III OSK 8/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-06
NSAAdministracyjneWysokansa
policjazwolnienie ze służbyzawieszeniepostępowanie karnewarunkowe umorzenienieposzlakowana opiniadobro służbyNSAprawo administracyjne

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę policjantki na zwolnienie ze służby, uznając, że warunkowe umorzenie postępowania karnego nie oznacza ustania przyczyny zawieszenia i utraty nieposzlakowanej opinii.

Policjantka została zwolniona ze służby po 12 miesiącach zawieszenia, w związku z toczącym się postępowaniem karnym o poświadczenie nieprawdy. WSA uchylił decyzję o zwolnieniu, uznając, że warunkowe umorzenie postępowania karnego oznaczało ustanie przyczyny zawieszenia. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że warunkowe umorzenie nie kończy postępowania karnego prawomocnie i policjantka utraciła nieposzlakowaną opinię, co uzasadnia zwolnienie ze służby.

Sprawa dotyczyła zwolnienia policjantki ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, po upływie 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, w związku z toczącym się postępowaniem karnym o poświadczenie nieprawdy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję o zwolnieniu, uznając, że warunkowe umorzenie postępowania karnego przez Sąd Rejonowy oznaczało ustanie przyczyny zawieszenia i nie wpływało na nieposzlakowaną opinię policjantki. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że warunkowe umorzenie postępowania karnego nie jest równoznaczne z jego prawomocnym zakończeniem i nie oznacza ustania przyczyny zawieszenia. NSA podkreślił, że nawet warunkowe umorzenie postępowania karnego, które stwierdza winę, prowadzi do utraty przez funkcjonariusza przymiotu nieposzlakowanej opinii, co dyskwalifikuje go z dalszego pełnienia służby w Policji. Sąd uznał, że interes służby przeważa nad interesem indywidualnym policjantki i oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, warunkowe umorzenie postępowania karnego nie jest równoznaczne z prawomocnym zakończeniem postępowania karnego i nie powoduje ustania przyczyny zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zakończenie postępowania karnego wymaga prawomocnego rozstrzygnięcia, a nieprawomocny wyrok warunkowo umarzający nie spełnia tego wymogu. Powołano się na przepisy rozporządzenia i ustawy nowelizującej, które definiują zakończenie postępowania jako prawomocne rozstrzygnięcie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

p.p.s.a. art. 41 § 2 pkt 9

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Policjanta można zwolnić ze służby po upływie 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Warunkowe umorzenie postępowania karnego nie jest równoznaczne z ustaniem przyczyny zawieszenia ani nie oznacza posiadania nieposzlakowanej opinii.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym i uwzględnienia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

u.o.P. art. 41 § ust. 2 pkt 9

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Podstawa do zwolnienia policjanta ze służby po 12 miesiącach zawieszenia, gdy nie ustały przyczyny.

u.o.P. art. 25 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Policjant nie może pełnić służby, jeżeli nie posiada nieposzlakowanej opinii.

k.k. art. 66 § § 1

Kodeks karny

Warunkowe umorzenie postępowania karnego.

k.p.a. art. 207 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.P. art. 39 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Przesłanka zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych.

u.o.P. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Definicja i cel Policji.

u.o.P. art. 14 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Zadania Policji.

k.k. art. 271 § § 1

Kodeks karny

Przestępstwo poświadczenia nieprawdy.

k.k. art. 231 § § 1

Kodeks karny

Nadużycie uprawnień.

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

Zbieg przepisów.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych art. 6 § pkt 2

Definicja wygaśnięcia decyzji o zawieszeniu.

ustawa nowelizująca u.o.P. art. 21

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Przepis dotyczący zastosowania art. 39d ust. 1 pkt 2 u.o.P.

ustawa nowelizująca u.o.P. art. 1 § pkt 7

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Zmiana ustawy o Policji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony.

k.p.a. art. 203 § pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Warunkowe umorzenie postępowania karnego nie jest równoznaczne z prawomocnym zakończeniem postępowania karnego. Warunkowe umorzenie postępowania karnego, stwierdzające popełnienie przestępstwa i winę, prowadzi do utraty przez funkcjonariusza przymiotu nieposzlakowanej opinii. Interes służby w Policji przeważa nad interesem indywidualnym funkcjonariusza w przypadku wątpliwości co do jego postawy etycznej i praworządności.

Odrzucone argumenty

WSA uznał, że warunkowe umorzenie postępowania karnego oznacza ustanie przyczyny zawieszenia i nie wpływa na nieposzlakowaną opinię policjantki.

Godne uwagi sformułowania

Zakończenie postępowania karnego to podjęcie przez prokuratora go prowadzącego lub sąd karny prawomocnego rozstrzygnięcia. Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Służbę w Policji mogą pełnić wyłącznie osoby o nieposzlakowanej opinii, co do których nie ma żadnych wątpliwości, że są oddane wartościom służby, przestrzegają porządku prawnego i są gotowe poddać się szczególnej dyscyplinie służbowej. Warunkowe umorzenie postępowania karnego pozbawia funkcjonariuszkę przymiotu nieposzlakowanej opinii, co determinuje możliwość pełnienia służby publicznej w Policji. Funkcjonariusz, który jest podejrzany o popełnienie przestępstwa, powinien się oczyścić z zarzutów w ciągu 12 miesięcy. Inaczej może być zwolniony.

Skład orzekający

Beata Jezielska

sprawozdawca

Rafał Stasikowski

przewodniczący

Tamara Dziełakowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'nieposzlakowana opinia' w kontekście warunkowego umorzenia postępowania karnego dla funkcjonariuszy służb mundurowych oraz definicja 'prawomocnego zakończenia postępowania karnego'."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji i przepisów ustawy o Policji, ale zasady dotyczące nieposzlakowanej opinii mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego utraty nieposzlakowanej opinii przez funkcjonariusza w wyniku warunkowego umorzenia postępowania karnego, co ma istotne implikacje dla służby w Policji.

