III OSK 822/22

III OSK 822/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III SA/Lu 394/21 - Wyrok WSA w Lublinie z 2021-12-02
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 106 § 5, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1805
art. 233 § 1, art. 244 § 2
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156 § 1 pkt 2, art. 217 § 2, art. 110 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 478
art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b, art. 59 ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Nina Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 394/21 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Prorektora ds. Studentów i Doktorantów [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu stypendium rektora 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...], 2. zasądza od Prorektora ds. Studentów i Doktorantów [...] Uniwersytetu [...] na rzecz M. B. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 394/21 oddalił skargę M. B. na decyzję Prorektora ds. Studentów i Doktorantów [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu stypendium rektora.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia 29 września 2020 r. M. B. (dalej: "skarżący") wystąpił o przyznanie stypendium rektora informując jednocześnie o ukończeniu studiów I stopnia i posiadaniu tytułu licencjata w dziedzinie filozofii.
Rozpoznając powyższy wniosek w wyniku przeoczenia Komisja Stypendialna [...] Uniwersytetu [...] wydała decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...], na podstawie art. 86 ust. 2-3, art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85 z późn. zm., dalej: "P.s.w.n."), a także § 2 ust. 1, § 5 ust. 1, § 6 ust. 3 oraz § 19-21 Regulaminu świadczeń [...] stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] (Monitor [...] poz. [...], zwanego dalej "Regulaminem świadczeń [...]"), przyznającą skarżącemu (studiującemu na kierunku: Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczno-Społeczne - studia stacjonarne I stopnia) stypendium rektora (w wysokości 1.050,00 zł miesięcznie w okresie od 1 października 2020 r. do 30 czerwca 2021 r.).
W tej sytuacji w dniu 17 grudnia 2020 r. z urzędu wszczęto postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej to świadczenie oraz zdecydowano też o zawieszeniu jego wypłaty.
Następnie Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Uniwersytetu [...], na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.") oraz art. 86 ust. 1 pkt 1, art. 86 ust. 2-3, art. 91 ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy P.s.w.n. w zw. z § 5 ust. 2 i § 6 ust. 6 oraz § 19-21 w zw. z § 9 ust. 2 pkt 2 lit. b Regulaminu świadczeń [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...] stwierdziła nieważność decyzji Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2020 r. przyznającej skarżącemu stypendium.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Prorektor [...] Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 86 ust. 1 pkt 1, art. 86 ust. 2-3, art. 91 ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b P.s.w.n. w zw. z § 5 ust. 2 i § 6 ust. 6 oraz § 19-21 w zw. z § 9 ust. 2 pkt 2 lit. b Regulaminu świadczeń [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę M. B. uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że powstały spór dotyczy kwestii prawidłowości oceny o rażącym naruszeniu prawa podczas załatwiania powyższego wniosku oraz zasadności zastosowania instytucji stwierdzenia nieważności decyzji. W sprawie niniejszej stwierdzono w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (z powodu rażącego naruszeniem prawa) nieważność decyzji Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2020 r. przyznającej skarżącemu stypendium rektora.
Oceniając przebieg postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że w sprawie ustalono, że w ramach studiów międzydziedzinowych skarżący ukończył już jeden kierunek studiów - Filozofię (studia stacjonarne I stopnia) i w dniu 23 lipca 2020 r. uzyskał tytuł licencjata. Ustalono ponadto, że skarżący podjął ponownie studia i studiuje Kognitywistykę (studia stacjonarne I stopnia). Powyższy kierunek skarżący rozpoczął na II roku studiów w ramach studiów międzydziedzinowych. Świadczyło to, że skarżący realizował od tego czasu jednocześnie dwa kierunki. Kontynuował bowiem kierunek - Filozofia (stacjonarne studia I stopnia) rozpoczęty na I roku studiów w ramach studiów międzydziedzinowych oraz Kognitywistykę (stacjonarne studia I stopnia) od II roku studiów w ramach studiów międzydziedzinowych, a to oznaczało, że skarżący ponownie podjął studia pierwszego stopnia.
Zdaniem Sądu I instancji powyższe oznacza, że w zaskarżonej decyzji słusznie uznano, że decyzja Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2020 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wada tej decyzji polegała na oczywistym pominięciu przez organ ją wydający jednoznacznej dyspozycji wynikającej z art. 93 ust. 2 lit. b P.s.w.n. Wbrew temu przepisowi skarżącemu przyznano jednak świadczenie. Drugorzędne znaczenie w tym przypadku miało to, że działanie Komisji Stypendialnej w tej materii pozostawało także w sprzeczności z wewnętrznym przepisem (to jest z § 9 ust. 2 pkt. 2 lit. b Regulaminu świadczeń [...]) powielającym regulację ustawową.
W ocenie Sądu I instancji w sprawie niniejszej miało miejsce oczywiste, wyraźne i bezsporne naruszenie prawa, a to uzasadniało ocenę o rażącym naruszeniu prawa i jednocześnie usprawiedliwiało zastosowanie instytucji stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej prawo do stypendium rektora. Nieusprawiedliwione jest więc stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej, podtrzymane następnie w skardze na decyzje Prorektora [...], że dokonano błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b P.s.w.n. w związku z jej art. 59.
Jednocześnie w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżoną decyzję wydano bez naruszenia art. 6 k.p.a. (i zasady legalizmu). Skarżący zarzucał, że rozstrzygnięcie organu opiera się na stanowisku zaprezentowanym przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Szkolnictwa Wyższego Ministerstwa Edukacji i Nauki w piśmie nr [...] z dnia 21 marca 2021 r. wyjaśniającym, że przez ponowne podjęcie studiów pierwszego stopnia w rozumieniu art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b P.s.w.n. należy rozumieć nie tylko sytuację, gdy student po uzyskaniu tytułu licencjata na jednym kierunku studiów rozpoczynają studia pierwszego stopnia na innym kierunku studiów, ale również sytuację w której student po ukończeniu pierwszego kierunku studiów licencjackich kontynuuje rozpoczęte wcześniej kolejne studia pierwszego stopnia. W odpowiedzi na powyższy zarzut, trzeba stwierdzić, że opinia zawarta w przedmiotowym piśmie nie była normatywną podstawą orzekania przez organ. Opinię wykorzystano wyłącznie jako dodatkowy argument przy samodzielnym ustalaniu przez organ znaczenia przepisu art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b P.s.w.n., który nie wymagał zresztą specjalnych zabiegów interpretacyjnych.
Nadto zdaniem WSA w Lublinie skarżący nieskutecznie zarzucał, że naruszono art. 2 Konstytucji RP, poprzez złamanie zasady ochrony praw nabytych na podstawie decyzji administracyjną wydanej w oparciu o stan faktyczny ustalony prawidłowo w oparciu o prawdziwe oświadczenie strony. O ochronie praw nabytych można mówić wtedy, kiedy przepisy prawa przewidują określone świadczenie (uprawnienie) w konkretnym przypadku. Jak wyżej wykazano od samego początku skarżącemu nie przysługiwało sporne świadczenie. Zasada ochrony praw nabytych nie ma charakteru absolutnego, gdyż rozciąga się tylko na prawa nabyte słusznie (zgodnie z przepisami). Taka sytuacja nie miała zaś miejsca w niniejszej sprawie. Stąd też zarzut o złamaniu zasady ochrony praw nabytych był nieusprawiedliwiony.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł M. B., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") poprzez jego niezastosowanie oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, zwana dalej: "p.u.s.a.") w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - polegającego na jego błędnym zastosowaniu w sytuacji, gdy wykładnia prawa materialnego nie daje podstaw do stwierdzenia, iż decyzja Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2020 r., znak: [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
b. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ przepisu art. 6 k.p.a. (zasada legalizmu) polegającego na oparciu przez organ swojego rozstrzygnięcia na stanowisku Zastępcy Dyrektora Departamentu Szkolnictwa Wyższego Ministerstwa Edukacji i Nauki z dnia 21 marca 2021 r. wydanym bez jakiejkolwiek podstawy prawnej;
c. art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.c.") w zw. z art. 244 § 2 k.p.c. w zw. z art. 217 § 2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych na rozprawie w dniu 25 listopada 2021 r. z dokumentów urzędowych w postaci zaświadczeń wystawionych skarżącemu w dniach 20 maja 2021 r. i 26 sierpnia 2021 r. przez władze [...] Uniwersytetu [...], z których wynika jednoznacznie, że skarżący był studentem Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczno-Społeczne (4-letnie studia stacjonarne I stopnia) poprzez wyciągniecie błędnego wniosku, że zaświadczenia te nie stanowią urzędowego potwierdzenia tej okoliczności
d. art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 244 § 2 k.p.c. w zw. z art. 110 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych na rozprawie w dniu 25 listopada 2021 r. z dokumentu urzędowego w postaci ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w dniu 17 grudnia 2020 r. przez Odwoławczą Komisję Stypendialną [...] Uniwersytetu [...] w [...] w sprawie rozpoznawanej pod sygnaturą: [...]
e. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak jakiegokolwiek wyjaśnienia, dlaczego przeprowadzone na rozprawie w dniu 25 listopada 2021 r. dodatkowe dowody w postaci zaświadczeń wystawionych skarżącemu przez władze uczelni oraz orzeczenia Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] nie mogły rzekomo świadczyć o wadliwości zaskarżonej decyzji.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię mającą istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b P.s.w.n. oraz § 9 ust. 2 pkt 2 lit. b Regulaminu świadczeń [...], w związku z art. 59 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce polegające na błędnej wykładni ww. przepisów sprowadzającej się do błędnego uznania, że:
a) stypendium rektora przestaje przysługiwać skarżącemu - studentowi studiów stacjonarnych I stopnia na kierunku Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczno-Społeczne, który:
• tych studiów nie ukończył i je kontynuuje na tym samym kierunku;
• w ramach tego kierunku uzyskał jeden tytuł licencjata - filozofii;
• kontynuuje naukę, ukierunkowaną na uzyskanie tytułu licencjata w innej dziedzinie - kognitywistyka;
tak, jakby skarżący:
• nie był w ogóle studentem studiów stacjonarnych I stopnia na kierunku Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczno-Społeczne;
• rozpoczął studia na kierunku filozofia, a następnie ukończył je uzyskując stopień licencjata;
• po uzyskaniu stopnia licencjata ponownie podjął studia pierwszego stopnia tym razem na kierunku kognitywistyka w sytuacji, gdy skarżący po uzyskaniu tytułu licencjata filozofii nie podejmował ponownie żadnych innych studiów pierwszego stopnia, a jedynie kontynuował studia na tym samym kierunku Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczno-Społeczne podczas których nie ukończył on kierunku studiów "filozofia", ani nie rozpoczynał kierunku studiów "kognitywistyka", a jedynie uzyskał tytuł zawodowy licencjata filozofii, a struktura jego programu studiów kontynuowanych na kierunku Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczno-Społeczne pozwoli mu na uzyskanie drugiego tytułu zawodowego licencjata kognitywistyki,
b) stypendium rektora przestaje przysługiwać skarżącemu - studentowi studiów stacjonarnych I stopnia na kierunku Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczno-Społeczne, który uzyskał tytuł licencjata, natomiast studia pierwszego stopnia kontynuuje jeszcze na innym kierunku rozumianym jako innym od tego, z którego już otrzymała tytuł licencjata, ale mieszczącym się w ramach kierunku Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczno-Społeczne, a nie rozumianym jako kierunku innym niż kierunek Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczno-Społeczne,
3. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię mającą istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 2 Konstytucji RP poprzez przyzwolenie na złamanie przez organy obu instancji zasady ochrony praw nabytych na podstawie decyzji administracyjną wydanej w oparciu o stan faktyczny ustalony prawidłowo w oparciu o zgodne z prawdą oświadczenia strony.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa według norm prawem przepisanych, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prorektor do spraw studentów i doktorantów [...] Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
W złożonej skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu winny podlegać zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Na wstępie podnieść należy, że całkowicie nieuprawniony jest kilkakrotnie powtarzany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Otóż przepis art. 1 § 2 p.u.s.a. ma charakter ustrojowy i może stanowić podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, np. gdy sąd rozpoznając prawidłowo wniesioną skargę dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności. Okoliczność, iż strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się ze stanowiskiem i argumentacją Sądu I instancji, przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie uzasadnia zarzutu naruszenia powyższego przepisu. Zwłaszcza, że przedmiotowa sprawa należy do kognicji sądów administracyjnych, została rozpoznana przez właściwy sąd, a fachowy pełnomocnik skarżącego nie wskazał w skardze kasacyjnej jakie to inne kryteria kontroli (celowość, rzetelność, gospodarność itd.), zamiast kryterium legalności stosował Sąd I instancji w niniejszej sprawie.
Niezasadny jest także, kilkakrotnie powtarzany w skardze kasacyjnej, zarzut naruszenia art. 151 poprzez jego niezastosowanie. Po pierwsze zarzut ten jest o tyle niezrozumiały, że WSA w Lublinie ten właśnie przepis stosował, gdyż stanowi on podstawę prawną zaskarżonego wyroku. Po drugie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07, LEX nr 525973; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, LEX nr 342527; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, LEX nr 327781; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, LEX nr 1136684). Dopuszcza się jedynie kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego), a nie tak jak w tym przypadku w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Po trzecie art. 151 p.p.s.a. ma charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej.
W kontekście tych zarzutów stwierdzić także należy, że zarzut naruszenie art. 6 k.p.a. jest bezzasadny, gdyż organy orzekały na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a nie na podstawie stanowiska Zastępcy Dyrektora Departamentu Szkolnictwa Wyższego Ministerstwa Edukacji i Nauki z dnia 29 marca 2021 r. Stanowisko to nie stanowiło podstawy prawnej wydanych przez organy stypendialne decyzji w niniejszej sprawie. Samo stanowisko zostało powołane tylko jako element uzasadnienia, dodatkowo wzmacniający podnoszoną przez organ odwoławczy argumentację.
Ponieważ art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ma charakter materialnoprawny (a nie procesowy, jak przyjął pełnomocnik podnosząc go błędnie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej), dlatego też zarzut jego naruszenia został poddany analizie poniżej.
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 244 § 2 k.p.c. w zw. z art. 217 § 2 k.p.a. "poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych na rozprawie w dniu 25 listopada 2021 r. z dokumentów urzędowych w postaci zaświadczeń wystawionych skarżącemu w dniach 20 maja 2021 r. i 26 sierpnia 2021 r. przez władze [...] Uniwersytetu [...] w [...], z których wynika jednoznacznie, że skarżący był studentem Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczno-Społeczne (4-letnie studia stacjonarne I stopnia) poprzez wyciągniecie błędnego wniosku, że zaświadczenia te nie stanowią urzędowego potwierdzenia tej okoliczności" oraz "w zw. z art. 110 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych na rozprawie w dniu 25 listopada 2021 r. z dokumentu urzędowego w postaci ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w dniu [...] grudnia 2020 r. przez Odwoławczą Komisję Stypendialną [...] Uniwersytetu [...] w [...] w sprawie rozpoznawanej pod sygnaturą: [...]". Niezrozumiały jest przy tym zarzut naruszenia przez WSA w Lublinie art. 217 § 2 k.p.a. oraz art. 110 § 1 k.p.a., gdyż sąd administracyjny nie stosuje przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a więc nie mógł ich naruszyć.
Podkreślić należy, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie stwierdził, wbrew treści zarzutu, że przedłożone na rozprawie "zaświadczenia [...] nie stanowią urzędowego potwierdzenia tej okoliczności". Natomiast, jak wskazał zasadnie WSA w Lublinie, "dodatkowe dowody w postaci zaświadczeń wystawionych skarżącemu przez władze Uczelni oraz orzeczenia Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w sprawie odmowy przyznania stypendium rektora" nie mogą świadczyć o wadliwości rozstrzygnięcia zapadłego przed organami stypendialnymi. Istotne w sprawie było jedynie to czy skarżącemu w chwili wydania decyzji o przyznaniu świadczenia przysługiwał tytuł zawodowy licencjata (co w sprawie nie jest sporne). Bez znaczenia dla tej okoliczności jest zatem to, czy i na jakim kierunku studiów, w chwili składania wniosku o stypendium rektora, był skarżący. Podobnie bez znaczenia dla tej sprawy jest treść uzasadnienia decyzji wydanej w stosunku do innego podmiotu w innym postępowaniu, gdzie organ wyraził pogląd, że Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczno-Społeczne są sui generis kierunkiem studiów rozumieniu art. 91 P.s.w.n.
Uzasadnieniu zaskarżonego wyroku także nie można zarzucić, że nie realizuje ono niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Co więcej Sąd ma obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, co obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. Jedynie w sytuacji, gdy lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego akt administracyjny, pozbawiałoby stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, naruszałoby prawo. Tymczasem te wszystkie elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Fakt, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z argumentacją Sądu I instancji zaprezentowaną w uzasadnieniu, nie została nią przekonana, a wręcz uważa ją za błędną nie oznacza jeszcze naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, iż za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, czy procesowego.
Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego to jest art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b P.s.w.n. oraz § 9 ust. 2 pkt 2 lit. b Regulaminu świadczeń [...], w związku z art. 59 ust. 2 P.s.w.n. polegające na błędnej wykładni ww. przepisów.
Po pierwsze odnosząc się na zarzutu naruszenia art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b P.s.w.n. oraz § 9 ust. 2 pkt 2 lit. b Regulaminu świadczeń [...], w związku z art. 59 ust. 2 P.s.w.n. polegającego na błędnej wykładni ww. przepisów wskazać należy, że dla przyznania stypendium rektora podstawowe znaczenie ma art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b P.s.w.n. (treść § 9 ust. 2 pkt 2 lit. b Regulaminu świadczeń [...] jest tożsama z regulacją ustawową), gdyż art. 59 ust. 2 P.s.w.n. odnosi się do kwestii organizacji studiów, a nie do przyznawania świadczeń studentom.
Po drugie podkreślić należy, przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie są decyzje wydane w trybie nadzwyczajnym – stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ze względu na spełnienie przesłanki rażącego naruszenia prawa, a nie w trybie zwykłym, w którym to wydano by np. decyzje o odmowie przyznania świadczenia na podstawie ziszczenia się przesłanki z art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b P.s.w.n.
W nawiązaniu do powyższego jako zasadny uznać jednak należy zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Istotą zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zgodnie ze wskazaną w nich podstawą prawną jest ziszczenie się przesłanki nieważnościowej wynikającej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organy stypendialne badały zatem i to podlega kontroli przez sąd administracyjny, czy decyzja Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jest to podstawowa i w zasadzie jedyna okoliczność decydująca o prawidłowości zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a w konsekwencji o zasadności wydania zaskarżonej decyzji.
Jak zasadnie wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przesłanka rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie jest spełniona, jeżeli przepis prawa materialnego wymagał interpretacji, bądź organ zmienia swoje dotychczasowe rozumienie tego przepisu dokonując jego odmiennej wykładni.
Podkreślić należy, że postępowanie o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia stanowi wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Stwierdzenie nieważności decyzji, będące jednym z trybów godzących w zasadę trwałości decyzji administracyjnej, jest instytucją szczególną, stąd też zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności decyzji musi być oczywiste. Do stwierdzenia nieważności decyzji może dojść wyłącznie w przypadku stwierdzenia istnienia którejś z przesłanek zawartych w art. 156 § 1 k.p.a.
Stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji zachodzi przede wszystkim w sytuacji naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym naruszenie prawa ma charakter rażący, gdy jest ono oczywiste. Oznacza to, że sprzeczność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a konkretnym przepisem prawa jest wyraźna, rzucająca się w oczy. Rażąco naruszony może być wyłącznie przepis jednoznaczny, niepowodujący wątpliwości interpretacyjnych. Ponadto za rażące można uznać tylko takie naruszenie prawa, które powoduje, że wydane rozstrzygnięcie wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie. Nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo sytuacji, gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło.
Nie każde - nawet oczywiste - naruszenie prawa może być uznane za rażące. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. W konsekwencji rażąco narusza prawo decyzja administracyjna, która została wydana wbrew jednoznacznemu zakazowi lub nakazowi wynikającemu z przepisów prawa materialnego. Postępowanie nieważnościowe nie jest "trzecią instancją" pozwalającą na merytoryczną ocenę sprawy administracyjnej załatwionej decyzją ostateczną, gdyż zakres stosownych rozważań organu nadzoru powinien zostać zawężony jedynie do oceny zaistnienia przesłanek nieważnościowych i to wyłącznie w odniesieniu do materiału dowodowego zebranego w sprawie "zwykłej" stanowiącego podstawę do wydania decyzji, która jest objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan faktyczny i stan prawny w dniu wydania tej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 1987 r., III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101, wyrok NSA z dnia 29 maja 2013 r., II OSK 267/12, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II OSK 2352/14). Oceny legalności decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności, dokonuje się zatem, co do zasady, tylko i wyłącznie na podstawie zamkniętego materiału dowodowego, tj. materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji podlegającej kontroli - takich, którymi dysponował organ wydając kwestionowaną decyzję. W ramach postępowania nieważnościowego organ nie może zatem dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, ani też kwestionować stanu faktycznego spraw zakończonej decyzją stanowiącą przedmiot kontroli prowadzonej w tym postępowaniu nadzorczym (por. np.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2014 r., II GSK 1617/12 oraz 25 kwietnia 2013 r., I OSK 1822/11).
O uznaniu naruszenia prawa za rażące decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz skutki gospodarcze i społeczne, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Oznacza to, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to jest taki, który nie wymaga wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Zatem z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa.
W skardze kasacyjnej powołano, stosowne w tym zakresie, orzecznictwo sądowoadministracyjne. Jak wskazano w wyroku NSA w Warszawie z 18.06.1997 r., III SA 422/96, jeżeli przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnych jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 nawet wówczas, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową albo, co zdarza się częściej, inna interpretacja zostanie uznana za słuszniejszą. Natomiast w wyroku NSA w Warszawie z 28.11.1997 r,, III SA 1134/96, ONSA 1998/3, poz. 101, w którym wskazano, że rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan prawa w dniu wydania decyzji, na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji tego prawa. Podobnie w wyroku NSA z 6.02.2006 r., I FSK 439/05, OSP 2007/9, poz. 100 podkreślono, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa nie może być przyjęta w tej decyzji wykładnia przepisów prawa, co do której występuje wyraźny spór w judykaturze, i to nie tylko w odniesieniu do pojedynczej normy prawnej, ale co do podstaw normatywnych całej instytucji prawnej, gdzie różne sposoby interpretacji dają się uzasadnić z jednakową mocą. W wyroku NSA z 8.11.2018 r., I OSK 1024/18 podniesiono, że "różnice rezultatów wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej, które w procesie stosowania prawa wymagają podjęcia decyzji o przyznaniu pierwszeństwa któregoś z nich, uniemożliwiają uznanie oczywistości naruszenia prawa"
Tymczasem jak wynika z akt sprawy, skarżący w swoim wniosku z 29.09.2020 r. wyraźnie wskazał (s. 4 pkt 5 formularza wniosku), że ukończył studia I stopnia na kierunku Filozofia i posiada tytuł licencjata. Pomimo tego Komisja Stypendialna [...] Uniwersytetu [...] wydała decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...] przyznająca skarżącemu stypendium rektora w wysokości 1050 zł na okres od 1.10.2020 r. do 30.06.2021 r. Tym samym nie stwierdziła zaistnienia przesłanki negatywnej do przyznania stypendium rektora z art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy P.s.w.n. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania tej decyzji). Co więcej w treści tej decyzji oraz w jej pouczeniu wskazano, że skarżący był zobowiązany do niezwłocznego poinformowania Działu Studenckich Spraw Socjalnych o wszelkich zmianach w toku studiów i innych mających wpływ na wypłatę przyznanego stypendium (wskazując m.in. § 9 ust. 2 pkt 2 lit. b Regulaminu świadczeń [...] – o treści tożsamej z art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy P.s.w.n.) oraz że traci uprawnienia do świadczenia z powodu uzyskania tytułu zawodowego, o którym mowa w § 9 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 Regulaminu świadczeń [...]. Zatem uznać należy, że w odniesieniu do zaistniałej sytuacji faktycznej (skarżący uzyskał wprawdzie tytuł licencjata na kierunku Filozofia, lecz nadal studiował na kierunku: Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczno-Społeczne - studia stacjonarne I stopnia) Komisja Stypendialna uznała, że nie było podstaw do zastosowania negatywnej przesłanki z art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy P.s.w.n. i odmowy przyznania stypendium, gdyż skarżący nie podjął ponownie nowych studiów pierwszego stopnia, lecz nadal je kontynuował.
Dopiero następczo nastąpiła refleksja i zmiana stanowiska organu poprzez uznanie, że jednak art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy P.s.w.n. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji przyznającej stypendium) miał zastosowanie do wniosku skarżącego z 29.09.2020 r. Co jednak istotne, zarówno w decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., a zwłaszcza w decyzji Prorektora [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. dokonano wykładni sformułowania "ponownie podejmuje" zamieszczonego w powołanym wyżej przepisie celem wykazania, że miał on zastosowanie w tej sprawie, a w konsekwencji, że doszło do spełnienia się przesłanki rażącego naruszenia prawa. Wykładnia ta była konieczna nie tylko w stosunku do użytego w art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy P.s.w.n. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji przyznającej stypendium) sformułowania "ponownie podejmuje", ale także w odniesieniu do specyfiki studiów na kierunku: Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczno-Społeczne - studia stacjonarne I stopnia, które same nie kończą się uzyskaniem tytułu licencjata, ale w ich toku student może kończyć odrębne kierunki uzyskując tytuł zawodowy licencjata.
Jednak, jak to wskazano powyżej, jeżeli przepis prawa jest niejasny, wymaga wykładni, co pozwala na rozbieżną jego interpretację, to wybór jednej z nich nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Tym samym orzekający w tej sprawie skład NSA podzielił stanowisko skarżącego kasacyjnie, że wskazane wątpliwości co do normy prawnej wynikającej z treści przepisu art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy P.s.w.n. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji przyznającej stypendium) skutkują błędnym zastosowaniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie sposób stwierdzić, w tym konkretnym przypadku, rażącego naruszenia prawa. Proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z przepisem prawa stanowiącym jego podstawę, które zawarte zostały w decyzji Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...], nie kreuje oczywistości naruszenia prawa polegającej na rzucającej się w oczy sprzeczności między nimi.
W konsekwencji podzielić także można zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez złamanie zasady ochrony praw nabytych. Skoro skarżącemu kasacyjnie przyznano określone świadczenie (uprawnienie) decyzją ostateczną, to zmienić, uchylić lub stwierdzić nieważność takiej decyzji można tylko w przypadkach prawem przewidzianych (tzw. tryby nadzwyczajne). Zasada ochrony praw nabytych nie ma charakteru absolutnego, gdyż rozciąga się tylko na prawa nabyte słusznie (zgodnie z przepisami). Dopóki jednak ostateczna decyzja nie zostanie negatywnie zweryfikowana w prawem przewidzianym trybie nadzwyczajnym, to ona obowiązuje, a przysługujące z niej uprawnienia podlegają ochronie.
Ubocznie jedynie, w kontekście niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b P.s.w.n. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji przyznającej stypendium, a obecnie jest to art. 93 ust. 3 pkt 2 P.s.w.n.) świadczenia nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. Istotą pomocy materialnej, o którą może ubiegać się student jest wsparcie go środkami publicznymi w celu ukończenia studiów i uzyskania tytułu zawodowego magistra, magistra inżyniera albo równorzędnego, a w przypadku studiów pierwszego stopnia tytułu licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Nie jest zatem zamiarem prawodawcy wspieranie studenta środkami publicznymi w celu osiągnięcia więcej niż jednego tytułu zawodowego na studiach pierwszego lub drugiego stopnia. Jeżeli ktoś uzyskał tytuł zawodowy na studiach pierwszego stopnia, to państwo będzie go jeszcze wspierać w kontynuowaniu nauki na studiach drugiego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego. Z chwilą uzyskania tytułu zawodowego na studiach pierwszego stopnia np. licencjata, student traci możliwość pobierania lub ubiegania się o świadczenia materialne na tym stopniu studiów. To, że indywidualne studia międzydziedzinowe są sposobem organizacji studiów umożliwiającym, zgodnie z ich programem, uzyskanie dyplomu ukończenia studiów na więcej niż 1 kierunku i tym samym otrzymanie więcej niż jednego tytułu zawodowych sprawia, że należy studiowanie na nich traktować jak równoczesne kształcenie na kilku kierunkach. Wówczas student może otrzymywać świadczenia tylko na jednym z nich. Po otrzymaniu tytułu zawodowego kończącego studia pierwszego stopnia student nie ma możliwości pobierania lub ubiegania się o świadczenia materialne na pozostałych kierunkach, na których studiuje równolegle lub też w ramach studiów międzydziedzinowych, które nadal kontynuuje. Zatem zwrot "jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia" obejmuje nie tylko przypadki rozpoczęcia studiów pierwszego stopnia na nowym kierunku po ukończeniu poprzednich i uzyskaniu tytułu zawodowego, ale także ich kontynuację na kierunkach już rozpoczętych przed otrzymaniem tytułu zawodowego kończącego studia pierwszego stopnia.
Zwrócić także należy uwagę, że z podstaw prawnych kontrolowanych decyzji nie wynika jednoznacznie kompetencja do ich wydania. Zgodnie z brzmieniem § 5 ust. 2 Regulaminu świadczeń [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna ma tylko uprawnienia do rozpatrywania odwołań od decyzji Komisji Stypendialnej, a nie do prowadzenia postępowań i wydawania decyzji w trybie nadzwyczajnym. Tym bardziej, że w § 6 ust. 10 Regulaminu świadczeń [...] wyraźnie wskazano, że rektor [...] albo upoważniony prorektor właściwy do spraw studenckich sprawuje nadzór nad prawidłowością przyznawania świadczeń i w drodze decyzji administracyjnej uchyla decyzje KS lub OKS, jeżeli są niezgodne z przepisami prawa. Przepis ten koresponduje zresztą z art. 86 ust. 4 P.s.w.n., który stanowi, że "rektor, w drodze decyzji administracyjnej, uchyla decyzję komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodną z przepisami prawa". Z przepisu tego wyraźnie wynika, że w przypadku stwierdzenia przez ten organ uczelni, że organ stypendialny wydał wadliwą decyzję, która stała się ostateczna, to dysponuje on możliwościami jej wzruszenia. Niewątpliwie ustawodawca uznał, że z uwagi na ochronę określonych wartości, dóbr czy interesów właściwym było zliberalizowanie zasady trwałości decyzji ostatecznych i wprowadzenie pozakodeksowej podstawy do uchylenia danego rodzaju decyzji ostatecznych na podstawie art. 163 k.p.a. w zw. z art. 86 ust. 4 P.s.w.n.
W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, a istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a., a w następstwie tego do uchylenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...].
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego zostało wydane w oparciu o przepis art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 200 i art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a.