III OSK 824/23

III OSK 824/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Tamara Dziełakowska
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III SA/Gd 603/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-01-19
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 43ust. 1, art. 41 ust. 1 pkt 1, art. 37a ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit c , art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 603/22 w sprawie ze skargi J. S. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. S. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 19 stycznia 2023 r., wydanym w sprawie o sygnaturze III SA/Gd 603/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi J. S. (dalej jako "skarżący"), na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej określana jako "p.p.s.a."), oddalił skargę na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby.
W uzasadnieniu przywołanego wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że podniesione w złożonej skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz procesowego nie są uzasadnione. Sąd I instancji zaznaczył w tym zakresie, że stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm.), zwanej dalej "u.o.P.", służbę w tej formacji mogą pełnić osoby posiadające m.in. fizyczną i psychiczną zdolność do jej pełnienia. Wskazano przy tym, że policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Wskazano również, że zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 38 ust. 4 oraz art. 41 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 4 ustawy nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że policjant zgłosi pisemnie wystąpienie ze służby.
Jak podkreślił Sąd I instancji, istota sporu sprowadzała się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy określony w zaskarżonej decyzji dzień zwolnienia skarżącego policjanta ([...] maja 2022 r.) – z uwagi na ochronę prawną funkcjonariusza przewidzianą w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji – został wskazany prawidłowo, co z kolei wiąże się z dokonaniem oceny zgłoszenia przez skarżącego gotowości do służby w czasie, w którym – po zwolnieniu z dotychczas zajmowanego stanowiska ([...] lipca 2021 r.), a przed wydaniem orzeczenia Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych ([...] stycznia 2022 r.) – został on przeniesiony na podstawie art. 37a pkt 1 ustawy o Policji do własnej dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w G. (pozostawał w dyspozycji KMP w G.). Stosownie bowiem do art. 37a pkt 1 ustawy o Policji policjanta, w przypadku zwolnienia z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego, można przenieść do dyspozycji przełożonego właściwego w sprawach osobowych, na okres poprzedzający powołanie lub mianowanie na inne stanowisko służbowe albo zwolnienie ze służby, nie dłuższy niż 12 miesięcy. Zaznaczono, że w okresie pozostawania w dyspozycji służbowej Komendanta Miejskiego Policji w G., skarżący nie realizował żadnych czynności służbowych, z uwagi na brak aktualnego określenia stanu zdrowia skarżącego funkcjonariusza. Sąd I instancji wskazał w tym zakresie, że jedynie faktyczne podjęcie służby przez funkcjonariusza zgodnie z zarządzeniem przełożonego (stosownie do § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 września 2020 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz. U. z 2020 r., poz. 1574 ze zm.)) po jego zgłoszeniu się do służby - co w realiach niniejszej sprawy nie miało miejsca - przemawiałoby za uznaniem, że w sprawie doszło do przerwania okresu określonego w art. 43 ust. 1 u.o.P. Samego natomiast faktu zgłoszenia się policjanta do służby po okresie usprawiedliwionej nieobecności w służbie (przebywania na zwolnieniu lekarskim) i sygnalizowanej przez niego gotowości do służby, nie można uznać za czynności równoznaczne z podjęciem służby. Aby można było mówić o podjęciu służby przez policjanta (np. po jej zaprzestaniu z powodu choroby), to musi on zostać przez przełożonego dopuszczony do wykonywania czynności służbowych, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy skarżący nie został przez przełożonego dopuszczony do wykonywania czynności służbowych z uwagi na stan zdrowia, co wynikało z orzeczenia lekarskiego z dnia 15 lipca 2021 r. Skarżący następnie został skierowany do Pomorskiej Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi spraw wewnętrznych, celem ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej skarżącego funkcjonariusza do służby, która to Komisja orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2022 r. stwierdziła trwałą niezdolność skarżącego do służby. Okoliczność ta, pomimo tego, że dopiero została ustalona ww. orzeczeniem Pomorskiej Rejonowej Komisji Lekarskiej, potwierdza w istocie zasadność decyzji o niepowierzaniu skarżącemu funkcjonariuszowi realizacji jakichkolwiek czynności służbowych z uwagi na jego stan zdrowia. Pomimo zatem tego, że skarżący zgłosił się do służby po zwolnieniu lekarskim i został skierowany na badania kontrolne, a następnie po uzyskaniu orzeczenia lekarskiego nr [...] r. z dnia [...] lipca 2021 r. został niezwłocznie skierowany do Komisji Lekarskiej celem ustalenia stanu zdrowia i zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby, to brak jest, w ocenie Sądu I instancji, podstaw do przyjęcia, że opisane zdarzenia doprowadziły do przerwania 12-miesięcznego okresu "zaprzestania służby z powodu choroby". Skarżącemu de facto nie zostały powierzone żadne czynności służbowe do wykonania, a tym samym nie można przyjąć, że podjął i pełnił on w tym czasie służbę. Zasadnie zatem, zdaniem Sądu I instancji, organy Policji dokonały przeniesienia skarżącego do dyspozycji, podejmując jednocześnie kroki mające na celu ustalenie czy skarżący funkcjonariusz z uwagi na stan zdrowia jest nadal zdolny (przydatny) do pełnienia służby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zwrócił ponadto uwagę, że w aktach niniejszej sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu, tj. pisma czy raportu skarżącego, z którego wynikałoby, że po powrocie ze zwolnienia lekarskiego w lipcu 2021 r. wnosił o wskazanie mu nowego stanowiska oraz wyrażał gotowość natychmiastowego podjęcia czynnej służby, co także znacząco różnicuje stan faktyczny niniejszej sprawy oraz sprawy, na którą powołuje się skarżący. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślił, że w stosunkach służbowych obowiązuje zasada pisemności, dlatego też - wobec braku w aktach sprawy jakiegokolwiek stanowiska skarżącego wskazującego na wolę dopuszczenia go do czynności służbowych po powrocie ze zwolnienia lekarskiego - trudno dać wiarę aktualnym twierdzeniom strony i przyjąć, że pomimo skierowania skarżącego przez organ w lipcu 2021 r. na komisję lekarską celem ustalenia jego stanu zdrowia oraz zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby, skarżący stanowczo domagał się dopuszczenia go do realizacji czynności służbowych. Przeczy temu chociażby treść znajdującego się w aktach sprawy raportu Komendanta Komisariatu Policji w G. z dnia [...] maja 2021 r. – który nie został w toku postępowania w żaden sposób przez skarżącego podważony – w którym wskazano, że w rozmowie z Komendantem skarżący stwierdził, że "na zwolnieniu lekarskim przebywał będzie do momentu skierowania go na komisję lekarską. Nie planuje wrócić do służby tylko odejść na zaopatrzenie emerytalne (rentę)". W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że nie sposób przyjąć, aby w okolicznościach niniejszej sprawy organy Policji dokonały bezzasadnej odmowy dopuszczenia do wykonywania obowiązków służbowych przez policjanta zamierzającego powrócić do służby po długotrwałym zwolnieniu lekarskim.
Nadto Sąd I instancji uznał, że wskazana w niniejszej sprawie data zwolnienia skarżącego ze służby z dniem [...] maja 2022 r. została określona z uwzględnieniem terminu wynikającego z art. 43 ust. 1 u.o.P. Skarżący zaprzestał bowiem pełnienia służby (wykonywania czynności służbowych) od dnia [...] kwietnia 2021 r. i od tego czasu faktycznie nie pełnił służby (przez okres do dnia [...] lipca 2021 r. z uwagi na usprawiedliwioną nieobecność spowodowaną przebywaniem na zwolnieniu lekarskim, natomiast po dniu [...] lipca 2021 r. z uwagi na brak powierzania mu do wykonywania czynności służbowych z uwagi na stan zdrowia potwierdzony orzeczeniem z dnia [...] lipca 2021 r.). Brak jest zatem podstaw do uznania, że po zakończeniu absencji chorobowej w lipcu 2021 r. i ustania z tej przyczyny zaprzestania przez skarżącego służby, został przerwany bieg 12-miesięcznego terminu wskazanego w art. 43 ust. 1 u.o.P. Mimo bowiem faktu nieprzebywania w tym okresie na zwolnieniu lekarskim skarżący faktycznie nie podjął już służby, bowiem – w oczekiwaniu na orzeczenie Pomorskiej Rejonowej Komisji Lekarskiej o stanie zdrowia i zdolności do służby - nie został dopuszczony przez przełożonego do wykonywania jakichkolwiek czynności służbowych. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie dopuściły się naruszenia art. 43 ust. 1 oraz art. 41 ust. 1 pkt 1 u.o.P. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że zasadnie nadano rozkazowi personalnemu wydanemu w przedmiocie zwolnienia ze służby rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na interes społeczny wynikający z potrzeby zapewnienia ciągłości funkcjonowania Policji i wykonywania jej ustawowych zadań.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł skarżący, zarzucając jej na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:
1. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi, a w konsekwencji nieuchylenie rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] r. wydanego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego o nr [...] z dnia [...] r. wydanego przez Komendanta Miejskiego Policji w G., pomimo nierozpatrzenia całego materiału dowodowego skutkujące wadliwym ustaleniem daty zaprzestania pełnienia służby przez skarżącego z powodu choroby, podczas gdy ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, co również potwierdzają sformułowania wywiedzione w treści uzasadnienia do skarżonego rozkazu personalnego, wynika, iż orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. ustalono jedynie istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku, niemniej jednak nie umożliwiono skarżącemu kontynuowania służby na innym stanowisku, co potwierdza organ, wskazując, iż istniała ewentualna możliwość dalszego pełnienia służby na innym stanowisku, a dopiero decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. uznano skarżącego trwale niezdolnego do służby, wobec czego okres 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby upłynął w dniu [...] stycznia 2023 r.;
2. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi, a w konsekwencji nieuchylenie rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] r. wydanego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego o nr [...] z dnia [...] r. wydanego przez Komendanta Miejskiego Policji w G., poprzez niedostrzeżenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - m.in. nie uwzględnił treści decyzji Pomorskiej Rejonowej Komisji Lekarskiej w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2022 r., z której wynika, iż inwalidztwo skarżącego pozostaje w związku ze służbą i istnieje od dnia [...] stycznia 2022 r, co również uzasadnia uznanie, iż skarżący zaprzestał pełnienia służby z powodu choroby od dnia [...] stycznia 2022 r., albowiem z tym dniem został zwolniony od zajęć służbowych, jak również okoliczności, iż J. S. mógł pełnić służbę na innym stanowisku - jak sam przyznaje organ w uzasadnieniu, niemniej jednak komisja lekarska nie określiła, jakie warunki są przeciwwskazane dla badanego, a wobec czego niedopatrzenia komisji lekarskiej nie powinny negatywnie rzutować na skarżącego, albowiem to w kompetencji organów jest dołożenie należytej staranności do wszelkich kwestii formalnych;
3. naruszenia art 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw, z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi, a w konsekwencji nieuchylenie rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] r. wydanego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego o nr [...] z dnia [...] r. wydanego przez Komendanta Miejskiego Policji w G., poprzez niedostrzeżenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez ustalenie daty zaprzestania służby z powodu choroby od dnia [...] kwietnia 2021 r., w sytuacji w której od dnia [...] lipca 2021 r. skarżący pozostawał w gotowości służbowej, a także w dyspozycji telefonicznej, a nadto skarżący decyzją personalną nie został zwolniony od zajęć służbowych na czas oczekiwania określenia aktualnego stanu zdrowia, a okres przebywania na zwolnieniu lekarskim oraz okres oczekiwania na orzeczenie komisji lekarskiej, co do zdolności policjanta do służby w Policji, nie jest okresem, o którym mowa w art. 37a pkt 1 ustawy o Policji, uzasadniającym możliwość zwolnienia funkcjonariusza ze służby w przyszłości;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, w postaci:
1. naruszenia art. 43 ust. 1 ustawy o Policji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące wadliwym ustaleniem daty zaprzestania służby z powodu choroby, w sytuacji gdy okres 12 miesięcy od dnia zaprzestania służy upłynął w dniu [...] stycznia 2023 r.;
2. naruszenia art. 43 ust. 1 ustawy o Policji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący zaprzestał pełnienia służby w dniu [...] kwietnia 2021 r., gdy tym samym organ w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że "zaprzestanie służby z powodu choroby może wynikać zarówno z zaświadczenia lekarskiego jak i orzeczenia komisji lekarskiej o całkowitej niezdolności do służby z powodu choroby. Jeżeli zatem policjant przed wydaniem orzeczenia o trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską zaprzestał pełnienia służby z powodu choroby, okres ochronny o którym mowa w art. 43 ust 1 ustawy o Policji rozpoczyna się od dnia zaprzestania służby z tego powodu, natomiast w przypadku, gdy policjant nie zaprzestał służby przed wydaniem orzeczenia, okres ochronny rozpoczyna się od dnia w którym policjant zaprzestał służby z powodu choroby stwierdzonej w orzeczeniu o trwałej niezdolności do służby", co uzasadnia żądanie skarżącego w zakresie ustalenia daty zaprzestania służby od dnia [...] stycznia 2022 r,, a tym samym zwolnienie skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] stycznia 2023 r.;
3. naruszenia art. 43 ust. 1 ustawy o Policji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu, iż "tylko zatem wtedy, gdy po raz pierwszy orzeczeniem komisji lekarskiej i z ciągłością do dnia orzekania przez organy stwierdzono u policjanta tą niezdolność, to od tego czasu należałoby uwzględnić okres ochronny" w sytuacji, w której u skarżącego orzeczono jego trwałą niezdolność do służby od dnia [...] stycznia 2022 r. i od tego dnia zwolniono go również z obowiązków służbowych, co uzasadnia ustalenie, iż okres ochronny, tj. okres 12 miesięcy winien rozpocząć bieg od dnia [...] stycznia 2022 r., co uzasadniałoby zwolnienie skarżącego się z wykonywania służby w dniu [...] stycznia 2023 r.;
4. naruszenia art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, w której policjanta zwalnia się ze służby w Policji w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską, a w przedmiotowej sprawie niezdolność do służby u skarżącego została stwierdzona na dzień [...] stycznia 2022 r., co uzasadnia jego zwolnienie ze służby z dniem [...] stycznia 2023 r.;
5. naruszenia art. 43 ust. 1 ustawy o Policji poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż skarżącemu nie zostały powierzone żadne czynności służbowe do wykonania, a tym samym nie można przyjąć, że podjął i pełnił on w tym czasie służbę, a przy tym służba to stosunek służbowy, którego ramy czasowe wyznaczają daty: przyjęcia do służby, zwolnienia z niej i tak rozumiana służba trwa nawet pomimo zwolnień lekarskich czy zawieszenia w czynnościach służbowych, a istotę służby stanowią zadania służbowe i to w takim właśnie kontekście, tj. ich wykonywania ustawodawca użył sformułowania służba w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, gdy tymczasem pozostawanie w dyspozycji zakłada "pełnienie służby i pozostawanie w gotowości do realizacji poleceń pochodzących od uprawnionego organu, w sytuacji niezwiązania obowiązkami przypisanymi do danego stanowiska służbowego, z którego funkcjonariusz (żołnierz) został zwolniony (odwołany)";
6. naruszenia art. 37a ust. 1 ustawy o Policji w zw. z art. 43 ust, 1 ustawy o Policji poprzez jego błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, iż skarżący został przeniesiony do dyspozycji przełożonego na okres zwolnienia ze służby, gdy z rozkazu personalnego [...] Komendanta Miejskiego Policji w G. nie wynika, z jakiego powodu organ podjął taką decyzję oraz czemu miała ona służyć, gdy tymczasem decyzja ta podjęta została w czasie, w którym skarżący pozostawał na zwolnieniu lekarskim, a z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż "okres przebywania na zwolnieniu lekarskim oraz okres oczekiwania na orzeczenie komisji lekarskiej, co do zdolności policjanta do służby w Policji, nie jest okresem, o którym mowa w art. 37a pkt 1 ustawy o Policji, uzasadniającym możliwość zwolnienia funkcjonariusza ze służby w przyszłości".
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] r. wydanego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego o nr [...] z dnia [...] r. wydanego przez Komendanta Miejskiego Policji w G., względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu złożonej skargi wskazano, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, jakoby organ odniósł się do całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynione rozpoznanie zakwalifikował do poprawnie dobranych przepisów ustawy o Policji. Wskazać bowiem należy, iż prawidłowa ocena działania organu winna prowadzić do ustalenia nieprawidłowości w zakresie przepisów postępowania dotyczących zarówno sfery gromadzenia materiału dowodowego, jak i jego oceny. Wskazano, że z wydanego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku zaskarżonego rozkazu personalnego wynika, że skarżący zaprzestał pełnienia służby w dniu [...] kwietnia 2021 r" co skutkowało uznaniem, iż okres ochronny 12 miesięcy przewidziany dla funkcjonariuszy Policji zakończył się w dniu [...] kwietnia 2022 r., wobec tego skarżący został zwolniony ze służby w dniu [...] kwietnia 2022 r., niemniej z uwagi na fakt, iż powyższy rozkaz personalny został doręczony za pośrednictwem Urzędu Pocztowego w dniu [...] maja 2022 r.", należało określić termin zwolnienia ze służby na dzień [...] maja 2022 r. Tymczasem błędnie został oceniony fakt gotowości do służby w czasie, w którym - po zwolnieniu z dotychczas zajmowanego stanowiska, a przed wydaniem orzeczenia Komisji Lekarskiej - skarżący został przeniesiony do dyspozycji przełożonego. Wskazano, że skarżący zaprzestał pełnienia służby w dniu [...] stycznia 2022 r., co było wynikiem orzeczenia Komisji Lekarskiej. Zaznaczono przy tym, że przebywał on na zwolnieniu lekarskim w okresie od [...] kwietnia 2021 r. do [...] lipca 2021 r., wobec czego został skierowany na badania lekarskie, co wynika z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 września 2020 r. w sprawie rozkładu czasu pracy policjantów. Jednakże z wydanego w dniu [...] lipca 2021 r. orzeczenia lekarskiego wynika jedynie istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku. W konsekwencji skarżący kasacyjnie wskazał, że pozostawał w gotowości i dyspozycji, albowiem mógł podjąć służbę na innym stanowisku, o co również się upominał. Nie można wyciągać negatywnych konsekwencji wobec funkcjonariusza Policji, któremu nie wyznaczono stanowiska służbowego, ani nie przydzielono obowiązków.
Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie zaznaczył, że funkcjonariusz pozostawał w dyspozycji telefonicznej, jak również fizycznej, stawiając się osobiście na Komisariacie Policji. Jeszcze przed skierowaniem na badania lekarskie Komendant Miejski Policji w G. zwolnił skarżącego z zajmowanego stanowiska i przeniósł do własnej dyspozycji w czasie, w którym pozostawał on jeszcze na zwolnieniu lekarskim. Nadto skarżący kasacyjnie wskazał, że decyzja (rozkaz personalny) w zakresie przeniesienia funkcjonariusza do dyspozycji przełożonego bez wskazania konkretnego terminu, na który przenosi się policjanta do tej dyspozycji, narusza art. 37a pkt 1 u.o.P. Zaznaczono przy tym, że pozostawanie w dyspozycji zakłada “pełnienie służby i pozostawanie w gotowości do realizacji poleceń pochodzących od uprawnionego organu, w sytuacji niezwiązania obowiązkami przypisanymi do danego stanowiska służbowego, z którego funkcjonariusz (żołnierz) został zwolniony (odwołany). W przeciwieństwie do pełnienia służby na stanowisku służbowym, policjant pozostający w dyspozycji nie ma dokładnie określonego katalogu obowiązków i zadań, które powinien wykonać, niemniej nie można uznać, iż nie pozostawał na służbie. Służba w Policji ma charakter stosunku administracyjnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuację prawną funkcjonariusza i przewiduje prawo dla właściwego przełożonego do dobierania sobie personelu. Ponadto, służba w Policji jest szczególnym rodzajem służby publicznej, podlegającym określonym rygorom i ograniczeniom. Stosunek służbowy policjanta charakteryzuje się dyspozycyjnością, która polega na poddaniu się szczególnej dyscyplinie służbowej, której policjant gotów jest się podporządkować. Granice tej dyspozycyjności określają ustawa o Policji i wydane na jej podstawie akty wykonawcze. Zaznaczono, że skarżący pozostawał w zawieszeniu od [...] lipca 2021 r. do [...] stycznia 2022 r., kiedy orzeczeniem Komisji Lekarskiej uznano go za trwale niezdolnego do służby, zaliczając go jednocześnie do trzeciej grupy inwalidzkiej. W konsekwencji, w ocenie skarżącego kasacyjnie, winien on być zwolniony ze służby z dniem [...] stycznia 2023 r, zaś okres poprzedzający zwolnienie, winien być liczony od dnia [...] stycznia 2022 r. Skarżący kasacyjnie nie zgodził się z argumentacją ustalającą datę początkową zaprzestania służby od dnia [...] kwietnia 2021 r., w sytuacji gdy był on na zwolnieniu lekarskim od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] lipca 2021 r., a następnie przebywał w dyspozycji przełożonego. Za okres od dnia [...] lipca 2021 r., w którym to dniu orzeczono wobec skarżącego przeciwwskazania do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku do dnia [...] stycznia 2022 r., kiedy orzeczono całkowitą niezdolność do służby, organ nie dysponuje żadnym dokumentem lekarskim, który uzasadniałby brak możliwości podjęcia przez skarżącego pracy na innym niż dotychczas stanowisku. Wręcz przeciwnie - skarżący był w pełnej gotowości i w niej pozostawał, będąc w dyspozycji telefonicznej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ podtrzymał swoje dotychczasowe twierdzenia i wnioski. Ponadto wskazał, że okres ochronny wynikający z art. 43 ust. 1 u.o.P., nie może być liczony od dnia [...] stycznia 2022 r., bowiem skarżący zaprzestał służby z powodu choroby jeszcze przez wydaniem orzeczenia o niezdolności do służby, gdyż od dnia [...] kwietnia 2021 r. do dnia [...] lipca 2021 r. przebywał nieprzerwanie na zwolnieniach lekarskich, a następnie, w dniu [...] lipca 2021 r., w związku z długotrwałym przebywaniem na zwolnieniu lekarskim został skierowany na badanie kontrolne celem ustalenia stanu zdrowia. Realizacja skierowania na badania kontrolne nie stanowiła podjęcia służby przez policjanta. Jednocześnie skarżący od dnia [...] lipca 2021 r. został przeniesiony do dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w G. i z uwagi na brak aktualnego określenia stanu zdrowia nie realizował żadnych czynności służbowych. Zaznaczono, że w okresie tym podejmowane były kroki mające na celu ustalenie, czy skarżący z uwagi na stan zdrowia jest nadal zdolny do pełnienia służby, zaś skarżący nie wyrażał gotowości natychmiastowego podjęcia czynnej służby. Wskazano, że Sąd I instancji właściwie uznał, że brak jest podstaw do uznania, iż po zakończeniu absencji chorobowej w lipcu 2021 r. i ustania z tej przyczyny zaprzestania przez skarżącego służby został przerwany bieg 12-miesięcznego terminu wskazanego w art. 43 ust. 1 u.o.P.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem wydany wyrok odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postepowania określone w art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.
W analizowanej skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego. Co do zasady w przypadku sformułowania zarówno zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego w pierwszej kolejności należy rozpatrzyć zarzuty procesowe. Jednakże w niniejszej sprawie zarzuty procesowe zostały sformułowane jako konsekwencja wadliwej wykładni prawa materialnego. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny najpierw dokonał analizy zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Występujący w niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy organami Policji, a funkcjonariuszem, dotyczy zagadnienia początku terminu i ewentualnego przerwania biegu okresu ochronnego określonego w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji. Zdaniem bowiem organów Policji i akceptującego ten pogląd Sądu I instancji, bieg okresu ochronnego rozpoczął się w dniu [...] kwietnia 2021 r. i nie doszło do jego przerwania w okresie od [...] lipca 2021 r., tj. z chwilą zakończenia absencji chorobowej do [...] stycznia 2022 r., tj. do chwili wydania przez Pomorską Rejonową Komisję Lekarską w Gdańsku orzeczenia uznającego skarżącego kasacyjnie funkcjonariusza za trwale niezdolnego do służby. W ocenie zaś funkcjonariusza natomiast bieg okresu ochronnego został przerwany z dniem [...] lipca 2021 r., tj. z dniem, w którym – jak podnosi w skardze kasacyjnej – pozostawał w gotowości służbowej, a także w dyspozycji telefonicznej, nowy zaś okres ochronny rozpoczął swój bieg [...] stycznia 2022 r., gdyż dopiero z tym dniem skarżący zaprzestał pełnienia służby z powodu choroby.
Rozważenie tak ukształtowanej kwestii spornej wymaga wskazania, że zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 u.o.P., policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Z kolei stosownie do art. 43 ust. 1 u.o.P., zwolnienie policjanta ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską, nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że policjant zgłosi pisemnie wystąpienie ze służby.
Podkreślić należy, że celem przytoczonych powyżej regulacji jest zapewnienie możliwości wykluczenia z grona funkcjonariuszy tych policjantów, którzy z uwagi na swój stan zdrowia w sposób trwały nie mogą już dalej pełnić służby i tym samym realizować niezwykle ważkich zadań powierzonych tej formacji. Jednocześnie ustawodawca, w celach ochronnych, wykluczył możliwość natychmiastowego rozwiązania z takimi policjantami stosunku służbowego, gwarantując funkcjonariuszom prawo do pozostania w służbie ale wyłącznie przez pewien, ściśle określony okres, to jest przez 12 miesięcy od dnia zaprzestania przez nich wykonywania obowiązków służbowych z powodu choroby. Taką gwarancję ustawodawca powiązał z datą zwolnienia policjanta ze służby a nie z datą wydania decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 2584/21; wszystkie orzeczenia dostępne na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ochrona przewidziana w art. 43 ust. 1 u.o.P służy wyłącznie tym policjantom, którzy przez określony czas nie pełnili służby z powodu choroby i komisja lekarska stwierdziła ich trwałą niezdolność do służby w Policji.
W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym przepis art. 43 ust. 1 u.o.P. odnosi się do nieprzerwanego okresu zaprzestania służby z powodu choroby funkcjonariusza Policji, a nie do nieprzerwanego okresu zwolnienia lekarskiego. Fakt nielegitymowania się zwolnieniami lekarskimi nie zaprzecza sam w sobie, że funkcjonariusz nadal nie jest zdolny do służby z powodu choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1392/19). Wskazania w tym zakresie wymaga to, że pełnienie służby oznacza wykonywanie zadań przydzielonych funkcjonariuszowi w ramach istniejącego stosunku służbowego. Jedynie faktyczne podjęcie służby przemawiałoby za uznaniem, że doszło do przerwania okresu, jaki określony został w art. 43 ust. 1 u.o.P.
Taką też wykładnię przywołanego przepisu przyjął i zastosował Sąd I instancji, co czyni zarzuty naruszenia art. 43 ust. 1 ustawy o Policji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie nieuzasadnionymi.
Podkreślić należy, że w analizowanej sprawie jest rzeczą niesporną, że skarżący kasacyjnie funkcjonariusz w okresie od [...] kwietnia 2021 r. do [...] lipca 2021 r. przebywał nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim. Po ustaniu zwolnienia lekarskiego skarżący został w dniu [...] lipca 2021 r. skierowany na badania kontrolne, w celu ustalenia zdolności do wykonywanej pracy. W dniu [...] lipca 2021 r. lekarz medycyny z Poradni Medycyny Pracy w G. wydał orzeczenie lekarskie, z którego wynika, iż skarżący jest niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku służbowym – dyżurnego. [...] lipca 2021 r. wystawione zostało przez Komendanta Miejskiego Policji w G. skierowanie do Pomorskiej Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych celem ustalenia stanu zdrowia funkcjonariusza i ustalenia jego zdolności fizycznej i psychicznej do służby. W dniu [...] stycznia 2022 r. ww. Komisja Lekarska orzekła, że funkcjonariusz został zaliczony do kategorii C – niezdolny do służby.
Jak trafnie ocenił Sąd I instancji, brak jest w okolicznościach faktycznych sprawy podstaw do przyjęcia, że po dniu [...] lipca 2021 r., tj. po zakończeniu absencji chorobowej, skarżący kasacyjnie faktycznie pełnił służbę. Jak bowiem wyjaśniono powyżej, faktyczne pełnienie służby oznacza wykonywanie zadań przydzielonych funkcjonariuszowi w ramach istniejącego stosunku służbowego. Zasadne jest wobec tego stanowisko Sądu I instancji, że po zakończeniu zwolnień lekarskich, tj. po dniu [...] lipca 2021 r. nie doszło do przerwania biegu okresu ochronnego, o którym mowa w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji. Ani bowiem odebranie skierowania na badania lekarskie, ani też stawienie się w Poradni Medycy Pracy celem poddania się badaniu lekarskiemu, wobec braku jakiejkolwiek innej aktywności skarżącego funkcjonariusza w ramach istniejącego stosunku służbowego, nie może zostać uznane za faktyczne pełnienie służby. Potwierdza to również przywołana przez Sąd I instancji treść notatki służbowej z dnia [...] maja 2021 r., sporządzonej przez Komendanta Komisariatu Policji w G., z której wynika, iż funkcjonariusz nie planował powrotu do czynnej służby, lecz miał zamiar "odejść na zaopatrzenie emerytalne (rentę)". Treść wskazanego dokumentu nie została podważona.
Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 43 ust. 1 u.o.P. oraz art. 41 ust. 1 pkt. 1 u.o.P. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W ocenie składu rozpoznającego przedmiotową sprawę organ Policji, kierując się prawidłową wykładnią art. 43 ust. 1 i art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, w sposób właściwy ustalił datę zaprzestania przez skarżącego służby, stwierdzając, że okres ochronny upłynął z dniem [...] kwietnia 2022 r., tj. po 12 miesiącach od zaprzestania przez skarżącego służby z powodu zwolnienia lekarskiego.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 37a ust. 1 u.o.P., wskazać należy, że zarzut ten jest także niezasadny. Analizując bowiem ten zarzut, należy dojść do przekonania, że sprowadza się on do próby podważenia ostatecznego rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w G. nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. zwalniającego skarżącego z tym dniem z zajmowanego stanowiska i przenoszącego go z dniem [...] lipca 2021 r. do własnej dyspozycji, podczas gdy w rzeczywistości rozkaz ten nigdy nie był przez skarżącego kwestionowany, a w konsekwencji uzyskał przymiot ostateczności. Zaznaczyć należy, że przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku była kwestia dokonania oceny rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku nr [...] z [...] r. oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w G. nr [...] z [...] r., nie zaś rozkazu personalnego nr [...] z [...] lipca 2021 r., wydanego w przedmiocie przeniesienia skarżącego do dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w G.. Nadmienić w tym miejscu należy, że jak wynika z akt postępowania administracyjnego dołączonych do akt postępowania sądowego, rozkaz personalny nr [...] z [...] lipca 2021 r. zawierał pouczenie skierowane do skarżącego o możliwości wniesienia od niego odwołania. Nadto z akt postępowania administracyjnego w żaden sposób nie wynika, aby rozkaz ten był kiedykolwiek kwestionowany. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut ten ma na celu podważenie ostatecznego już rozkazu personalnego, który nie stanowił przedmiotu rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Z uwagi na powyższe nie mógł on odnieść zamierzonego skutku.
W konsekwencji powyższych rozważań uznać należy za nieusprawiedliwione również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Skarżący kasacyjnie formułuje zarzuty naruszenia szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego odnoszących się do kwestii zbierania oraz oceny materiału dowodowego. Wszystkie te zarzuty sprowadzały się jednak do zaakceptowania przez Sąd I instancji błędnych, zdaniem skarżącego kasacyjnie, ustaleń faktycznych sprawy w zakresie określenia daty zaprzestania służby z powodu choroby. Odnosząc się do tej kwestii, stwierdzić należy, że – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał Sądowi I instancji pełną podstawę do przyjęcia, iż ustalenia faktyczne w sprawie zostały dokonane zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i nie naruszają przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Trafne jest zatem stanowisko WSA w Gdańsku, oparte na prawidłowej wykładni art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, że datą zaprzestania przez skarżącego funkcjonariusza służby z powodu choroby, o której mowa w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, jest dzień [...] kwietnia 2021 r. oraz że nie doszło do przerwania po dniu [...] lipca 2021 r. okresu ochronnego uregulowanego w tym przepisie.
Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty naruszenia prawa procesowego poprzez wadliwe ustalenie daty zaprzestania służby skarżącego z powodu choroby, niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że inwalidztwo skarżącego istnieje od [...] stycznia 2022 r., co winno uzasadniać uznanie, że skarżący zaprzestał pełnienia służby z powodu choroby w dniu [...] stycznia 2022 r. oraz wadliwe ustalenie daty [...] kwietnia 2021 r. jako daty zaprzestania służby z powodu choroby, nie mogą odnieść zamierzonego skutku.
Mając na uwadze powyższe względy, Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na zasadzie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. 2023 poz. 1935).