Czy warunkowe umorzenie przestępstwa oznacza koniec kariery w Policji? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 8/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Tamara Dziełakowska
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Gl 463/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-07-28
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 188 art. 188 w zw. z art. 182 § 2 i 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 463/22 w sprawie ze skargi A.A. na decyzję Komendanta Głównego Policji w Katowicach z dnia 31 marca 2022 r. nr 83/K/22 w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości
Uzasadnienie
Wyrokiem z 28 lipca 2022 r. (sygn. akt III SA/Gl 463/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.A. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z 31 marca 2022 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że rozkazem personalnym z 8 marca 2022 r. Komendant Miejski Policji w R., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. - o Policji (Dz.U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm., dalej jako: u.o.P.), orzekł o zwolnieniu skarżącej ze służby w Policji z dniem 31 marca 2022 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na trwające od ponad 12 miesięcy zawieszenie skarżącej w czynnościach służbowych, a także toczące się przeciwko niej przed Sądem Rejonowym w R. postępowanie w sprawie o popełnienie czterech przestępstw poświadczenia nieprawdy, określonych w art. 271 § 1 k.k. Podano, że 21 grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy w R. wydał wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne, zaś skarżąca odwołała się od tego wyroku do Sądu Okręgowego w R. Zatem postępowanie karne nie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem sądu i tym samym nie ustała przyczyna zawieszenia. Organ I instancji podkreślił, że długotrwałe zawieszenie w czynnościach służbowych skarżącej rodzi negatywne skutki dla właściwego funkcjonowania komórki organizacyjnej, bowiem powoduje konieczność wprowadzania zmian w organizacji pracy wydziału, generuje nadgodziny dla innych funkcjonariuszy i blokuje etat.
Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącą, zaskarżonym rozkazem personalnym z 31 marca 2022 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że zostały spełnione przesłanki, dające podstawę do zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 9 u.o.P. W dniu zwolnienia ze służby skarżąca pozostawała zawieszona w czynnościach służbowych powyżej 12-to miesięcznego okresu oraz nie ustały przyczyny będące podstawą jej zawieszenia w czynnościach służbowych. Wskazano, że wprawdzie zapadł wyrok sądu karnego w I instancji, lecz nie można określić terminu ani sposobu zakończenia toczącego się postępowania karnego na skutek wniesienia apelacji przez skarżącą. Podniesiono także, że za rozwiązaniem stosunku służbowego przemawia charakter zarzucanych skarżącej czynów, gdyż są to cztery przestępstwa wyczerpujące znamiona art 271 § 1 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., a warunkowe umorzenie postępowania karnego nie skutkuje odzyskaniem przymiotów niezbędnych do dalszego pełnienia służby w Policji. Policjant, któremu przedstawiono zarzuty obejmujące czyny popełnione w związku z pełnieniem funkcji publicznej, ścigane z oskarżenia publicznego, nie spełnia ustawowego wymogu posiadania nieposzlakowanej opinii. Podkreślono, że funkcjonariusz, aby móc pozostawać w szeregach Policji, musi pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami naruszenia prawa, zaś postawienie skarżącej zarzutów popełnienia przestępstw umyślnych, wiążących się bezpośrednio z czynnościami służbowymi, dyskwalifikuje ją jako funkcjonariusza Policji i koniecznym jest w tym przypadku przedłożenie interesu służby nad interes policjanta. Wskazano, że fakt warunkowego umorzenia postępowania karnego nie dezaktualizuje przyczyny zawieszenia w czynnościach służbowych. Ponadto zawieszenie w czynnościach służbowych skutkuje koniecznością obciążenia innych funkcjonariuszy jednostki zadaniami realizowanymi dotychczas przez zawieszonego. Rozwiązanie takie dopuszczalne jest zatem, gdy jest to sytuacja przejściowa, tymczasowa, ale nie może stać się zasadą, tym bardziej, że zawieszony w czynnościach służbowych funkcjonariusz, który nie realizuje żadnych obowiązków służbowych otrzymuje 50 % uposażenia.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a., podnosząc m.in. że faktycznym powodem jej zwolnienia jest jej "walka o sprawiedliwość w zakresie równego i godnego traktowania kobiet w służbach mundurowych".
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Uchylając zaskarżoną decyzję WSA wskazał, że zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 u.o.P. ma charakter fakultatywny, a w związku z tym decyzja podejmowana przez przełożonego powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 k.p.a.). W związku z tym, zdaniem WSA, niedopuszczalne jest zwalnianie policjantów ze służby podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 u.o.P. w sposób "automatyczny", w każdym przypadku stwierdzenia upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Przy czym jeżeli ustały przyczyny zawieszenia w czynnościach służbowych, to z policjantem nie można rozwiązać stosunku służbowego na podstawie powołanego przepisu, nawet jeżeli uprzednio przez co najmniej 12 miesięcy był zawieszony w czynnościach. Zdaniem WSA wydanie przez Sąd Rejonowy w R. wyroku z 21 grudnia 2021 r. w sprawie warunkowego umorzenia postępowania karnego wobec skarżącej oznacza, że z tym dniem ustała przyczyna będąca podstawą zawieszenia policjantki w czynnościach służbowych. Oczywistym bowiem stało się, że skarżąca nie zostanie skazana za popełnienie zarzucanych jej czynów, gdyż apelację od wyroku Sądu Rejonowego złożył tylko jej obrońca. W związku z tym ustała przyczyna zawieszenia rozumiana także jako dobro służby. WSA odwołał się także do uzasadnienia wyroku sądu karnego, który stwierdził, że stopień winy oraz społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonej czynów nie jest znaczny, oskarżona nie była uprzednio karana, a warunki osobiste oraz jej dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że będzie przestrzegała porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Podniesiono, że z wyjaśnień skarżącej wynika, że wyrokiem z 20 lipca 2022 r. Sąd Apelacyjny podtrzymał rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego. Zatem zdaniem WSA przestępstwa, których się dopuściła skarżąca to pojedyncze incydenty w jej dotychczasowym przebiegu służby, zaś skarżąca posiada pozytywną opinię w zakresie wykonywania obowiązków służbowych w Policji oraz otrzymywała wielokrotnie gratyfikacje finansowe za wzorowe wykonywanie obowiązków służbowych. W związku z tym WSA uznał, że nie została spełniona druga z przesłanek umożliwiających podjęcie decyzji o zwolnieniu jaką jest nieustanie przyczyny będącej podstawą zawieszenia. Ponadto wskazano, że spełnienie przesłanek wynikających z art. 41 ust. 2 pkt 9 u.o.P. nie jest wystarczające do jego zastosowania, gdyż wymagane jest wykazanie także, że okoliczności faktyczne konkretnej zindywidualizowanej sprawy przemawiają za koniecznością zastosowania tego przepisu. Przy czym każde zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych powoduje konieczność zastąpienia go w służbie przez innych funkcjonariuszy, a zatem w ten sposób można byłoby uzasadnić istnienie interesu społecznego w jak najszybszym zastąpieniu policjanta nowym funkcjonariuszem, który jednakże wymaga wielomiesięcznych, a nawet wieloletnich szkoleń i wdrożenia się do służby. Podniesiono, że wymóg nieposzlakowanej opinii, czy nieskazitelnego charakteru policjanta nie oznacza jego bezbłędności, zaś na organach administracyjnych ciąży obowiązek jednoznacznego wykazania, że dalsze pozostawienie w służbie funkcjonariusza jest niemożliwe. Zdaniem WSA organy pominęły okoliczność, że skarżąca wyraziła wolę powrotu do służby, ewentualnie do pracy w innym garnizonie, jak również do pomocy przy uchodźcach z Ukrainy, co usunęłoby niekorzystne skutki w zakresie organizacji pracy. Zdaniem WSA aprobata stanowiska organu mogłaby prowadzić do naruszenia konstytucyjnego prawa obywatela do dwukrotnego rozpoznania sprawy przez Sąd poprzez odstąpienie od wniesienia apelacji od wyroku sądu karnego z obawy przed wykorzystaniem tego do zwolnienia ze służby z uwagi na trwające postępowanie karne.
Od wyroku tego skargę kasacyjną wywiódł Komendant Wojewódzki w Katowicach, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, t.j.
- art. 41 ust. 2 pkt 9 u.o.P. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że nie zaszły przesłanki do zwolnienia policjanta wskazane w tym przepisie, tj. w szczególności przez przyjęcie, że nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w R. z 21 grudnia 2021 r. w sprawie warunkowego umorzenia postępowania karnego wobec strony oznacza, że już z tym dniem ustała przyczyna będąca podstawą zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych;
- art. 25 ust. 1 u.o.P. w związku z art. 66 § 1 k.k. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że funkcjonariusz posiada nieposzlakowaną opinię z uwagi na to, że nie został skazany za popełnienie zarzucanych mu czynów podczas, gdy sąd w postępowaniu karnym przyjął, że czyny te popełnił - warunkowe umorzenie postępowania karnego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oświadczając, że zrzeka się rozprawy i wnosi o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że postępowanie karne przeciwko skarżącej, będące podstawą zawieszenia jej w pełnieniu obowiązków służbowych, nie zostało prawomocnie zakończone w dacie podejmowania decyzji zarówno przez organ I, jak i II instancji. Ponadto trudno uznać, aby w świetle wyroku sądu karnego skarżąca wypełniała dyspozycję art. 25 ust. 1 u.o.P. Zastosowanie instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego na podstawie art. 66 § 1 k.k. jest bowiem możliwe, gdy okoliczności popełnienia czynu zabronionego nie budzą wątpliwości. W swoim wyroku Sąd Rejonowy przyjął, że policjantka popełniła czyny wyczerpujące znamiona przestępstw z art 271 § 1 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. polegające na poświadczeniu nieprawdy w dokumentacji urzędowej. Wskazuje to, że skarżąca utraciła walor osoby o nieposzlakowanej opinii, co dyskwalifikuje ją jako funkcjonariusza Policji, a w związku z tym koniecznym było przedłożenie interesu służby nad interes policjanta i zwolnienie go ze służby.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A.A. wniosła o jej oddalenie, oświadczając że nie żąda przeprowadzenia rozprawy. Podniosła, że w jej ocenie działanie organu jest motywowane jej walką o godność jako kobiety i głośne mówienie o problemie mobbingu w Policji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego.
Podnieść należy, że zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 9 u.o.P. policjanta można zwolnić ze służby po upływie 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Ustawodawca zapewnił zatem policjantom zawieszonym w czynnościach służbowych ochronę przed zwolnieniem ze służby, określając jednakże, że przyznane gwarancje mają charakter czasowy i maksymalnie obejmują okres 12 miesięcy zawieszenia. Po upływie tego okresu organ Policji może zwolnić ze służby zawieszonego policjanta, przy czym zobowiązany jest jednocześnie do ustalenia, czy nie ustała przyczyna będąca podstawą zawieszenia.
W przedmiotowej sprawie bezsporną jest okoliczność, że w dacie orzekania przez organy minął 12-miesięczny okres zawieszenia funkcjonariuszki w czynnościach służbowych. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska wyrażonego w zaskarżonym orzeczeniu Sądu I instancji, że wydanie przez Sąd Rejonowy nieprawomocnego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne jest równoznaczne z ustaniem przyczyny zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, gdyż tylko strona złożyła apelację od tego wyroku, a w związku z tym nie ma możliwości pogorszenia jej sytuacji prawnej i skazania prawomocnym wyrokiem. Należy wskazać, że rozkazem personalnym z 10 lipca 2020 r. orzeczono o zawieszeniu funkcjonariuszki w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy ze względu na wszczęcie wobec niej postępowania karnego, a następnie rozkazem personalnym z 8 października 2020 r. okres zawieszenia przedłużono do czasu zakończenia postępowania karnego. Zakończenie postępowania karnego to podjęcie przez prokuratora go prowadzącego lub sąd karny prawomocnego rozstrzygnięcia. Taką interpretację potwierdza treść § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych (Dz.U. z 2002 r. Nr 120 poz.1029), obowiązującego w dacie podjęcia postanowienia o zawieszeniu, który stanowił, że wygaśnięcie decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych następuje w przypadku prawomocnego zakończenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego. Rozporządzenie to utraciło moc obowiązującą, ale związane to było z przyniesieniem jego zapisów do u.o.P., co nastąpiło na mocy na mocy art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1610, dalej jako: ustawa nowelizująca u.o.P.). Wprawdzie art. 39d ust. 1 pkt 2 u.o.P., który ma identyczne brzmienie co powołany wyżej przepis rozporządzenia, z mocy art. 21 ustawy nowelizującej u.o.P. nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, ale jednoznacznie wskazuje on na rozumienie pojęcia zakończenia postępowania karnego przez samego ustawodawcę. W związku z tym wydanie przez sąd karny nieprawomocnego wyroku przez sąd karny, nawet jeśli orzeczono o warunkowym umorzeniu postępowania, a apelację od wyroku złożyła wyłącznie skarżąca, nie spełnia wymogu prawomocnego zakończenia postępowania karnego.
Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 39 ust. 2 u.o.P. przesłanką wydania decyzji o zawieszeniu w pełnieniu czynności służbowych przez policjanta jest nie tylko wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego lub postępowania dyscyplinarnego, ale także okoliczność, że celowe jest zawieszenie funkcjonariusza z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby. Przepisy u.o.P. nie definiują pojęcia "dobra służby", a w związku z tym odkodowanie znaczenia tego pojęcia wymaga sięgnięcia do zasad słuszności, czyli pozaprawnych systemów wartości. Zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych będzie zatem uzasadnione zawsze, gdy po wszczęciu wobec niego postępowania karnego lub dyscyplinarnego, jego aktywności służbowej nie będzie można pogodzić z wartościami, celami i zadaniami, jakie w założeniu ustrojowym ma realizować Policja. Należy przy tym podkreślić, że stosownie do art. 1 ust. 1 u.o.P. policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej zadań należy, między innymi, rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw, przestępstw skarbowych i wykroczeń (art. 14 ust. 1 pkt 1 u.o.P.). Systemowo formację Policji wyróżniają zatem takie cechy jak: 1) służba społeczeństwu; 2) zwalczanie przestępczości rozumianej jako działania bezprawnie ingerujące w najdonioślejsze dobra społeczne; 3) uprawnienie do stosowania środków przymusu. Nie ma zatem wątpliwości, że służbę w Policji mogą pełnić wyłącznie osoby o nieposzlakowanej opinii, co do których nie ma żadnych wątpliwości, że są oddane wartościom służby, przestrzegają porządku prawnego i są gotowe poddać się szczególnej dyscyplinie służbowej, co zresztą wprost wynika z art. 25 ust. 1 u.o.P. Zatem nawet, gdyby przyjąć, tak jak uznał to Sąd I instancji, że nieprawomocne orzeczenie sądu karnego nie może już być zmienione na niekorzyść funkcjonariuszki, a tym samym nie może być ona już prawomocnie skazana, to i tak warunkowe umorzenie postępowania nie powoduje ustania przyczyny zawieszenia rozumianej jako dobro służby. Należy bowiem zauważyć, że Sąd I instancji, powołując się na treść art. 25 ust. 1 u.o.P. ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że służby w Policji nie może pełnić osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, podczas gdy w myśl powołanego przepisu służby tej nie może także pełnić osoba, która nie charakteryzuje się przymiotem nieposzlakowanej opinii. W orzecznictwie sadowadministracyjnym od dawna prezentowany jest zaś pogląd, że nie tylko postawienie zarzutu popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, ale także warunkowe umorzenie postępowania karnego, które de facto stwierdza winę oskarżonego, uzasadnia stanowisko organów o utracie przez policjanta przymiotu nieposzlakowanej opinii (por. wyrok NSA z 1 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 167/18, wyrok NSA z 25 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 3009/18, wyrok z 20 grudnia 2022 r. sygn. akt III OSK 5062/21). Wskazuje się bowiem, że "poszlaka" w języku polskim oznacza podejrzenie, natomiast "nieposzlakowany" to ten, któremu nie można nic zarzucić, przypisać, nieskazitelny. Powyższe pojęcie odnosi się zarówno do sfery życia prywatnego, jak i zawodowego. Utratę przymiotu "nieposzlakowanej opinii" nie powoduje tylko karalność danej osoby. Nieposzlakowana opinia to także ogólna ocena danej osoby w sferze etycznej. Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują policjanta jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Zatem warunkowe umorzenie postępowania karnego pozbawia funkcjonariuszkę przymiotu nieposzlakowanej opinii, co determinuje możliwość pełnienia służby publicznej w Policji. Nie ma przy tym znaczenia, jakie okoliczności wziął pod uwagę sąd karny oraz jakie oceny zawarł w swoim orzeczeniu. Istotne jest samo orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania, a zatem stwierdzenie przez sąd karny faktu popełnienia przestępstwa i winy funkcjonariuszki, a nie powody wydania tego orzeczenia przez sąd karny
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołany przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 u.o.P. nie został naruszony także z uwagi na fakultatywność decyzji o zwolnieniu. Należy podkreślić, że decyzja podejmowana w ramach uznania administracyjnego pozostaje wprawdzie pod kontrolą Sądu, ale jej zakres jest ograniczony. W takich sprawach sądy administracyjne badają wyłącznie, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub czy nie została podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych. W związku z tym sąd administracyjny nie może wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać, czy określona osoba powinna nadal pozostać funkcjonariuszem danej formacji, czy też słuszne było wykluczenie jej z grona funkcjonariuszy tej formacji. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że "Funkcjonariusz, który jest podejrzany o popełnienie przestępstwa, powinien się oczyścić z zarzutów w ciągu 12 miesięcy. Inaczej może być zwolniony" (zob. wyrok NSA z 21 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1889/13). Przy czym przez oczyszczenie z zarzutów, z wyżej podanych względów, nie można rozumieć warunkowego umorzenia postępowania. Wprawdzie orzeczenie to nie jest równoznaczne z wyrokiem skazującym, ale potwierdza winę oskarżonego (art. 66 § 1 k.k.).
Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się przy tym, aby powodem zwolnienia były inne okoliczności, niż wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pozorność podstawy prawnej zwolnienia funkcjonariusza Policji ze służby może mieć bowiem miejsce jedynie wówczas, gdy okoliczności sprawy wskazują, że nie ma możliwości wykorzystania wskazanej przez organ podstawy prawnej, tj. gdy nie dochodzi do ziszczenia się przesłanek materialnoprawnych. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w sprawie zaistniały przesłanki do zwolnienia policjantki ze służby na podstawie art. 42 ust. 2 pkt 9 u.o.P., gdyż upłynął 12 miesięczny okres zawieszenia funkcjonariuszki w czynnościach służbowych i nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia, a interes służby, który w formacjach zmilitaryzowanych przeważa nad interesem indywidualnym, wymaga zwolnienia na podstawie art. 42 ust. 2 pkt 9 u.o.P. Natomiast fakt podejmowania przez funkcjonariuszkę działań związanych z traktowaniem kobiet w służbach mundurowych nie może z góry przesądzać, że wszelkie czynności podejmowane wobec niej przez przełożonych stanowią formę odwetu z ich strony. W takiej sytuacji organ w ogóle byłby bowiem pozbawiony możliwości zwolnienia funkcjonariuszki ze służby, niezależnie od wystąpienia przesłanek do zwolnienia.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 188 w związku z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną. Jednocześnie uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i rozpoznał skargę poprzez jej oddalenie, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Zgodnie z tym przepisem w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że jeżeli w istocie przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego i do uchylenia zaskarżonego wyroku była wadliwość poglądu prawnego Sądu I instancji, to brak dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI