III OSK 812/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Decyzja ta nakładała na skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą, administracyjną karę pieniężną w wysokości 494 927 zł za nielegalne zbieranie odpadów bez wymaganego zezwolenia. W toku kontroli stwierdzono obecność ponad 1600 m³ odpadów. Organ odwoławczy i Sąd I instancji uznali, że kara jest obligatoryjna i nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od jej wymierzenia na podstawie art. 189f § 1 k.p.a., wskazując na formalny charakter naruszenia oraz potencjalne zagrożenie. Skarżący zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 189f § 1 k.p.a. NSA uwzględnił te zarzuty, stwierdzając, że Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepisy dotyczące możliwości odstąpienia od nałożenia kary. Sąd podkreślił, że przepisy te mają zastosowanie, o ile nie są uregulowane inaczej w ustawach szczególnych, a w przypadku ustawy o odpadach, przepisy dotyczące odstąpienia od nałożenia kary nie są wyłączone. NSA uznał, że stanowisko Sądu I instancji o obligatoryjności kary i braku możliwości zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. jest nieprawidłowe. Sąd I instancji dokonał również lakonicznej oceny przesłanki "znikomości naruszenia prawa", nie uwzględniając wystarczająco argumentacji skarżącego i jego działań po kontroli. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję organu, nakazując ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej NSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących możliwości odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f k.p.a., zwłaszcza w kontekście przepisów szczególnych (ustawa o odpadach) i obligatoryjności kar.
Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów k.p.a. w kontekście ustawy o odpadach. Ocena "znikomości naruszenia" wymaga indywidualnej analizy każdego przypadku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące możliwości odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za nielegalne zbieranie odpadów, w szczególności art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd I instancji błędnie zinterpretował przepisy, uznając karę za obligatoryjną i wykluczając możliwość zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. bez należytej analizy przesłanek.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że przepisy dotyczące odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej mają zastosowanie, o ile nie są wyłączone przez przepisy szczególne. W przypadku ustawy o odpadach, przepisy te nie są wyłączone. Sąd I instancji nie ocenił wystarczająco przesłanki "znikomości naruszenia prawa" i lakonicznie odniósł się do ilości odpadów oraz lokalizacji terenu.
Czy obligatoryjny charakter administracyjnej kary pieniężnej, wynikający z art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach, wyklucza możliwość zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obligatoryjny charakter kary nie wyklucza możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ celem tych przepisów jest właśnie umożliwienie odstąpienia od nałożenia kary w określonych sytuacjach.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące administracyjnych kar pieniężnych mają na celu uporządkowanie i ujednolicenie zasad. Interpretacja prowadząca do uznania, że norma z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. staje się przepisem martwym, jest nieprawidłowa.
Czy sąd I instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny i materiał dowodowy w sprawie?
Odpowiedź sądu
Nie, ocena przesłanek z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. była niepełna i częściowo nieprawidłowa, co wpłynęło na prawidłowość rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że Sąd I instancji dokonał lakonicznej oceny przesłanki "znikomości naruszenia prawa", nie uwzględniając argumentacji skarżącego i jego działań po kontroli. Nie odniósł się również do skali działalności skarżącego.
Przepisy (17)
Główne
u.o. art. 194 § ust. 4
Ustawa o odpadach
Przepis ten stanowi podstawę do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, ale nie wyłącza stosowania przepisów k.p.a. dotyczących odstąpienia od jej nałożenia.
k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten określa przesłanki odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, w tym uznania naruszenia za naruszenie o znikomej wadze.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Dz.U. 2021 poz 779
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 189f § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy możliwości odstąpienia od nałożenia kary w sytuacji, gdy cele, dla których miałaby być nałożona, mogą być spełnione w inny sposób.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
k.p.a. art. 189a § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przypadki, w których przepisy działu IVA k.p.a. nie mają zastosowania.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. • Naruszenie przepisów postępowania przez niezasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) - częściowo uwzględnione przez NSA w kontekście oceny przesłanek z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu I instancji dotyczące obligatoryjności kary i braku możliwości zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. zostały odrzucone przez NSA. • Argumenty organów administracji dotyczące obligatoryjności kary zostały odrzucone przez NSA.
Godne uwagi sformułowania
Interpretacja przedstawiona przez organ prowadziłaby do tego, że norma z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. stałaby się przepisem martwym. • Stanowisko Sądu I instancji sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że obligatoryjny charakter przedmiotowej administracyjnej kary pieniężnej wyklucza możliwość zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., co jest z powyższych względów nieprawidłowe. • Sąd I instancji dokonał za organem oceny przesłanki "znikomości naruszenia prawa" z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wskazując, że "Ilość tych odpadów była znaczna – w sprawie niniejszej wynosiła 1649,755m3, a w drugiej sprawie 46,179m3. Poza tym też trzeba mieć na względzie, że kontrolowany teren znajduje się na terenie Cisowsko-Orłowińskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu". Stanowisko to jest lakoniczne i pomija argumentację skarżącego oraz jego działania po przeprowadzeniu kontroli.
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Wincenciak
członek
Tadeusz Kiełkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących możliwości odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f k.p.a., zwłaszcza w kontekście przepisów szczególnych (ustawa o odpadach) i obligatoryjności kar."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów k.p.a. w kontekście ustawy o odpadach. Ocena "znikomości naruszenia" wymaga indywidualnej analizy każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy wysokiej kary finansowej za nielegalne składowanie odpadów i pokazuje, że nawet w przypadku kar obligatoryjnych, istnieją mechanizmy prawne pozwalające na odstąpienie od ich nałożenia, co jest istotne dla przedsiębiorców.
“Czy kara za odpady zawsze jest obligatoryjna? NSA wyjaśnia, kiedy można od niej odstąpić.”
Dane finansowe
WPS: 494 927 PLN
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.