III OSK 835/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rady Gminy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy dotyczącej rozpatrzenia protestu wyborczego na wybory sołtysa i rady sołeckiej. WSA uznał, że jednoczesne przeprowadzenie wyborów na sołtysa i do rady sołeckiej naruszyło bierne prawo wyborcze skarżącej, która po przegranej w wyborach na sołtysa nie mogła już kandydować do rady. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, oddalił ją jako bezzasadną. Sąd podkreślił, że rada gminy ma uprawnienia do kontrolowania procedur wyborczych organów jednostek pomocniczych, rozstrzygania protestów wyborczych i stwierdzania nieważności wadliwie przeprowadzonych wyborów, o ile naruszenia są udowodnione i dotyczą przepisów prawa powszechnie obowiązującego. NSA uznał, że WSA prawidłowo zinterpretował przepisy ustawy o samorządzie gminnym i statutu sołectwa, a także przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, odrzucając argumentację Rady Gminy o braku podstaw do rozpatrzenia protestu wyborczego w trybie skargi powszechnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKontrola sądowa nad wyborami organów jednostek pomocniczych (sołtys, rada sołecka), zakres uprawnień rady gminy w tym zakresie, dopuszczalność protestów wyborczych i stwierdzania nieważności wyborów.
Dotyczy specyficznej sytuacji wyborów w jednostkach pomocniczych gminy i interpretacji przepisów ustawy o samorządzie gminnym oraz statutów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rada gminy ma prawo rozpatrywać protesty wyborcze dotyczące wyborów sołtysa i rady sołeckiej oraz stwierdzać nieważność takich wyborów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rada gminy posiada uprawnienia kontrolne nad działalnością jednostki pomocniczej, w tym prawo do kontrolowania procedur wyborczych organów jednostek pomocniczych, rozstrzygania protestów wyborczych i stwierdzania nieważności wadliwie przeprowadzonych wyborów.
Uzasadnienie
Rada gminy sprawuje nadzór nad działalnością jednostek pomocniczych (art. 18a ust. 1 u.s.g.) i określa zasady ich działania w statucie, co obejmuje również zasady i tryb wyborów. Kontrola ta pozwala na rozpatrzenie protestów i stwierdzenie nieważności wyborów, jeśli naruszenia są udowodnione i dotyczą przepisów prawa powszechnie obowiązującego.
Czy jednoczesne przeprowadzenie wyborów na sołtysa i do rady sołeckiej, w sytuacji gdy kandydat przegrał wybory na sołtysa, narusza bierne prawo wyborcze do rady sołeckiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie przeprowadzenie wyborów może naruszyć bierne prawo wyborcze, pozbawiając kandydata możliwości kandydowania do rady sołeckiej po przegranej w wyborach na sołtysa, jeśli procedura wyborcza nie została przeprowadzona zgodnie ze statutem.
Uzasadnienie
WSA uznał, że jednoczesne głosowanie na sołtysa i radę sołecką, zgodnie z ustaleniami faktycznymi, pozbawiło skarżącą możliwości kandydowania do rady sołeckiej po przegranej w wyborach na sołtysa, co stanowi naruszenie jej interesu prawnego.
Czy pismo dotyczące nieprawidłowości w wyborach organów jednostki pomocniczej powinno być traktowane jako protest wyborczy czy skarga na działalność wójta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pismo dotyczące nieprawidłowości w wyborach organów jednostki pomocniczej powinno być traktowane jako protest wyborczy, a nie skarga na działalność wójta, jeśli dotyczy naruszenia procedur wyborczych.
Uzasadnienie
NSA uznał stanowisko organu o rozpoznaniu pisma jako skargi na działalność wójta za błędne, podkreślając, że w przypadku wyborów organów jednostek pomocniczych właściwe jest postępowanie protestacyjne, a nie ogólna skarga na działalność wójta.
Przepisy (19)
Główne
u.s.g. art. 18a § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Przyznaje radzie gminy uprawnienia kontrolne nad działalnością jednostki pomocniczej.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy z powodu istotnego naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.s.g. art. 5 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 5 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 5 § 3
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 35 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 35 § 3
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 36 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 36 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 40 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 222
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo ocenił, że jednoczesne przeprowadzenie wyborów na sołtysa i do rady sołeckiej naruszyło prawo skarżącej do kandydowania. • Rada Gminy miała obowiązek rozpatrzyć protest wyborczy i kontrolować zgodność wyborów z prawem. • Pismo skarżącej było protestem wyborczym, a nie skargą na działalność wójta.
Odrzucone argumenty
Uchybienia w wyborach dotyczyły jedynie wyborów do Rady Sołeckiej, a nie Sołtysa. • Przepisy ustawy i statutu nie przewidują instytucji protestu wyborczego dla wyborów organów jednostek pomocniczych. • Rozpatrzenie skargi w trybie sądowoadministracyjnym narusza zasadę legalizmu i jednoinstancyjność postępowania skargowo-wnioskowego.
Godne uwagi sformułowania
Rada gminy posiada uprawnienia do kontrolowania procedur wyborczych organów jednostek pomocniczych i w ramach tej kontroli ma prawo rozstrzygać protesty wyborcze oraz stwierdzać nieważność wadliwie (niezgodnie z prawem), przeprowadzonych wyborów. • To, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z oceną materiału dowodowego i oceną okoliczności sprawy dokonaną przez Sąd nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.
Skład orzekający
Hanna Knysiak - Sudyka
sprawozdawca
Jerzy Stelmasiak
sędzia
Piotr Korzeniowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kontrola sądowa nad wyborami organów jednostek pomocniczych (sołtys, rada sołecka), zakres uprawnień rady gminy w tym zakresie, dopuszczalność protestów wyborczych i stwierdzania nieważności wyborów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyborów w jednostkach pomocniczych gminy i interpretacji przepisów ustawy o samorządzie gminnym oraz statutów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w wyborach lokalnych na poziomie jednostek pomocniczych, co może być interesujące dla prawników zajmujących się prawem samorządowym i administracyjnym.
“Wybory sołtysa i rady sołeckiej pod lupą NSA: Kiedy sąd może unieważnić lokalne głosowanie?”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.