III OSK 822/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. B. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę studenta na decyzję Prorektora o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej stypendium rektora. Student, posiadając tytuł licencjata z filozofii, kontynuował studia na kierunku Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczno-Społeczne, planując uzyskać drugi tytuł licencjata z kognitywistyki. Komisja Stypendialna pierwotnie przyznała mu stypendium, jednak później wszczęto postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, uznając, że student ponownie podjął studia pierwszego stopnia, co zgodnie z przepisami Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (P.s.w.n.) wyklucza przyznanie stypendium. WSA w Lublinie uznał, że decyzja o stwierdzeniu nieważności została wydana zgodnie z prawem, wskazując na rażące naruszenie przepisów przez Komisję Stypendialną. NSA w skardze kasacyjnej uznał, że przepis art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b P.s.w.n. był niejasny i wymagał interpretacji, co uniemożliwiało stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd podkreślił, że nie każde naruszenie prawa jest rażące, a wątpliwości interpretacyjne wykluczają taką kwalifikację. Ponadto NSA uznał, że naruszono zasadę ochrony praw nabytych (art. 2 Konstytucji RP), gdyż ostateczna decyzja przyznająca świadczenie została uchylona bez spełnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności. Sąd uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje administracyjne, zasądzając koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza gdy przepisy wymagają wykładni. Ochrona praw nabytych w postępowaniu administracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji studenta studiów międzydziedzinowych i interpretacji przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Kluczowe jest ustalenie, czy przepis jest jednoznaczny, czy wymaga interpretacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest dopuszczalne, gdy przepis prawa materialnego wymaga interpretacji i nie jest jednoznaczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest dopuszczalne tylko w przypadku naruszenia przepisu jednoznacznego, niepowodującego wątpliwości interpretacyjnych. Jeśli przepis wymaga wykładni, wybór jednej z możliwych interpretacji nie może być uznany za rażące naruszenie prawa.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji i wymaga oczywistego naruszenia prawa. Przepis art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b P.s.w.n. dotyczący przyznawania stypendium rektora był niejasny i wymagał interpretacji, co wykluczało zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Czy uchylenie ostatecznej decyzji przyznającej stypendium rektora studentowi, który uzyskał tytuł licencjata, ale kontynuuje studia na tym samym kierunku międzydziedzinowym, narusza zasadę ochrony praw nabytych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli ostateczna decyzja przyznająca świadczenie nie została uchylona w prawem przewidzianym trybie nadzwyczajnym, a przesłanki do stwierdzenia nieważności nie zostały spełnione, narusza to zasadę ochrony praw nabytych.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że skoro skarżącemu przyznano świadczenie ostateczną decyzją, to jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności było dopuszczalne tylko w ściśle określonych przypadkach. Brak spełnienia przesłanek rażącego naruszenia prawa skutkował naruszeniem zasady ochrony praw nabytych.
Jak należy interpretować zwrot 'ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia' w kontekście studenta studiów międzydziedzinowych, który uzyskał tytuł licencjata z jednego kierunku, ale kontynuuje studia na tym samym kierunku międzydziedzinowym, planując uzyskać drugi tytuł licencjata?
Odpowiedź sądu
Zwrot ten obejmuje nie tylko rozpoczęcie studiów pierwszego stopnia na nowym kierunku po ukończeniu poprzednich, ale także kontynuację studiów na kierunkach już rozpoczętych przed otrzymaniem tytułu zawodowego kończącego studia pierwszego stopnia, nawet w ramach studiów międzydziedzinowych.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że celem pomocy materialnej jest wsparcie w uzyskaniu tytułu zawodowego, a nie wielokrotne uzyskiwanie tytułów na tym samym stopniu studiów. Studia międzydziedzinowe traktowane są jako równoczesne kształcenie na kilku kierunkach, a po uzyskaniu tytułu licencjata student traci możliwość ubiegania się o świadczenia na tym stopniu.
Przepisy (17)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. NSA uznał, że przepis ten został błędnie zastosowany, gdyż naruszenie prawa nie było rażące z uwagi na wątpliwości interpretacyjne.
P.s.w.n. art. 93 § ust. 2 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Przepis określający, że stypendium rektora nie przysługuje studentowi, który uzyskał tytuł licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. NSA uznał, że interpretacja tego przepisu była niejasna w kontekście studiów międzydziedzinowych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony praw nabytych. NSA uznał, że naruszono tę zasadę poprzez uchylenie ostatecznej decyzji przyznającej stypendium bez spełnienia przesłanek nieważności.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
k.p.c. art. 233 § § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 244 § § 2
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
k.p.a. art. 217 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 110 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.s.w.n. art. 59 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
P.s.w.n. art. 86 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
P.s.w.n. art. 86 § ust. 2-3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
P.s.w.n. art. 86 § ust. 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Przepis dotyczący kompetencji rektora do uchylania decyzji komisji stypendialnej niezgodnych z prawem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b P.s.w.n. wymagał interpretacji, co wykluczało stwierdzenie rażącego naruszenia prawa. • Uchylenie ostatecznej decyzji przyznającej stypendium bez spełnienia przesłanek nieważności narusza zasadę ochrony praw nabytych (art. 2 Konstytucji RP). • Organy błędnie zastosowały art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. do sytuacji, gdzie istniały wątpliwości interpretacyjne co do przepisów prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA w Lublinie dotyczące prawidłowości stwierdzenia nieważności decyzji. • Argumenty organów administracji o rażącym naruszeniu prawa przez Komisję Stypendialną.
Godne uwagi sformułowania
nie każde naruszenie prawa może być uznane za rażące • rażąco narusza prawo decyzja administracyjna, która została wydana wbrew jednoznacznemu zakazowi lub nakazowi • nie jest dopuszczalne 'podciąganie' wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące • zasada ochrony praw nabytych nie ma charakteru absolutnego, gdyż rozciąga się tylko na prawa nabyte słusznie (zgodnie z przepisami)
Skład orzekający
Małgorzata Pocztarek
przewodniczący
Mariusz Kotulski
sprawozdawca
Zbigniew Ślusarczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza gdy przepisy wymagają wykładni. Ochrona praw nabytych w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji studenta studiów międzydziedzinowych i interpretacji przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Kluczowe jest ustalenie, czy przepis jest jednoznaczny, czy wymaga interpretacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego granic władzy administracji w stwierdzaniu nieważności decyzji oraz ochrony praw nabytych przez obywateli. Pokazuje, jak niejasne przepisy mogą prowadzić do sporów prawnych.
“Czy uczelnia może odebrać przyznane stypendium? NSA wyjaśnia granice 'rażącego naruszenia prawa'.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.