III OSK 833/24

III OSK 833/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Kr 940/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-10-04
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 października 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 940/23 w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. F. na rzecz Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 940/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. F. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący" albo "skarżący kasacyjnie") na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] (dalej: "organ drugiej instancji" albo "organ odwoławczy") z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, oddalił skargę.
W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2023 r. do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] wpłynął wniosek A. F. z dnia [...] kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, poprzez przesłanie w formie elektronicznej na adres poczty elektronicznej wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych przez Sędziego Sądu Okręgowego [...] w sprawach [...] w okresie od [...] grudnia 2019 r. do dnia [...] marca 2023 r.
Decyzją z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej "u.d.i.p.", Prezes Sądu Okręgowego w [...] odmówił udostępnienia wnioskodawcy żądanej przez niego informacji publicznej.
Sąd pierwszej instancji wskazał dalej, że uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji podniósł, że wnioskodawca może domagać się udostępnienia danych stanowiących informację publiczną bez wykazywania własnego interesu prawnego, czy faktycznego. Jednak w przypadku tzw. "informacji przetworzonej" ustawodawca powyższe uprawnienie ograniczył tylko do przypadków, w których wydanie tego rodzaju informacji przez organ zobowiązany jest istotne dla interesu publicznego, a proces przetworzenia informacji publicznej w celu jej udostępnienia musi znajdować uzasadnienie w przesłance jej szczególnej istotności dla interesu publicznego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ pierwszej instancji uznał, że jakkolwiek wniosek obejmuje żądanie udostępnienia orzeczeń, będących co do zasady informacją prostą, znajdującą się w posiadaniu organu, to jednak rozmiar i zakres żądanej informacji (liczba orzeczeń i ich obszerność) przesądza o tym, że w istocie informacja zażądana przez wnioskodawcę stanowi informację publiczną przetworzoną. Na przetworzony charakter informacji wpływ ma poniesienie określonych kosztów, wysiłku - zwłaszcza o charakterze organizacyjnym, kadrowym i czasowym, trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami danego organu. Organ pierwszej instancji podniósł, że uwzględnienie wniosku wymagałoby poświęcenia około 16 godzin pracy pracownika nad anonimizacją, co musiałoby nastąpić kosztem pozostałych obowiązków służbowych, tym bardziej, że Sąd Okręgowy w [...] nie dysponuje oprogramowaniem pozwalającym na automatyczną anonimizację. Po stwierdzeniu, że informacja żądana przez wnioskodawcę stanowi informację publiczną przetworzoną, organ pierwszej instancji zbadał, czy informacja ta ma szczególnie istotne znaczenie dla interesu publicznego. Organ pierwszej instancji w tym zakresie stwierdził, że informacja przetworzona, której dotyczy rozstrzygnięcie, nie mieści się w kategorii informacji istotnej dla interesu publicznego, a tym bardziej nie mieści się ona w stopniu szczególnym. W konsekwencji organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawcy jej udostępnienia.
Następnie Sąd meriti odnotował, że decyzją dnia [...] czerwca 2023 r. organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji wskazano, że dokonując kwalifikacji informacji żądanej przez wnioskodawcę należało zauważyć, że orzeczenia wydawane przez Sąd Okręgowy w [...] są gromadzone w wersji elektronicznej w oprogramowaniu obsługującym wydziały orzecznicze tego sądu. Oprogramowanie to umożliwia automatyczne wyszukanie i zebranie wszystkich wyroków wydanych w okresie od [...] grudnia 2019 r. do dnia [...] marca 2023 r. przez sąd, w którego składzie zasiadał SSO [...] i które to wyroki zostały uzasadnione na piśmie. Ten etap pracy nie jest zatem czynnością czasochłonną. Podstawowym problemem przy udostępnieniu treści orzeczeń pozostaje zanonimizowanie zawartych w nich danych osobowych. Sąd Okręgowy wyliczył, że udostępnienie treści wszystkich żądanych orzeczeń wiązałoby się z koniecznością poddania anonimizacji 779 stron, a to zajęłoby około 16 godzin pracy urzędnika. Organ wskazał metodę, według której obliczył czasochłonność anonimizacji, a skarżącemu nie udało się w odwołaniu podważyć jej założeń. W tej sytuacji ocenie organu drugiej instancji została pozostawiona jedynie kwestia, czy konieczność poświęcenia tak opisanego nakładu pracy była równoznaczna z zakwalifikowaniem informacji jako przetworzonej. Organ odwoławczy wskazał, że stale rosnące zadania ustawowe sądów, w tym także w zakresie niezwiązanym bezpośrednio ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości, np. zadanie udostępnianie informacji publicznej, nie zostały w wystarczającym stopniu skorelowane z wielkością kadry urzędniczej. Liczba etatów w sądach jest ustalana centralnie przez Ministerstwo Sprawiedliwości w oparciu o limity etatów, których sfinansowanie przewiduje ustawa budżetowa. Racjonalnie zarządzające sądem kierownictwo musi zatem nieustannie dokonywać oceny, które zadania powinny zostać bezwzględnie wykonane, a w odniesieniu do których należy zbadać, czy rzeczywiście ich wykonanie jest obowiązkiem sądu, zwłaszcza gdy ich zakres jest nieproporcjonalnie większy od standardowo realizowanych zadań. Prezes Sądu Okręgowego w [...] zajął stanowisko, w myśl którego polecenie urzędnikowi sądowemu poświęcenia 16 godzin roboczych na zrealizowanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, byłoby na tyle znaczącym wysiłkiem organizacyjnym i kadrowym dla kierowanej przez niego instytucji, że odbiłoby się na wykonywaniu pozostałych obowiązków służbowych. Według organu odwoławczego stanowisko to należy uznać za racjonalne i przekonywujące. Wyłączenie urzędnika na tak długi okres od bieżących obowiązków w celu zrealizowania wniosku groziłoby dezorganizacją pracy Sądu Okręgowego, a w konsekwencji utrudnieniem wykonywania przypisanych mu zadań. Z tych względów należało podzielić stanowisko organu pierwszej instancji, że z uwagi na obszerność zażądanej informacji publicznej, informacja ta ma charakter informacji przetworzonej.
Organ odwoławczy podniósł, że przyjęta kwalifikacja spowodowała, że wnioskodawca, zgodnie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., był zobowiązany do wykazania istnienia szczególnego interesu publicznego. Analiza akt przedłożonych przez organ pierwszej instancji uzasadniała przyjęte przez ten organ stanowisko, że wnioskodawca nie wykazał istnienia tego interesu. Na gruncie u.d.i.p. pojęcie interesu publicznego jest pojęciem niedookreślonym. Interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych jako pewnej całości. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji w szerokim tego słowa znaczeniu. Wnioskodawca nie podjął próby wykazania, że pozyskanie przez niego wnioskowanych informacji będzie miało realny wpływ na funkcjonowanie określonych instytucji państwowych, np. przez usprawnienie ich działania.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, organ drugiej instancji samodzielnie zbadał, czy zachodzi w sprawie przesłanka szczególnej istotności informacji dla interesu publicznego i uznał, że istota oraz charakter żądanych informacji wskazują na to, że zrealizowanie wniosku nie będzie skutkowało uzyskaniem przez wnioskodawcę realnego wpływu na funkcjonowanie organów państwa. Przywołane przez wnioskodawcę wartości i zasady, takie, jak: prawo do rzetelnego procesu, praworządność, niezawisłość sędziowska, spójność i przejrzystość systemu prawnego są niewątpliwie wartościami o takiej randze, iż obrona każdej z nich leży w szczególnie istotnym interesie społecznym. Wnioskodawca nie wyjaśnił jednak związku pomiędzy obowiązywaniem tych zasad, a potrzebą uzyskania przez niego informacji publicznej, opisanej we wniosku. W ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego, pozyskanie tej informacji nie będzie miało wpływu na abstrakcyjnie rozumiane prawo do rzetelnego procesu, praworządność, niezawisłość sędziowską, wiarygodność Rzeczypospolitej Polskiej na arenie międzynarodowej, spójność i przejrzystość systemu prawnego, obronę sędziów oraz interes fiskalny Rzeczypospolitej Polskiej oraz na ewentualną ochronę lub propagowanie tych wartości. W literaturze wskazuje się (wskazano publikację J. Drachala, "Dostęp do informacji publicznej - rozwój czy stagnacja?", wystąpienie na konferencji zorganizowanej przez Polską Akademię Nauk, Warszawa, dnia 6 czerwca 2006 r.), że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej znaczenie ma charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realne możliwości wykorzystania uzyskanych przez niego danych. Okoliczności te mają wpływ na ocenę istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego, uzasadniającego udzielenie stosownych informacji (jako przykłady takich podmiotów, które spełniają wymogi przepisu, wskazany autor podaje przykładowo ministra, radnego lub posła). Wnioskodawca jest [...]. Jednakże posiadanie takiego statusu nie jest równoznaczne z tym, że może wykorzystać żądaną informację w celu usprawnienia funkcjonowania państwa lub jego organu. Uzyskanie przetworzonej informacji nie następuje bezkosztowo. Jest związane z wykorzystaniem określonych środków publicznych, zwłaszcza finansowych i organizacyjnych, co często jest trudne do pogodzenia z bieżącymi działaniami instytucji będącej dysponentem informacji publicznej. Dlatego w przypadku podmiotów, które nie potrafią zapewnić, że udzielona im informacja publiczna przetworzona zostanie wykorzystana w wyżej opisany sposób, należy przyjąć, że po ich stronie nie występuje szczególnie istotny interes publiczny uzasadniający udzielenie im żądanej informacji (wskazano na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2015 r.; sygn. akt I OSK 863/14). Skoro wnioskodawca nie przedstawił argumentów przemawiających za tym, że zawnioskowana przez niego informacja publiczna zostanie wykorzystana w celu poprawy działania organów państwa, a argumentów takich nie można było dopatrzyć się z urzędu, to brak było podstaw do zakwestionowania dokonanej przez organ pierwszej instancji i wyrażonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oceny realności wpływu wnioskodawcy na funkcjonowanie organów państwa.
Następnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że na powyższą decyzję A. F. złożył skargę. W skardze zarzucono:
1. naruszenie art. 7, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez nieprawidłowe rozpoznanie zarzutów stawianych zaskarżonemu rozstrzygnięciu, w szczególności błędne zaakceptowanie stanowiska organu pierwszej instancji, jakoby skarżący nie wykazał, że za udostępnieniem informacji publicznej przemawia istotny interes społeczny;
2. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., przez niezasadne uznanie, że udostępnienie informacji publicznej w zakresie żądanym we wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r. nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego;
3. zaakceptowanie błędów w ustaleniach faktycznych organu pierwszej instancji, w szczególności przyjęcie, że nakład pracy niezbędny do realizacji wniosku spowoduje perturbacje w działaniu sądu i że nakład ten jest znaczny i nieproporcjonalny do rangi interesu społecznego, którego ochrona legła u podstaw żądania udzielenia informacji publicznej; przyjęcie, że nie ma związku pomiędzy realizacją wniosku o udzielenie informacji publicznej, a dążeniem do ochrony szczególnie istotnych dla interesu publicznego wartości w postaci:
- prawa do rzetelnego procesu, w szczególności zapewnienia odpowiedniej jakości uzasadnień sądowych jako elementu składowego rzetelnego postępowania odwoławczego, a tym samym konstytucyjnie gwarantowanego prawa do instancji;
- praworządności w szerokim rozumieniu, w tym gwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu, z którym skorelowany jest obowiązek tegoż bezpośredniego stosowania Konstytucji oraz aktów prawnych prawa międzynarodowego;
- niezawisłości sędziowskiej, w tym zarówno wolność kreacji swoich myśli przez orzeczników (jako element wolności słowa), jak i wolność od wszelakiego rodzaju bezprawnych ingerencji i nacisków, ograniczających bądź wyłączających niezależność sędziego;
- wiarygodności Rzeczypospolitej Polskiej na arenie międzynarodowej jako Państwa strony Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zobowiązanej do zapewnienia instrumentów zapewniających jej respektowanie;
- spójności, przejrzystości systemu prawnego, tak aby postulowana modyfikacja bądź uchylenie de lege ferenda [...] - zdaniem wielu autorytetów prawniczych - szkodliwego przepisu, doprowadziły do sytuacji, gdy zaniechanie stosowania [...] uzasadnień wyroków nie będzie wymagać ekstraordynaryjnych działań prawnych, a to powoływania się na zapisy Konstytucji oraz Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności;
- obronie sędziów, którym już zarzucono odstąpienie od stosowania [...], bądź zakwestionowano dokonaną przez nich modyfikację ich [...];
- interesu fiskalnego Rzeczypospolitej Polskiej, a tym samym dobrostanu całego społeczeństwa, gdyż represje wobec sędziów za stosowanie przepisów Konstytucji oraz Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, stanowią naruszenie praworządności, co może być uznane przez Komisję Europejską za niewypełnienie warunku realizacji tzw. kamieni milowych. KE zaznaczyła, że Polska musi wykazać, że "kamienie milowe" zostały osiągnięte przed dokonaniem jakichkolwiek wypłat w ramach Funduszu Odbudowy. Kamienie milowe, jak podkreślają unijne władze, są "związane z ważnymi aspektami niezależności sądownictwa".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 4 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.
W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd pierwszej instancji podał, że zgodnie z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji RP, tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule, określają ustawy. Należy do nich przede wszystkim ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Po przywołaniu ww. przepisów Sąd pierwszej instancji podniósł, że w sprawie poza sporem jest, że informacja, której żądał skarżący we wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r. jest informacją publiczną. Spornym jest natomiast to, czy wnioskowana informacja jest informacją prostą, czy przetworzoną. W konsekwencji sporne jest także i to, czy przyjmując, że żądana informacja jest informacją przetworzoną, wnioskodawca wykazał, że jej uzyskanie jest uzasadnione szczególnie istotnym interesem publicznym, a między żądaniem udostępnienia informacji a realizacją interesu zachodzi związek przyczynowo-skutkowy.
Sąd meriti podkreślił, że ocena, czy informacja jest informacja prostą czy przetworzoną powinna być prowadzona z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. W przedmiotowej sprawie wnioskowano o udostępnienie wszystkich wyroków konkretnego sędziego za okres od [...] grudnia 2019 r. do [...] marca 2023 r. Bez wątpienia organ nie był w stanie uczynić zadość żądaniu "od ręki". Organ ustalił, że zakres żądanych informacji to 779 stron dokumentów, które wymagają anonimizacji. Dalej w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że anonimizacja wymagałaby 16 godzin pracy pracownika sekretariatu. Z uwagi na brak programu informatycznego do anonimizacji skutkowałby to dezorganizacją pracy. Konkluzję o przetworzonym charakterze zaakceptował organ drugiej instancji. Zwrócił uwagę na to, że w ślad za nowymi zadaniami ustawowymi sądów w zakresie nie związanym bezpośrednio ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości jak właśnie realizacja wniosków o dostęp do informacji publicznej, obsada kadrowa nie została skorelowana z tymi zadaniami.
Wyjaśnienia te, w ocenie Sądu meriti, w sposób przekonywujący wskazują, że żądania informacja jest informacją przetworzoną. Z pewnością obsada kadrowa w poszczególnych organach i sądach jest różna i ten sam wniosek dla jednego organu może stanowić istotne obciążenie, dla innego zaś nie (np. w przypadku możliwości anonimizacji przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca).To przede wszystkim organ, do którego zwrócono się z wnioskiem o udostępnienie informacji, znając realia funkcjonowania tego organu jest w stanie prawidłowo ocenić, czy realizacja wniosku zagraża płynności i organizacji pracy w tym organie. Ten aspekt poddaje się kontroli sądowej jedynie w zakresie, w jakim organ wyjaśni, czy i jakie trudności napotyka realizacja wniosku. W przedmiotowej sprawie organ wskazał, jakiej pracy będzie wymagała realizacja wniosku (anonimizacja 779 stron dokumentów, przy braku systemu teleinformatycznego do anonimizacji, co zabierze łącznie 16 godzin nieprzerwanej pracy).
Skoro wnioskowana informacja jest informacją publiczną przetworzoną, to zdaniem Sądu pierwszej instancji należy wykazać, że żądanie jej uzyskania jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Odnosząc się do stanowiska wnioskodawcy Sąd pierwszej instancji podniósł, że poza sporem jest, że jawność orzeczeń wymiaru sprawiedliwości oraz dążenie do wysokiej jakości uzasadnień wiążą się z realizacją wartości takich jak prawo do rzetelnego procesu, praworządności, niezawisłości sędziowskiej, wizerunku Rzeczypospolitej polskiej na arenie międzynarodowej, spójności i przejrzystości systemu prawnego, interesu fiskalnego. Sama idea oceny, czy sporządzanie uzasadnień [...] przyczynia się do realizacji tych wartości może mieć szczególnie istotne znaczenie dla interesu publicznego. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że wbrew stanowisku organów, pozycja skarżącego nie wyklucza możliwości wpływania przez niego na poprawę funkcjonowania działania organów państwa. Pozostaje ustalić, czy prawidłowo organy ustaliły, że nie ma związku między żądaniem udostępnienia informacji publicznej, a realizacją interesu publicznego.
Organ pierwszej instancji brak takiego związku upatruje w tym, że sędzia, którego uzasadnień dotyczył wniosek [...]. Jednak w ocenie organu pierwszej instancji żądana informacja dotyczyć będzie przede wszystkim interesu wnioskodawcy, o czym świadczy ściśle określony zakres wniosku, odnoszący się do konkretnej osoby. Z kolei organ drugiej instancji wskazał, że okoliczność, iż skarżący jest [...] nie jest równoznaczne z tym, że może wykorzystać żądaną informację w celu usprawnienia funkcjonowania państwa lub jego organu.
Z tym zapatrywaniem Sąd meriti się nie zgodził. Sama w sobie okoliczność, że wnioskodawca jest [...], a nie radnym lub posłem, nie wyklucza możliwości poprawy funkcjonowania organów państwa. Nawet wręcz przeciwnie, posiadana wiedza i doświadczenie [...] mogą być źródłem cennych argumentów na rzecz zmiany przepisów prawa. Jednak o braku związku przyczynowo-skutkowego z realizacją szczególnie istotnego interesu publicznego świadczy zakres wnioskowanej informacji ukierunkowany na konkretne okoliczności (zatem nie mający wymiaru ogólnego, powszechnego, publicznego), co wynika z zakresu wniosku oraz z argumentacji skargi. Wniosek dotyczy konkretnego sędziego. Ponadto skarżący wskazuje, że sędzia ten przyznał, że [...]. Jednocześnie jednak oznajmił w piśmie z dnia [...] maja 2023 r. nr [...], że pozostawia właściwym Prezesom stosowanie "środków nadzorczych" wobec sędziów [...]. Dalej skarżący wskazał, że analiza uzasadnień sędziego [...]., który [...] pozwoli się zorientować, jakie cechy danej sprawy zdecydowały, że [...]. Żądając dostępu do treści 19 uzasadnień tego sędziego sporządzonych za ostatnie ponad 4 lata skarżący chciałby także znaleźć odpowiedź na pytanie, jaka ilość uzasadnień w tym okresie została sporządzona przez tego konkretnego sędziego [...].
W ocenie Sądu pierwszej instancji zakres podmiotowy (konkretna osoba) i przedmiotowy wniosku (uzasadnienia wyroków jednej osoby) jest wąsko określony z punktu widzenia celu, jakiemu miałby zdaniem wnioskodawcy służyć. W istocie, jak wskazały organy, jakkolwiek z innych powodów, niż wskazane w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, uznać należy, że nie pozostaje on w związku przyczynowo-skutkowym z realizacją ogólnych celów, jakimi są dążenie do poprawy standardów sprawowania wymiaru sprawiedliwości w kontekście stosowania [...]. Trudno bowiem przyjąć, że analiza taka stanowiłaby reprezentatywną i zobiektywizowaną próbę statystyczną obrazującą, jak wygląda problematyka sporządzania uzasadnień [...] w całym wydziale [...] Sądu Okręgowego w [...].
Mając powyższe na uwadze Sąd meriti nie podzielił zarzutów skargi, tj. naruszenia art. 7, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. Sąd pierwszej instancji nie podzielił także zarzutu, że nie wykazano, jakoby nakład pracy niezbędny do realizacji wniosku spowoduje perturbacje oraz, że nakład ten jest znaczny i nieproporcjonalny do rangi interesu społecznego, którego ochrona legła u podstaw żądania udzielenia informacji. Poza sporem jest, że anonimizacja 779 stron żądanych uzasadnień wiązać się będzie z koniecznością oddelegowania pracownika do wykonywania tych czynności, w sumie na kilkanaście godzin. Sąd pierwszej instancji nie znalazł również podstaw, aby obalić stanowisko organu pierwszej instancji, że jest to możliwe bez szkody dla płynnego funkcjonowania wydziału [...].
Odnosząc się do kwestii szczególnie istotnego interesu publicznego Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko skarżącego, że zagadnienie standardów uzasadnień [...] jest zagadnieniem, które wiąże się z realizacją ważnych wartości leżących u podstaw sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Jednak w tym konkretnym przypadku obrano środki, które nie są odpowiednie dla realizacji tego celu z uwagi na wąski zakres podmiotowy i przedmiotowy wnioskowanej informacji, niezapewniający odpowiedniego i zobiektywizowanego przeglądu jakości uzasadnień [...] oraz przyczyn i częstotliwości odstępowania od stosowania [...].
Skarżący zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 940/23 w całości, zarzucając:
- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 punkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", poprzez nieprawidłowe rozpoznanie zarzutów stawianych zaskarżonemu rozstrzygnięciu, w tym niewystarczające uzasadnienie aprobaty decyzji organu a quo w zakresie twierdzenia o braku związku przyczynowego pomiędzy udostępnieniem informacji publicznej w zakresie żądanym w złożonym wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r., a ochroną szczególnie istotnego interesu publicznego, niedostrzeżenie przesłanek do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, mimo naruszenia przez organ wydający decyzję prawa materialnego oraz przepisów postępowania w zakresie wskazanym w skardze, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
- naruszenie prawa materialnego w postaci art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., poprzez niewłaściwą jego wykładnię i błędne niezastosowanie w świetle realiów sprawy -niezasadne uznanie, że nie występuje związek przyczynowy pomiędzy udostępnieniem informacji publicznej w zakresie żądanym w złożonym wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r. a ochroną szczególnie istotnego interesu publicznego.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz udzielenie dyrektyw co do dalszego toku postępowania, które doprowadzą do stanu zgodnego z prawem, a to realizacji wniosku o udzielenie informacji publicznej; względnie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i wydanie rozstrzygnięcia prowadzącego do uwzględnienia wniosku o udzielenie informacji publicznej. Skarżący kasacyjnie oświadczył ponadto, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co uzasadnia jej oddalenie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. Nie zachodzi również żadna z przesłanek odrzucenia skargi albo umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną.
Przed przystąpieniem do oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej odnotować należy, że zgodnie z treścią art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Co istotne, granice skargi kasacyjnej winny być wyznaczone przez stronę skarżącą kasacyjnie w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest bowiem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2009 r.; sygn. akt II FSK 1688/07). Ważne jest nadto zwrócenie uwagi, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 P.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, podjęta w pełnym składzie (publ.: ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz.1). Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać, bądź w inny sposób ich korygować (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2015 r.; sygn. akt II GSK 2140/13), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2012 r.; sygn. akt I FSK 1679/11).
W złożonej skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu winny podlegać zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarcza nadto samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2014 r.; sygn. II GSK 1868/12 oraz z dnia 29 listopada 2022 r.; sygn. I OSK 931/22).
Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt lit. a i c P.p.s.a. należy podkreślić, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (zob. w tej materii m.in. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r.; sygn. akt: II FPS 8/09; publ. ONSAiWSA 2010/3/39). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest bowiem przepisem proceduralnym, regulującym wymogi sporządzenia pisemnego uzasadnienia wyroku. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej.
Dokonując kontroli uzasadnienia zaskarżonego wyroku w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że zawiera ono przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji wskazał, jaki stan faktyczny i prawny przyjął jako podstawę orzekania. Z wywodów Sądu pierwszej instancji wynika dlaczego uznano, że skarżący kasacyjnie nie wykazał szczególnej istotności dla interesu publicznego, domagając się informacji publicznej o charakterze przetworzonym. Z przedstawionych przez Sąd pierwszej instancji wywodów wynika także jakie znaczenie norm prawnych stosowanych w niniejszej sprawie przyjął Sąd pierwszej instancji, a także co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Zaskarżony wyrok poddaje się zatem w pełni kontroli instancyjnej, co czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. bezskutecznym.
Ponadto wyjaśnić należy, że w przypadku oddalenia skargi można zarzucić sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a albo lit. c P.p.s.a. tylko wówczas, gdy sąd ten stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego rozstrzygnięcia. Natomiast, jeśli z zaskarżonego wyroku wynika, że sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia takich przepisów, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę sądowi pierwszej instancji naruszenia zastosowanego unormowania, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez wojewódzki sąd administracyjny regulacji prawnej, to jest art. 151 P.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się również, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a albo c oraz art. 151 P.p.s.a. mają charakter ogólny (blankietowy). Przepisy te określają kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a albo c, czy też art. 151 P.p.s.a., zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiane zarzuty z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie tych przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 kwietnia 2015 r.; sygn. akt I OSK 1701/14).
Nieskuteczność podniesionego przez skarżącego kasacyjnie zarzutu w oparciu o drugą podstawę kasacyjną determinuje uznanie, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd pierwszej instancji.
Przechodząc do oceny zarzutu sformułowanego przez skarżącego kasacyjnie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2013 r.; sygn. akt II GSK 717/12).
W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżący kasacyjnie wytknął Sądowi meriti naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez niewłaściwą jego wykładnię i błędne niezastosowanie w świetle realiów sprawy. W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd meriti niezasadnie uznał, że nie występuje związek przyczynowy pomiędzy udostępnieniem informacji publicznej w zakresie żądanym we wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r. a ochroną szczególnie istotnego interesu publicznego.
W związku z treścią powyższego zarzutu wyjaśnić należy, że niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej. Może być zatem konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego. Nie podważono również prawidłowości wykładni prawa materialnego stosowanego w realiach niniejszej sprawy. Oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy istotne jest zweryfikowanie, czy w podniesionym zarzucie niewłaściwego zastosowania prawa materialnego skarżący kasacyjnie wykazał, że Sąd pierwszej instancji w przyjętym przez ten Sąd stanie faktycznym i prawnym sprawy dokonał ich wadliwego zestawienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść omawianego zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie daje podstaw do przyjęcia wypełnienia tego obowiązku przez skarżącego kasacyjnie, co czyni omawiany zarzut nieskutecznym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w oparciu o zarzut naruszenia prawa materialnego skarżący kasacyjnie próbuje zakwestionować ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy. Tymczasem oceny i ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy można kwestionować zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może bowiem nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2013 r.; sygn. akt I OSK 2747/12). Jeżeli skarżący kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może bowiem opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu. Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości.
W kontekście powyższych rozważań stwierdzić należy, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut określany jako zarzut naruszenia prawa materialnego nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle treści wniosku dostępowego oraz rozumienia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji oddalenie skargi było prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący kasacyjnie domagał się udostępnienia informacji przetworzonej. Co istotne, skarżący kasacyjnie nie wykazał w pozyskaniu tej informacji szczególnej istotności dla interesu publicznego. Należy w tym miejscu odnotować, mając na uwadze warstwę opisową zarzutu skargi kasacyjnej oraz jego uzasadnienie, że w ocenie skarżącego kasacyjnie wykazał on szczególnie istotny interes publiczny, domagając się udostępnienia uzasadnień sędziego [...], [...].
Wymaga wyjaśnienia, że art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. dla skuteczności wniosku dostępowego wymaga wykazania po stronie podmiotu, który go złożył, szczególnie istotnego interesu publicznego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 lipca 2024 r. (sygn. akt III OSK 124/23) pojęcie szczególnie istotnego interesu publicznego nie zostało zdefiniowane, a jego treść ukształtowała praktyka oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. Przyjmuje się, że na to pojęcie składają się trzy przesłanki:
1) przesłanka działania wnioskodawcy dla szerszej grupy osób; wnioskodawca musi wskazać, że działanie organów i innych podmiotów realizujących zadania publiczne wywołało lub wywoła skutki dotyczące potencjalnie dużego kręgu adresatów (por. m.in. M. Jabłoński, K. Wygoda, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wrocław 2002, s. 35);
2) przesłanka działania służącego społecznie akceptowalnym celom związanym z naprawą istniejących struktur administracyjnych lub społecznych;
3) przesłanka związana z możliwością rzeczywistego wykorzystania przez wnioskodawcę informacji w taki sposób, aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację (por.m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r.; sygn. akt I OSK 2111/13; podobnie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 sierpnia 2010 r.; sygn. akt I OSK 787/10, z dnia 7 grudnia 2011 r.; sygn.. akt I OSK 1737/11 oraz z dnia 5 marca 2013 r.; sygn. akt I OSK 3097/12).
Należy również zauważyć, że przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ma w istocie przeciwdziałać zalewom wniosków, zmierzających do uzyskania informacji przetworzonej dla realizacji celów osobistych lub komercyjnych i ma zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupione są nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych mu kompetencji, lecz na udzielaniu informacji publicznej. Dlatego też wnioskodawca domagający się udzielenia informacji publicznej przetworzonej dla wykazania w jakim zakresie jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego powinien wyjaśnić w jaki sposób zamierza wykorzystać uzyskane informacje dla ochrony tego interesu lub poprawy funkcjonowaniu organów administracji publicznej (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 grudnia 2010 r.; sygn. akt I OSK 1768/10 oraz dnia 9 listopada 2011 r.; sygn. akt I OSK 1365/11).
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący kasacyjnie zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej. W tym zakresie należy podać, że organ pierwszej instancji wskazał, że uwzględnienie wniosku dostępowego wymagałoby poświęcenia około 16 godzin pracy pracownika nad anonimizacją, co musiałoby nastąpić kosztem pozostałych obowiązków służbowych, tym bardziej, że Sąd Okręgowy w [...] nie dysponuje oprogramowaniem pozwalającym na automatyczną anonimizację. W związku z tym organ miał podstawę do żądania aby skarżący kasacyjnie wykazał interes publiczny uzasadniający udostępnienie żądanych informacji. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. organ wezwał skarżącego kasacyjnie do wykazania, w terminie 7 dni, że uzyskanie żądanych informacji ma szczególne znaczenie dla interesu publicznego.
W zakreślonym terminie wnioskodawca wskazał, iż wnioskowane informacje są konieczne, gdyż jako [...] chciałby się zapoznać z orzeczeniami SSO [...] z uwagi na fakt, iż ten ostatni jako [...] rozważa zastosowanie [...] w stanie prawnym obowiązującym po [...] grudnia 2019 r., tj. pod rządami przepisów przewidujących tzw. [...]. Niezależnie od tego wnioskodawca wskazał, iż zamierza dokonać gruntownej analizy (w skali ogólnokrajowej), w jaki sposób [...] i czy w przypadkach przynajmniej części orzeczników, stosują oni rozwiązania pozwalające zniwelować wadliwe rozwiązania [...]. Natomiast zebrany w ten sposób materiał będzie podstawą zainicjowania procesu korekty legislacyjnej, która zmierzałaby albo do eliminacji [...], albo też [...]. Ponadto realizacja wniosku służyć będzie istotnym wartościom społecznym, takim jak: prawo do rzetelnego procesu, praworządność, niezawisłość sędziowska, wiarygodność Rzeczypospolitej Polskiej na arenie międzynarodowej, spójność, przejrzystość systemu prawnego, obrona sędziów oraz interes fiskalny Rzeczypospolitej Polskiej.
W kontekście powyższych okoliczności podzielić należy zapatrywanie Sądu meriti, że zakres podmiotowy (konkretna osoba) i przedmiotowy wniosku (uzasadnienia wyroków jednej osoby) jest wąsko określony z punktu widzenia celu, jakiemu miałby zdaniem wnioskodawcy służyć. W istocie wniosek dostępowy nie pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z realizacją ogólnych celów, jakimi są dążenie do poprawy standardów sprawowania wymiaru sprawiedliwości w kontekście stosowania [...]. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że orzeczenia z referatu jednego sędziego nie będą miały cech reprezentatywności. Trudno bowiem przyjąć, aby analiza taka stanowiłaby w pełni zobiektywizowaną próbę statystyczną obrazującą, jak wygląda problematyka sporządzania uzasadnień [...]. Zaaprobować więc należy zapatrywanie Sądu meriti, że jakkolwiek zagadnienie standardów uzasadnień [...] jest zagadnieniem, które wiąże się z realizacją ważnych wartości leżących u podstaw sprawowania wymiaru sprawiedliwości, lecz w tym konkretnym przypadku obrano środki, które nie są odpowiednie dla realizacji tego celu z uwagi na wąski zakres podmiotowy i przedmiotowy wnioskowanej informacji, niezapewniający odpowiedniego i zobiektywizowanego przeglądu jakości uzasadnień [...] oraz przyczyn i częstotliwości odstępowania od stosowania [...].
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organ miał zatem podstawy do tego, aby wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Wymaga podkreślenia, że decyzja wydana na skutek niespełnienia przesłanki określonej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ma charakter uznaniowy, a zatem pojęcie "szczególna istotność dla interesu publicznego" nie może być zdefiniowane w sposób abstrakcyjny w oderwaniu od konkretnej sytuacji. Ustalenie, czy coś jest szczególnie istotne dla interesu publicznego zależy bowiem od okoliczności danej sprawy i w każdej sprawie należy to zbadać i ocenić indywidualnie (ad casum). Ponadto to podmiot odmawiający udostępnienia informacji przetworzonej powinien ostatecznie wykazać brak szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udzieleniem żądanej informacji i rozważania tego dotyczące muszą znaleźć się w decyzji wydanej w oparciu o art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wszystkie okoliczności faktyczne istotne z perspektywy zastosowania przepisów stanowiących podstawę wydania kwestionowanej skargą decyzji zostały w rozpoznawanej sprawie prawidłowo ustalone. Sąd pierwszej instancji miał zatem podstawy do tego aby w oparciu o art. 151 P.p.s.a. wydać wyrok oddalający wniesioną skargę.
Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W realiach rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, o jej oddaleniu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., bowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.