III OSK 820/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-06-28
NSAAdministracyjneŚredniansa
dostęp do informacji publicznejprzewlekłość postępowaniaterminyustawa o dostępie do informacji publicznejNSAskarga kasacyjnaBurmistrzsamorząd

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą przewlekłości postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej, uznając, że przedłużenie terminu przez organ było uzasadnione okresem urlopowym.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA, który oddalił skargę P. G. na przewlekłość Burmistrza Blachowni w sprawie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej "akcji zima". Skarżący zarzucił sądowi pierwszej instancji błędne ustalenie stanu faktycznego i wewnętrzną sprzeczność, twierdząc, że organ nie wykazał uzasadnienia dla przedłużenia terminu odpowiedzi na wniosek. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że przedłużenie terminu było uzasadnione okresem urlopowym i nie stanowiło ograniczenia prawa do informacji publicznej, a jedynie wydłużenie czasu na jej udzielenie.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P. G. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jego skargę na przewlekłość Burmistrza Blachowni w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. P. G. zwrócił się do Burmistrza z wnioskiem o udostępnienie informacji dotyczących "akcji zima", w tym kosztów, wykonawców i procedur wyboru. Organ, powołując się na art. 13 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poinformował o niemożności załatwienia sprawy w ustawowym terminie z powodu okresu urlopowego i wyznaczył nowy termin. P. G. złożył skargę na przewlekłość, którą WSA oddalił, uznając, że przedłużenie terminu było uzasadnione rozbudowanym charakterem wniosku i okresem urlopowym. W skardze kasacyjnej P. G. zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i wewnętrzną sprzeczność, a także błędne zastosowanie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów procesowych są nieuzasadnione, a uzasadnienie WSA nie jest wewnętrznie sprzeczne. NSA podkreślił, że przedłużenie terminu odpowiedzi na wniosek z powodu okresu urlopowego nie stanowi ograniczenia prawa do informacji publicznej, a jedynie wydłużenie czasu na jej udzielenie, co jest dopuszczalne na mocy art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, wskazując, że nie doszło do ograniczenia prawa do informacji publicznej, a jedynie do wydłużenia terminu, co nie wymaga analizy konstytucyjnych warunków konieczności i proporcjonalności ograniczenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przedłużenie terminu do udostępnienia informacji publicznej z powodu okresu urlopowego nie stanowi ograniczenia prawa do informacji publicznej, a jedynie wydłużenie czasu na jej udzielenie, co jest dopuszczalne na mocy art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej i nie wymaga analizy konstytucyjnych warunków ograniczenia.

Uzasadnienie

NSA uznał, że przedłużenie terminu odpowiedzi na wniosek o informację publiczną z powodu okresu urlopowego jest uzasadnione i mieści się w dyspozycji art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Sąd podkreślił, że nie jest to ograniczenie prawa do informacji, a jedynie wydłużenie czasu na jej udzielenie, co nie podlega ocenie pod kątem konstytucyjnych warunków ograniczenia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.d.i.p. art. 13 § pkt 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 15 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 5

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 61 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądammi administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Błędne ustalenie stanu faktycznego przez sąd pierwszej instancji. Wewnętrzna sprzeczność stanowiska sądu pierwszej instancji. Nieuzasadnione przedłużenie terminu odpowiedzi na wniosek o informację publiczną z powodu okresu urlopowego. Naruszenie konstytucyjnych warunków ograniczenia prawa do informacji publicznej.

Godne uwagi sformułowania

przedłużenie terminu załatwienia sprawy i niemożność udzielenia odpowiedzi związana jest z obecnie trwającym okresem urlopowym nie można zarzucić organowi przewlekłości nie doszło do ograniczenia prawa do informacji publicznej, lecz jedynie wydłużył termin do rozpoznania jego wniosku

Skład orzekający

Rafał Stasikowski

przewodniczący sprawozdawca

Teresa Zyglewska

członek

Małgorzata Pocztarek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności przedłużenia terminu udostępnienia informacji publicznej z powodu okresu urlopowego oraz interpretacja przepisów p.p.s.a. dotyczących skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedłużenia terminu z powodu urlopów, co może być mniej istotne w innych przypadkach braku możliwości udzielenia informacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego - dostępu do informacji publicznej, a także procedury sądowoadministracyjnej. Choć rozstrzygnięcie jest standardowe, pokazuje praktyczne aspekty stosowania przepisów.

Urlop urzędnika usprawiedliwia opóźnienie w udostępnieniu informacji publicznej? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 820/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Pocztarek
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6480
659
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III SAB/Gl 173/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-10-25
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 13 pkt 2
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 października 2021 r., sygn. akt III SAB/Gl 173/21 w sprawie ze skargi P. G. na przewlekłość Burmistrza Blachowni w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 października 2021 r., sygn. akt III SAB/Gl 173/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę P. G. na przewlekłość Burmistrza Blachowni w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Pismem z 14 lipca 2021 r. P. G. zwrócił się do Burmistrza Blachowni
z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, wnosząc o "przesłanie rozliczenia "akcji zima" za okres od października 2020 roku do kwietnia 2021 roku. Jaki był łączny koszt akcji zima, kto wykonywał usługi na rzecz gminy, czy był przetarg, czy były zapytania ofertowe (jeżeli tak, to proszę o przesłanie wszystkich zapytań ofertowych wysłanych do firm)?".
Pismem z 28 lipca 2021 r. organ, działając na podstawie art 13 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 – dalej "u.d.i.p."), zawiadomił wnioskodawcę, że nie jest możliwe załatwienie opisanej sprawy w ustawowym terminie. Wskazał przy tym nowy termin załatwienia sprawy - 31 sierpnia 2021 r. Organ wyjaśnił, że przedłużenie terminu załatwienia sprawy
i niemożność udzielenia odpowiedzi związana jest z obecnie trwającym okresem urlopowym.
Pismem z 29 lipca 2021 r. P. G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłość postępowania organu w sprawie zainicjowanie swoim wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że doszło do przewlekłości i zobowiązanie organu do wykonania wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Odpowiadając na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi. Przyznał, że wprawdzie nie udzielił odpowiedzi na wniosek, ale podjął przewidziane w art. 13 u.d.i.p. kroki.
Oddalając skargę, sąd pierwszej instancji podniósł, że niewątpliwie pytania zawarte w przedmiotowym wniosku są informacją publiczną związaną z gospodarowaniem środkami publicznymi. Tym samym organ zasadnie przy czynnościach wstępnych zastosował po otrzymaniu wniosku normy u.d.i.p. Zdaniem sądu pierwszej instancji z przepisów u.d.i.p. wynika zasada, że po otrzymaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej podmiot zobowiązany powinien: 1) zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 u.d.i.p.), udostępnić wnioskodawcy żądaną informację publiczną; 2) ewentualnie w tym terminie wydać - zgodnie z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. - decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli uzna, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 u.d.i.p.;
3) albo jeżeli podmiot nie dysponuje informacją publiczną wskazaną w skierowanym do niego wniosku lub gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, by nie pozostawać w stanie bezczynności lub przewlekłości, winien w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku powiadomić o tym fakcie wnioskodawcę na piśmie, przy czym informacja taka nie wymaga formy decyzji administracyjnej, o jakiej stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
W ocenie sądu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z przewlekłością postępowania w sprawie. Wniosek skarżącego był bowiem rozbudowany i dotyczył kilku zagadnień związanych z wydatkowaniem środków publicznych, w szczególności "z akcją zima, kto wykonywał usługi na rzecz gminy oraz formy udostępnienia informacji czy w tym zakresie odbyto przetarg czy było to zapytanie ofertowe i kto w nich uczestniczył.". Organ musiał ustalić zatem czy szeroki zakres żądania wniosku odnosi się do materii unormowanej przepisami u.d.i.p. oraz jakiego konkretnie zakresu dotyczy. W ocenie tego sądu skoro taka konieczność wyjaśnienia okoliczności sprawy zaistniała w rozpatrywanym przypadku, to organ prawidłowo zastosował prawną formę działania poprzez poinformowanie skarżącego o konieczności przedłużenia udzielenia terminu odpowiedzi na wniosek do 31 sierpnia 2021 r. (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), gdyż przepisy u.d.i.p. pozwalają na taki tryb procedowania i na dzień złożenia skargi (29 lipca 2021 r.) nie doszło do przekroczenia terminu 2 miesięcy na załatwienie wniosku.
W ocenie sądu pierwszej instancji okoliczności sprawy usprawiedliwiały przedłużenie 14 dniowego terminu na rozpoznanie wniosku. Skoro informacja publiczna nie mogła być udostępniona w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, a organ w tym terminie powiadomił o powodach opóźnienia oraz wskazał termin w jakim udzieli odpowiedzi na postawione pytania o informację publiczną (31 sierpnia 2021 r.), a termin ten nie był dłuższy niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (15 lipca 2021 r.), nie można zarzucić organowi przewlekłości. Zdaniem sądu takie procedowanie w sprawie, wbrew zarzutom skargi, nie oznacza, iż nastąpiła przewlekłość po stronie organu w zakresie odpowiedzi na wniosek dotyczący udzielenia informacji publicznej.
Mając na uwadze powyższe, sąd pierwszej instancji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji. Nadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oraz zrzekł się rozprawy.
Stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wydanemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. :
1) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. poprzez błędne zastosowanie, przejawiające się w:
a. błędnym ustaleniu stanu faktycznego polegającym na nieuzasadnionym przyjęciu, że ,,wniosek skarżącego był rozbudowany i dotyczył kilku zagadnień z wydatkowaniem środków publicznych (...). Organ musiał ustalić zatem czy szeroki zakres żądania wniosku odnosi się do materii unormowanej przepisami u.d.i.p. oraz jakiego konkretnie zakresu dotyczy" (str. 6 uzasadnienia wyroku), podczas gdy wniosek nie był obszerny, nie budził jakichkolwiek wątpliwości organu co do zakwalifikowania go jako informacji publicznej, zaś sąd prawidłowo ustalił we wcześniejszych rozważaniach, że ,,Z analizy wniosku strony wynika - jak słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę - że zawierał on żądania dotyczące udzielenia informacji publicznej. Niewątpliwie bowiem pytania (...) związane są z informacją publiczną związaną z gospodarowaniem środkami publicznymi'" (str. 4 uzasadnienia wyroku),
b. wewnętrznej sprzeczności stanowiska sądu, wskutek przyjęcia z jednej strony, że przedmiot wniosku był szeroki i wymagał ustalenia przez organ czy i w jakim zakresie dotyczy informacji publicznej, z drugiej zaś uznania jako niebudzącego wątpliwości stanowiska organu, że żądana informacja stanowi informację publiczną,
- uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż przyjęcie przez sąd, że przedmiot wniosku był szeroki i wymagał oceny przez organ czy i w jakim zakresie dotyczy informacji publicznej bezpośrednio wpłynęło na ocenę sądu, że zaszły w sprawie podstawy do zastosowania art. 13 ust. 2 u.d.i.p.
2) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, wydaje rozstrzygnięcie na podstawie akt sprawy, poprzez nieznajdujące podstaw w zgromadzonym materialne dowodowym stwierdzenie przez sąd, że ,,wniosek skarżącego był rozbudowany i dotyczył kilku zagadnień z wydatkowaniem środków publicznych (...). Organ musiał ustalić zatem czy szeroki zakres żądania wniosku odnosi się do materii unormowanej przepisami u.d.i.p. oraz jakiego konkretnie zakresu dotyczy", podczas gdy na żadnym etapie postępowania sądowego (w tym w odpowiedzi na skargę) organ nie wyraził wątpliwości do co obszerności wniosku lub kwalifikacji żądania jako informacji publicznej, bowiem powodem przedłużenia terminu na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. był "trwający aktualnie okres urlopowy",
- uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym przyjęcie przez sąd, że przedmiot wniosku był szeroki i wymagał oceny przez organ czy i w jakim zakresie dotyczy informacji publicznej bezpośrednio wpłynęło na ocenę sądu, że zaszły w sprawie podstawy do zastosowania art. 13 ust. 2 u.d.i.p.
Stosownie do art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wydanemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. w zakresie w jakim przepisy te określają zasady ograniczenia konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, w tym poprzez możliwość wydłużenia terminu rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu sąd, że organ wykazał zasadność przedłużenia terminu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, podczas gdy organ, informując o "trwającym aktualnie okresie urlopowym", nie wykazał, aby dokonane w sprawie ograniczenie prawa do informacji publicznej spełniało konstytucyjne warunki konieczności i proporcjonalności,
2) art. 13 ust. 2 u.d.i.p. w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w art. 13 ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku, poprzez błędne zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu przez sąd, że ,,okoliczności sprawy usprawiedliwiały przedłużenie 14-dniowego terminu na rozpoznanie wniosku", podczas gdy organ, informując o "trwającym aktualnie okresie urlopowym", w istocie nie wykazał powodu przedłużenia terminu w rozumieniu art. 13 ust.2 u.d.i.p., bowiem takie stanowisko mogłoby uzasadniać przedłużenie terminu prowadzenia każdej sprawy administracyjnej.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Niniejsza sprawa zastała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., bowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, zaś organ
w odpowiedzi na skargę nie zażądał jej przeprowadzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym
i procesowym w zakresie wyznaczonym przez podstawy skargi kasacyjnej.
Zasadą jest, iż w pierwszym rzędzie rozpoznawane są zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, gdyż ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego przez organ administracyjny w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za nieprawidłowy (por. wyroki NSA: z 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12; z 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12 – publik. CBOSA).
W ramach podstawy określonej w przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podniesiono dwa zarzuty, które zostaną rozpoznane łącznie, gdyż pozostają z sobą w związku treściowym. Zarzuty te są nieuzasadnione. Zarzut pierwszy naruszenia prawa procesowego autor skargi kasacyjnej skonstruował, łącząc przepisy art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. przez błędne ich zastosowanie, przejawiające się błędnym ustaleniem stanu faktycznego (podpunkt a.), wewnętrzną sprzecznością stanowiska WSA w Gliwicach (podpunkt b.). Taka konstrukcja zarzutu nie służy precyzyjnemu sformułowaniu stanowiska autora skargi kasacyjnej, gdyż dotyczy dwóch zupełnie różnych zagadnień, które wbrew poglądowi autora skargi kasacyjnej nie pozostają ze sobą w takim związku, aby racjonalne było ich kwestionowanie w drodze jednego zarzutu. Pierwsza kwestia związana z błędnym ustaleniem stanu faktycznego dotyczy fazy orzeczniczej i przyjmowanych ustaleń faktycznych jako podstawę wydania wyroku. Druga kwestia odnosząca się do pisemnego uzasadnienia wyroku dotyczy zagadnienia wtórnego i następczego względem treści wyroku (czyli fazy orzeczniczej), jakim jest sporządzenie uzasadnienia wyroku. Istotne jest także i to, że z treści zarzutu nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, który przepis lub przepisy zostały naruszone w ramach podpunktu a., a które w ramach podpunktu b., stąd też Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w ramach każdego z podpunktów doszło do naruszenia wszystkich przepisów wskazanych w części wstępnej zarzutu pierwszego.
Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. reguluje powinność sądu administracyjnego orzekania generalnie na podstawie akt sprawy, uprawniając do przeprowadzenia określonych dowodów tylko w organicznym zakresie i zamknięcia rozprawy w wyniku uznania wyjaśnienia sprawy do rozstrzygnięcia. Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dojść mogłoby zatem wtedy, gdyby sąd wyrokując nie podjął rozstrzygnięcia na podstawie akt sprawy postępowania administracyjnego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. mógłby zostać naruszony także wtedy, gdyby sąd pierwszej instancji przykładowo oparł swe rozstrzygnięcie na materiale innym niż ten, który zawarty jest w aktach sprawy. Przypadek taki nie zachodzi również w rozpoznawanej sprawie, gdyż treść uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji wskazuje, że oparł on swoje rozstrzygnięcie o dowody znajdujące się w aktach sprawy. Należy zatem odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy, od wydania wyroku na podstawie akt sprawy z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (wyrok NSA z 5 października 2021 r., sygn. akt I OSK 3139/21). Jest to konsekwencją tego, iż przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie służy kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego (wyroki NSA: z 24 maja 2018 r., I GSK 1025/16; z 14 czerwca 2016 r., I GSK 829/14). Rozpoznawany zarzut został właśnie w tym celu podniesiony, co czyni go nieuzasadnionym.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając skargę, niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie organu w zakresie możliwości wydłużenia terminu załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p., a tym samym czy w sprawie wystąpiła przewlekłość, a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga.
Dodatkowo należy wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości poczynionych ustaleń faktycznych, dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. m. in. wyroki NSA: z 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; z 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; z 15 października 2015 r., I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z 2 lipca 2015 r., I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 21 października 2010 r., I GSK 264/09). Treść wniesionego w niniejszej sprawie wniosku, zakres działań organu niezbędnych do jego rozpoznania i udzielenia odpowiedzi, przyczyny zastosowania art. 13 ust. 2 u.d.i.p. są elementami stanu faktycznego sprawy, które w związku z tym nie mogą być kwestionowane w drodze naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA: z 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09; z 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13 - publik. CBOSA). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest wewnętrznie sprzeczne. Sąd prawidłowo uznał, iż wniosek dotyczy informacji publicznej i wskazał, że "wniosek skarżącego był rozbudowany i dotyczył kilku zagadnień z wydatkowaniem środków publicznych (...)" – s. 6 uzasadnienia wyroku. To sformułowanie użyte przez sąd pierwszej instancji nie jest jednoznaczne, lecz z kontekstu wynika ponad wszelką wątpliwość, iż nie tyle sam wniosek był rozbudowany, bo jest oczywistym, że taki nie był, a odpowiedź na niego wymagała rozbudowanych działań analitycznych po stronie organu. Wyprowadzenie takiego rozumowania sądu pierwszej instancji z treści uzasadnienia nie wymaga złożonych czynności interpretacyjnych, gdyż wyraźnie wskazują na niego kolejne zdania użyte w uzasadnieniu.
Dodatkowo zauważyć należy, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a właśnie temu celowi służyło podniesienie tego zarzutu. Tym samym zarzut w zakresie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało uznać za niezasadny.
Przepis art. 13 ust. 2 u.d.i.p. ma charakter procesowy i określa uprawnienie organu do wydłużenia terminu załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej do 2 miesięcy, wskazując na obowiązek powiadomienia strony o powodach opóźnienia i terminie w jakim udostępni informację. Treść zarzutu i uzasadnienia skargi kasacyjnej nie pozwala na ustalenie w jaki sposób miałoby dojść do naruszenia tego przepisu. Rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zastępowanie autora skargi kasacyjnej i formułowanie za niego stanowiska w sprawie na podstawie luźno rzuconych myśli. Jego obowiązkiem jest jasne i nie budzące wątpliwości wyrażenie zarzutów pod adresem sądu pierwszej instancji. W rozpoznawanej sprawie sąd ten wyraził aprobatę do zastosowania przez organ przepisu art. 13 ust. 2 u.d.i.p. i uzasadnił dlaczego stanowisko do jest trafne. Prawidłowa konstrukcja zarzutu winna zatem odnosić się bezpośrednio do poglądu zaprezentowanego przez WSA w Gliwicach. Tego bez wątpienia brakuje w treści skargi kasacyjnej w części dotyczącej 1. zarzutu procesowego. Można odnieść wrażenie, iż autor skargi kasacyjnej sformułował zarzut kierując się wyrwanym z kontekstu znaczeniowego fragmentem uzasadnienia wyroku w przywołanej powyżej części dotyczącej "rozbudowanego wniosku" i na tej podstawie sformułował zarzut pierwszy. Jak już wskazano wyżej, taka interpretacja uzasadnienia była nieuprawniona, a opieranie na niej treści skargi kasacyjnej a limine czyni jej zarzuty nieuprawnione. Tym samym należało uznać zarzut pierwszy oraz drugi za nieuzasadnione.
Zarzut naruszenia przepisu art. 13 ust. 2 u.d.i.p. podniesiony został także w ramach podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Jak już wskazano, przepis ten ma charakter procesowy, jednakże samo błędne zakwalifikowanie zarzutu do jednej z podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 1 lub 2 p.p.s.a., nie czyni samego zarzutu a limine nieskutecznym, jeśli nadaje się on do merytorycznego rozpoznania. Przypadek taki zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Autor skargi kasacyjnej stoi na stanowisku, iż przepis ten został błędnie zastosowany. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska. Przedłużenie terminu załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jest możliwe w związku z okresem urlopowym, gdyż realizacja ustawowego prawa pracowników samorządowych do wypoczynku powoduje braki kadrowe po stronie organu, które oddziałują na niemożność załatwienia sprawa pozostających w zakresie właściwości organu w ustawowych terminach. Ustawodawca, przewidując tego rodzaju sytuacje, wprowadził właśnie w tym celu rozwiązanie przewidziane w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Wniosek skarżącego wpłynął w okresie wakacji letnich, a więc w głównym okresie urlopowym, tym samym organ miał pełne podstawy do skorzystania z przyznanego mu uprawnienia, a ocena poprawności jego zastosowania przez sąd pierwszej instancji była poprawna. Zarzut drugi sformułowany na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jest więc nieuzasadniony.
Zarzut pierwszy naruszenia prawa materialnego jest nieuzasadniony. Zarzut ten został oparty również o naruszenie przepisu art. 13 ust. 2 u.d.i.p., przy czym autor skargi kasacyjnej stanął na stanowisku, iż organ nie wykazał, aby dokonane w sprawie ograniczenie prawa do informacji publicznej spełniało konstytucyjne warunki koniczności i proporcjonalności.
W pierwszym rzędzie zdecydowanie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się, aby w rozpoznawanej sprawie doszło do ograniczenia prawa do informacji publicznej. Organ nie ograniczył skarżącemu prawa do informacji publicznej, lecz jedynie wydłużył termin do rozpoznania jego wniosku. To istotna różnica, zaś autor skargi kasacyjnej dość swobodnie operuje przepisami prawa i ustalonym w sprawie stanem faktycznym, wyprowadzając z niego zupełnie nieuprawnione poglądy. W takim przypadku analizowanie warunków konieczności i proporcjonalności ograniczenia prawa do informacji publicznej jest bezprzedmiotowe.
Po drugie, przepis art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP gwarantuje każdemu dostęp do informacji publicznej. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP wynika, że ograniczenie prawa dostępu do informacji publicznej może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach, ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Ograniczenie to musi mieć swoją wyraźną podstawę w ustawie, nie może być oparte na domniemaniu. Musi też posiadać materialną legitymację, a więc jego wprowadzenie jest możliwe jedynie z uwagi na konieczność ochrony wartości wymienionych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP. Z kolei przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji odnosi się do zasady równości. Żaden z przepisów Konstytucji wskazanych w zarzucie nie był stosowany w sprawie, a tym samym nie mógł zostać błędnie zastosowany. Zarzut ten jest zatem nieuzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI