III OSK 780/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki P. S.A. w W., potwierdzając, że decyzja o przejściu gruntu pokrytego wodami płynącymi do zasobu Skarbu Państwa nie narusza prawa użytkowania wieczystego spółki.
Spółka P. S.A. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił jej skargę na decyzję o przejściu do zasobu Skarbu Państwa działki gruntu pokrytej śródlądowymi wodami płynącymi. Spółka argumentowała, że decyzja ta narusza jej prawo użytkowania wieczystego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że decyzja ma charakter deklaratoryjny i porządkowy, a jej wydanie nie wpływa na uprawnienia spółki wynikające z użytkowania wieczystego, które pozostają nienaruszone.
Przedmiotem skargi kasacyjnej była decyzja o przejściu do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa gruntu pokrytego śródlądowymi wodami płynącymi cieku O. Spółka P. S.A. w W., będąca użytkownikiem wieczystym sąsiednich działek, kwestionowała tę decyzję, twierdząc, że narusza ona jej prawa. Zarówno organ I instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, uznały, że grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowią własność Skarbu Państwa i są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, a decyzja stwierdzająca przejście do tego zasobu ma charakter deklaratoryjny. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną, podkreślił, że wydanie decyzji na podstawie art. 218 ust. 1 Prawa wodnego nie tworzy "dualizmu" wykonywania uprawnień i nie wpływa na uprawnienia spółki wynikające z prawa użytkowania wieczystego. Sąd wskazał, że Wody Polskie, reprezentując Skarb Państwa, mogą wykonywać swoje uprawnienia właścicielskie jedynie w granicach dozwolonych prawem, z poszanowaniem istniejącego prawa użytkowania wieczystego spółki. Decyzja ta ma charakter porządkowy i wynika ze zmiany stanu prawnego, a jej celem jest odzwierciedlenie zmian w podmiotach reprezentujących Skarb Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja ta ma charakter deklaratoryjny i porządkowy, nie wpływa na uprawnienia spółki wynikające z prawa użytkowania wieczystego, które pozostają nienaruszone.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowią własność Skarbu Państwa i są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa. Decyzja stwierdzająca przejście do tego zasobu nie tworzy "dualizmu" wykonywania uprawnień i musi być wykonywana z poszanowaniem istniejącego prawa użytkowania wieczystego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (21)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.w. art. 218 § ust. 1, 2 i 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowią własność Skarbu Państwa i są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa. Do tego zasobu nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przejście do zasobu stwierdza starosta w drodze decyzji.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 156
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.w. art. 211 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne, śródlądowe wody płynące oraz wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa.
p.w. art. 216 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowią własność właściciela tych wód i nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu.
p.w. art. 528 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa i wykonują uprawnienia właścicielskie w stosunku do śródlądowych wód płynących.
p.w. art. 212 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa.
p.w. art. 264 § ust. 1 i 9
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Wody Polskie mogą rozporządzać nieruchomościami Skarbu Państwa, ale w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, z poszanowaniem istniejących praw rzeczowych.
k.c. art. 140
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 233
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Użytkownik wieczysty może korzystać z gruntu i rozporządzać nim w granicach określonych przez ustawy, zasady współżycia społecznego oraz umowę.
k.c. art. 222 § par. 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości art. 2
u.p.k.p.p. art. 34 i 35
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
u.g.n. art. 21a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 21
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 2 pkt 8
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków art. § 9 ust. 4 pkt 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja o przejściu gruntu do zasobu Skarbu Państwa ma charakter deklaratoryjny i nie narusza prawa użytkowania wieczystego. Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa i wykonują uprawnienia właścicielskie z poszanowaniem istniejących praw rzeczowych, w tym prawa użytkowania wieczystego.
Odrzucone argumenty
Decyzja o przejściu gruntu do zasobu Skarbu Państwa narusza prawo użytkowania wieczystego spółki. Organ I instancji naruszył art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów i pominięcie kwestii prawa użytkowania wieczystego. Organ I instancji naruszył art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja ta ma charakter wyłącznie porządkowy i wynika ze zmiany stanu prawnego. Wody Polskie rozporządzają tymi nieruchomościami, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. W praktyce oznacza to, że wobec przedmiotowej działki Wody Polskie nie mogą ustanawiać ograniczonych praw rzeczowych, oddawać jej w najem, dzierżawę, użyczenie lub zamianę, ponieważ uniemożliwia to prawo użytkowania wieczystego.
Skład orzekający
Małgorzata Pocztarek
przewodniczący
Sławomir Pauter
sprawozdawca
Sławomir Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz relacji między tym zasobem a prawem użytkowania wieczystego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi i ich przejścia do zasobu Skarbu Państwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii własnościowych i zarządczych gruntów wodnych oraz ich wpływu na prawa użytkowników wieczystych, co jest istotne dla branży nieruchomości i administracji.
“Czy decyzja o przejściu gruntu wodnego do zasobu Skarbu Państwa może odebrać prawo użytkowania wieczystego?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 780/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-08-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-03-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/ Sławomir Pauter /sprawozdawca/ Sławomir Wojciechowski Symbol z opisem 6099 Inne o symbolu podstawowym 609 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Wr 369/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-10-05 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 ART. 184, 182 PAR 2 I 3, ART. 156 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2021 poz 2233 ART. 218 UST. 1, 2 I 9, ART. 261 UST. 1 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j. Dz.U. 2022 poz 1360 ART. 140 I ART. 222 PAR 1 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 369/23 w sprawie ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr SKO/41/GN-14/2022 w przedmiocie przejścia do zasobu gruntów Skarbu Państwa działki gruntu pokrytej śródlądowymi wodami płynącymi oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez P. S.A. w W. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 października 2023 roku, sygn. akt II SA/Wr 369/23, który oddalono skargę w/w spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr SKO/41/GN-14/2022 w przedmiocie przejścia do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nieruchomości gruntowej pokrytej śródlądowymi wodami płynącymi cieku O. Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne; Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wnioskiem z dnia 11 lipca 2022 r. wystąpił do Starosty L. z żądaniem wydania decyzji stwierdzającej przejście do zasobu Skarbu Państwa gruntu pokrytego wodami płynącymi cieku O, oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków jako działka numer [...] obręb ewidencyjny S. gmina L. Po skierowaniu do stron zawiadomienia o wszczęciu postępowania P. S.A. pismem z dnia 2 sierpnia 2022 r. poinformowała o wątpliwościach co do zasadności prowadzenia postępowania bowiem działka nr [...] stanowi już własność Skarbu Państwa, zaś z działki numer [...] wyodrębniono działki nr [...], [...] i [...]. Organ ustosunkował się do stanowisko spółki pismem z dnia 9 sierpnia 2022 r. W dniu 30 sierpnia 2022 r. S. wydał decyzję nr GŚ.6332.3.2022.5, którą na podstawie prawnej art. 218 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm. Dalej Prawo wodne lub p.w.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej - k.p.a.) stwierdził przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nieruchomości gruntowej pokrytej śródlądowymi wodami płynącymi cieku O. oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] obręb ewidencyjny S. gmina L., o powierzchni 0,0133 ha, stanowiącej użytek Wp. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że działka nr [...] powstała w wyniku podziału działku nr [...] w celu rozgraniczenia gruntu pokrytego wodami płynącymi, a linia brzegu pomiędzy tym gruntem, a gruntami przyległymi została ustalona decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 20 kwietnia 2022 r., nr GM- DOK1.772.281.2021.MW. Na czas wydawania przez Wojewodę Dolnośląskiego decyzji z dnia 4 marca 2010 r., znak: NiR.V.KS/RR.V.U.7720-163-163/06 spełnione były przesłanki do nabycia przez P. prawa użytkowania wieczystego działki numer [...], stanowiącej zgodnie z zapisami w ewidencji gruntów i budynków użytek Tk - tereny kolejowe, wynikające z art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 146 ze zm.). Powstała w wyniku rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi od gruntów przyległych działka nr [...] stanowi użytek Wp, czyli zgodnie z § 9 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390) grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi. Zgodnie z treścią art. 211 ust. 2 ustawy Prawo wodne wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne, śródlądowe wody płynące oraz wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa, a w myśl art. 216 ust. 1 i ust. 2 grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi, wodami morza terytorialnego oraz morskimi wodami wewnętrznymi stanowią własność właściciela tych wód i nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu. Zdaniem organu grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, co znajduje potwierdzenie w art. 218 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Stosownie do art. 21a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, w rozumieniu art. 21 tej ustawy, nie wchodzą grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi w rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne. Przepis ten, w związku z treścią art. 2 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanawia zasadę, iż do gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Potwierdza to art. 218 ust. 5 ustawy Prawo wodne. Działka numer [...] stanowi własność Skarbu Państwa, jednakże ustawa Prawo wodne w art. 528 ust. 1 jako podmiot reprezentujący Skarb Państwa i wykonujący uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do tej nieruchomości wprowadza z mocy prawa, z dniem wejścia w życie tej ustawy Wody Polskie. Nie godząc się z zapadłym rozstrzygnięciem P. S.A. w W. w ustawowym terminie wniosła odwołanie. SKO w [...] decyzją z dnia 6 kwietnia 2023 r., nr SK041/GN/2022 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 218 Prawa wodnego grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowią własność Skarbu Państwa. Przejście do zasobu gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi, o których mowa w ust. 1, oraz ich wykreślenie z zasobu stwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego podmiotu, o którym mowa w art. 212 ust. 1, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej (ust. 2). Do zasobu, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (ust. 5). Dalej Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 212 ust. 1 p.w. prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonują: 1) Wody Polskie - w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych; 2) minister właściwy do spraw gospodarki morskiej - w stosunku do wód morza terytorialnego oraz morskich wód wewnętrznych; Natomiast art. 212 ust. 2 powołanej ustawy stanowi, że Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że myśl art. 258 ust. 1 ustawy, Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do wód, o których mowa w art. 212 ust. 1 pkt 1, oraz do gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi. Zgodnie z ust. 3 Wody Polskie dokonują czynności prawnych w stosunku do wód, o których mowa w art. 212 ust. 1 pkt 1, oraz do gruntów pokrytych tymi wodami w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Zatem zdaniem Kolegium ustawa Prawo wodne przesądza jednoznacznie, że śródlądowe wody płynące (w tym wody w ciekach naturalnych) oraz grunty nimi pokryte stanowią własność Skarbu Państwa i jako takie, są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, uregulowanym w tej ustawie (art. 218 ust. 1). Zgodnie z art. 218 ust. 2 ustawy przejście do zasobu gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi, o których mowa w ust. 1, stwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego podmiotu, o którym mowa w art. 212 ust. 1, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a decyzję w tym przedmiocie mają charakter deklaratoryjny i są decyzjami związanymi. Natomiast okoliczność, że nieruchomość - grunt pokryty śródlądowymi wodami płynącymi, stanowiący własność Skarbu Państwa - został ewentualnie oddany w użytkowanie wieczyste, pozostaje bez wpływu na wydanie decyzji, o której mowa w art. 218 ust, 1 ustawy. Decyzje te nie prowadzą do zmiany stosunków własnościowych, a jedynie do zmiany reżimu prawnego, jakiemu podlega danych zasób nieruchomości Skarbu Państwa. Na powyższą decyzję SKO w [...] skargę wniosła P. S.A. w W. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę uznając , że nie posiada ona usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd i instancji na wstępie stwierdził, że ustawa z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. wprowadzając nowy stan prawny w zakresie dotyczącym gospodarowania wodami (art. 1) i spraw własności wód oraz gruntów pokrytych wodami, a także zasad gospodarowania tymi składnikami jako mieniem Skarbu Państwa (art. 2). Intencją ustawodawcy było ujednolicenie zasad gospodarowania nieruchomościami pod wodami płynącymi, urządzeniami wodnymi, ich częściami, stanowiącymi własność Skarbu Państwa. W ocenie Sądu I instancji Skarb Państwa nadal jest właścicielem objętej decyzją, ponieważ zgodnie z art. 218 ust. 1 u.p.w., grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa. Natomiast na podstawie art. 528 ust. 1 pkt 1 u.p.w., z dniem wejścia w życie tej ustawy to Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2-4 ustawy uchylanej w art. 573, lub ich części oraz gruntów pokrytych tymi wodami, z wyłączeniem gruntów pokrytych wodami, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy uchylanej w art. 573 (to jest ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne). Podstawą prawną wydania spornej decyzji stanowi art. 218 ust 2 Prawa wodnego. Przepis ten przewiduje, że przejście do zasobu gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi, o których mowa w powołanym wyżej art. 218 ust. 1, oraz ich wykreślenie z zasobu stwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego podmiotu, o którym mowa w art. 212 ust. 1, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Decyzja ta ma zatem charakter deklaratoryjny. Starosta natomiast został przez ustawodawcę zobligowany do stwierdzenia przejścia do omawianego zasobu działek gruntu o nr ewid. [...] w ramach realizacji zadań z zakresu administracji rządowej. Wobec tego zdaniem Sądu I instancji decyzja SKO wydana została zgodnie z art. 218 ust. 1 i ust. 2 Prawa wodnego. Odnosząc się do podniesionych zarzutów w skarze Sąd I instancji stwierdził, że strona skarżąca błędnie odczytuje następstwa prawne zaskarżonej decyzji. Chociaż na podstawie art. 216 ust. 1 i 2 u.p.w., Skarb Państwa jest właścicielem w/w działki, a jej wykonywanie gospodarowania na tych gruntach wykonują Wody Polskie, które również na podstawie art. 264 ust. 1 i 9 Prawa wodnego są uprawnione do rozporządzania przedmiotowymi gruntami przez ustanawianie na nich ograniczonych praw rzeczowych, to jednak wykonywanie tych uprawnień właścicielskich musi mieścić się w granicach prawa. Granice te w przypadku strony skarżącej zostały zakreślone przysługującym jej prawem użytkowania wieczystego. Prawidłowo zatem organ odwoławczy stwierdził, że stwierdzenie przejścia do omawianego zasobu gruntów Skarbu Państwa przedmiotowej działki gruntu o nr ewid. [...] pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na to prawo, które nadto jest ujawnione w dziale II prowadzonej dla nieruchomości obejmującej te działki księdze wieczystej. Co za tym idzie, decyzja stwierdzająca unormowanie kwestii własnościowych według nowego stanu prawnego, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w żaden sposób nie wyklucza się z decyzją Wojewody Dolnośląskiego stwierdzającej nabycie przez P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Tym samym zdaniem Sądu I instancji zarzuty naruszenia art. 233 k.c. w zw. z art. 222 k.c., art. 212 ust. 1 pkt 1, art. 216 ust. 1 i 3 oraz art. 264 ust. 1 i 9 a także art. 218 ust. 1 i ust. 2 u.p.w., a także art. 7 art. 77 k.p.a. należało ocenić jako całkowicie chybione. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd I instancji oddalił skargę w całości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka wnosząc na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania , w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mające wpływ na treść rozstrzygnięcia przepisów postępowania polegające na: a) niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] o numerze SKO/41/GN-14/2022 z dnia 6 kwietnia 2023 roku i oddalenie skargi, w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem: - art. 80 k.p.a. poprzez nieuznanie, że organ I instancji naruszył w/w przepis w sytuacji, gdy jego niezastosowanie i przeprowadzenie dowolnej zamiast swobodnej oceny dowodów doprowadziło do wydania decyzji z pominięciem kwestii przysługującego stronie skarżącej prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki oraz związanymi z tym uprawnieniami, - art. 7 k.p.a. poprzez nieuznanie, że organ I instancji naruszył ww. przepis w sytuacji, gdy poprzez jego niezastosowanie i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy doprowadziło do pominięcia kwestii przysługującego stronie skarżącej prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki oraz związanymi z tym uprawnieniami, a wskazane uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego zarzutu w decyzji skutkowałoby uwzględnieniem skargi; b) niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję w sytuacji, w której decyzja wydana została z naruszeniem: - art. 80 k.p.a. poprzez nieuznanie, że organ I instancji naruszył w/w przepis w sytuacji, gdy jego niezastosowanie i przeprowadzenie dowolnej zamiast swobodnej oceny dowodów doprowadziło do wydania decyzji z pominięciem kwestii przysługującego Stronie Skarżącej prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki oraz związanymi z tym uprawnieniami, - art. 7 k.p.a. poprzez nieuznanie, że organ I instancji naruszył ww. przepis w sytuacji, gdy poprzez jego niezastosowanie i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy doprowadziło do pominięcia kwestii przysługującego Stronie Skarżącej prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki oraz związanymi z tym uprawnieniami, a wskazane uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego zarzutu w decyzji skutkowałoby uwzględnieniem skargi. 2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 218 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a konkretnie pominięcie kwestii przysługującego stronie skarżącej prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki oraz związanymi z tym uprawnieniami, - art. 211 ust. 4 w z w. z art. 216 ust. 2 Prawa wodnego poprzez jego nieuwzględnienie w wydanym wyroku w ten sposób, że zaskarżona decyzja organu I instancji pozostaje w sprzeczności z wydaną decyzją Wojewody Dolnośląskiego z dnia 4 marca 2010 roku, znak: NiR.V.KS/RR.V.U.7720-163/06 stwierdzająca nabycie z mocy prawa z dniem 27 października 2000 roku przez P. S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego na terenie gminy L., oznaczonego w operacie ewidencji gruntów w obrębie [...], jako działka nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Wynika to z tego, co należy podkreślić, że wydana w tej sprawie w toku postępowania administracyjnego zaskarżona następnie przez P. S.A. w W. decyzja nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia spółki wynikające z przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, wydanie decyzji na podstawie art. 218 ust. 1 Prawa wodnego nie tworzy w żadnym wypadku "dualizmu" wykonywania uprawnień wobec przedmiotowej działki. Nadmienić także należy, że występująca w niniejszej sprawie sporna kwestia była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego między innymi w sprawie o sygn. akt III OSK 1908/23 , w której zapadł wyrok w dniu 11 marca 2025 roku. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko wyrażone w powołanym wyroku. Przytoczone zarzuty kasacyjne, w wielu fragmentach tożsame z zarzutami kasacyjnymi podniesionymi w sprawie III OSK 1908/23 nie dają podstawy do podważenia stanowiska przedstawionego w tej sprawie. Tym samym w niniejszej sprawie należy odwołać się w zasadzie do oceny prawnej przedstawionej w sprawie III OSK 1908/23. Zgodnie z art. 218 ust. 1 Prawa wodnego, grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa. Do zasobu tego nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 218 ust. 5 Prawa wodnego). Oznacza to, że z woli ustawodawcy istnieją dwa zasoby nieruchomości Skarbu Państwa. Jeden ustanowiony na zasadach ogólnych, do którego zastosowanie mają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, oraz drugi, regulowany przepisami Prawa wodnego. Nie jest to zresztą rozwiązanie nowe, ponieważ podobny stan prawny funkcjonował już od 2005 r. na podstawie art. 14a ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r. Również w poprzednim stanie prawnym obowiązywał przepis art. 14a ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r., którego odpowiednikiem jest obecnie obowiązujący art. 218 ust. 2 Prawa wodnego. Ten ostatni przepis, będący podstawą zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, stanowi, że przejście do zasobu gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi, o których mowa w art. 218 ust. 1 Prawa wodnego, oraz ich wykreślenie z zasobu stwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego podmiotu, o którym mowa w art. 212 ust. 1 Prawa wodnego, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Wydanie przedmiotowej decyzji z 30 sierpnia 2022 r. przez Starostę L. utrzymana następnie w mocy decyzją SKO w W. z 6 kwietnia 2023 roku ma charakter wyłącznie porządkowy i wynika ze zmiany stanu prawnego. Na podstawie przepisów Prawa wodnego, zmienił się reżim prawny w zakresie podmiotów reprezentujących Skarb Państwa w zakresie uprawnień właścicielskich przysługujących wobec śródlądowych wód płynących. W poprzednim stanie prawnym był to co do zasady starosta, obecnie właściwy organ Wód Polskich. Tego rodzaju zmiana wymaga dokonania zmiany w odpowiedniej księdze wieczystej, a podstawą tej zmiany jest deklaratoryjna decyzja starosty wydawana na podstawie art. 218 ust. 2 Prawa wodnego. Nadal jednak właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Skarb Państwa i nadal nieruchomość ta pozostaje w użytkowaniu wieczystym spółki wraz ze wszelkimi konsekwencjami prawnymi wynikającymi z tego prawa. Jak bowiem prawidłowo wskazał Sąd I instancji, w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać (art. 233 k.c.). Bez znaczenia w świetle powyższych ustaleń jest okoliczność, że w obecnym stanie prawnym Wody Polskie, w zakresie swojej właściwości, mogą rozporządzać nieruchomościami niebędącymi mieniem, o którym mowa w art. 261 ust. 1 Prawa wodnego, gruntami zabudowanymi urządzeniami wodnymi znajdującymi się poza linią brzegu lub urządzeniami wodnymi lub ich częściami, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, przez ustanawianie ograniczonych praw rzeczowych, oddawanie w najem, dzierżawę, użyczenie lub zamianę, a wpływy z tego tytułu stanowią ich przychód (art. 264 ust. 1 Prawa wodnego). Wody Polskie rozporządzają przecież tymi nieruchomościami, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa (art. 264 ust. 9 Prawa wodnego). Mogą zatem wykonywać to prawo w imieniu Skarbu Państwa wyłącznie w granicach dozwolonych istniejącym stanem prawnym, a zatem z poszanowaniem przysługującego spółce prawa użytkowania wieczystego. W praktyce oznacza to, że wobec przedmiotowej działki Wody Polskie nie mogą ustanawiać ograniczonych praw rzeczowych, oddawać jej w najem, dzierżawę, użyczenie lub zamianę, ponieważ uniemożliwia to prawo użytkowania wieczystego. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, stanowisko to nie jest obarczone "błędem logicznym", ponieważ okoliczność, że właściwy organ Wód Polskich nie może korzystać ze swoich uprawnień wynikających z art. 218 ust. 1 Prawa wodnego, jest właśnie następstwem oddania przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Należy ponownie podkreślić, że Wody Polskie jedynie reprezentują Skarb Państwa i nie posiadają własnych, odrębnych uprawnień na gruncie stosunków cywilnoprawnych. Stanowisk autora skargi kasacyjnej jest nieprawidłowe, bowiem przyjęcie, że istnieje kolizja między prawem użytkowania wieczystego przysługującym spółce, a uprawnieniami Wód Polskich reprezentującymi Skarb Państwa wynikającymi z art. 218 ust. 1 Prawa wodnego, musiałaby prowadzić do wniosku, że istnieje również kolizja między tym prawem użytkowania wieczystego, a uprawnieniami właścicielskimi Skarbu Państwa wynikającymi z istoty prawa własności. W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może przecież, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą (art. 140 k.c.). Norma z art. 218 ust. 1 Prawa wodnego stanowi wyłącznie sprecyzowanie uprawnień Wód Polskich wynikających z reprezentowania Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości, w kontekście właśnie uprawnień właścicielskich określonych przez art. 140 k.c. Zarówno wykonywanie uprawnień właścicielskich przez Skarb Państwa, jak i wykonywanie tych uprawnień przez Wody Polskie w ramach kompetencji przyznanych przez art. 218 ust. 1 w związku z art. 218 ust. 9 Prawa wodnego, musi odbywać się z poszanowaniem prawa rzeczowego ograniczonego jakim jest prawo użytkowania wieczystego. W szczególności Wodom Polskim nie będzie przysługiwać roszczenie windykacyjne z art. 222 § 1 k.c., ponieważ spółce przysługuje skuteczne względem właściciela nieruchomości uprawnienie do władania rzeczą określone granicami prawa użytkowania wieczystego. Powyższe oznacza, że wszystkie zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Na uwzględnienie nie zasługiwał także nieprawidłowo określony jako zarzut procesowy, zarzut podnoszący naruszenie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 233 k.c. oraz w związku z art. 264 ust. 1 i 9 Prawa wodnego. Pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego obejmujące naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. również nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości i nie był sporny. Zarzuty te nie zostały ponadto szerzej uzasadnione. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, decyzja "uwłaszczeniowa" Wojewody Dolnośląskiego z 4 marca 2010 r. była przedmiotem oceny Sądu I instancji i właściwych organów, które orzekły, że wydanie obecnie zaskarżonej decyzji nie godzi w uprawnienia wynikające z prawa użytkowania wieczystego. Mając powyższe rozważania na uwadze stwierdzić należy, że w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej ustaliły wszystkie istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, a przeprowadzona ocena materiału dowodowego jest zgodna z zasadą swobody oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Wydając rozstrzygnięcie organy dokonały także właściwej oceny wpływu na rozstrzygnięcie sprawy decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia 4 marca 2010 roku., a Sąd I instancji trafnie podzielił stanowisko organów. Tym samym zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie. Tak samo należy ocenić jako bezzasadne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, a która to ocena została wyżej przedstawiona. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI