III OSK 795/23
Podsumowanie
NSA uchylił wyrok WSA, uznając jego uzasadnienie za wadliwe i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu niejasności co do statusu strony w postępowaniu o finansowanie projektu badawczego.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania środków na projekt badawczy. WSA stwierdził nieważność decyzji organu odwoławczego, uznając, że została skierowana do osoby niebędącej stroną. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na istotne wady uzasadnienia (sprzeczność, brak analizy akt) oraz naruszenie przepisów procesowych. Sąd kasacyjny podkreślił konieczność wyjaśnienia, czy kierownik projektu jest jednocześnie wnioskodawcą i czy ma status strony w postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Krakowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. WSA wcześniej stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej Narodowego Centrum Nauki (NCN), uznając, że została ona skierowana do osoby niebędącej stroną w postępowaniu o przyznanie środków na projekt badawczy. NSA uznał jednak, że uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe, wewnętrznie sprzeczne i nielogiczne, co uniemożliwiło kontrolę instancyjną. Sąd kasacyjny wskazał na naruszenie przepisów procesowych, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwe uzasadnienie) i art. 133 § 1 p.p.s.a. (brak oparcia na aktach sprawy). NSA podkreślił, że WSA przedwcześnie skupił się na kwestii statusu strony, pomijając kluczowe okoliczności faktyczne, takie jak oświadczenie skarżącej o byciu zarówno kierownikiem projektu, jak i wnioskodawcą, oraz nieprawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące podmiotów uprawnionych do składania wniosków i odwołań. Sąd kasacyjny nakazał WSA ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i sporządzenie wyczerpującego uzasadnienia.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
NSA nie rozstrzygnął ostatecznie tej kwestii, ale wskazał, że WSA przedwcześnie stwierdził nieważność decyzji, nie wyjaśniając wystarczająco stanu faktycznego i prawnego, w tym oświadczenia skarżącej o byciu zarówno kierownikiem, jak i wnioskodawcą.
Uzasadnienie
WSA skupił się na formalnej analizie statusu strony, pomijając oświadczenie skarżącej o podwójnej roli (kierownik i wnioskodawca) oraz nieprawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące wnioskodawców i stron postępowania. NSA uznał, że konieczne jest ponowne zbadanie tej kwestii z uwzględnieniem wszystkich okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Naruszenie tej zasady może nastąpić przez oparcie orzeczenia na własnych ustaleniach sądu nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną i jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia uniemożliwiająca kontrolę instancyjną stanowi podstawę kasacyjną.
u.NCN art. 27 § 1
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
Określa podmioty, które mogą brać udział w konkursie na realizację projektu badawczego. Wskazuje, że wnioskodawcą może być osoba fizyczna.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
u.NCN art. 33 § 4
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
Wyłącza stosowanie art. 28 k.p.a. (strona w postępowaniu administracyjnym) w postępowaniach konkursowych NCN.
u.NCN art. 34 § 1
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki
Reguluje zawieranie umowy o realizację i finansowanie projektu badawczego między dyrektorem NCN, podmiotem realizującym i kierownikiem projektu.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym skierowanie jej do osoby niebędącej stroną (pkt 4) lub rażące naruszenie prawa (pkt 2).
k.p.a. art. 134
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący umorzenia postępowania odwoławczego.
p.p.s.a. art. 203 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
u.z.f.n. art. 10
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki
Określa krąg podmiotów uprawnionych do występowania z wnioskami o przyznanie środków finansowych na naukę.
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach finansowania nauki oraz niektórych innych ustaw
Zmiana wprowadzająca wyłączenie stosowania art. 28 k.p.a. w art. 33 ust. 4 ustawy o NCN.
Dz.U. art. 2024 poz. 935
Dziennik Ustaw
Nieokreślony akt prawny, prawdopodobnie nowelizacja lub akt wykonawczy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uzasadnienie wyroku WSA jest wewnętrznie sprzeczne, nielogiczne i nie pozwala na kontrolę instancyjną (naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.). WSA nie oparł się w pełni na aktach sprawy i nie dokonał wystarczającej analizy materiału dowodowego (naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a.). WSA przedwcześnie stwierdził nieważność decyzji, nie wyjaśniając wystarczająco kwestii statusu strony i wnioskodawcy.
Godne uwagi sformułowania
uzasadnienie wyroku zostało sporządzone z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż Sąd pierwszej instancji pomimo pozornej obszerności uzasadnienia wyroku nie zawarł w nim stosownej, wyczerpującej argumentacji Sąd pierwszej instancji skupił się przedwcześnie i wyłącznie na formalnoprawnej ocenie, o czym świadczą wielostronicowe rozważania o rysie historycznym ustawy o NCN WSA całkowicie pominął zagadnienie, że skarżąca będąca kierownikiem projektu jest zarazem wnioskodawcą jako osoba fizyczna, na co pozwala art. 27 ust. 1 pkt 8 ustawy o NCN.
Skład orzekający
Wojciech Jakimowicz
przewodniczący
Sławomir Wojciechowski
sprawozdawca
Arkadiusz Windak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących statusu strony w postępowaniach o finansowanie projektów badawczych, wymogów formalnych uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego oraz zasady orzekania na podstawie akt sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań przed Narodowym Centrum Nauki i interpretacji przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowej kwestii proceduralnej w postępowaniach o granty naukowe – kto jest stroną i jak sąd powinien oceniać takie sprawy. Wady uzasadnienia wyroku WSA są pouczające dla prawników.
“Kto jest stroną w walce o grant naukowy? NSA wskazuje na błędy WSA w ocenie statusu wnioskodawcy.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
III OSK 795/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2026-02-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-04-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Arkadiusz Windak Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/ Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6148 Działalność badawczo-rozwojowa Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane III SA/Kr 743/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-11-03 Skarżony organ Inne Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 133 § 1, art. 141 § 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Arkadiusz Windak Protokolant: starszy asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 743/22 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki w [...] nr [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. zasądza od M.K. na rzecz Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki w [...] kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 3 listopada 2022 r., następnie sprostowanym postanowieniem z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 743/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu na rozprawie, sprawy ze skargi M.K. (dalej także jako: "strona skarżąca", "skarżąca", "wnioskodawczyni") na decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki w [...] (dalej także jako: "Komisja Odwoławcza NCN", "organ odwoławczy", "organ II instancji", "skarżący kasacyjnie"), nr [...], nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego: w punkcie pierwszym – stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki w [...] nr [...], nr [...]; w punkcie drugim – zasądził od Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki w [...] na rzecz skarżącej kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Dnia 13 września 2021 r. skarżąca w ramach konkursu SONATA BIS wystąpiła do Narodowego Centrum Nauki z wnioskiem o finansowanie projektu badawczego. Dyrektor Narodowego Centrum Nauki po przeprowadzeniu postępowania konkursowego wydał w dniu 16 grudnia 2021 r. decyzję nr [...], którą odmówił przyznania środków na finansowanie projektu badawczego pt. "[...]". Od powyższej decyzji odwołanie do Komisji Odwoławczej Rady NCN wniosła skarżąca. Komisja Odwoławcza NCN decyzją (bez wskazania daty dziennej), nr [...], nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 roku o Narodowym Centrum Nauki po rozpatrzeniu odwołania skarżącej utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Narodowego Centrum Nauki z dnia 16 grudnia 2021 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego pt. "[...]". W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że wniosek na pierwszym etapie oceny merytorycznej został oceniony przez dwóch ekspertów, a ich oceny stanowiły podstawę do dyskusji nad oceną wniosku przez Zespół Ekspertów. Komisja Odwoławcza dokonała analizy opinii ekspertów oraz oceny końcowej wniosku pod kątem spełnienia kryteriów określonych w art. 30 ust. 1 ustawy o NCN. W ocenie Komisji eksperci dokonali oceny wniosku w kryteriach określonych w ustawie, przyznając pomocnicze oceny punktowe oraz uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie. Dokonana przez Zespół Ekspertów ocena dała wynik wiarygodny, jednak słabszy niż uzyskały inne wnioski złożone do konkursu. Tym samym omawiany wniosek nie mógł zostać zakwalifikowany do finansowania, a w uzasadnieniu oceny końcowej konkretnie i wyczerpująco omówiono słabe strony wniosku ustalone przez pryzmat ustawowych kryteriów oceny. Podkreślono, że ustawa przyznała prawo do oceny i kwalifikacji projektów Zespołom Ekspertów, a stanowisko to jest wiążące dla Dyrektora NCN. W motywach rozstrzygnięcia wskazano m.in., że przytoczone przez stronę informacje zawarte w sekcji "Opis korzyści wynikających ze współpracy międzynarodowej" wskazują, że współpraca będzie nawiązana z węgierskim uniwersytetem oraz, że w projekt będzie zaangażowanych dwóch wykonawców. Jednakże przedstawione tam dane odnoszą się do udziału w badaniach naukowca z Ukrainy, a brak jest informacji na temat pochodzenia i umiejętności lingwistycznych drugiego z wykonawców. Jak wskazuje przykład wykonawcy z Ukrainy, informacje te mogły by zostać wpisane do wniosku. Również informacje zawarte w skróconym opisie projektu badawczego są sformułowane ogólnie, mało precyzyjnie i nie odnoszą się wprost do kompetencji wykonawców projektu. Zdaniem Komisji Odwoławczej Zespół Ekspertów w granicach swobody oceny merytorycznej wniosku, mógł zatem uznać informacje te za niewystarczające dla zagwarantowania prawidłowej realizacji zaplanowanych badań. Odnosząc się do zarzutu, że w ocenie kwalifikacji i osiągnięć naukowych kierownika projektu nie uwzględniono etapu kariery naukowej i różnego rodzaju efektów naukowych, czego dowodem ma być opinia Eksperta nr 1, Komisja Odwoławcza NCN stwierdziła, że Ekspert nr 1 przyznał w tym kryterium pomocniczą ocenę punktową 3 pkt. tj. "Dorobek naukowy i osiągnięcia badawcze są dobre, ale mają ograniczoną międzynarodową rozpoznawalność ze względu na jakość i wkład w naukę, dorobek publikacyjny i pozostałą aktywność naukową. Kierownik projektu jest rozpoznawalny na arenie międzynarodowej w dziedzinie/ach w ograniczonym zakresie". Zdaniem Komisji Odwoławczej przywołana opinia mieści się w granicach swobody oceny merytorycznej wniosku i nie nosi znamion braku rzetelności lub błędnego zastosowania kryteriów oceny. Fakt, że ekspert wskazał, że we wniosku zaprezentowano tylko sześć wybranych publikacji zamiast dziesięciu, które umożliwia formularz wniosku, nie może być uznane za naruszenie procedury konkursowej, gdyż prawidłowo ustalił on stan faktyczny odnosząc się do liczby i charakteru publikacji naukowych. W ramach swoich kompetencji merytorycznych i na podstawie doświadczenia badawczego dokonał również oceny jakości tekstów naukowych i miejsca ich publikacji. Zdaniem Komisji ocena ta została dokonana w kontekście międzynarodowym i zgodnie z kulturą publikacyjną zgodną ze specyfiką danej dziedziny i w pełni koresponduje z przyznaną przez niego pomocniczą oceną punktową, a kwestia tego czy dane czasopismo istotnie jest najlepsze na świecie w danej dziedzinie mieści się w zakresie oceny merytorycznej. Komisja Odwoławcza wskazała również, że Zespół Ekspertów po dyskusji dotyczącej oceny kryterium "Kwalifikacje i osiągnięcia naukowe kierownika projektu", uzgodnił średnią z pomocniczych ocen punktowych przyznanych przez ekspertów. Zdaniem Komisji Odwoławczej uzgodnienie średniej oceny nie jest sprzeczne z żadnym z przepisów dokumentacji konkursowej. Odnosząc się natomiast do zarzutu zaniżenia przez Zespół Ekspertów oceny osiągnięć naukowych Kierownika projektu w stosunku do poprzedniego konkursu, Komisja Odwoławcza stoi na stanowisku, że ocena omawianego wniosku, jak i poprzedniego wniosku, stanowią dwa, odrębne i niezależne wobec siebie postępowania konkursowe. Co ważniejsze, w kolejnych edycjach Zespoły Ekspertów pracują w różnych składach, oceniając inne wnioski na podstawie niezależnie sporządzonych indywidualnych opinii ekspertów i recenzentów, a zgodnie z § 33 pkt 4 Regulaminu, podstawą decyzji Zespołu Ekspertów o ocenie końcowej wniosku jest jego analiza i przeprowadzenie dyskusji nad zasadnością finansowania wniosku, na tle innych wniosków ocenianych w konkursie. Mając na względzie powyższe oceny merytoryczne nawet zbliżonych tematycznie wniosków mogą być odmienne w różnych konkursach. Komisja Odwoławcza nie zgodziła się również z oceną dotyczącą braku rzetelnego zapoznania się z treścią wniosku. Zdaniem organu jest to merytoryczna wskazująca, że we wniosku przedstawiono niedostateczną argumentację dlaczego główny zakres badań będzie przeprowadzony na przedstawicielach nauk o prawie, a nie na przedstawicielach społeczności akademickiej reprezentujących różne dyscypliny naukowe. Warto dodać, że opinia ta jest zgodna z treścią skróconego opisu projektu badawczego, którą Strona przywołała również w odwołaniu. W ocenie Komisji Odwoławczej ekspert w swojej ocenie zasadniczej części badań odnosił się zatem do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Fakt, że pewna część badań sporządzonych na potrzebę jednego z artykułów naukowych będzie przeprowadzona przy uwzględnieniu również przedstawicieli innych dyscyplin badawczych, nie może podważać opinii wskazującej, że zasadnicza część proponowanych badań będzie przeprowadzona wyłącznie na podstawie analizy kwestionariuszy sporządzonych przez przedstawicieli nauk prawnych. Tym samym przywołana opinia eksperta mieści się w granicach swobody oceny merytorycznej wniosku i odnosi się do prawidłowo określonego stanu faktycznego. Dalej organ podniósł, że w obu opiniach nie zachodzi żadna sprzeczność. Ekspert dokonał oceny w tym kryterium uznając, że skład i zasadność powołania zespołu są poprawne (1 pkt), ale nie bardzo dobre (2 pkt). Wskazał on w uzasadnieniu swojej oceny, że powołanie zespołu z uwagi na konieczność przygotowania kwestionariusza w odpowiednich językach nie jest wystarczającym uzasadnieniem powołania zespołu, co w pełni koresponduje zarówno z przyznaną pomocniczą oceną punktową, jak również uwagą przedstawioną w słabych stronach wniosku. Tym samym nie znaleziono podstawy do podważenia rzetelności opinii eksperta w tym zakresie. Odnosząc się do fragmentu uzasadnienia oceny końcowej wniosku, Komisja Odwoławcza uznała, że treść zawarta w opisie projektu badawczego nie była wystarczająco jasna dla oceniających go ekspertów. Ocena w tym zakresie mieści się jednak w granicach swobody oceny merytorycznej wniosku i nie stanowi dowodu na dokonanie oceny niezgodnie z treścią wniosku. Następnie odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 ustawy o NCN, organ wskazał, że z dokumentacji konkursowej wynika, że Zespół Ekspertów na pierwszym etapie oceny merytorycznej ocenia kryterium "Czy efekty zakończonych projektów badawczych kierownika projektu finansowanych przez NCN są zadowalające? Jeśli nie ma takich projektów lub są jedynie drobne zastrzeżenia, proszę wybrać TAK". Jak wynika z dokumentacji konkursowej, kryterium to jest oceniane wyłącznie przez Zespół Ekspertów podczas posiedzenia na I etapie oceny merytorycznej. W niniejszej sprawie Zespół Ekspertów pozytywnie odpowiedział na to pytanie, co odpowiada informacjom zawartym we wniosku. Tym samym fakt, że projekt badawczy nr [...] nie został jeszcze rozliczony, nie miało negatywnego wpływu na ocenę omawianego wniosku. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 31 pkt 1 Regulaminu, w przypadku wniosku, dla którego przypisano pomocnicze określenia identyfikujące, wskazujące dyscypliny objęte innymi panelami NCN, niż ten do którego został złożony wniosek, przewodniczący Zespołu Ekspertów może zdecydować o zasięgnięciu dodatkowej opinii, którą sporządza członek innego Zespołu Ekspertów. W omawianej sprawie wniosek został złożony jako należący do panelu dyscyplin: "[...]". Przewodniczący Zespołu Ekspertów zgodnie z przywołaną kompetencją uznał, że obszar zagadnień, który obejmuje omawiany wniosek dotyczy w większości panelu "[...]" i nie wymaga powołania dodatkowych recenzentów reprezentujących inne panele dyscyplin. Aby wniosek mógł zostać uznany jako interdyscyplinarny i oceniony przez dodatkowego recenzenta to w rozumieniu definicji wynikającej z dokumentacji konkursowej powinien zawierać istotny komponent badawczy innego działu to jest [...]. Ponieważ w omawianej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, Komisja Odwoławcza nie dostrzegła by w tym zakresie doszło do naruszenia procedury konkursowej. Zdaniem organu odwoławczego zarzuty skarżącej w zakresie Eksperta nr 1, że nie zna i nie rozumie teorii będącej przedmiotem badań w omawianym wniosku i jego specyfik, stanowią dyskusję z oceną merytoryczną eksperta. Komisja Odwoławcza nie znalazła w przywołanych przez Stronę opiniach eksperta, żadnych przesłanek, że ocena ta została dokonana nierzetelnie lub wynika z niewystarczającego zapoznania się z treścią wniosku. Fakt, że Strona nie zgadza się z nimi, nie może dowodzić braku rzetelności omawianej oceny i wystąpienia uchybień formalnych. W rezultacie, Komisja stwierdziła, że przedmiotowy wniosek został oceniony prawidłowo i zgodnie z procedurą konkursową. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzją Komisji Odwoławczej NCN (bez wskazania daty dziennej), nr [...], nr [...] złożyła skarżąca i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy tj. wydanie decyzji przyznającej środki finansowe na realizację przedmiotowego projektu badawczego. Ewentualnie, o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza NCN wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2022 r. w sprawie sygn. akt III SA/Kr 743/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie: stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i zasądził koszty. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Narodowego Centrum Nauki z dnia 16 grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na realizacje projektu badawczego pt. "[...]". Sąd pierwszej instancji stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, ponieważ przy wydaniu tej decyzji doszło do jej skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, a tym samym do rażącego naruszenia przepisów postępowania. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1384). Sąd pierwszej instancji przywołał i zacytował ustawę o NCN, tj. art. 20 ust. 1, art. 27 ust. 1, art. 33 ust. 4. Zwrócił uwagę, że jak wynika z art. 33 ust. 4 NCN, nie ma zastosowania przepis dotyczący strony w postępowaniu administracyjnym, a więc art. 28 k.p.a. przewidujący, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Należy przy tym zaznaczyć, że takie wyraźne wyłączenie zastosowania miedzy innymi art. 28 k.p.a. nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach finansowania nauki oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1556). Wprawdzie brak jest uzasadnienia w tym zakresie projektu tejże ustawy należy jednak domniemywać, że chodziło ustawodawcy o wyraźne wskazanie, że tylko wnioskodawca ma interes prawny w tymże postępowaniu konkursowym, a nie inne osoby biorące w nim udział, np. kierownik projektu. W niniejszej sprawie, co również zostało przyznane przez skarżącą na rozprawie, wnioskodawcą w konkursie Sonata-Bis była [...]. Skarżąca była z kolei kierownikiem projektu. Zagadnieniem prawnym, które należało rozstrzygnąć w niniejszej sprawie było, czy skarżącej przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym toczącym się w ramach złożenia wniosku o przyznanie środków finansowych. Sąd pierwszej instancji w dalszej części rozważań odwołał się do regulacji historycznych, poglądów w doktrynie oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Obecnie obowiązująca ustawa o Narodowym Centrum Nauki pochodzi z 2010 r. Na jej tle (należy podkreślić przed zmianami dokonanymi w 2017r. w jej art. 33 ust. 4) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 20.09.2012 r. (III SA/Kr 397/12, LEX nr 1697553) zajął stanowisko, iż zgodnie z przepisem art. 20 ust. 2 ustawy o NCN, badania o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, są kwalifikowane do finansowania w drodze konkursów. Nie może budzić wątpliwości, że w świetle brzmienia art. 20 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o NCN, tylko w drodze konkursów może nastąpić zakwalifikowanie do finansowania badań podstawowych realizowanych w formie; "projektów badawczych realizowanych przez osoby rozpoczynające karierę naukową, w tym mających na celu stworzenie unikalnego warsztatu naukowego lub powstanie nowego zespołu naukowego". Przepis art. 27 ust. 1 wyraża ogólną zasadę, że w konkursie na realizację projektu badawczego mogą brać udział podmioty, o których mowa w art. 10 ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki. Taka regulacja, określająca podmioty, które mogą brać udział w konkursie, stanowi normę prawa materialnego, która przesądza o interesie prawnym (a nie faktycznym) w złożeniu wniosku w postępowaniu konkursowym. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Komisji Odwoławczej Rady NCN, że przepis art. 10 ustawy o zasadach finansowania nauki wyczerpująco określa krąg podmiotów, którym ustawa przyznaje uprawnienie do występowania z wnioskiem o przyznanie środków finansowych m.in. na badania podstawowe i inne zadania finansowane przez Narodowe Centrum Nauki oraz że kierownik projektu badawczego nie należy do kręgu tych podmiotów. Zgodnie bowiem z art. 10 ustawy o zasadach finansowania nauki, do podmiotów, które mogą występować z wnioskami, w punktach 1-8 i 10 zaliczono różnego rodzaju jednostki organizacyjne w tym jednostki naukowe (pkt 1 - definiowane art. 2 pkt 9 ustawy), przedsiębiorców mających status centrum-badawczo-rozwojowego w rozumieniu wskazanej przepisem ustawy (pkt 7) czy przedsiębiorców prowadzących badania naukowe w innej formie organizacyjnej, niż formy określone w pkt 1-8 (pkt 10), ale także w pkt 9 - osoby fizyczne. Przyjęty w art. 10 ustawy o zasadach finansowania nauki sposób określenia podmiotów, które mogą występować z wnioskami o przyznanie środków finansowych na naukę, prowadzi do konstatacji, że osobę fizyczną można tylko wówczas uznać za podmiot legitymowany do wystąpienia z wnioskiem, gdy jej sytuacja prawna jest całkowicie niezależna od statusu prawnego jednostek, określonych w pkt 1-8 i 10 tego przepisu. Wszystkie bowiem podmioty wymienione w art. 10 pkt 1-8 i 10 dają się organizacyjnie zidentyfikować poprzez cechy prawne bądź to wprost określone w ustawie (np. art. 2 pkt 9, 12, 15, 16, 16a), bądź też w przepisach odrębnych. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, obecna regulacja nie daje podstaw do poszerzania kręgu stron postępowania administracyjnego o finansowanie projektu badawczego. Należy bowiem wskazać, że wprawdzie kierownik projektu nie ma prawa do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora NCN, tym niemniej ustawodawca przewidział w tym aspekcie możliwość rozstrzygnięcia sporu w zakresie finansowania projektu badawczego, tyle że odwołującym może być jedynie wnioskodawca, a więc konstytucyjne prawo do sądu nie zostało naruszone. Należy także podkreślić, że gdyby przyjąć, że również kierownik projektu ma interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy o finansowanie projektu badawczego należałoby również przyjąć, że taki sam interes ma również każdy wykonawca, czy każdy podmiot, który współpracowałby w ramach wykonywania danego projektu. Byłby to więc nadmiernie szeroki zakres podmiotów i wydaje się nieuzasadniony. Dodatkowo więc trudno byłoby znaleźć podstawę w obecnym stanie prawnym do ograniczenia posiadania owego interesu prawnego jedynie do kierownika projektu. Należy podkreślić, że środki finansowe przyznawane są generalnie ściśle określonej jednostce naukowej, która złożyła wniosek, a więc tylko ona ma interes prawny w złożeniu odwołania od decyzji Dyrektora NCN oraz później skargi do sądu administracyjnego. Kierownik projektu występuje dopiero jako współuczestnik na drugim etapie procedury, a więc w ramach zawierania już umowy z wnioskodawcą po przyznaniu mu środków na finasowanie projektu badawczego. Zgodnie bowiem z art. 34 ust. 1 ustawy o NCN dyrektor zawiera z podmiotem, o którym mowa w art. 27 ust. 1 pkt 1-7 i 9, w którym projekt badawczy ma być realizowany, i z kierownikiem projektu badawczego umowę o realizację i finansowanie tego projektu. Sąd w niniejszej sprawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki z uwagi na naruszenie przez ten organ art. 156 §1 pkt 4 k.p.a. a więc skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. W ten sposób doszło również do naruszenia art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., a więc rażącego naruszenia prawa, gdyż postępowania odwoławcze toczyło się na skutek odwołania wniesionego przez osobę nie będącą stroną w sprawie. W niniejszej sprawie skarżąca ma generalnie zdolność administracyjnoprawną i potencjalnie mogłaby być stroną postępowania, tym niemniej w tym konkretnym przypadku z uwagi na wyłączenie przez ustawodawcę jej interesu prawnego nie mogła występować jako strona w tym konkretnym postępowaniu o finansowanie projektu badawczego. Z uwagi na powyższe Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki powinna była bądź stwierdzić niedopuszczalność jej odwołania (art. 134 k.p.a.), a gdyby postępowanie odwoławcze zostało już wszczęte to je umorzyć (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.) (por. (Wyrok NSA z 12.04.2011 r., I OSK 882/10, LEX nr 1081069). Nie powinno więc było zapaść merytoryczne rozstrzygnięcie. Co więcej należy podkreślić, że decyzja wydana przez organ I instancji Dyrektora Narodowego Centrum Nauki była prawidłowa i skierowana do [...]. Sąd pierwszej instancji wskazał również, że w tym przypadku doszło do zastosowania przez organ II instancji poprzez uruchomienie postępowania odwoławczego na podstawie odwołania wniesionego przez skarżącą i następnie wydanie merytorycznej decyzji skierowanej do skarżącej do naruszenia art. 33 ust. 4 ustawy o NCN poprzez zastosowanie w sprawie wyłączonego na podstawie wskazanego przepisu art. 28 k.p.a. Konkludując, Sąd pierwszej instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 2 przy zastosowaniu art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, organ odwoławczy zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj.: a. art. 27 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 27 ust. 3 w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (t. j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1384 z późn. zm.), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że podmiot będący Kierownikiem projektu nie może jednocześnie być Wnioskodawcą w postępowaniu administracyjnym w sprawie przyznania środków finansowych na realizację badań podstawowych toczącym się przed Narodowym Centrum Nauki; b. art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1384 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie, które doprowadziło do błędnego wniosku, że skoro decyzja organu I instancji została skierowana do [...] to [...] była wnioskodawcą w postępowaniu administracyjnym w sprawie przyznania środków finansowych na realizację badań podstawowych toczącym się przed Narodowym Centrum Nauki, podczas gdy Wnioskodawcą była osoba fizyczna tj. pani M.K.; 2. przepisów prawa procesowego, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a. art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. z 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie w sprawie, wynikające z wyjścia przez Sąd poza granice zaskarżenia, co doprowadziło do stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji jako skierowanej do podmiotu niebędącego stroną w sprawie oraz do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa polegającego na prowadzeniu postępowania odwoławczego na skutek odwołania wniesionego przez osobę niebędącą stroną w sprawie, w sytuacji gdy skarżona decyzja była skierowana do podmiotu będącego stroną w sprawie, a postępowanie odwoławcze zostało wszczęte na skutek złożonego przez nią odwołania. W związku z powyższym, skarżona decyzja nie spełniała przesłanek umożliwiających stwierdzenie jej nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa polegające na prowadzeniu postępowania odwoławczego na skutek odwołania wniesionego przez osobę niebędącą stroną w sprawie jak również skierowania decyzji do podmiotu niebędącego stroną w sprawie. Stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji doprowadziło zaś, do nierozpoznania istoty sprawy; b. art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez niewzięcie przez sąd pod uwagę przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji okoliczności, które wynikają wprost z akt sprawy i które legły u podstaw jej wydania, stanowiących istotną część materiału zgromadzonego w sprawie, tj.: - wniosku o przyznanie finansowania w konkursie SONATA BIS o nr [...] - decyzji Dyrektora Narodowego Centrum Nauki [...]; - odwołania od decyzji Dyrektora Narodowego Centrum Nauki [...]; - skargi na decyzję o nr [...], wniesionej przez panią M.K.; - odpowiedzi na skargę sporządzonej przez pełnomocnika Komisji Odwoławczej Rady NCN, co skutkowało oparciem wyroku na własnych ustaleniach Sądu nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy polegającym na uznaniu, że Wnioskodawcą w postępowaniu o przyznanie środków finansowych na realizację projektu była [...], podczas gdy ze zgromadzonych akt sprawy bezsprzecznie wynika, że Wnioskodawcą była osoba fizyczna tj. M.K. (skarżąca), co z kolei doprowadziło do błędnego stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji, a w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy; c. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez sporządzenie wewnętrznie sprzecznego i nielogicznego uzasadnienia, polegającego na jednoczesnym wskazaniu, że: "W dniu 13 września 2021 r. skarżąca w ramach konkursu SONATA BIS wystąpiła do Narodowego Centrum Nauki z wnioskiem o finansowanie projektu badawczego." oraz że " (...) wnioskodawcą w konkursie Sonata-Bis była [...] Skarżąca była z kolei kierownikiem projektu", co uniemożliwia jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd za podstawę swojego rozstrzygnięcia i poznanie motywów, jakimi kierowano się przy wydaniu skarżonego wyroku. Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, ewentualnie z uwagi na oczywiste usprawiedliwienie podstaw niniejszej skargi kasacyjnej o rozważenie uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu od skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżący kasacyjnie organ wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wniesiona w imieniu skarżącego kasacyjnie organu okazała się zasadna, chociaż nie wszystkie jej zarzuty mogły zostać rozpoznane. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie zasługiwał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt 2 lit. c) petitum skargi kasacyjnej) oraz zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. (pkt 2 lit. b) petitum skargi kasacyjnej) przez sporządzenie nieczytelnego uzasadnienia, co w znacznym stopniu ograniczyło możliwość poznania motywów, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd pierwszej instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to, więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10 oraz wyrok NSA z 19 grudnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2718/23). Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09). Z perspektywy kontroli instancyjnej należy jeszcze przywołać kilka dopełniających tez orzeczniczych, które nakreślają istotną rolę i znaczenie sporządzanego uzasadnienia orzeczenia sądowego. Mianowicie podnosi się w nich między innymi, że: 1) wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku; funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z 20 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 1047/22); 2) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego wyroku, po drugie, gdy uzasadnienie wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z 16 maja 2023 r., sygn. akt I FSK 764/19); 3) uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; jest to norma prima facie o charakterze głównie technicznym (wskazuje konieczne elementy uzasadnienia orzeczenia), obowiązki sądu płynące z tej regulacji są jednak niezwykle istotne; choć uzasadnienie wyroku jest w istocie rzeczy instytucją wtórną w stosunku do postępowania przeprowadzonego przed sądem administracyjnym – sprowadza się ono bowiem do rekapitulacji jego przebiegu i prezentacji stanowiska sądu – art. 141 § 4 p.p.s.a. tworzy po stronie sądu obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi zapoznanie się z tokiem rozumowania, który doprowadził sąd do określonego rozstrzygnięcia sprawy; zarówno strony postępowania – jak i inne zainteresowane osoby i podmioty – powinny być w stanie na podstawie uzasadnienia jednoznacznie zrekonstruować podstawę rozstrzygnięcia, a także przyczyny zajęcia danego stanowiska przez sąd; z treści uzasadnienia wyroku powinno wynikać, że sąd przeanalizował wszystkie zarzuty zamieszczone w skardze, konfrontując je z ustaleniami poczynionymi przez organy i z materiałem dowodowym sprawy; motywy wyroku muszą być przy tym jasne oraz przekonujące, stanowić konsekwentną i logiczną całość; przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. wymaga, aby sąd pierwszej instancji wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tej regulacji, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (lub – alternatywnie – stwierdził takie naruszenie); wywody sądu nie mogą być przy tym wewnętrznie sprzeczne, niespójne i niekonsekwentne, gdyż uniemożliwia to jednoznaczne odczytanie intencji sądu, które przemawiały za podjęciem określonego rozstrzygnięcia; przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej przede wszystkim wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia (wyrok NSA z 8 marca 2023 r., sygn. akt I FSK 1398/19). Natomiast zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (...). Wyrokowanie zatem "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną przykładowo w takich sytuacjach jak: oddalenie skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcie istotnej części tych akt, czy oparcie orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Należy przy tym odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy, od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. Uwzględniając powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie pojawiły się wątpliwości prowadzące do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok nie został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i nie wszystkie okoliczności występujące w sprawie zostały dogłębnie wyjaśnione. To czyni uzasadnionym zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a. Jak już wskazano powyżej jednym z elementów koniecznych uzasadnienia wyroku jest wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W tym zakresie Sąd powinien podać argumenty, którymi kierował się wydając takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Obowiązkiem Sądu pierwszej instancji jest więc przeprowadzenie wywodu prawnego, w którym omówiona zostanie podstawa prawna orzeczenia z uwzględnieniem jej wykładni. Oznacza to, iż powinny być wskazane przepisy prawa mające zastosowanie w rozstrzyganej sprawie oraz wyjaśnienie ich znaczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylając zaskarżoną decyzję NCN w swoich rozważaniach skupił się wyłącznie na zagadnieniu prawnym, czy skarżącej przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym toczącym się w ramach złożenia wniosku o przyznanie środków finansowych. Wskazać należy, że zdecydowaną większość uzasadnienia zaskarżonego wyroku stanowi rys historyczny regulacji ustawowej, poglądy i spory doktrynalne oraz przytoczenie orzecznictwa sądowoadministracyjnego – i na tej podstawie Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że: "(...) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki z uwagi na naruszenie przez ten organ art. 156 §1 pkt 4 k.p.a. a więc skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. W ten sposób doszło również do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc rażącego naruszenia prawa, gdyż postępowania odwoławcze toczyło się na skutek odwołania wniesionego przez osobę nie będącą stroną w sprawie" (str. 19 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Ponadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, że: "(...) decyzja wydana przez organ I instancji Dyrektora Narodowego Centrum Nauki była prawidłowa i skierowana do [...]" (str. 20 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skupił się przedwcześnie i wyłącznie na formalnoprawnej ocenie, o czym świadczą wielostronicowe rozważania o rysie historycznym ustawy o NCN wraz z przytoczeniem orzecznictwa sądowoadministracyjnego i poglądów doktryny, czy skarżąca będąca kierownikiem projektu może być osobą składającą odwołanie od decyzji, jednocześnie całkowicie pomijając zgromadzony materiał w aktach administracyjnych, jak i w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd pierwszej instancji całkowicie pominął zagadnienie, że skarżąca będąca kierownikiem projektu jest zarazem wnioskodawcą jako osoba fizyczna, na co pozwala art. 27 ust. 1 pkt 8 ustawy o NCN. Po pierwsze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pominął oświadczenie skarżącej, która złożyła na rozprawie, iż [pisownia oryginalna zachowana]: "Skarżąca oświadcza, że jest kierownikiem projektu jak i również osobą wnioskującą o finansowanie wraz z prorektorem uczelni. Wniosek jest zatem podpisany przez dwie osoby, skarżącą jako kierownika projektu i prorektora z ramienia uczelni" (k. 168 – 168v: protokół rozprawy). Sąd pierwszej instancji powinien głębiej pochylić się nad oświadczeniem skarżącej, czy znajduje ono odzwierciedlenie w aktach administracyjnych, bowiem w takiej sytuacji skarżąca nie jest tylko kierownikiem projektu, ale również wnioskodawcą. Trudno znaleźć w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważania w przedmiotowym zakresie. Po drugie, co bezpośrednio wiąże się z powyższym, z wyciągu z wniosku SONATA BIS-11 wynika, że wnioskodawcą jest osoba fizyczna, zaś podmiotem realizującym jest [...]. Wskazać należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 8 ustawy o NCN w zw. z art. 27 ust. 3 ustawy o NCN decyzja organu I instancji została skierowana do [...], bowiem w przypadku skierowania do finansowania projektu badawczego zgłoszonego przez osobę fizyczną Dyrektor wydaje decyzję o przyznaniu środków finansowych podmiotowi, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-7 i 9, wskazanemu we wniosku jako podmiot realizujący, który zobowiązany jest zatrudnić wnioskodawcę. Po trzecie, skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doszedł do przekonania, że: "(...) decyzja wydana przez organ I instancji Dyrektora Narodowego Centrum Nauki była prawidłowa i skierowana do [...]" to dlaczego decyzja organu I instancji została skierowała wyłącznie do skarżącej, co wynika wprost z adnotacji o jej doręczeniach, a nie do uczelni bądź obu tych podmiotów. Skoro Sąd pierwszej instancji wskazał, że została skierowania do [...], tym samym podmiot ten powinien otrzymać decyzję. W aktach administracyjnych brak śladu, że doręczono również decyzję organu I instancji [...]. Ewentualnie skarżąca jako kierownik projektu (jednocześnie będąca wnioskodawcą, co w swoich rozważaniach już pominął Sąd pierwszej instancji) składając odwołanie mogła działać również z ramienia [...], skoro zgodnie z oświadczeniem skarżącej wniosek został podpisany przez dwie osoby. Również i w tym przedmiocie brak jest odpowiedniego śladu w aktach administracyjnych, jak i w rozważaniach Sądu pierwszej instancji. Dalej, zgodzić się również należy z autorem skargi kasacyjnej, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada w pełni wymogom stawianym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Słusznie zarzuca się, że uzasadnienie wyroku jest nielogiczne oraz wewnętrznie sprzeczne, bowiem Sąd pierwszej instancji wskazał, że: "W dniu 13 września 2021 r. skarżąca w ramach konkursu SONATA BIS wystąpiła do Narodowego Centrum Nauki z wnioskiem o finansowanie projektu badawczego" (str. 1 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), a następnie również wskazał, że: "(...) wnioskodawcą w konkursie Sonata-Bis była [...]. Skarżąca była z kolei kierownikiem projektu" (str. 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Biorąc to wszystko pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone z naruszeniem art. 141 § 1 p.p.s.a., gdyż Sąd pierwszej instancji pomimo pozornej obszerności uzasadnienia wyroku nie zawarł w nim stosownej, wyczerpującej argumentacji, na poparcie swojego stanowiska w zakresie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Zdawkowa argumentacja Sądu pierwszej instancji w przedmiocie wyrażenia własnego stanowiska, nie pozwala zarówno stronom postępowania sądowego, jak również Naczelnemu Sądowi Administracyjnego, poznać procesu myślowego, jak i kryteriów jakimi kierował się Sąd, uznając: "(...) nieważność zaskarżonej decyzji Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki z uwagi na naruszenie przez ten organ art. 156 §1 pkt 4 k.p.a. a więc skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. W ten sposób doszło również do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc rażącego naruszenia prawa, gdyż postępowania odwoławcze toczyło się na skutek odwołania wniesionego przez osobę nie będącą stroną w sprawie". Z uwagi na uznanie, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w sposób uniemożliwiający jego instancyjną kontrolę, na tym etapie nie jest możliwe odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, w tym głównego dotyczącego nieważności, gdyż byłoby to przedwczesne. Dopiero bowiem po ustaleniu stanu faktycznego sprawy, przez skompletowanie dokumentów, zajdzie możliwość sporządzenia prawidłowego uzasadnienia wyroku, co pozwoli na poznanie rzeczywistych motywów jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji dokonując oceny zaskarżonej decyzji. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu obowiązkiem Sądu pierwszej instancji będzie rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem powyższych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym przede wszystkim prawidłowego i wyczerpującego ustalenia kto jest podmiotem inicjującym (wnioskodawcą) w sprawie oraz czy w sytuacji, gdy skarżąca jest zarówno kierownikiem projektu, jak i wnioskodawcą (zgodnie ze złożonym oświadczeniem na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji) to dalej zachodziłaby potencjalna nieważność zaskarżonej decyzji, czego wynik winien znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowym, wyczerpującym i umotywowanym uzasadnieniu wyroku. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wadliwy sposób sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku uniemożliwia kontrolę zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (zarówno procesowych, jak i materialnoprawnych). Ocena taka byłaby bowiem przedwczesna. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Sąd I instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zobowiązany będzie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem wymogów art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz sporządzić uzasadnienie spełniające ustawowe zapisy przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wydano na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę