II SA/RZ 584/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-09-12
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo wodnepozwolenie wodnoprawneodprowadzanie wód opadowychciek naturalnyurządzenie wodneWody Polskiegospodarka wodnaadministracja publiczna

WSA w Rzeszowie oddalił skargę gminy na decyzję o pozwoleniu wodnoprawnym, uznając potok za ciek naturalny, a nie urządzenie wodne.

Gmina Miasto [...] zaskarżyła decyzję Dyrektora RZGW utrzymującą w mocy pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych do potoku. Gmina twierdziła, że potok jest urządzeniem wodnym (rowem), a nie ciekiem naturalnym. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając potok za ciek naturalny na podstawie Mapy Podziału Hydrograficznego Polski i dokumentacji archiwalnej, a także interpretacji przepisów Prawa wodnego.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miasto [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie, która utrzymała w mocy pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do potoku. Gmina zarzucała organom błędne zakwalifikowanie potoku jako cieku naturalnego, twierdząc, że jest to urządzenie wodne (rów). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły charakter odbiornika. Podstawą ustaleń była Mapa Podziału Hydrograficznego Polski, która stanowi element Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami i jest dokumentem urzędowym. Sąd podkreślił, że potok został na niej oznaczony jako ciek niewyróżniony, a jego naturalny charakter potwierdza dokumentacja archiwalna oraz dotychczasowe pozwolenia wodnoprawne. Sąd odrzucił argumentację gminy, że brak uwzględnienia potoku w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza oznacza, że nie jest on ciekiem naturalnym, wskazując, że pojęcia te nie są tożsame. Sąd stwierdził również, że kwestia własności potoku i ewentualnych rozliczeń nie ma wpływu na ustalenie jego charakteru jako cieku naturalnego w postępowaniu o pozwolenie wodnoprawne. Ponadto, sąd uznał, że nawet gdyby potok był urządzeniem wodnym, obowiązek uiszczenia opłaty za odprowadzanie wód opadowych do wód powierzchniowych nadal by istniał.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Potok jest ciekiem naturalnym.

Uzasadnienie

Sąd uznał potok za ciek naturalny na podstawie Mapy Podziału Hydrograficznego Polski, dokumentacji archiwalnej oraz przepisów Prawa wodnego, które definiują cieki naturalne i śródlądowe wody płynące. Brak uwzględnienia potoku w planach gospodarowania wodami jako jednolitej części wód powierzchniowych nie wyklucza jego statusu cieku naturalnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (29)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo wodne art. 16 § pkt 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 22 § pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 268 § ust. 1 pkt 3 lit.a

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 329 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 330 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 331 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 10 września 2020 r. w sprawie systemu informacyjnego gospodarowania wodami art. 3

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 107

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo wodne art. 16 § pkt 65a

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 528 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 528 § ust. 3 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 11 § ust. 1 pkt 2-4

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 11 § ust. 1 pkt 3 i 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 16 § pkt 20

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Potok jest ciekiem naturalnym na podstawie Mapy Podziału Hydrograficznego Polski i dokumentacji archiwalnej. Pojęcia cieku naturalnego i jednolitej części wód powierzchniowych nie są tożsame. Mapa Podziału Hydrograficznego Polski, jako element SIGW, może stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Obowiązek opłaty za odprowadzanie wód opadowych do wód powierzchniowych istnieje niezależnie od tego, czy odbiornik jest ciekiem naturalnym, czy urządzeniem wodnym.

Odrzucone argumenty

Potok jest urządzeniem wodnym (rowem), a nie ciekiem naturalnym. Brak uwzględnienia potoku w Planie gospodarowania wodami oznacza, że nie jest on ciekiem naturalnym. Mapa Podziału Hydrograficznego Polski nie ma umocowania prawnego. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nie przejęło potoku, co oznacza, że nie mógł być traktowany jako ciek naturalny. Jeśli potok jest urządzeniem wodnym, nie ma podstaw do uiszczania opłaty za odprowadzanie wód opadowych.

Godne uwagi sformułowania

Potok [...] został oznaczony na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski jako ciek niewyróżniony. Pojęcia cieku naturalnego oraz jednolitych części wód powierzchniowych nie są ze sobą tożsame. Na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski zawarta jest sieć hydrograficzna, która obejmuje cieki i odcinki cieków. Mapa Podziału Hydrograficznego Polski jest jednym z elementów Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami, który stanowi zbiór danych o charakterze urzędowym, a w konsekwencji może stanowić podstawę ustaleń faktycznych co do charakteru odbiornika.

Skład orzekający

Grzegorz Panek

przewodniczący

Małgorzata Niedobylska

sprawozdawca

Piotr Popek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru odbiornika wód opadowych (ciek naturalny vs. urządzenie wodne) w postępowaniach o pozwolenia wodnoprawne, interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących sieci hydrograficznej i jednolitych części wód."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z kwalifikacją potoku i interpretacją danych z Mapy Podziału Hydrograficznego Polski.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla gmin i przedsiębiorców związanej z pozwoleniem wodnoprawnym i opłatami za odprowadzanie wód. Interpretacja przepisów i dowodów (mapy, dokumentacja) jest kluczowa.

Czy potok to rów? Sąd rozstrzyga o pozwoleniu wodnoprawnym i opłatach.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 584/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Piotr Popek
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2625
art. 329 ust. 2 pkt 1, art. 330 ust. 1, art. 331 ust. 1, art. 16 pkt 20 art. 16 pkt 5, art. 22 pkt 1, art. 268 ust. 1 pkt 3 lit.a
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2023 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2023 r., nr RZ.RUZ.4219.7.2023.JP w przedmiocie udzielenia pozwoleń wodnoprawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 lutego 2023r. nr RZ.RUZ.4219.7.2023.JP Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, po rozpoznaniu odwołania Gminy Miasto [...] (dalej: Gmina/Skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 30 grudnia 2022r. nr RZ.ZUZ.1.421.536.2018.KW udzielającą Gminie pozwolenia wodnoprawnego.
Jak wynika z akt sprawy, Gmina wnioskiem z dnia 15 października 2018 r. zwróciła się do Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód, polegające na odprowadzeniu wód opadowych lub roztopowych, istniejącymi wylotami kolektorów deszczowych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] do potoku [...] oraz jego dopływów.
Decyzją z dnia 30 grudnia 2022r. nr RZ.ZUZ.1.421.536.2018.KW Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w pkt I udzielił Gminie pozwolenia wodnoprawnego, w pkt II ustalił warunki udzielonego pozwolenia wodnoprawnego, a w pkt III ustalił termin obowiązywania udzielonego pozwolenia wodnoprawnego.
Od powyższej decyzji, Gmina Miasto [...] złożyła odwołanie, zaskarżając wydaną decyzję w części I, pkt 1 ustalającej, że usługa wodna, na którą udzielono pozwolenia wodnoprawnego obejmuje odprowadzanie wód do potoku [...] i jego dopływów.
Strona skarżąca zarzuciła niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, z którego wynika charakter odbiornika; przyjęcie, że wody opadowe lub roztopowe są odprowadzane do wód oraz zakwalifikowanie odbiornika do śródlądowych wód płynących, a także brak należytego sporządzenia uzasadnienia decyzji.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z dnia 27 lutego 2023 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy wskazał, że w dotychczas obowiązujących pozwoleniach wodnoprawnych jako odbiornik wód opadowych odprowadzanych przedmiotowymi wylotami został wskazany potok [....] i fakt ten został ustalony w 2008 r. przez Prezydenta Miasta [...] na podstawie wniosków złożonych wówczas przez Gminę Miasto [....] i załączonej do tych wniosków dokumentacji. W ocenie organu, do źródeł, na podstawie których można w sposób rzetelny określić charakter wód zaliczyć należy m. in. Mapę Podziału Hydrograficznego Polski (MPHP), która stanowi dokument zatwierdzony przepisami prawa. Potok [...] został oznaczony na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski jako ciek niewyróżniony, a jego naturalny charakter potwierdza dokumentacja archiwalna z jego regulacji wykonana w latach 1978-1984 pn. "Wywłaszczenia z terenu pod regulację potoku [....]....". Powyższą okoliczność potwierdzają również dane zawarte w Systemie Informacyjnym Gospodarowania Wodami, który Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie prowadzi w ramach posiadanych kompetencji (art. 330 ust. 1 Prawa wodnego) i w którym gromadzi się informacje w zakresie gospodarowania wodami, w tym informacje na temat sieci hydrograficznej (art. 329 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego) oraz informacje o wydanych zgodach wodnoprawnych (art. 329 ust. 3 Prawa wodnego). Przywołane zapisy obowiązującej ustawy Prawo wodne wskazują, że na etapie udzielania wnioskowanych przez Gminę Miasto [...] pozwoleń wodnoprawnych organ I instancji dysponował wiarygodnymi danymi co do tego, czy na przedmiotowym terenie znajduje się ciek naturalny czy urządzenie wodne. W związku z powyższym ustalenia dokonane w tym zakresie w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego nie powinny być kwestionowane.
Organ II instancji stanął na stanowisku, że potok [...] spełnia wszelkie ustawowe wymagania dla śródlądowej wody płynącej, gdyż zgodnie z art. 16 pkt 5 Prawa wodnego pod pojęciem cieku naturalnego rozumie się rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy, naturalnymi lub uregulowanymi korytami. W związku z powyższym ciek naturalny to taki ciek, który posiada swoje źródła i ujście, a ponadto płynie swoim korytem w sposób niewymuszony. Uregulowanie cieku, a nawet jego zabudowa (przykrycie) nie zmieniają jego statusu cieku naturalnego. W rozumieniu ustawy Prawo wodne cieki naturalne są czymś innym niż urządzenia wodne określone w art. 16 pkt 65a Prawa wodnego, tj. urządzenia służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Zdaniem organu odwoławczego, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jest organem wyspecjalizowanym w sprawach z zakresu gospodarki wodnej i brak jest podstaw do kwestionowania przydatności dowodowej przedstawionej przez ten organ informacji na temat kwalifikacji odbiornika wód opadowych i roztopowych. W konsekwencji brak jest również podstaw do kwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych w oparciu o tę informację. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że potok [....] uwzględniony został na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski (MPHP) jako ciek niewyróżniony (rzeka _n).
Dodatkowo, w operacie wodnoprawnym, stanowiącym zbiór podstawowych danych niezbędnych do wydania pozwolenia wodnoprawnego, w punkcie 7.1. zawierającym charakterystykę odbiornika wód opadowych podano, że potok [...] jest prawobrzeżnym dopływem rzeki [....], do którego uchodzi w km [...] i ciekiem o charakterze podgórskim o długości 5,5 km. Jego zlewnia o powierzchni 7,6 km2 obejmuje tereny S., K., os. [...] oraz częściowo os. [...] i os. [...]. Z powyższego opisu nie wynika, że potok [...] stanowi urządzenie wodne.
Organ odwoławczy nie podziela również zarzutu skarżącej, że brak wyróżnienia potoku [...] w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza [...] jako jednolitej części wód powierzchniowych oznacza, że potok ten nie jest ciekiem naturalnym. Pojęcia cieku naturalnego oraz jednolitych części wód powierzchniowych nie są ze sobą tożsame, co wywiódł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 771/22. W związku z powyższym brak uwzględnienia potoku [....] w wykazie jednolitych części wód powierzchniowych nie pozbawia go cech cieku naturalnego i nie świadczy o tym, że mamy w tym przypadku do czynienia z urządzeniem wodnym.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Gmina Miasto [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie nieprawidłowego ustalenia charakteru odbiornika [...] jako cieku naturalnego - śródlądowych wód powierzchniowych, do którego odprowadzane są wody opadowe lub roztopowe wylotami kolektorów deszczowych, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania,
Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na niewłaściwej kontroli decyzji organu I instancji i utrzymaniu jej w mocy, mimo istnienia uzasadnionych podstaw do uchylenia decyzji, ponieważ organ I instancji uznał, że potok [...] to ciek naturalny - śródlądowe wody płynące, nie mając ku temu podstaw, co stanowiło naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 4, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.;
b) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 k.p.a., przez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy i ustalenia czy "potok [...]" jest urządzeniem wodnym czy śródlądową wodą płynącą i oparcie się o twierdzenia organu i instancji,
c) art. 80 k.p.a. przez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że "potok [...]" jest ciekiem naturalnym - śródlądową wodą płynącą, nie mając oparcia w dokumentach, ani przepisach prawa;
d) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a przez brak należytego sporządzenia uzasadnienia decyzji.
W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy nie przeprowadził należycie postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie jaki charakter ma odbiornik, do którego odprowadzane są wody opadowe lub roztopowe. Jest to istotne dla kwestii uiszczania opłat za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, które nie są należne w przypadku oprowadzania tych wód do urządzeń wodnych, takich jak rowy. Skarżąca wskazała, że woda prowadzona rowem podlega licznym zjawiskom (rozsączanie, parowanie), które wpływają na ilość wód odprowadzanych do wód powierzchniowych.
Skarżąca zarzuciła, że organ I instancji nie uwzględnił dookreślenia charakteru zbiornika jako urządzenia wodnego, zawartego w aneksie do wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego i bezpodstawnie uznał, że wydane pozwolenie jest zgodne z wnioskiem strony. W sytuacji, gdy charakter odbiornika jest przedmiotem sporu, organ powinien przeprowadzić ustalenia w tym zakresie. Ustaleń takich nie dokonał też organ odwoławczy, powtarzając jedynie argumenty organu I instancji, które są dla strony nieprzekonujące.
Skarżąca podniosła, że "potok [...]" nie został ujęty w przyjętym przez Radę Ministrów Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza [....] – Jednolitej części wód powierzchniowych, a wobec tego nie jest strugą, strumieniem, potokiem, rzeką, kanałem lub ich częścią. Dokument ten był wiążący w chwili wydawania decyzji, ponieważ został ogłoszony i opublikowany w Dzienniku Ustaw z 2016 r., poz. 1911 i zachował moc nie dłużej niż do 22 marca 2023r. Od 17 lutego 2023r. obowiązuje nowe rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 4 listopada 2022r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza [...], a z woli ustawodawcy Plan ten stanowi podstawę do wydawania pozwoleń wodnoprawnych. Organy nie wykazały, że wody "potoku [....]" płyną naturalnymi lub uregulowanymi korytami, ani gdzie jest źródło, a gdzie ujście. Z tych względów "potok [....]," nie mógł zostać uznany za ciek naturalny, w rozumieniu Prawa wodnego.
Zdaniem strony skarżącej także ustalenie charakteru cieku w oparciu o System Informacyjny Gospodarowania Wodami nie ma umocowania w przepisach prawa, gdyż ustawa w żadnym miejscu nie przywołuje tego Systemu jako źródła, w oparciu o który następuje ustalenie charakteru wód. Natomiast sam fakt prowadzenia przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Systemu Informacji Gospodarowania Wodami nie oznacza, że może być potraktowany jako źródło w zakresie klasyfikacji wód powierzchniowych, a stanowi jedynie wypełnienie obowiązku nałożonego w art. 240 ust. 2 pkt 11 Prawa wodnego. Zresztą w systemie tym odbiornik "[...]" nie został wykazany jako śródlądowa woda powierzchniowa, jak również "ciek niewyróżniony (rzeki_n)" – ani w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza [...], ani na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski. .
Skarżąca nie zgodziła się z organem odwoławczym, że Mapa Podziału Hydrograficznego Polski stanowi dokument zatwierdzony przepisami prawa i stwierdziła, że nie jest jej znany akt prawa, który zatwierdzałby tę Mapę. Ponadto Gmina podkreśliła, że Mapa ta przedstawia sieć hydrograficzną Polski oraz fragmenty dorzecza [....] i dorzecza [...] leżące poza jej granicami w układzie współrzędnych [....]. Na jej podstawie wyznacza się granice jednostek podziału administracyjnego obowiązującego w polskiej gospodarce wodnej tzn. obszary dorzeczy, regiony wodne i zlewnie. W ocenie Skarżącej, powyższa mapa powinna być zgodna z wymienionym wcześniej Planem gospodarowania wodami na obszarze dorzecza [....], w którym przedstawiono jednolite części wód powierzchniowych.
Zdaniem Skarżącej, nieuprawnione jest także wyciąganie wniosków przez organ odwoławczy co do charakteru odbiornika w oparciu o nieobowiązujące już pozwolenia wodnoprawne mające potwierdzić, że potok [...] stanowi śródlądowe wody płynące.
Ponadto Gmina podała, że z dniem 1 stycznia 2018 r. (wejście w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne), zgodnie z art. 528 ust. 1 ww. ustawy, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przejęło uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2-4 ustawy uchylanej w art. 573, lub ich części oraz gruntów pokrytych tymi wodami, z wyłączeniem gruntów pokrytych wodami, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy uchylanej w art. 573. Z kolei w myśl art. 528 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy przejęcie wód nastąpiło w oparciu o protokoły zdawczo - odbiorcze, jednocześnie stanowiące wykazy wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy uchylanej w art. 573 Prawa wodnego, obejmujące wykaz składników mienia. Strona skarżąca wskazała, że skoro organy w wydanych decyzjach nie powołały się na te protokoły, to należy wywnioskować, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nie przejęło potoku [...] od Marszałka Woj. [....], co może oznaczać, że Wody Polskie nie mogły przejąć tego potoku, ponieważ nie był traktowany jako ciek naturalny pod rządami ustawy Prawo wodne z 2001r., a pod rządami nowej ustawy jego charakter się nie zmienił.
Powyższe oznacza, że "potok [....]" jest rowem, a nie ciekiem naturalnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej: P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu - art. 133 § 1 P.p.s.a. Przekazane do WSA akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Wydane w sprawie decyzje są prawidłowo uzasadnione, w sposób poddający się kontroli.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie charakteru odbiornika, którego dotyczą udzielone pozwolenia wodnoprawne. W wydanych pozwoleniach wodnoprawnych wody "potoku [...]" zostały uznane za śródlądowe wody powierzchniowe, czemu sprzeciwiła się Skarżąca, zarzucając nieprawidłowe ustalenie charakteru odbiornika, który - jej zdaniem - jest urządzeniem wodnym, rowem.
Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym akt sprawy Sąd uznał, że nie można postawić w sposób skuteczny organom zarzutu co do wadliwego określenia charakteru odbiornika.
Decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w [.... z 30 grudnia 2022 r. udzielono Gminie pozwoleń wodnoprawnych na usługi wodne, polegające na odprowadzaniu do wód potoku [...] i jego dopływów, wód opadowych lub roztopowych ujętych w zamknięty system kanalizacji deszczowej, przez określone wyloty kolektorów deszczowych. Tak określony rodzaj usług wodnych odpowiada w pełni treści podania złożonego przez Gminę oraz załączonego do wniosku operatu wodnoprawnego.
Wprawdzie w aneksie do operatu wodnoprawnego Gmina wskazała, że odbiornikiem wód będzie urządzenie wodne - rów [....], lecz organ uznał, że takie określenie odbiornika jest nieprawidłowe. Wbrew zarzutom skargi organ prowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające, a przed wydaniem decyzji poinformował Wnioskodawcę, że wody opadowe lub roztopowe będą odprowadzane do wód powierzchniowych potoku [...] oraz jego dopływów, a nie do urządzenia wodnego – rowu [...], co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
Zdaniem Sądu dokonana przez organy kwalifikacja odbiornika jako śródlądowych wód powierzchniowych nie narusza prawa.
Organy słusznie argumentowały, że potok [...] został wykazany na Mapach Podziału Hydrograficznego Polski jako ciek niewyróżniony. Skarżąca podważała tę argumentację twierdząc, że ta baza danych nie stanowi prawa, nie jest zatwierdzona przepisami prawa. Należy jednak zwrócić uwagę, że na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski - zawarta jest sieć hydrograficzna, która obejmuje cieki i odcinki cieków, w tym dane zawierające: nazwę cieku, lokalizację cieku albo odcinka cieku, długość cieku albo odcinka cieku, powierzchnię cieków o szerokości koryta powyżej 30 m, identyfikator hydrologiczny cieku albo cieku i odcinka cieku - zgodnie z § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 10 września 2020 r. w sprawie systemu informacyjnego gospodarowania wodami (Dz. U. poz. 1656). Sieć hydrograficzna na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski obejmuje również dane o przebiegu granic i o obszarach zlewni (§ 3 pkt 2 rozporządzenia), jak również dane o obszarach dorzeczy, regionach wodnych i jednostkach organizacyjnych Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (§ 3 pkt 3 ww. rozporządzenia). Informacje o sieci hydrograficznej gromadzi się w systemie informacyjnym gospodarowania wodami (zwanym dalej "SIGW") - zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia.
Powyższy przepis rozporządzenia jest konsekwencją uregulowania zawartego w art. 329 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego, zgodnie z którym w systemie informacyjnym gospodarowania wodami gromadzi się informacje w zakresie gospodarowania wodami, w szczególności informacje na temat: sieci hydrograficznej. System informacyjny gospodarowania wodami dla obszaru państwa, z uwzględnieniem podziału państwa na obszary dorzeczy i regiony wodne, prowadzą Wody Polskie (art. 330 ust. 1 Prawa wodnego). Źródłami danych dla systemu informacyjnego gospodarowania wodami są w pierwszej kolejności rejestry i zbiory danych prowadzone przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej oraz Wody Polskie (art. 331 ust. 1 Prawa wodnego).
Z przedstawionych powyżej uregulowań wynika więc, że na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski zawarta jest sieć hydrograficzna, która zawiera dane m.in. dotyczące cieków. Jest to jeden z elementów systemu informacyjnego gospodarowania wodami, którego prowadzenie należy do obowiązków ustawowych odpowiednich organów Wód Polskich. Ustawodawca również określa źródła danych dla SIGW. Nie można zatem twierdzić, jak chce tego strona skarżąca, że Mapa Podziału Hydrograficznego Polski nie ma umocowania prawnego. Mapa Podziału Hydrograficznego Polski jest jednym z elementów Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami, który stanowi zbiór danych o charakterze urzędowym, a w konsekwencji może stanowić podstawę ustaleń faktycznych co do charakteru odbiornika. W niniejszej sprawie dane wynikające z sieci hydrograficznej jednoznacznie wskazują, że [...] jest ciekiem naturalnym niewyróżnionym. Dane te są zbieżne z charakterystyką odbiornika przedstawioną przez Gminę w operacie wodnoprawnym. naturalny charakter odbiornika potwierdza też dokumentacja archiwalna z okresu jego regulacji, wykonana w latach 1978-1984 – n.in.. "Wywłaszczenia z terenu pod regulacje potoku [....]..." – nr arch. [...], [...], [...], [...]- mapy, [...], [...], [...]. Potwierdzeniem prawidłowości klasyfikacji odbiornika są też wydane dotychczas pozwolenia wodnoprawne. W myśl art.329 ust. 3 Prawa wodnego, decyzje wydane na podstawie ustawy, w tym zgody wodnoprawne, stanowią część Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami, a Skarżąca nie wskazała żadnych dowodów, które tę kwalifikację mogłyby podważyć. Skarżąca nie kwestionowała zawartej w operacie wodnoprawnym charakterystyki odbiornika wód opadowych, w której podano, że potok [...] jest prawobrzeżnym dopływem rzeki [...], do którego uchodzi w km 61+800 i ciekiem o charakterze podgórskim o dł. 5,5 km, wskazano też jego obszar zlewni.
Za nietrafny Sąd uznał zarzut Skarżącej, że potok [...] nie został wykazany w jednolitych częściach wód powierzchniowych w planach gospodarowania wodami na obszarze dorzecza [...] - nie mógł więc zostać uznany za ciek naturalny. Zdaniem Sądu to, że potok [...] nie został wykazany w jednolitych częściach wód powierzchniowych nie pozbawia go cech cieku naturalnego. Pojęcia cieku naturalnego oraz jednolitych części wód powierzchniowych nie są ze sobą tożsame. Zgodnie z art. 16 pkt 20 Prawa wodnego przez jednolite części wód powierzchniowych - rozumie się oddzielny i znaczący element wód powierzchniowych, taki jak: m.in. struga, strumień, potok, rzeka i kanał lub ich części. Zatem do jednolitych części wód powierzchniowych zaliczane są oddzielnie i znaczące elementy wód powierzchniowych. Tymczasem art. 16 pkt 5 Prawa wodnego za cieki naturalne uznaje m.in. potoki, w których woda może płynąć również okresowo i również uregulowanymi korytami. Nie każdy więc ciek naturalny będzie równocześnie znaczącym elementem wód powierzchniowych, skoro może nim być również taki potok, w którym woda płynie jedynie okresowo (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 17 listopada 2022r, sygn. akt II SA/Rz 771/22).
Oznacza to, że mniejsze cieki nie zawsze są uwzględnione w wykazach jednolitych części wód. Nie ulega wątpliwości, że potok [...] jest objęty jednolitą częścią wód o symbolu [...] o nazwie "[...] od zbiornika [...] do [....]".
Wbrew zarzutom skargi w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było konieczności powołania się na protokoły zdawczo-odbiorcze, które miałyby potwierdzić uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa. Organ wydający pozwolenia wodnoprawne powołał się na wydaną przez Wojewodę [....] decyzję z dnia 15 lipca 2021r. potwierdzającą, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie od 1 stycznia 2018r. reprezentuje oraz wykonuje prawa właścicielskie w stosunku do nieruchomości Skarbu Państwa poł. w R. w obr. [...], pokrytych śródlądowymi wodami powierzchniowymi potoku [....], oznaczonych jako działki nr [...],[...] i [...].
Należy wskazać, że na mocy art. 22 pkt 1 Prawa wodnego śródlądowymi wodami płynącymi są wody w ciekach naturalnych oraz źródłach, z których te cieki biorą początek. Przepis ten w powiązaniu z art. 16 pkt 5 Prawa wodnego nie formułuje w ramach uznania danych wód za ciek naturalny kryterium, które odnosiłoby się do podmiotu wykonującego uprawnienia właścicielskie względem danego cieku. Kwestia utrzymywania nieruchomości, na której znajduje się potok [...], i ewentualnych rozliczeń z tym związanych, nie ma wpływu na ustalenie charakteru tego odbiornika i wykracza poza ramy postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.
W ocenie Sądu, niezasadne jest też stanowisko Gminy, że gdy potok [...] będzie urządzeniem wodnym, to nie będzie podstaw do uiszczenia opłaty za korzystania z wód. W myśl art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa wodnego opłaty za usługi wodne uiszcza się za odprowadzanie do wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Kluczowe znaczenie powyższa regulacja kładzie więc na to, czy wody opadowe i roztopowe są odprowadzane do wód, czyli m.in. do wód śródlądowych (zob. art. 3 Prawa wodnego). Potok [...] według operatu wodnoprawnego stanowi dopływ rzeki [...], co powoduje że nawet przy uznaniu go za urządzenie wodne, obowiązek ponoszenia opłaty obciążałyby posiadacza pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usług wodnych objętych treścią wydanego pozwolenia wodnoprawnego.
Z tych powodów Sąd uznał, że wydane decyzje nie naruszają prawa, a zarzuty skargi są bezpodstawne, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI