III OSK 7727/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-28
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejpoczta polskaautokontrolapostępowanie sądowoadministracyjnekoszty wyborówtajemnica przedsiębiorstwaNSAWSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Poczty Polskiej S.A. od wyroku WSA w Warszawie, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję Spółki odmawiającą udostępnienia informacji publicznej o kosztach wyborów, gdyż Spółka nie zastosowała prawidłowo instytucji autokontroli.

Sprawa dotyczyła skargi A. H. na decyzję Poczty Polskiej S.A. odmawiającą udostępnienia informacji publicznej o kosztach wyborów prezydenckich z 10 maja 2020 r. WSA w Warszawie uchylił decyzję Spółki, uznając, że nieprawidłowo zastosowała ona instytucję autokontroli. NSA oddalił skargę kasacyjną Poczty Polskiej S.A., podzielając stanowisko WSA co do nieprawidłowego zastosowania autokontroli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Poczty Polskiej S.A. odmawiającą udostępnienia informacji publicznej dotyczącej kosztów wyborów prezydenckich z 10 maja 2020 r. Sąd uznał, że Spółka nieprawidłowo zastosowała instytucję autokontroli (art. 54 § 3 P.p.s.a.), ponieważ uchylając jedną decyzję, jednocześnie utrzymała w mocy inną decyzję odmawiającą udostępnienia informacji. Zdaniem WSA, autokontrola powinna prowadzić do uwzględnienia skargi w całości, zgodnie z żądaniem strony, a nie do sanowania błędów formalnych. Poczta Polska S.A. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 106 § 4 P.p.s.a. (nieuwzględnienie, że informacja jest ogólnodostępna), art. 54 § 3 P.p.s.a. (niewłaściwe zastosowanie autokontroli) oraz art. 145 § 1 i 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania były nieskuteczne, m.in. z powodu ich nieprecyzyjnej konstrukcji oraz błędnego powoływania się na przepisy. NSA podkreślił, że WSA prawidłowo ocenił zastosowanie instytucji autokontroli przez Spółkę, wskazując, że nie służy ona do sanowania błędów formalnych, a jedynie do uwzględnienia skargi w całości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ może skorygować zaskarżone działania na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego co do meritum sprawy, a nie w zakresie formalnych kwestii. Istotą tej instytucji jest uwzględnienie skargi w całości przez organ, a nie eliminowanie wadliwych decyzji administracyjnych.

Uzasadnienie

Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że Spółka zastosowała tryb autokontroli w sposób sprzeczny z art. 54 § 3 P.p.s.a., ponieważ uchylając jedną decyzję, jednocześnie utrzymała w mocy inną decyzję odmawiającą udostępnienia informacji. Celem autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości, a nie naprawa błędów formalnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 54 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 106 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 5 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 17 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.z.n.k. art. 11 § ust. 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo ocenił, że Poczta Polska S.A. nie zastosowała prawidłowo instytucji autokontroli na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a., ponieważ nie uwzględniła skargi w całości co do meritum, a jedynie dokonała sanacji błędów formalnych. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania były nieskuteczne z powodu ich nieprecyzyjnej konstrukcji i braku powiązania z konkretnymi przepisami prawa.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 106 § 4 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, gdyż informacja o kosztach wyborów była ogólnodostępna. Zarzut niewłaściwego zastosowania art. 54 § 3 P.p.s.a. przez WSA. Zarzut niewłaściwego zastosowania art. 145 § 1 i 3 w związku z art. 135 P.p.s.a. Zarzut niezastosowania art. 151 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

organ może skorygować zaskarżone działania na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego, co do meritum sprawy, nie zaś – jak w niniejszej sprawie – w zakresie formalnych kwestii. istotą art. 54 § 3 p.p.s.a. nie jest eliminowanie z obrotu prawnego wadliwych decyzji administracyjnych, lecz uwzględnienie skargi wniesionej do sądu administracyjnego na etapie przedsądowym, a zatem przez sam organ administracji publicznej. nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa 'poprzez jego niezastosowanie' czy 'pominięcie'.

Skład orzekający

Wojciech Jakimowicz

przewodniczący sprawozdawca

Olga Żurawska - Matusiak

sędzia

Mariusz Kotulski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie instytucji autokontroli przez organy administracji w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a także zasady konstruowania zarzutów skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki stosowania art. 54 § 3 P.p.s.a. i może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie autokontrola jest stosowana prawidłowo lub gdzie problemem nie jest jej zastosowanie, lecz meritum sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu dostępu do informacji publicznej i procedury sądowej, a konkretnie tego, jak organy powinny stosować autokontrolę. Jest to istotne dla prawników procesowych i specjalistów od informacji publicznej.

Autokontrola organu: pułapka formalizmu czy droga do sprawiedliwości?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 7727/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Olga Żurawska - Matusiak
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 5/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-09-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 54 § 3, art. 106 § 4, art. 145 § 1 i § 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 5/21 w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie z dnia 2 listopada 2020 r., nr II znak: BKZB.DOIN.0271.103.2020 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. H. (dalej także jako: skarżący) na decyzję Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej także jako: Spółka) z dnia 2 listopada 2020 r., nr II znak: BKZB.DOIN.0271.103.2020 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, w punkcie 1 wyroku z dnia 17 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 5/21 uchylił zaskarżoną decyzję, w punkcie 2 uchylił decyzję Spółki z dnia 2 listopada 2020 r., znak: BKZB.DOIN.0271.103.2020, a w punkcie 3 zasądził od Spółki na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W piśmie z dnia 31 lipca 2020 r., skarżący między innymi na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się do Spółki o podanie poniesionych przez nią kosztów wyborów prezydenckich z dnia 10 maja 2020 r., które się nie odbyły.
Decyzją z dnia 11 sierpnia 2020 r., znak: BKZB.DOIN.0271.103.2020 Spółka, na podstawie art. 5 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji odmówiła udostępnienia skarżącemu żądanej informacji z uwagi na to, że wnioskowane dane stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa Spółki.
Następnie wskutek wniesienia przez skarżącego w dniu 27 sierpnia 2020 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Spółka wydała i doręczyła skarżącemu w dniu 11 września 2020 r. decyzję bez daty i znaku, którą utrzymano w mocy decyzję z dnia 11 sierpnia 2020 r.
W piśmie z dnia 16 października 2020 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję bez daty i znaku.
W związku z powyższym Spółka decyzją z dnia 2 listopada 2020 r., znak BKZB.DOIN.0271.103.2020, na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyliła w całości decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej o wysokości kosztów poniesionych przez Pocztę Polską w związku z przygotowaniem i przeprowadzeniem I tury głosowania w wyborach zarządzonych na dzień 10 maja 2020 r., doręczoną skarżącemu w dniu 16 września 2020 r. oraz stwierdziła, iż opisana decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej ani z rażącym naruszeniem prawa.
Równocześnie decyzją II z tej samej daty i o tym samym znaku Spółka utrzymała w mocy decyzję z dnia 11 sierpnia 2020 r., znak: BKZB.DOIN.0271.103.2020 o odmowie udostępnienia informacji publicznej z wniosku skarżącego z dnia 31 lipca 2020 r. w zakresie poniesionych przez Pocztę Polską kosztów wyborów prezydenckich wyznaczonych na dzień 10 maja 2020 r.
W piśmie z dnia 15 grudnia 2020 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Spółki nr II z dnia 2 listopada 2020 r., znak: BKZB.DOIN.0271.103.2020 o odmowie udostępnienia informacji publicznej i wniósł o jej uchylenie oraz zażądał od Spółki przeprosin za oszczercze i krzywdzące pomówienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie 1 wyroku z dnia 17 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 5/21 uchylił decyzję Spółki z dnia 2 listopada 2020 r., nr II znak: BKZB.DOIN.0271.103.2020 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, w punkcie 2 uchylił decyzję Spółki z dnia 2 listopada 2020 r., znak: BKZB.DOIN.0271.103.2020, a w punkcie 3 zasądził od Spółki na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji uznał, że Spółka w przedmiotowej sprawie nieprawidłowo zastosowała autokontrolę na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z tego względu, że podstawowym warunkiem zastosowania tego trybu jest uwzględnienie skargi w całości, co oznacza uznanie za zasadne zarówno zawartych w niej zarzutów, podstawy prawnej, jak i wniosków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że organ może skorygować zaskarżone działanie wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego, a zatem przez uwzględnienie skargi w całości należy rozumieć doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi skierowanej do sądu, przy czym oczekiwania strony co do załatwienia sprawy odnosić należy do meritum sprawy, a nie do formalnej kwestii brzmienia rozstrzygnięcia. Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, że nie jest dopuszczalne wykorzystanie mechanizmu autokontroli do sanacji błędów popełnionych w ramach prowadzonego przez organ postępowania, jeżeli nie prowadzi to jednocześnie do orzeczenia zgodnie z interesem osoby składającej skargę.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wydanie decyzji odmownej, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie stanowi w przedmiotowej sprawie uwzględnienia skargi w całości, o czym jest mowa w art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie uprawnia do wydania decyzji w tym trybie. W doktrynie przyjmuje się, że celem autokontroli jest umożliwienie organowi administracji publicznej dokonania ponownej weryfikacji własnego działania lub braku działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Wskazuje się też jednoznacznie, że uwzględnienie skargi oznacza skorygowanie zaskarżonego działania lub bezczynności wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego i w całości powinno być zgodne z żądaniem zawartym w skardze.
Sąd I instancji wskazał, że zgadza się z powyższym poglądem i stwierdził, że Spółka w rozpoznawanej sprawie w decyzjach wydanych w dniu 2 listopada 2020 r. w trybie autokontroli zastosowała instytucję samokontroli w sposób sprzeczny z przesłankami określonymi w art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ uchylając decyzję (bez daty i znaku), doręczoną skarżącemu w dniu 11 września 2020 r., równocześnie utrzymała w mocy decyzję odmawiającą udostępnienia wnioskowanej informacji, wydaną w dniu 11 sierpnia 2020 r. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z uzasadnienia wskazanych decyzji wynika, że Spółka zastosowała tryb autokontroli po to, aby naprawić błędy decyzji doręczonej skarżącemu w dniu 11 września 2020 r. Dlatego zdaniem Sądu I instancji nie można uznać, że decyzje wydane w dniu 2 listopada 2020 r. są rozstrzygnięciami uwzględniającymi skargę z dnia 16 października 2020 r. w rozumieniu art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółka i zaskarżając ten wyrok w całości, a także wnosząc o uchylenie w całości wyroku Sądu I instancji z dnia 17 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 5/21 i oddalenie skargi w całości na podstawie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania polegające na:
1) niezastosowaniu w sprawie art. 106 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu faktu, iż informacja o wysokości kosztów poniesionych przez Spółkę na zorganizowanie głosowania w I turze wyborów na Prezydenta, zarządzonej na dzień 10 maja 2020 r., jest dostępna na stronie internetowej NIK https://www.nik.gov.pl/kontrole/D/20/502 (data publikacji 02.06.2021 r.), a zatem jako informacji ogólnodostępnej nie dotyczy jej obowiązek udostępnienia w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej;
2) niewłaściwym zastosowaniu w sprawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez ustalenie, że Spółka w decyzjach wydanych w dniu 2 listopada 2020 r. w trybie autokontroli zastosowała instytucję samokontroli w sposób sprzeczny z przesłankami określonymi w art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ uchylając decyzję (bez daty i znaku), równocześnie utrzymała w mocy decyzję z dnia 11 sierpnia 2020 r. dotyczącą odmowy udostępnienia informacji publicznej w zakresie poniesionych przez Pocztę Polską S.A. kosztów wyborów prezydenckich;
3) niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 145 § 1 i 3 w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez uchylenie w całości zaskarżonych decyzji Spółki z dnia 2 listopada 2020 r., w sytuacji, w której decyzją z dnia 2 listopada 2020 r. znak: BKZB.DOIN.0271.103.2020 Spółka, na skutek wniosku skarżącego, uchyliła w całości decyzję w przedmiocie odmowy dostępu do informacji publicznej o wysokościach kosztów poniesionych przez Spółkę w związku z przygotowaniem przeprowadzenia I tury głosowania w wyborach na Prezydenta, zarządzonych na dzień 10 maja 2020 r. Decyzją II z dnia 2 listopada 2020 r. znak: BKZB.DOIN.0271.103.2020 Spółka, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 27 sierpnia 2020 r., wszczętej wnioskiem z dnia 31 lipca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, a także po rozpatrzeniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r., utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 11 sierpnia 2020 r. znak BKZB.DOIN.0271.103.2020 dot. odmowy udostępnienia informacji publicznej w zakresie poniesionych przez Spółkę kosztów wyborów prezydenckich z 10 maja 2020 r.;
4) niezastosowanie w sprawie art. 151 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieoddalenie skargi na decyzję Spółki z dnia 2 listopada 2020 r., nr II znak: BKZB.DOIN.0271.103.2020, w sytuacji, w której informacja o wysokości kosztów poniesionych przez Spółkę na zorganizowanie głosowania w I turze wyborów na Prezydenta, zarządzonej na dzień 10 maja 2020 r., jest dostępna na stronie internetowej NIK https://www.nik.gov.pl/kontrole/D/20/502/ (data publikacji 02.06.2021 r.), zatem jako informacji ogólnodostępnej nie dotyczy jej obowiązek udostępnienia w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie powtórzyła argumentację zawartą w treści zarzutów skargi kasacyjnej.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty wyłącznie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie mógł odnieść skutku pierwszy zarzut naruszenia przepisów postępowania, w ramach którego strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. art. 106 § 4 p.p.s.a., którego upatruje w jego niezastosowaniu, poprzez "nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu faktu, iż informacja o wysokości kosztów poniesionych przez Spółkę na zorganizowanie głosowania w I turze wyborów na Prezydenta, zarządzonej na dzień 10 maja 2020 r., jest dostępna na stronie internetowej NIK https://www.nik.gov.pl/kontrole/D/20/502 (data publikacji 02.06.2021 r.), a zatem jako informacji ogólnodostępnej nie dotyczy jej obowiązek udostępnienia w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej".
W związku z treścią przywołanego zarzutu podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07, LEX nr 525973; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, LEX nr 342527; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, LEX nr 327781; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, LEX nr 1136684). Zgodnie jednak z dominującym poglądem wyrażanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej możliwe jest również kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej, że Sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, to powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r., OSK 121/04, Lex 120212; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2005 r., II OSK 299/05, LEX nr 190971; wyrok NSA z dnia 15 marca 2011 r., II OSK 323/10, LEX nr 1080252). Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci pozytywnej, czyli zarzucenia zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, a także w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w jego konstruowaniu w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2013 r., II FSK 1020/12, LEX nr 1382183). Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji (zob. B. Dauter: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 5, Lex 2013; wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r., II GSK 400/10, LEX nr 1080145), a sąd nie dostrzegając właściwej podstawy oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie niewłaściwej. Należy zatem stwierdzić, że nie dyskwalifikowałoby omawianego zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie na niezastosowanie określonego przepisu, jedynie wtedy gdyby strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazała przepis, który w jej przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez nią wskazywanego wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska, jednak wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia, co tym samym czyni podnoszony zarzuty nieskutecznym.
Niezależnie od powyższego z uwagi na treść powyższego zarzutu podkreślenia wymaga, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie badał charakteru żądanych przez skarżącego informacji, w tym także okoliczności, że informacja będąca przedmiotem wniosku skarżącego jest ogólnodostępna, bowiem oceniał niniejszą sprawę pod kątem prawidłowości przeprowadzenia przez Spółkę autokontroli, w konsekwencji której uchyliła ona doręczoną skarżącemu w dniu 11 września 2020 r. decyzję bez daty i znaku, którą utrzymano w mocy decyzję z dnia 11 sierpnia 2020 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W związku z powyższym również z tego powodu zarzut ten okazał się nieskuteczny.
Nie mógł także odnieść skutku zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 54 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i "ustalenie, że Spółka w decyzjach wydanych w dniu 2 listopada 2020 r. w trybie autokontroli zastosowała instytucję samokontroli w sposób sprzeczny z przesłankami określonymi w art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ uchylając decyzję (bez daty i znaku), równocześnie utrzymała w mocy decyzję z dnia 11 sierpnia 2020 r. dotyczącą odmowy udostępnienia informacji publicznej w zakresie poniesionych przez Pocztę Polską S.A. kosztów wyborów prezydenckich".
Abstrahując od tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wbrew brzmieniu powyższego zarzutu nie stosował w sprawie przywołanego przepisu, którego naruszenie zarzuca strona skarżąca kasacyjnie, lecz oceniał prawidłowość jego zastosowania przez Spółkę, to prawidłowo Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organ może skorygować zaskarżone działania na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego, co do meritum sprawy, nie zaś – jak w niniejszej sprawie – w zakresie formalnych kwestii. Podkreślenia wymaga, że istotą art. 54 § 3 p.p.s.a. nie jest eliminowanie z obrotu prawnego wadliwych decyzji administracyjnych, lecz uwzględnienie skargi wniesionej do sądu administracyjnego na etapie przedsądowym, a zatem przez sam organ administracji publicznej. Przy czym przepis dający taką możliwość nakłada określone rygory, które muszą być uwzględnione, a mianowicie organ administracji publicznej musi uwzględnić wniesioną skargę w całości, a zatem musi uznać za zasadne zawarte w skardze zarzuty, podstawę prawną i wnioski (zob. H. Knysiak-Sudyka [w:] Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 54). Natomiast okoliczności niniejszej sprawy świadczą o tym, że intencją Spółki było skorygowanie w ramach instytucji autokontroli formalnych błędów decyzji w zakresie jej oznaczenia, co zaś Sąd I instancji prawidłowo ocenił jako niezgodne z brzmieniem art. 54 § 3 p.p.s.a.
Bezskuteczny okazał się również zarzut naruszenia art. 145 § 1 i 3 w związku z art. 135 p.p.s.a. z uwagi na błędną konstrukcję omawianego zarzutu. W pierwszej kolejności w odniesieniu do jego treści, w ramach którego strona skarżąca kasacyjnie zarzuca m.in. naruszenie "art. 145 § 1 p.p.s.a." wyjaśnienia wymaga, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony.
Tymczasem strona skarżąca kasacyjnie nie dostrzega, że art. 145 § 1 p.p.s.a. składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych, a konkretnie z trzech punktów, spośród których punkt pierwszy składa się ponadto z trzech liter. Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a. nie zawiera zatem wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu, która zdaniem autora skargi kasacyjnej została naruszona.
Ponadto, podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że art. 145 § 1, czy § 3 p.p.s.a., podobnie zresztą jak art. 149 § 1, § 1a i § 2, art. 146 § 1, art. 147, czy też art. 151 lub art 161 § 1 p.p.s.a. mają charakter ogólny (blankietowy) i określają kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepis nie może stanowić więc samodzielnej podstawy kasacyjnej, a strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut jego naruszenia zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Wymaganiu temu nie czyni zadość powołanie się w ramach omawianego zarzutu na art. 135 p.p.s.a., bowiem przepis ten nie dotyczy uprawnień procesowych stron, lecz odnosząc się do fazy orzekania przez sąd administracyjny kształtuje kompetencje tego sądu uwzględniającego skargę. W konsekwencji przepis ten nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., I OSK 1199/12, LEX nr 1305295; wyrok NSA z dnia 13 lipca 2010 r., I OSK 91/10, LEX nr 672934; wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., II FSK 1424/07, LEX nr 488559; wyrok NSA z dnia 19 listopada 2015 r., I OSK 2852/14zob. też: T. Woś: Komentarz do art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 16, LexiNexis 2012). Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga - w nawiązaniu do zarzutu naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 powyższego przepisu, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie - że w związku z tym, że Sąd I instancji nie umorzył postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, a więc nie stosował art. 145 § 3 p.p.s.a., to przede wszystkim z tego powodu nie mógł naruszyć powyższego przepisu, który nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym nie mógł także odnieść skutku ostatni z zarzutów naruszenia przepisów postępowania sformułowany w skardze kasacyjnej jako zarzut naruszenia przez Sąd I instancji "art. 151 § 1 pkt 1" p.p.s.a. Zarzut ponownie został przywołany przez autora skargi kasacyjnej w sposób nieprecyzyjny, bowiem w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie istnieje "art. 151 § 1 pkt 1" p.p.s.a. Przyjmując jednak, że intencją strony skarżącej kasacyjnie było wytknięcie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenia art. 151 p.p.s.a. o ogólnym – jak już wskazywano charakterze – z uwagi na niepowiązanie zarzutu naruszenia ww. przepisu z innymi przepisami, a przede wszystkim w związku z tym, że Sąd I instancji uwzględniając skargę w niniejszej sprawie nie stosował art. 151 p.p.s.a. określającego kompetencje Sądu w razie oddalenia skargi, zarzut ten także okazał się nieskuteczny.
Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI