III OSK 817/25

III OSK 817/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Lu 204/24 - Wyrok WSA w Lublinie z 2025-02-11
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2167
art. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fundacji R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 lutego 2025 r., sygn. akt II SAB/Lu 204/24 w sprawie ze skargi Fundacji W. na bezczynność Fundacji R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 11 lutego 2025 r., sygn. akt II SAB/Lu 204/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Fundacji W., zobowiązał Fundację R. do rozpoznania wniosku Fundacji W. z dnia 8 lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku (pkt I); stwierdził, że bezczynność Fundacji R. nie miała miejsca z rażącym naruszaniem prawa (pkt II) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Fundacja W. wnioskiem z dnia 8 lipca 2024 r., złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres [...], zwróciła się do Fundacji R. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: 1. Sprawozdania finansowego i merytorycznego Fundacji za rok 2023 poprzez przesłanie ich mailem na niniejszy adres mailowy. 2. Informacji o źródłach finasowania kampanii referendalnej, którą Fundacja zrealizowała w 2023 r. (wskazanie donatorów i kwot, jakie przekazali).
Następnie w dniu 29 lipca 2024 r. wnioskodawca ponaglił podmiot zobowiązany do udostępnienie informacji publicznej.
Pismem z dnia 15 listopada 2024 r. wnioskodawca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Fundacji R. w rozpatrzeniu wniosku z dnia 8 lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Fundacja R. wniosła o jej oddalenie.
Powołany na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), uznał że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem WSA w Lublinie, istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca złożyła skutecznie wniosek o udostępnienie informacji publicznej oraz do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy fundacja należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej.
Następnie Sąd I instancji wskazał, że fundacja jest podmiotem niemieszczącym się w kategorii władz publicznych, dlatego obowiązek udostępnienia informacji publicznej może być uzasadniony wyłącznie w takim zakresie, w jakim informacje dotyczą wykonywania przez fundację zadań publicznych lub dysponowania majątkiem publicznym. Innymi słowy, obowiązek fundacji udostępnienia informacji istnieje w zakresie działań związanych z wykonywaniem zadań publicznych lub korzystaniem ze środków publicznych (art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 u.d.i.p.).
Zadaniami publicznymi, w rozumieniu u.d.i.p., są zadania mające na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli oraz istotne z punktu widzenia celów państwa. Z kolei w korzystaniu ze środków publicznych mieści się m.in. uzyskiwanie różnego rodzaju dotacji czy innych form wsparcia ze środków budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.
W wyroku z 21 października 2022 r., sygn. akt III OSK 4468/21, Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się do art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.U. z 2020 r., poz. 2167) stanowiącego, że fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami" (art. 1), przy czym "Fundacje mogą ustanawiać osoby fizyczne niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania bądź osoby prawne mające siedziby w Polsce lub za granicą" (art. 2 ust. 1). Na tym tle według kryterium m.in. celu fundacji wyróżnia się w doktrynie fundacje publiczne (użyteczności publicznej), które "tworzone są dla realizacji celów publicznych, służą dobru ogólnemu i bliżej niejednoznacznej liczbie osób" oraz fundacje prywatne, które służą "interesom lub dobru określonej grupy, np. rodziny". Podział ten nie jest tożsamy z podziałem fundacji na fundacje prawa prywatnego i fundacje prawa publicznego, dokonywanym według kryterium sposobu ich utworzenia, gdzie fundacje prawa prywatnego tworzone są w drodze czynności prywatnoprawnych, a fundacje prawa publicznego tworzone są aktem publicznoprawnym (ustawą, umową międzynarodową, aktem administracyjnym). Oznacza to, że również fundacja prawa prywatnego ma charakter fundacji publicznej. Obecnie w świetle art. 1 ustawy o fundacjach (wymóg celu społecznie lub gospodarczo uzasadnionego, zgodnego z podstawowymi interesami RP) tworzone mogą być wyłącznie fundacje. Normą prawną dającą podstawę do przyjęcia, że fundacje realizują zadania publiczne jest art. 1 ustawy o fundacjach. Ustawa używa wprawdzie ogólnego określenia "zgodne z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej cele społecznie lub gospodarczo użyteczne", jednakże jednocześnie wskazuje przykłady tych celów, jakimi są "ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami". W doktrynie podkreśla się, że są to cele, do których realizacji została powołana również administracja publiczna. Są to w istocie podstawowe cele państwa, co wynika z przepisów Konstytucji (np. art. 5 – "Rzeczpospolita Polska (...) strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska (...)"; art. 6 – "Rzeczpospolita Polska stwarza warunki upowszechniania i równego dostępu do dóbr kultury, będącej źródłem tożsamości narodu polskiego, jego trwania i rozwoju"; art. 68 ust. 3-4 – "Władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (...), władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku; władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska; art. 70 ust. 4 i 5 – ""Władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia"; "Zapewnia się autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie". Z art. 1 ustawy o fundacjach wynika zatem, że określa on normatywne zobowiązania fundacji do realizacji wytyczonych celu państwa, a aktywność taka odpowiada wyżej wskazanym określeniom zadań publicznych.
Ze statutu (§ 6) fundacji wynika, iż jej celami są m.in. działalność: na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i umacniania mechanizmu demokracji, wspomagająca rozwój wspólnot i społeczności lokalnych, na rzecz ochrony i zdrowia, na rzecz osób niepełnosprawnych, na rzecz promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy, na rzecz integracji i reintegracji zawodowej i społecznej osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, charytatywna. W ocenie Sądu I instancji, biorąc pod uwagę podstawę prawną działania podmiotu zobowiązanego oraz jego cele, obowiązek udostępnienia informacji publicznej w odniesieniu do fundacji nie budzi wątpliwości. Realizacji zadań podpadających pod pojęcie wykonywania zadania publicznego, a także działalność finansowana ze środków publicznych podlega regulacjom u.d.i.p.
W związku z powyższym obowiązek udostępnienia sprawozdań z działalności fundacji w trybie u.d.i.p. aktualizuje się w takim zakresie, w jakim sprawozdanie dotyczy wykonywania przez fundację zadań publicznych lub działań finansowanych ze środków publicznych.
Sąd I instancji zwrócił także uwagę, że zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o fundacjach coroczne sprawozdanie z działalności jest przez fundację udostępnione do publicznej wiadomości. Ze względu na niewywiązanie się przez fundację ze wskazanego obowiązku skarżąca zwróciła się o udostępnienie sprawozdania na podstawie przepisów u.d.i.p.
Odnosząc się do twierdzeń fundacji, że wniosek nie precyzował o jakie referendum chodzi WSA w Lublinie wskazał, że w 2023 r. przeprowadzone było jedno referendum ogólnokrajowe przeprowadzone w dniu 15 października 2023 r. wraz z wyborami parlamentarnymi. W związku z tym treść pytania nr 2 wniosku nie budzi żadnych wątpliwości jakiej kampanii referendalnej dotyczy. W ocenie Sądu, żądanie zawarte w pkt 2 wniosku mieści się także w zakresie przedmiotowym u.d.i.p.
Zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 851 ze zm.), kampanią referendalną jest prezentowanie swojego stanowiska przez obywateli, partie polityczne, stowarzyszenia, fundacje oraz inne podmioty w sprawie poddanej pod referendum. Wobec tego prowadzenie kampanii referendalnej nie sposób uznać za sprawy własne podmiotu, który kampanię takową prowadzi. Z samej swej istoty kampania opiera się bowiem na uzewnętrznianiu stanowiska podmiotów w określonych sprawach. Jeżeli natomiast prowadzenie kampanii referendalnej nie jest sprawą własną to musi być ona należeć do sfery działalności publicznej fundacji. Jako fundacja ustanowiona na podstawie ustawy o fundacjach może ona bowiem prowadzić działalność wyłącznie w zakresie określonych w statucie celów, które wyznaczają ramy prawne oraz zakres jego działania ustawą i muszą być zgodne z przytoczoną. Fundacja mogła więc prowadzić kampanię referendalną wyłącznie, gdy było to związane z realizacją jej celów, które jak wyżej wskazano, są celami publicznymi. Choć przepisy ustawy o referendum ogólnokrajowym nie wprowadzają ogólnej zasady jawności finansowania kampanii referendalnej, to należy jednak zwrócić uwagę na szczególne pochodzenie środków, z których zostały pokryte koszty kampanii referendalnej, będących majątkiem publicznym w rozumieniu u.d.i.p. Jak wskazano wcześniej fundacja zobowiązana jest do udostępniania informacji publicznej związanej z dysponowaniem majątkiem publicznym, a więc także informacji żądanej w pkt 2 wniosku.
Odnosząc się do kwestii zakresu oceny skuteczności złożenia przez stronę wniosku o udostępnienie informacji publicznej, Sąd I instancji wyjaśnił, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek. Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - także, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Osoba kierująca wniosek drogą elektroniczną, nieposługująca się podpisem elektronicznym może przedstawić jedynie komputerowy wydruk świadczący o tym, że wniosek skierowany został do określonego adresata. W takiej sytuacji ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie skarżącego. Z orzecznictwa wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to dotarła ona do adresata. Potwierdzenie faktu wysłania wiadomości pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek. Zwraca się przy tym uwagę, że odmienne zapatrywanie prowadziłoby w praktyce do sytuacji, w której prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna od arbitralnej woli organu. Godziłoby to również w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji RP), jak też dostępność informacji publicznej - art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji powyższego, jeżeli organ chciał zakwestionować przedstawiony przez stronę wydruk z jej poczty elektronicznej, powinien oprócz zawarcia takiego twierdzenia w odpowiedzi na skargę, przedłożyć przykładowo wydruk ze swojej skrzynki odbiorczej z dnia, w którym skarżąca twierdziła, że taki wniosek nadała, wraz z oświadczeniem pracownika odpowiedzialnego za przyjmowanie poczty elektronicznej, że również w skrzynce obejmującej "spam" nie odnaleziono takiego maila. Do obowiązków organu należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną. Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z nich. Tak więc kwestionując okoliczność złożenia przez skarżącą wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia 8 lipca 2024 r., podmiot zobowiązany powinien był wykazać, że korespondencja strony do niego nie dotarła. Natomiast skarżąca przedstawiła wydruk korespondencji, w tym wniosku z dnia 8 lipca 2024 r. wysłany na oficjalny adres fundacji. Jak wskazano powyżej, ryzyko nieodebrania, czy też nieodczytania w takiej sytuacji przez podmiot zobowiązany wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej, obciąża ten podmiot, a nie wnioskodawcę. Tym samym - w świetle przedstawionych poglądów – fundacja nie przełamała domniemania, że wniosek o udzielanie informacji publicznej został prawidłowo nadany na oficjalny adres poczty elektronicznej podmiotu zobowiązanego, a więc że do niego dotarł.
W konsekwencji w sprawie należało stwierdzić, że fundacja dopuściła się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku strony z dnia 8 lipca 2024 r. Biorąc jednak pod uwagę błędne przeświadczenie fundacji, że nie należy do podmiotów zobowiązanych do udzielenia żądanej informacji publicznej oraz, że zwłoka podmiotu zobowiązanego nie nosiła znamion świadomego i celowego naruszenia obowiązującego porządku prawnego, nawet jeśli termin na udostępnienie informacji publicznej został przekroczony Sąd uznał, że fundacja dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony z dnia 8 lipca 2024 r., która jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
W dniu 3 kwietnia 2025 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiodła Fundacja R., wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, za obydwie instancje. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj.:
1. art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. poprzez niezasadne przyjęcie, że Fundacja R. podlega obowiązkom wynikającym z tej ustawy, ponieważ w jej statucie wpisano cele odpowiadające celom publicznym;
2. art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez niezasadne przyjęcie, że Fundacja R. otrzymała wniosek o udzielenie informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Fundacja W. wniosła o jej oddalenie, jako całkowicie niezasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżąca kasacyjnie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, tym samym nie można mu przypisać obrazy art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Po pierwsze, wbrew twierdzeniom WSA w Lublinie nie uznał, że skarżąca kasacyjnie podlega obowiązkom informacyjnym ustanowionym w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ w jej statucie wpisano cele odpadające celom publicznym. WSA w Lublinie podniósł jedynie, że treść § 6 statutu skarżącej kasacyjnie Fundacji jest jednym z elementów prawnych, który wskazuje na publiczną działalność Fundacji, która w związku z tym podlega obowiązkom informacyjnym określonym w u.d.i.p. Po drugie, że Sąd I instancji z powołaniem się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że obowiązek informacyjny skarżącej kasacyjnie Fundacji wynika z brzemienia art. 1 ustawy o fundacjach. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednoznaczny jest pogląd, że "z ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach wynika, że "Fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami" (art. 1), przy czym "Fundacje mogą ustanawiać osoby fizyczne niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania bądź osoby prawne mające siedziby w Polsce lub za granicą" (art. 2 ust. 1). Na tym tle według kryterium m.in. celu fundacji wyróżnia się w doktrynie fundacje publiczne (użyteczności publicznej), które "tworzone są dla realizacji celów publicznych, służą dobru ogólnemu i bliżej niejednoznacznej liczbie osób" oraz fundacje prywatne, które służą "interesom lub dobru określonej grupy, np. rodziny". Podział ten nie jest tożsamy z podziałem fundacji na fundacje prawa prywatnego i fundacje prawa publicznego, dokonywanym według kryterium sposobu ich utworzenia, gdzie fundacje prawa prywatnego tworzone są w drodze czynności prywatnoprawnych, a fundacje prawa publicznego tworzone są aktem publicznoprawnym (ustawą, umową międzynarodową, aktem administracyjnym). Oznacza to, że również fundacja prawa prywatnego ma charakter fundacji publicznej. Obecnie w świetle art. 1 ustawy o fundacjach (wymóg celu społecznie lub gospodarczo uzasadnionego, zgodnego z podstawowymi interesami RP) tworzone mogą być wyłącznie fundacje publiczne (wyrok NSA z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt: III OSK 4468/21, podobnie wyroki NSA z dnia 3 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 2364/21 oraz z dnia 14 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 2332/24). Tak więc normą prawną dającą podstawę do przyjęcia, że fundacje realizują zadania publiczne jest, jak słusznie zauważył WSA w Lublinie, art. 1 ustawy o fundacjach. Ustawa używa wprawdzie ogólnego określenia "zgodne z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej cele społecznie lub gospodarczo użyteczne", jednakże jednocześnie wskazuje przykłady tych celów, jakimi są "ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami". Są to zatem cele, do których realizacji została powołana również administracja publiczna wykonująca podstawowe zadania Państwa, określone w Konstytucji RP (np. art. 5 - "Rzeczpospolita Polska (...) strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska (...)"; art. 6 - "Rzeczpospolita Polska stwarza warunki upowszechniania i równego dostępu do dóbr kultury, będącej źródłem tożsamości narodu polskiego, jego trwania i rozwoju"; art. 68 ust. 3-4 - "Władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (...), władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku; władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska; art. 70 ust. 4 i 5 - "Władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia"; "Zapewnia się autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie"). Z art. 1 ustawy o fundacjach wynika zatem, że określa on normatywne zobowiązania fundacji do realizacji wytyczonych celów Państwa, a aktywność taka odpowiada wyżej wskazanym określeniom zadań publicznych.
Wobec powyższego Sąd I instancji przyjmując, że realizacja zadań podpadających pod pojęcie wykonywania zadania publicznego, a także działalność fundowana ze środków publicznych podlega regulacjom ustawy o dostępie do informacji publicznej (s. 8 uzasadnienia) dokonał prawidłowej wykładni tego pojęcia zawartego w treści art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
Podobnie nie można zarzucić naruszenia art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez niezasadne przyjęcie, że skarżąca kasacyjnie Fundacja otrzymała wniosek o udzielenie informacji publicznej, ponieważ wniosek ten został przesłany w formie zwykłego e-maila.
Na wstępie przypomnieć należy, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (zob. np. wyrok NSA z 16 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1277/08). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej przyjmuje się również, iż ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu obciąża organ a nie skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2897/15). Z poglądu tego wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej podmiotu zobowiązanego, to dotarła ona do adresata. Potwierdzenie faktu wysłania wiadomości pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek. Zwraca się przy tym uwagę, że odmienne zapatrywanie prowadziłoby w praktyce do sytuacji, w której prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna od arbitralnej woli organu. Godziłoby to również w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji), jak też dostępność informacji publicznej - art. 61 ust. 1 Konstytucji (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1890/18, z 31 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 708/17). W konsekwencji powyższego, jeżeli podmiot zobowiązany chciał zakwestionować przedstawiony przez stronę skarżącą wydruk z jego poczty elektronicznej powinien oprócz zawarcia takiego twierdzenia w odpowiedzi na skargę przedłożyć przykładowo wydruk ze swojej skrzynki odbiorczej, w którym skarżąca kasacyjnie Fundacja twierdziła, że taki wniosek nadała, wraz z oświadczeniem pracownika odpowiedzialnego za przyjmowanie poczty elektronicznej, że również w skrzynce obejmującej "spam" nie odnaleziono takiego maila (por. wyrok NSA z 26 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 3397/18). Do obowiązków podmiotu zobowiązanego należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienia NSA z 10 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1968/15 i 3 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1940/15). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1414/15, wyrok NSA z 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2186/14).
Tak więc w sytuacji, w której skutecznie złożony został wniosek o udostępnienie informacji publicznej na adres mailowy podmiotu zobowiązanego powinien on go rozpoznać. W sprawie natomiast, wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie w aktach sprawy znajdują się wydruki korespondencji mailowej w tym złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jaką prowadziła Fundacja W. ze skarżącą kasacyjnie Fundacją (k. 46 akt sądowoadministracyjnych sprawy), a zatem wniosek został skutecznie na adres mailowy skarżącej kasacyjnie doręczony, ale nie został on rozpoznany. Słusznie więc WSA w Lublinie uznał, że skarżąca kasacyjnie Fundacja pozostała w bezczynności w zakresie nierozpoznania wniosku z dnia 8 lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.