów z 16 kwietnia 2020 r. nr BPRM.4820.2.3.3030 nakazującą jej realizację działań w zakresie przeciwdziałania COVID-19, zmierzających do przygotowania i przeprowadzenia wyborów Prezydenta RP w 2020 r. w trybie korespondencyjnym. Okoliczność tę Sąd winien był uwzględnić i w szerszym zakresie uzasadnić, które informacje zawarte w decyzji odmownej podlegały ochronie z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy Poczta Polska S.A.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skoro skargi kasacyjne mają usprawiedliwione podstawy, to na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę uwzględni stanowisko Sądu kasacyjnego i rozpozna skargę. W szczególności Sąd dokona szerszej oceny prawnej fragmentów wniosku Poczty Polskiej z 9 października 2020 r. złożonego do Szefa Krajowego Biura Wyborczego w zakresie kolumny 3, 4, 5 tabeli nr 1 i kolumny 3, 4, 5 w tabeli nr 2, a także tabeli nr 3 w całości, a także załączników do tego wniosku. Oceniając spełnienie przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Sąd weźmie pod uwagę, iż informacje o wydatkach poniesionych dla realizacji jednostkowego zadania, na podstawie decyzji Prezesa Rady Ministrów, jakkolwiek niewątpliwie obrazują sytuację majątkową Spółki, to niekoniecznie mają znaczenie gospodarcze uzasadniające odmowę udostępnienia informacji publicznej. Tym samym Sąd rozważy, czy poszczególne dokumenty objęte wnioskiem Stowarzyszenia obrazują wydatki Spółki relewantne z perspektywy prowadzenia działalności gospodarczej i wartościowe dla jej konkurentów, czy też wyłącznie wydatki poniesione w związku z realizacją zadania publicznego w postaci przygotowania wyborów Prezydenta RP w 2020 r.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości, pomimo wniosków obu stron o zasądzenie tychże kosztów. Zarówno Spółka, jak i Stowarzyszenie skutecznie zaskarżyły wyrok Sądu I instancji, co należy uznać za przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu powołanego przepisu.