III OSK 808/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-12
NSAochrona środowiskaŚredniansa
ochrona środowiskadecyzja środowiskowapostępowanie administracyjnestatus stronyinteres prawnyskarżącyorgan odwoławczyWSANSAuzasadnienie wyroku

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwego uzasadnienia wyroku WSA, które nie pozwoliło na kontrolę instancyjną.

Sprawa dotyczyła statusu strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. WSA uchylił decyzję SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając, że dopuszczenie skarżącego do udziału w postępowaniu przez organ I instancji implikuje jego status strony. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu wadliwego uzasadnienia wyroku WSA, które nie pozwoliło na kontrolę instancyjną i nie zawierało jasnych wskazań co do dalszego postępowania.

Sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) w wyniku skarg kasacyjnych złożonych przez inwestora (A. sp. j.) oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Tarnobrzegu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Rzeszowie. WSA uchylił decyzję SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia, uznając, że dopuszczenie skarżącego G.R. do udziału w postępowaniu przez organ I instancji (Prezydenta Miasta Stalowej Woli) implikuje jego status strony i nie uzasadnia umorzenia postępowania odwoławczego z powodu braku interesu prawnego. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak prawidłowego uzasadnienia). Sąd kasacyjny podkreślił, że uzasadnienie WSA było niewystarczające, nie zawierało stanowiska co do stanu faktycznego, nie wyjaśniało powodów uchylenia decyzji organu odwoławczego ani nie zawierało jasnych wskazań co do dalszego postępowania. NSA zaznaczył, że nie mógł zająć wiążącego stanowiska w sprawie interesu prawnego skarżącego z powodu wadliwości uzasadnienia WSA. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA, który będzie musiał dokonać kontroli legalności decyzji organu odwoławczego z uwzględnieniem oceny prawnej NSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Dopuszczenie strony do udziału w postępowaniu przez organ I instancji nie wyklucza obowiązku badania przymiotu strony przez organ odwoławczy, jednakże w kontekście ponownego ustalania zakresu oddziaływania przedsięwzięcia i wcześniejszego dopuszczenia strony, kwestia jej interesu prawnego wymaga ponownej analizy.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA wadliwie zinterpretował skutki dopuszczenia strony do postępowania przez organ I instancji, nie uwzględniając w pełni kontekstu ponownego ustalania zakresu oddziaływania przedsięwzięcia i wcześniejszych orzeczeń sądowych. Uzasadnienie WSA było niewystarczające do oceny, czy skarżący jest stroną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

ustawa środowiskowa art. 74 § ust. 3a

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Określa krąg stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wskazując na wnioskodawcę oraz podmiot posiadający prawo rzeczowe do nieruchomości w obszarze oddziaływania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definiuje stronę postępowania, której interes prawny jest kluczowy dla jej statusu.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania odwoławczego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego, w tym wskazania co do dalszego postępowania.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odrzucenia skargi w przypadku tożsamości sprawy (res iudicata).

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu administracyjnego oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu NSA.

p.p.s.a. art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu administracyjnego prawomocnym orzeczeniem.

p.p.s.a. art. 171

Prawo o postępowaniu przed sądemi administracyjnymi

Zakaz wydawania orzeczeń sprzecznych z prawomocnym orzeczeniem.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie skargi kasacyjnej i orzeczenie jak w sentencji.

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Szczególnie uzasadniony przypadek odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu wadliwego uzasadnienia wyroku, które nie pozwalało na kontrolę instancyjną i nie zawierało jasnych wskazań co do dalszego postępowania.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia art. 153 p.p.s.a. i zasady res iudicata (art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.) nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ okoliczności sprawy uległy zmianie.

Godne uwagi sformułowania

Uzasadnienie prawne zaskarżonego wyroku sprowadza się do powielenia stanowiska organu oraz stwierdzenia, że 'po wydaniu tego wyroku [w sprawie II SA/Rz 1252/20] Prezydent Stalowej Woli postanowieniem z 24 września 2021 r. nr [...] dopuścił G.R. do udziału w postępowaniu na prawach strony. Implikuje to jego status w tym postępowaniu i nie uzasadnia umorzenia postępowania odwoławczego z uwagi na brak interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tym samym wydanie zaskarżonej decyzji należało uznać za przedwczesne i nie znajdujące odzwierciedlenia w aktach administracyjnych sprawy.' W tej sprawie okoliczności te uległy zmianie, ponieważ po pierwsze, konieczne było ponowne ustalenie zakresu oddziaływania przedsięwzięcia, a po drugie, organ I instancji dopuścił skarżącego do udziału w postępowaniu.

Skład orzekający

Hanna Knysiak - Sudyka

sędzia del. WSA

Jerzy Stelmasiak

sprawozdawca

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroków sądów administracyjnych oraz sposób oceny statusu strony w postępowaniach środowiskowych w kontekście zmieniających się okoliczności faktycznych i prawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, gdzie kluczowe było wadliwe uzasadnienie wyroku WSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego - wadliwości uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego i jego wpływu na możliwość kontroli instancyjnej. Pokazuje, jak istotne jest precyzyjne uzasadnienie dla zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania.

Wadliwe uzasadnienie wyroku WSA uchylone przez NSA – co to oznacza dla Twojej sprawy?

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 808/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Rz 734/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2022-11-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 28 i art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 2373
art. 74 ust. 3a
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych A. sp. j. z siedzibą w S. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 734/22 w sprawie ze skargi G.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 20 kwietnia 2022 r. nr 2 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi G.R. (dalej: skarżący), uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 20 kwietnia 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia.
Sąd I instancji wskazał, że Prezydent Miasta Stalowej Woli decyzją z 4 listopada 2021 r. stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn.: "Zmiana technologii produkcji kul stalowych z odpadowych szyn kolejowych z metody kuto walcowanej na metodę walcowania na gorąco", planowanego na działce nr ewid. [...]/20 w obrębie 1 [...].
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł między innymi skarżący.
Zaskarżoną decyzją z 20 kwietnia 2022 r. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu umorzyło postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem skarżącego, powołując się na art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 i art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.). Ponadto organ odwoławczy wskazał, że stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, co wynika z art. 73 ust. 3a ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2021 r. poz. 2373 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa). Z kolei przez obszar ten rozumie się przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu, a także działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Przepis ten jest przepisem szczególnym wobec art. 28 k.p.a. Skarżący został dopuszczony do udziału w postępowaniu przed organem I instancji, co wynika z postanowienia Prezydenta Stalowej Woli z 24 września 2021 r. W ocenie organu odwoławczego, nie zwalnia to jednak z obowiązku badania przymiotu strony podmiotów składających odwołanie. Natomiast skarżący jest właścicielem działki nr ewid. [...]/1 położonej w odległości ponad 470 m od przedsięwzięcia. W wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia nie zostaną przekroczone standardy środowiska w otoczeniu przedsięwzięcia, a w szczególności dopuszczalne poziomy hałasu. Potwierdzają to w szczególności wyniki pomiarów hałasu oraz karta informacyjna przedsięwzięcia. Z wykonanych pomiarów wynika, że immisja "wtapia się" w tło akustyczne występujące na tym terenie. Natomiast z analiz i obliczeń zamieszczonych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że dla najbardziej niekorzystnych założeń poziom hałasu przy najbliższej zabudowie (położonej znacznie bliżej od terenu przedsięwzięcia niż działka skarżącego) nie przekracza wartości dopuszczalnych. Działka skarżącego nie jest także położona w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które mogłoby wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Skarżący nie jest zatem stroną tego postępowania.
Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.
Uwzględniając skargę Sąd I instancji wskazał, że zaprezentowane obecnie stanowisko organu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podzielił już wcześniej w prawomocnym z wyroku z 17 marca 2021 r. II SA/Rz 1252/20, oddalającym skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 8 września 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Jednak po wydaniu tego wyroku Prezydent Stalowej Woli postanowieniem z 24 września 2021 r. dopuścił skarżącego do udziału w postępowaniu na prawach strony. Implikuje to jego status w tym postępowaniu i nie uzasadnia umorzenia postępowania odwoławczego z uwagi na brak interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tym samym wydanie zaskarżonej decyzji należało uznać za przedwczesne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. sp. j. z siedzibą w S. (dalej: inwestor).
Inwestor zarzucił naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 28 k.p.a. i art. 74 ust. 3а ustawy środowiskowej przez bezpodstawne uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo braku ustawowych przesłanek dla przyznania skarżącemu statusu strony postępowania.
Po drugie, art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 134 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przez uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo braku stwierdzenia przez Sąd I instancji naruszenia przez ten organ przepisów postępowania oraz przez uznanie braku możliwości weryfikacji przez organ odwoławczy interesu prawnego podmiotu wnoszącego odwołanie.
Po trzecie, art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. przez brak uwzględnienia stanu rzeczy osądzonej co do rozstrzygnięcia w przedmiocie statusu strony skarżącego.
Inwestor wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną inwestora skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu
Organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a., przez uwzględnienie skargi, chociaż postępowanie prowadzone przed organ nie było dotknięte żadną z wad wskazanych przez Sąd I Instancji w zaskarżonym wyroku, co doprowadziło także do naruszenia art. 151 p.p.s.a. przez brak zastosowania.
Po drugie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 170 p.p.s.a. oraz w związku z art. 171 p.p.s.a. przez wydanie zaskarżonego wyroku, który zawiera rozstrzygnięcie sprzeczne z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 17 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1252/20.
Po trzecie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a. oraz 153 p.p.s.a. przez uznanie, że w tej sprawie bez znaczenia jest prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 17 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1252/20.
Po czwarte, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wydanie orzeczenia, którego uzasadnienie jest nieprawidłowe z uwagi na brak podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, a także braku wskazań co do dalszego postępowania.
Po piąte, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wydanie orzeczenia, którego uzasadnienie jest nieprawidłowe z uwagi na brak wyjaśnienia, z jakiej przyczyny wydanie zaskarżonej decyzji jest przedwczesne.
Po szóste, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wydanie orzeczenia, którego uzasadnienie jest nieprawidłowe z uwagi na brak wyjaśnienia, z jakiej przyczyny dopuszczenie przez Prezydenta Miasta Stalowej Woli skarżącego do udziału w postępowaniu na prawach strony, ma implikować jego status w tym postępowaniu, pomimo braku interesu prawnego skarżącego w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Po siódme, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wydanie orzeczenia, którego uzasadnienie jest nieprawidłowe z uwagi na brak wyjaśnienia z jakiej przyczyny dopuszczenie przez Prezydenta Miasta Stalowej Woli skarżącego do postępowania implikuje jego status w tym postępowaniu i nie uzasadnia umorzenia postępowania odwoławczego z uwagi na brak interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., podczas gdy podstawę ustalenia kręgu stron niniejszego postępowania stanowi art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej, a art. 28 k.p.a. może być stosowany jedynie pomocniczo.
Po ósme, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wydanie orzeczenia, którego uzasadnienie jest nieprawidłowe z uwagi na brak jasnych wskazań co do dalszego postępowania.
Po dziewiąte, art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. przez niezastosowanie i brak odrzucenia skargi, co powinno mieć miejsce w związku z poglądem wyrażonym w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 17 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1252/20.
Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa kasacyjnego, według norm przepisanych.
Organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organu skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie skarg kasacyjnych w tej sprawie wymaga na wstępie pewnego uporządkowania stanu faktycznego sprawy, ponieważ ten został dość skrótowo przedstawiony przez Sąd I instancji, a w tej sprawie przebieg postępowania miał istotne znaczenie.
Decyzją z 19 czerwca 2020 r. Prezydent Miasta Stalowa Wola stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Odwołanie od tej decyzji wniósł skarżący oraz B.J.
Decyzją z 8 września 2020 r. nr 1 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu uwzględniając odwołanie B.J., uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Stalowa Wola z 19 czerwca 2020 r. i jednocześnie stwierdziło brak potrzeby oceny oddziaływania na środowiskowo wnioskowanego przedsięwzięcia, określając jednocześnie warunki korzystania ze środowiska oraz ustalając charakterystykę przedsięwzięcia. Z kolei decyzją z 8 września 2020 r. nr 2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu umorzyło postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 17 marca 2021 r. w sprawie II SA/Rz 1253/20, po rozpoznaniu skargi B.J. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 8 września 2020 r. nr 1 i decyzję Prezydenta Miasta Stalowej Woli z 19 czerwca 2020 r. Natomiast wyrokiem z 17 marca 2021 r. w sprawie II SA/Rz 1252/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 8 września 2020 r. nr 2 Oba wyroki stały się prawomocne.
W konsekwencji wyroku w sprawie II SA/Rz 1253/20 sprawa środowiskowych uwarunkowań realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia była przedmiotem ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Należy przy tym wyjaśnić, że wydając wyrok w sprawie II SA/Rz 1253/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, że: "w ponownie prowadzonym postępowaniu należy wezwać inwestora do uzupełnienia wniosku o wydanie decyzji środowiskowej poprzez jednoznaczne wskazanie miejsca produkcji, włączenie wszystkich decyzji środowiskowych w tym również udzielonych pozwoleń na budowę, przetwarzania odpadów celem określenia rzeczywistej wielkości planowanej produkcji, dokonania kumulatywnej oceny tego przedsięwzięcia. Tak ustalony zakres działalności i zakres oddziaływania pozwoli na wydanie prawidłowej decyzji oraz stwierdzenia (lub nie) konieczności sporządzeniem raportu oddziaływania na środowisko. Tą oceną w zakresie oddziaływania nie może być też pominięty pierwszy etap produkcji, czyli cięcie szyn, co szczegółowo opisano w uzasadnieniu wyroku. Ustalenia wymaga też rozwiązanie w m.p.z.p. dopuszczalnego poziomu hałasu, czego nie uczyniły organy obydwu instancji. Poza oceną organów znalazła się też karta informacyjna przedsięwzięcia, która zawiera błędy natury formalnej, brak jej spójności w zakresie przedstawienia parametrów zamierzenia inwestycyjnego."
Z kolei w wyroku w sprawie II SA/Rz 1252/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podzielił stanowisko organów w zakresie braku interesu prawnego (a co za tym idzie braku statusu strony) skarżącego. Ocena ta była jednak aktualna wyłącznie na ówczesnym etapie postępowania administracyjnego, kontrolowanego wówczas przez Sąd I instancji, co wynika z uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 8 września 2020 r. nr 1 i decyzji Prezydenta Miasta Stalowej Woli z 19 czerwca 2020 r. wyrokiem w sprawie II SA/Rz 1253/20 i wynikających z tego wyroku wskazań co do dalszego postępowania. Jeżeli bowiem z tych wskazań wynika konieczność ponownego ustalenia "zakresu działalności i zakresu oddziaływania przedsięwzięcia", to niewątpliwie również kwestia interesu prawnego skarżącego, zależnego przecież od zakresu oddziaływania przedsięwzięcia, musiała być przedmiotem ponownej analizy po wydaniu kolejnej decyzji przez organ I instancji i po ponownym wniesieniu przez skarżącego odwołania. W tym kontekście zarzuty obu skarg kasacyjnych odnoszące się do naruszenia art. 153 p.p.s.a., jak i naruszenia zasady res iudicata (art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.), nie mogły odnieść zamierzonego skutku i nie zasługiwały na uwzględnienie. Wynikające z art. 153 p.p.s.a. związanie oceną prawną ma zastosowanie wyłącznie tak długo, jak długo nie ulegną zmianie okoliczności faktyczne i prawne danej sprawy. W tej sprawie okoliczności te uległy zmianie, ponieważ po pierwsze, konieczne było ponowne ustalenie zakresu oddziaływania przedsięwzięcia, a po drugie, organ I instancji dopuścił skarżącego do udziału w postępowaniu. Natomiast odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., a więc skargi wniesionej w warunkach res iudicata (powaga rzeczy osądzonej), wymaga zbadania przez wojewódzki sąd administracyjny tożsamości sprawy. Przy ustalaniu tożsamości sprawy należy brać pod uwagę element podmiotowy i przedmiotowy, przy czym tożsamość podmiotowa, to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Z tego rodzaju tożsamością przedmiotową nie mamy do czynienia w tej sprawie, ponieważ sprawa środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia była ponownie rozpoznawana przez organ I instancji na podstawie innych ustaleń faktycznych wynikających ze wskazań prawomocnego wyroku w sprawie II SA/Rz 1253/20. W konsekwencji na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty skargi kasacyjnej organu podnoszące naruszenie art. 170 w związku z art. 171 oraz w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Na uwzględnienie zasługiwał jednak w tej sprawie zarzut organu podnoszący naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zaskarżony wyrok nie zawiera szczegółowego wyjaśnienia powodów, dla których Sąd I instancji uwzględnił skargę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest niewystarczające i nie pozwala na poddanie zaskarżonego wyroku kontroli instancyjnej. W świetle uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w istocie w tej sprawie nastąpiło. Uzasadnienie prawne zaskarżonego wyroku sprowadza się do powielenia stanowiska organu oraz stwierdzenia, że "po wydaniu tego wyroku [w sprawie II SA/Rz 1252/20] Prezydent Stalowej Woli postanowieniem z 24 września 2021 r. nr [...] dopuścił G.R. do udziału w postępowaniu na prawach strony. Implikuje to jego status w tym postępowaniu i nie uzasadnia umorzenia postępowania odwoławczego z uwagi na brak interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tym samym wydanie zaskarżonej decyzji należało uznać za przedwczesne i nie znajdujące odzwierciedlenia w aktach administracyjnych sprawy." W związku z tym Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., nie wskazując jednak jakiego rodzaju naruszenia przepisów postępowania dopuścił się organ odwoławczy. Sąd I instancji nie przedstawił również w istocie żadnych wskazań co dalszego postępowania, ponieważ tego rodzaju wskazaniami nie jest lakoniczne i ogólne stwierdzenie "w ponownie prowadzonym postępowaniu - stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. - organ kierować się będzie wskazaniami co do prowadzenia postępowania z udziałem skarżącego wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku.". Tego rodzaju podsumowanie jest oczywiście dopuszczalne, o ile w danej sprawie wskazania co do dalszego postępowania można odtworzyć z pozostałej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku. W tej sprawie jest to jednak niemożliwe. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika bowiem, czy Sąd I instancji orzekł, że skarżący jest stroną postępowania i nie może być to już kwestionowane, czy też orzekł, że kwestia interesu prawnego skarżącego może być przedmiotem oceny, ale należy w tej mierze uwzględnić (lub ewentualnie wcześniej wyeliminować z obrotu prawnego) postanowienie dopuszczające skarżącego do udziału w postępowaniu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala nawet odpowiedzieć na pytanie, czy w ocenie Sądu I instancji organ odwoławczy w każdej sytuacji ma możliwość weryfikacji interesu prawnego podmiotu wnoszącego odwołanie, czy tego rodzaju ocenę wyklucza wcześniejsze dopuszczenie tego podmiotu do udziału w postępowaniu przez organ I instancji. Brak jest również oceny Sądu I instancji w zakresie ustaleń organu odwoławczego odnoszących się do interesu prawnego skarżącego w kontekście ponownie wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która miała przecież uwzględniać wskazania co do dalszego postępowania wynikające z wyroku w sprawie II SA/Rz 1253/20. Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w tej konkretnej sprawie okazały się zatem uzasadnione.
W kontekście powyższych rozważań, na uwzględnienie zasługiwały zarzuty skargi kasacyjnej inwestora podnoszące naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 28 k.p.a. i art. 74 ust. 3а ustawy środowiskowej, a także w związku z art. 134 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Zarzuty te są jednak zasadne tylko o tyle, o ile wiążą się z brakiem stanowiska Sądu I instancji w zakresie prawidłowości zastosowania tych przepisów przez organ odwoławczy. Na obecnym etapie postępowania, uwzględniając wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości zajęcia wiążącego stanowiska w zakresie interesu prawnego skarżącego w kontrolowanym przez Sąd I instancji postępowaniu.
Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji dokona kontroli legalności zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem oceny prawnej wskazanej w niniejszym wyroku, a ocena ta zostanie przedstawiona w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu wyroku. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI