III OSK 797/25

III OSK 797/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Sławomir Pauter
Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Ke 123/24 - Wyrok WSA w Kielcach z 2025-01-15
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1, art. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par 1, art. 149 par 1a, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 5 ust. 1 lit. a,b, c
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Artur Kuś Sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Okręgowej Rady Adwokackiej w Kielcach od punktów I, II i IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. akt II SAB/Ke 123/24 w sprawie ze skargi J. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Okręgową Radę Adwokacką w Kielcach w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek J. W. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 stycznia 2025 r. (II SAB/Ke 123/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") w pkt I zobowiązał Okręgową Radę Adwokacką w Kielcach do rozpatrzenia pkt 1, 2 oraz 4-15 wniosku J. W. z 11 września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; w pkt II w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt III oddalił skargę w pozostałej części powołując się na art. 151 p.p.s.a. oraz w pkt IV bazując na art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wnioskiem z 11 września 2024 r. J. W. wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w Kielcach (ORA) o udostępnienie informacji publicznej przez udzielenie informacji na temat adwokata M. Z. w następującym zakresie:
"1. W którym roku Adwokat ukończył wyższe studia prawnicze?
2. Na jakiej uczelni Adwokat odbywał ww. studia?
3. Z jaką oceną Adwokat ukończył ww. studia?
4. W jakich latach Adwokat odbywał aplikację adwokacką?
5. Kiedy Adwokat złożył egzamin adwokacki?
6. Z jakim wynikiem Adwokat złożył egzamin adwokacki?
7. Czy wobec Adwokata począwszy od 01.06.2017 r. do 04.09.2024 r. toczyły się lub toczą obecnie postępowania dyscyplinarne?
8. Czy wobec Adwokata począwszy od 01.06.2017 r. do 04.09.2024 r. orzeczono kary dyscyplinarne?
9. W przypadku udzielenia odpowiedzi pozytywnej na pytania 7 i 8 proszę o nadesłanie orzeczeń kończących postępowanie dyscyplinarne,
10. Czy począwszy od 01.06.2017 r. do 04.09.2024 r. wobec Adwokata stosowano upomnienie dziekańskie?
11. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie 10 proszę o wskazanie ile razy stosowano upomnienie dziekańskie wobec Adwokata, kiedy je stosowano oraz za jaki czyn/czyny je stosowano.
12. Czy Adwokat posiada adres poczty elektronicznej oraz numer telefonu do kontaktu z Klienta/potencjalnymi Klientami?
13. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie numer 12 proszę o podanie adresu poczty elektronicznej oraz numeru telefonu, których używa Adwokat do kontaktu z Klientami/potencjalnymi Klientami.
14. Czy, kiedy i ewentualnie jakie funkcje pełnił Adwokat od 01.06.2017 r. do 04.09.2024 r. w samorządzie tutejszej Rady,
15. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie numer 14 proszę o wskazanie czy z racji pełnionych funkcji Adwokat pobierał jakiekolwiek wynagrodzenie oraz ile ono wynosiło z rozbiciem na poszczególne okresy rozliczeniowe".
W odpowiedzi na złożony wniosek, pismem z 17 września 2024 r. koordynator ds. dostępu do informacji publicznej i ochrony danych osobowych, powołany uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z 1 kwietnia 2021 r., nr 3/2021 odmówił udostępnienia wnioskowanych informacji, stwierdzając że nie stanowią one informacji publicznej, czego potwierdzeniem miał być wyrok NSA z 11 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2777/16 na który się powołano oraz orzecznictwo i stanowisko doktryny w nim wskazane. Autor stwierdził, że informacje publiczne tracą walor takiej informacji, gdy prima facie nie są pozyskiwane w celu ochrony interesu publicznego, a jedynie w interesie prywatnym, który to argument zdaniem organu podzielił WSA w Kielcach w wyroku z 13 września 2023 r., sygn. akt II SAB/Ke 76/23. W piśmie tym zwrócono również uwagę na kwestię nadużycia prawa związanego z licznie składanymi przez wnioskodawcę analogicznymi wnioskami o dostęp do informacji publicznej, składanymi do różnych Okręgowych Rad Adwokackich oraz kwestię uzyskania osobistej korzyści majątkowej.
Skarżący pismem z 2 października 2024 r. ponaglił ORA do udostępnienia żądanej informacji z uwagi na bezczynność/przewlekłość, żądając jej bezzwłocznego udostępnienia.
Koordynator działający w imieniu organu udzielając odpowiedzi w piśmie z 10 października 2024 r. podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie.
4 listopada 2024 r. (data wpływu) skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na "bezczynność i przewlekłość Okręgowej Rady Adwokackiej w Kielcach w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 11.09.2024 r.".
Wskazanym na wstępie wyrokiem WSA w części uwzględnił złożoną skargę, podzielając poglądy zawarte w uzasadnieniach tegoż Sądu z wyroków z 13 września 2023 r., akt II SAB/Ke 76/23 oraz z 22 lutego 2024 r., sygn. akt II SAB/Ke 122/23 i uznając, iż pytania zawarte we wniosku o nr 1,2,4-6 dotyczące spełnienia warunków umożliwiających wpis na listę adwokatów, pytania nr 7-11 odnoszące się do odpowiedzialności dyscyplinarnej, pytania nr 12 i 13 związane z kwestią możliwości kontaktu z adwokatem oraz działalności w samorządzie adwokackim (pytanie nr 14), w tym także wynagrodzenia adwokata z tytułu funkcji pełnionych w samorządzie ORA (pytanie nr 15), stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu. Takiego waloru nie posiada natomiast pytanie nr 3 wniosku, którego żądanie dotyczy oceny z jaką adwokat ukończył studia prawnicze, jako informacji niezwiązanej z wykonywaniem zawodu adwokata w świetle wymogów uzyskania wpisu na listę, stawianych w ustawie z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. 1982 nr 16 poz. 124 ze zm.).
Sąd jednocześnie stwierdził, iż w świetle przepisów ustawy z 6 września 2001 r o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.; dalej także: "u.d.i.p.") Okręgowa Rada Adwokacka w Kielcach jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, o czym przesądza 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.
WSA podkreślił, że skoro złożony przez skarżącego wniosek w zakresie pytań nr 1,2, 4-6 oraz 7-15 dotyczył informacji publicznej to odpowiedź właściwego organu winna zostać udzielona na zasadach i w trybie określonym przepisami u.d.i.p. W tym kontekście organ pozostawał w bezczynności, albowiem nie zareagował na złożony wniosek w sposób zgodny z prawem, tj. nie podjął czynności przewidzianych w art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 lub art. 16 u.d.i.p.
Sąd meriti nie dopatrzył się także w działaniu skarżącego nadużycia prawa do uzyskania informacji publicznej. Nie przesądza o tym sam fakt żądania informacji o konkretnym adwokacie. Nie przedstawiono także dokumentacji świadczącej o tym, że składając wniosek skarżący kierował się wyłącznie pobudkami osobistymi, działając w celu szykanowania organów samorządu adwokackiego, bądź tworzy z naruszeniem RODO bazy danych o adwokatach. Podobnie oceniona została kwestia składania przez skarżącego od dłuższego czasu wniosków dostępowych, usiłując zdaniem organu uzyskać tym sposobem korzyść majątkową, a tym samym nie działając w interesie publicznym, a wyłącznie prywatnym. Jako zbędną zatem Sąd a quo uznał możliwość dopuszczenia dowodów z analizy systemów informatycznych sądów administracyjnych, co miałoby potwierdzić chęć uzyskania korzyści majątkowej przez wnioskodawcę, bowiem jak wynika z przeanalizowanych przez Sąd analogicznych spraw, w żadnej z nich nie zasądzono sumy pieniężnej na rzecz skarżącego. W sprawie zabrakło wykazania, że uzyskanie przez skarżącego żądanych danych sprzeciwia się osiągnięciu zamierzonego przez ustawodawcę celu, co umożliwiałoby potraktowanie wnioskowanych informacji jako nie podlegających udostępnieniu.
Z tego też tytułu WSA uznał, że organ pozostawał w bezczynności, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Wyrok ten stał się przedmiotem skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której organ zaskarżając go w części, tj. co do pkt I w całości, pkt II co do sformułowania: "[...] stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności [...]" i pkt IV w całości, zarzucił następujące naruszenia:
1. naruszenie przepisu postępowania, któremu uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a to art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nierozpoznanie sprawy w granicach sprawy, w ten sposób, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie rozważył:
- czy tworzenie przez rodzinę J., M. i J. W. pod pozorem uzyskiwania dostępu do informacji publicznej bazy danych osobowych adwokatów z całej Polski jest zgodne z prawem, rzetelne i przejrzyste dla osoby, której dane dotyczą, a dane są zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach, adekwatne stosowne oraz ograniczone do tego co niezbędne do realizacji prawa dostępu do informacji publicznej,
- czy żądanie przez skarżącego informacji osobistych o jednym adwokacie, jest rzeczywiście żądaniem w interesie publicznym w sytuacji, gdy organ udowodnił, że jest to zorganizowana akcja rodziny J., M. i J. W., polegająca na zorganizowanym nękaniu organów Izb Adwokackich, a w każdej sprawie skarżący domagają się korzyści majątkowej - przyznania im od organu sumy pieniężnej.
2. W konsekwencji naruszenie:
- art. 5 ust. 1 lit. (a), (b) i (c) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) przez jego niezastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) w ten sposób, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zaskarżonym wyrokiem uprawnił J. W. do przetwarzania danych osobowych adwokata M. Z. mimo, że powołany przepis przetwarzania takiego zabrania,
- art. 1 i art. 2 u.d.i.p. przez błędną ich wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) przez przyjęcie, że wniosek skarżącego stanowi realizację prawa dostępu do informacji publicznej, mimo że działanie skarżącego należało ocenić jako działanie nie w interesie publicznym, a skoro żądana informacja nie była uzyskiwana w interesie publicznym - nie stanowi ona informacji publicznej, a nadto stanowi nadużycie prawa w zakresie dostępu do informacji publicznej (na co wskazywała metodologia działania skarżącego ukierunkowana nie na uzyskanie informacji w celach istotnych dla ogółu społeczeństwa lecz w celu nękania organu i uzyskania w ten sposób korzyści majątkowej); co powinno prowadzić do konstatacji, że działanie organu nie stanowiło bezczynności.
Z uwagi na powyższe naruszenia organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, w zaskarżonej części i ponowne rozpoznanie sprawy, a w przypadku gdy WSA w Kielcach nie rozpozna skargi kasacyjnej w trybie art. 179a p.p.s.a. – uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Uzasadniając swoje stanowisko ORA wskazała, że przed różnymi sądami administracyjnymi toczą się sprawy dotyczące udostępnienia informacji publicznej w których skarżącymi są członkowie rodziny W. w zakresie tych samych piętnastu pytań odnoszących się do losowo wybranych adwokatów z różnych Izb Adwokackich. Dotychczas NSA oddalał wszystkie składane przez Okręgowe Rady Adwokacie skargi kasacyjne, jednakże zdaniem organu od ostatniego takiego wyroku zmianie uległ stan faktyczny, ponieważ w toku jest kolejnych kilkanaście tożsamych spraw, co ma uwiarygadniać twierdzenie o działaniu rodziny W. wyłącznie z pobudek i w interesie prywatnym. Stąd też, zdaniem ORA Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał sprawy w jej granicach i naruszył dodatkowo przepis art. 1 i 2 u.d.i.p. bowiem przyjął, że skarżący domaga się uzyskania informacji publicznej działając w trosce o dobro publiczne, nie wyjaśniając w jaki sposób cel ten jest realizowany. Ponownie podkreślono kwestię nadużywania prawa w zakresie dostępu do informacji publicznej, domagając się od Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawienia poszerzonemu składowi zagadnień opisanych w treści skargi kasacyjnej, a w dalece idącej perspektywie także i przekazania zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia pełnemu składowi Izby NSA. Organ zwrócił także uwagę na fakt tworzenia za przyzwoleniem sądów administracyjnych bazy danych adwokatów z całej Polski, z oczywistym naruszeniem przepisów RODO.
Odpowiadając na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, według norm przepisanych. Ponadto zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Treść art. 183 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że rozpoznanie sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym następuje w granicach złożonej skargi kasacyjnej, przy wzięciu pod uwagę z urzędu jedynie nieważności postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi także żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., rozważanych przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA, który w odróżnieniu od Sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Strona wnosząca skargę kasacyjną zobligowana jest przy tym do takiego jej zredagowania, aby zarówno podstawy kasacyjne, jak też i treść uzasadnienia nie budziły jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, ponieważ Sąd rozpoznający sprawę nie jest władny do konkretyzacji stawianych zarzutów, czy ich uściślania lub też odczytywania woli autora skargi kasacyjnej, jak i samodzielnego poszukiwania takiej podstawy kasacyjnej, która byłaby najbardziej skuteczna i adekwatna do zamysłu strony, o czym wielokrotnie przesądzał już NSA w treści wydawanych orzeczeń.
Należy jednakże zaznaczyć, że nawet wadliwe sformułowanie zarzutów kasacyjnych nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu złożonego środka zaskarżenia, jak wynika z uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., wydanej w sprawie o sygn. akt: I OPS 10/09 (to i inne orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.cbois.nsa.gov.pl.).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. z uwagi na oświadczenie wnoszącego skargę kasacyjną organu o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy i braku takiego żądania przez skarżącego.
Skarga kasacyjna w zakresie powołanych w niej zarzutów nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań należy odnotować, że zbliżone do niniejszego przypadki były przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w ramach wyroków wydanych w sprawach o sygn. akt: III OSK 486/25, III OSK 175/25 oraz III OSK 174/25 względem J. W. Skład NSA rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela zapatrywania i ocenę prawną wyrażoną w tychże wyrokach, co ostatecznie nie zwalnia jednak Sądu od rozpoznania złożonego środka zaskarżenia choćby z tej przyczyny, że sprawa dotyczy innego skarżącego.
Co do zasady z uwagi na podniesienie przez skarżący organ w ramach skargi kasacyjnej zarzutów zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, jako pierwsze należy rozpoznać zarzuty odnoszące się do kwestii procesowych. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego.
Przechodząc tym samym do meritum, jako bezzasadny należało ocenić zarzut opisany w pkt II ppkt 2 skargi kasacyjnej, co do naruszenia przepisu postępowania, któremu uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 134 § 1 p.p.s.a. Co się tyczy zagadnienia związanego z kwestią tworzenia przez rodzinę skarżącego publicznej bazy danych o adwokatach z całej Polski należy stwierdzić, iż jest to kwestia pozostająca bez żadnego wpływu na przedmiot niniejszej sprawy, która dotyczy w istocie bezczynności i przewlekłości organu względem złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wszelkie zatem inne, sygnalizowane przez ORA zagadnienia pozostają poza kręgiem zainteresowania i rozważań. Kwestia przetwarzania danych osobowych w wyniku ewentualnego tworzenia zbioru danych osobowych przez wnioskodawcę, może podlegać ocenie w postępowaniu przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
Przypomnieć należy, że normatywne źródło obywatelskiego prawa dostępu do informacji publicznej wyraża przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz przepisy stanowiące konkretyzację tej konstytucyjnej normy wyrażone w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Ogólną więc zasadą płynącą z sygnalizowanego przepisu konstytucyjnego jest udostępnianie informacji publicznej, zaś gwarancje płynące z tej normy nie mogą być ograniczane celem wykorzystania informacji publicznych. Ograniczenia te muszą wynikać wprost albo z Konstytucji RP (vide: art. 61 ust. 3 Konstytucji RP) lub też przepisów ustawy (zob.: art. 5 ust. 1-2b u.d.i.p.). Co do zasady każdy ma zatem prawo dostępu do informacji publicznej niezależnie od tego jakimi motywami lub pobudkami się kieruje, z uwzględnieniem sygnalizowanych ograniczeń. Stanowisko takie odczytać można również choćby z normy art. 2 ust. 2 u.d.i.p., wskazującej, że nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej. Sposób wykorzystania żądanej informacji publicznej po jej uzyskaniu jak też i zgodność takich działań z prawem nie wynika natomiast z przepisów regulujących materię dostępu. Zagadnienie to mogłoby podlegać ocenie, gdyby wnioskodawca domagał się od organu udostępnienia informacji przetworzonej i jako taka zostałaby ona przez organ zakwalifikowana. Wówczas, w zgodzie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ORA uprawniona byłaby do żądania wykazania przez skarżącego szczególnej istotności dla interesu publicznego w zakresie wnioskowanych informacji. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszym przypadku, bowiem wnioskowane dane stanowiły informację publiczną prostą.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego adwokat, jako osoba wykonująca zawód zaufania publicznego i korzystająca w związku z jego wykonywaniem z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym, realizuje funkcje i zadania publiczne. W konsekwencji nie jest także możliwe powoływanie się przez adwokata na ograniczenia dostępu do informacji publicznych, które go dotyczą, ze wskazaniem na prywatność osoby fizycznej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (zob. postanowienie NSA z 13.01.2016 r., I OSK 2932/15 oraz wyrok NSA z 26.04.2019 r., I OSK 1826/17). Stąd nawet w sytuacji niewyrażenia zgody na udostępnienie tych konkretnie określonych we wniosku skarżącego danych przez adwokata, nie może ono odnieść zamierzonego rezultatu, wyłączając z tego kręgu uzyskanie informacji zawartej w pytaniu nr 3 wniosku, jako informacji nie stanowiącej informacji publicznej.
Jako chybioną uznać należy także argumentację dotyczącą kierowania się przez skarżącego chęcią uzyskania korzyści majątkowej. Analiza sprawy przeczy takiemu założeniu, co częściowo wyjaśnił Sąd meriti w treści zaskarżonego wyroku i do czego odniósł się także skarżący w ramach złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną. Przyznanie sumy pieniężnej lub wymierzenie organowi grzywny, czego podstawę stanowi przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. wyznacza kompetencję Sądu w ramach tzw. uznania sędziowskiego, potwierdzając tym samym, że w przypadku sprawy mającej za przedmiot bezczynność lub przewlekłość nie jest to element obligatoryjny wydawanego orzeczenia. Orzeczenie tego środka o charakterze represyjno-prewencyjnym zdeterminowane jest szerokim spektrum czynników takich jak okoliczności danej sprawy czy wykazania przez skarżącego dolegliwości związanej ze stanem przewlekłości lub bezczynności wywołanej przez organ. WSA wydając zaskarżony wyrok wprawdzie stwierdził, że ORA dopuściła się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego, ale uznał że bezczynność ta nie miała charakteru kwalifikowanego, nie widząc podstaw do skorzystania ze środków przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a. i ocenę taką w pełni podziela również Naczelny Sąd Administracyjny.
Co więcej, bezczynność organu nie była podyktowana niechęcią, złą wolą czy lekceważącym stosunkiem do przepisów prawa, a odmienną oceną stanu faktycznego oraz wykładnią przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, mając na uwadze to, że skarżącemu została ostatecznie udzielona odpowiedź na jego wniosek. Ponadto wedle posiadanych przez Naczelny Sąd Administracyjny informacji z urzędu w żadnej ze spraw z udziałem skarżącego i członków jego rodziny odnoszących się do udostępnienia informacji publicznej na temat poszczególnych adwokatów, jak dotychczas sądy administracyjne nie orzekały grzywny lub świadczenia pieniężnego, których podstawę stanowi art. 149 § 2 p.p.s.a., co także wypacza słuszność argumentacji ORA odnośnie materialnych pobudek działania skarżącego.
Z uwagi na nieskuteczne podważenie przebiegu stanu faktycznego sprawy, wywołanego brakiem zasadności podniesionego zarzutu prawa procesowego, rozważaniom należy poddać drugą kategorię zarzutów dotyczących prawa materialnego. Oba zarzuty opisane w pkt II ppkt 2 skargi kasacyjnej należało ocenić jako bezzasadne.
W kontekście pierwszego zarzutu w obrębie prawa materialnego, a dotyczącego naruszenia art. 5 ust. 1 lit. a, b i c RODO, poprzez jego niezastosowanie przejawiające się tym, że WSA zaskarżonym wyrokiem "uprawnił" skarżącego do przetwarzania danych osobowych adwokata, mimo że przepis ten przetwarzania takiego zabrania, retorykę taką uznać należy za chybioną. Przede wszystkim analiza uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji nie wskazuje jakoby tenże Sąd w jakikolwiek sposób mógł upoważnić skarżącego do przetwarzania danych. Uzasadnienie prezentuje bowiem ocenę prawną zaistniałego stanu faktycznego, w graniach podmiotowo-przedmiotowych w kontekście zaistniałego stanu faktycznego do czego WSA był zobligowany na mocy przepisów p.p.s.a., a zwłaszcza art. 134 § 1 p.p.s.a. Po drugie przedmiotem niniejszej sprawy, jak już wyjaśniono jest ocena czy w sprawie doszło do bezczynności lub przewlekłości organu w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, stąd kwestia przetwarzania danych pozostaje całkowicie irrelewantna dla jej rozpoznania.
Po trzecie wreszcie, jak wynika z art. 86 RODO "[d]ane osobowe zawarte w dokumentach urzędowych, które posiada organ lub podmiot publiczny lub podmiot prywatny w celu wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym, mogą zostać przez ten organ lub podmiot ujawnione zgodnie z prawem Unii lub prawem państwa członkowskiego, któremu podlegają ten organ lub podmiot, dla pogodzenia publicznego dostępu do dokumentów urzędowych z prawem do ochrony danych osobowych na mocy niniejszego rozporządzenia". Cytowany przepis potwierdza zatem, że stanowiące informację publiczną dane osobowe mogą być udostępnione w ramach realizacji prawa dostępu do informacji publicznej, a ich udostępnienie i przechowywanie przez podmiot, który o nie wystąpił odbywa się w zgodzie z przepisami RODO.
Chybiony okazał się także drugi zarzut związany z naruszeniem art. 1 i 2 u.d.i.p. Ocenę kwestii nadużycia prawa do informacji wyraził już Sąd pierwszej instancji i pogląd ten w pełni podziela również Naczelny Sąd Administracyjny, zważywszy, że kwestia ta również z racji przedmiotu sprawy pozostaje poza kognicją orzeczniczą Sądu. Przede wszystkim, jeżeli ORA upatruje w działaniu skarżącego i członków jego rodziny nadużycia prawa w zakresie dostępu do informacji publicznej to powinna zaprezentować nie budzącą wątpliwości argumentację przemawiającą za słusznością takiego stanowiska. Tymczasem rola organu w tej kwestii ograniczona została do stwierdzenia, iż skarżący i członkowie jego rodziny składają do różnych Izb Adwokackich tożsame wnioski dostępowe w zakresie różnych adwokatów, organ nie wie w jaki sposób uzyskanie żądanych informacji wpływa na interes publiczny sugerując, iż tworzone są z nich bazy danych, a także że działanie to nosi cechy nękania organu i uzyskania z tego tytułu korzyści materialnej przez wnioskodawcę. Skoro zatem okoliczności te w ocenie ORA przemawiały za uznaniem, iż w zakresie złożonego wniosku doszło do nadużycia prawa to zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 u.d.i.p. i utrwalonym w tym względzie stanowiskiem judykatury winna zostać wydana decyzja odmawiająca udostępnienia skarżącemu wnioskowanych informacji, a nie pismo informacyjne, jak miało to miejsce (zob. w tej materii m.in. wyroki NSA z: 22.03.2024 r., III OSK 320/22; z 24.03.2023 r., III OSK 7440/21; z 29.09.2023 r., III OSK 5517/21 oraz z 17.10.2023 r., III OSK 2285/22).
Za nadużyciem prawa dostępu do informacji publicznej nie mógł przemawiać fakt, że skarżący lub członkowie jego rodziny składają wnioski dostępowe o wybranych adwokatach do różnych samorządów adwokackich czy chęć uzyskania korzyści majątkowej, co zresztą nie zostało w żadnej mierze wykazane przez organ. Pytania wniosku dostępowego dotyczą bowiem wiedzy związanej wykonywaniem zawodu adwokata, w tym co do wypełnienia warunków umożliwiających wpis na listę adwokacką (pytania nr 1,2,4-6), ewentualnej odpowiedzialności dyscyplinarnej i udzielonych upomnień (pytania nr 7-11), możliwości kontaktu z adwokatem (pytania nr 12 i 13), działalności w samorządzie i uzyskiwanego z tego tytułu wynagrodzenia (pytania nr 14 i 15). Podobnie słusznie WSA ocenił argumentację związaną z zakłócaniem pracy organu wywołaną liczbą składanych wniosków i koniecznością zwiększonej pracy osób zatrudnionych w organie, co wiązać należy wyłącznie z żądaniem dostępu do informacji o charakterze przetworzonym, a takiego pozbawione zostały pytania objęte wnioskiem dostępowym.
Co się tyczy z kolei wniosków zawartych w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, względem rozważenia przez skład Sądu rozpoznający sprawę przedstawienia poszerzonemu składowi NSA zagadnień opisanych w skardze kasacyjnej, bądź też przedstawienia takiego zagadnienia do rozstrzygnięcia pełnemu składowi Izby, każdy z tych wniosków nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę do wystąpienia z tego typu inicjatywą stanowi, zgodnie z art. 187 § 1 p.p.s.a. wystąpienie w danej sprawie zagadnień budzących poważne wątpliwości, a obowiązek ich wykazania spoczywa na składzie Sądu, który z wnioskiem takim występuje wraz z uzasadnieniem tychże okoliczności wynikającym z treści zarzutów i uzasadnienia skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 9.05.2024 r., III OSK 4358/21). Takie poważne wątpliwości zachodzą, gdy kwestie prawne jakie pojawią się w sprawie nastręczają znaczne trudności, głównie ze względu na możliwość dokonania różnej interpretacji przepisów prawnych. W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się takiego zagadnienia, zwłaszcza, że jak w dotychczas wydawanych orzeczeniach NSA względem skarżącego i członków jego rodziny, odnośnie tożsamych pytań dotyczących różnych adwokatów, prezentowane stanowisko było jednolite i nie nastręczało najmniejszych problemów interpretacyjnych w zakresie analizowanych przepisów prawnych.
Z tych wszystkich przyczyn, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a. o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w pkt 1 wyroku.
Na uwzględnienie nie mógł także zasługiwać wniosek skarżącego o zasądzenie na jego rzecz od ORA kosztów postępowania kasacyjnego o czym orzeczono w pkt 2 sentencji, czemu sprzeciwiają się przepisy art. 204 p.p.s.a. i art. 205 § 2 – 4 w zw. z art. 207 § 1 p.p.s.a., a także uchwała NSA z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12 wskazujące na podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów jedynie za wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, mając na uwadze przede wszystkim to, że skarżący nie wykazał, iż koszty takie poniósł, a po drugie osobiście złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, bez udziału fachowego pełnomocnika.