III OSK 770/23

III OSK 770/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 514/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-12-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 5 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2019 poz 742
art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 185 par. 1 , art. 203 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 514/22 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia 4 lutego 2022 r. nr BP/3/2022 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego na rzecz skarżącego A. D. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 grudnia 2022 r. (II SA/Wa 514/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") oddalił skargę A. D. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z 4 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wnioskiem z 20 listopada 2021 r. złożonym w formie elektronicznej wnioskodawca zwrócił się do Służby Kontrwywiadu Wojskowego "o przesłanie na mój adres e-mail naczelnik@jawnosc.tk danych w zakresie kopii treści (skan) wszystkich pisemnych umów zawartych przez Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego w miesiącu październiku 2021 roku". Jednocześnie skarżący wskazał, by udostępniając żądaną informację, organ zasłonił dane prywatne, tj. adres zamieszkania i numer PESEL kontrahentów, ale zachował imiona i nazwiska wykonawców oraz "nazwy" przedsiębiorców.
Na skutek wystosowanego przez organ wezwania z 29 listopada 2021 r., wniosek ten został uzupełniony w zakresie danych umożliwiających identyfikację wnioskodawcy. Natomiast pismem z 15 grudnia 2021 r. Szef SKW poinformował skarżącego, że wnioskowane dane mają charakter informacji przetworzonych, stąd w oparciu o art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.; dalej także: "u.d.i.p.") wezwał go do wykazania, że za udostępnieniem wnioskowanej informacji przemawia szczególnie istotny interes publiczny, pod rygorem wydania decyzji odmownej w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W odpowiedzi z 20 grudnia 2021 r. wnioskodawca przesłał do organu dwa załączniki zawierające dokumenty zatytułowane "stanowisko" i "motywy postępowania".
W pierwszym z nich skarżący, powołując się na stanowisko judykatury zakwestionował fakt uznania przez organ wnioskowanych danych jako informacji przetworzonej, czyniąc nadesłane do niego wezwanie bezpodstawnym. Jednocześnie wyrażono gotowość do pokrycia ewentualnych kosztów związanych z przekształceniem informacji.
Drugi dokument opisywał założenia realizowanej przez wnioskodawcę inicjatywy pt. "Publiczny Rejestr Umów", którego celem jest interes publiczny przejawiający się troską o przejrzystość życia publicznego. Pismo to zawiera opis przygotowanej przez skarżącego procedury związanej z prowadzeniem publikacji rejestru umów w Biuletynie Informacji Publicznej, a także zaangażowania w działania legislacyjne urzeczywistniające to przedsięwzięcie.
Decyzją z 4 lutego 2022 r. Szef SKW działając na podstawie art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej także "k.p.a.") oraz art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2009 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego (Dz.U. z 2019 r., poz. 687 ze zm.; dalej także: "ustawa o SKW i SWW") oraz art. 1 ust. 1 ustawy z 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 742 ze zm.; dalej także: "u.o.i.n."), odmówił skarżącemu udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.
W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę, że przedmiotowy wniosek jest kolejnym jaki złożył skarżący, dotyczącym tej samej materii, w zakresie umów zawieranych przez Szefa SKW w poszczególnych miesiącach i latach, ponadto każdy z nich zawiera taką samą argumentację.
Niezmiennie zatem żądane dane potraktowane zostały przez organ jako informacja przetworzona, zaś doręczone przez skarżącego pisma zatytułowane "stanowisko" i "motywy postępowania" nie wyjaśniają w jaki sposób miałyby wpłynąć na poprawę czy polepszenie szeroko rozumianego interesu publicznego, tak aby posłużyły poprawie funkcjonowania państwa i jego organów. Tym samym, w ocenie Szefa SKW nie została wykazana przesłanka szczególnej istotności dla interesu publicznego, która przemawiałaby za koniecznością udostępnienia żądanych informacji.
Organ odwołując się do przepisów art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obszernie przytoczył poglądy orzecznictwa dotyczące informacji publicznej oraz szczególnego rodzaju tej informacji, tj. informacji publicznej przetworzonej. Powołując się na stanowisko judykatury Szef SKW uznał, że zakres pracy niezbędny do przygotowania informacji publicznej w postaci zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, wymaga takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania organu, co przesądza o przyjęciu stanowiska, że złożony przez skarżącego wniosek jest żądaniem udostępnienia informacji publicznej przetworzonej.
Organ dodał, że uwzględnienie wniosku wymaga nie tylko zwykłych czynności technicznych związanych z przeglądaniem i kopiowaniem (skanowaniem) dokumentów, lecz znacznego nakładu pracy związanego z koniecznością ponadstandardowej analizy dokumentów, a także wykonywaniem szczegółowej, szerokiej anonimizacji. Brak uznania wnioskowanej informacji za przetworzoną oraz konieczność jej opracowania doprowadzi do dezorganizacji pracy poszczególnych jednostek organizacyjnych Służby Kontrwywiadu Wojskowego.
Wobec niewykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego Szef SKW stanął na stanowisku, że nie można przyjąć, iż istnieją jakieś realne, konkretne, możliwości wykorzystania żądanej informacji w sposób, który mógłby znacząco wpłynąć na realizację interesu publicznego. Jak zaznaczył organ, nie można tracić z pola widzenia, że przedmiotem wniosku i w konsekwencji dokonywanej przez niego oceny jest informacja przetworzona składająca się z szeregu informacji prostych.
Ponadto podkreślono, że odmienne potraktowanie procedowanego wniosku o udostępnienie informacji publicznej i uznanie, że przedmiotowa sprawa nie dotyczy informacji przetworzonej, spowoduje konieczność przetworzenia oraz przygotowywania dla skarżącego określonych informacji, co niewątpliwie doprowadzi do dezorganizacji pracy w poszczególnych jednostkach organizacyjnych Służby Kontrwywiadu Wojskowego.
Organ wskazał również, iż udostępnienie wnioskowanych umów w powiązaniu z brakiem wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego mogłoby doprowadzić do naruszenia dyspozycji art. 39 ust. 1 ustawy o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego. Powołując się na treść art. 1 ust. 1 wskazanej ustawy Szef SKW dodał, że Służba Kontrwywiadu Wojskowego jest służbą specjalną, właściwą w sprawach ochrony przed zagrożeniami wewnętrznymi dla obronności państwa, bezpieczeństwa i zdolności bojowej Sił Zbrojnych RP oraz innych jednostek organizacyjnych podległych lub nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej. Kwalifikacja informacji z zakresu ochrony obronności i bezpieczeństwa państwa, jako tych których ujawnienie mogłoby spowodować szkody dla RP wynika wprost z brzmienia art. 1 ustawy o SKW oraz SWW w powiązaniu z art. 5 u.d.i.p., zawierane umowy mogą dotyczyć bowiem zakupów m.in. specjalistycznego sprzętu, oprogramowania lub urządzeń, w tym telekomunikacyjnych, służących do realizacji ustawowych zadań SKW, bądź też w przypadku obiektów/pomieszczeń SKW mogą zawierać plany i projekty budynków lub poszczególnych pomieszczeń, rozmieszczeń przyłączy, bądź innej strategicznej infrastruktury.
Ustawodawca przewidział również stosowne mechanizmy kontroli wydatków Służby Kontrwywiadu Wojskowego, w tym kontrole wewnętrzne i kontrolę społeczną, sprowadzającą się do przedstawiania informacji i wyjaśnień na żądanie komisji sejmowych czy corocznych sprawozdań z działalności i wykonania budżetu za poprzedni rok kalendarzowy, co wynika z art. 7 ust. 3 i 4 ustawy o SKW oraz SWW. Zdaniem organu udostępnienie zatem wnioskowanych danych byłoby niebezpieczne z punktu widzenia interesów RP, albowiem mogłyby one posłużyć obcym służbom wywiadowczym na poczet ustalenia działań i ich kierunków podejmowanych przez SKW, w tym sposobach i metodach ich realizacji.
W konsekwencji organ stanął na stanowisku, iż uprawnionym była odmowa udostępnienia żądanych umów za wskazany przez wnioskodawcę okres, czego potwierdzeniem jest również przepis art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w powiązaniu z art. 1 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych. Argumentacja ta wynika także ze stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyrokach na które Szef SKW się powołał.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, polegające na niedokonaniu ustaleń faktycznych umożliwiających stwierdzenie charakteru wnioskowanej informacji i przedwczesne potraktowanie jej jako informacji przetworzonej oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez nieprawidłowe uznanie, że informacja objęta zakresem wniosku stanowi informację przetworzoną.
Skarżący stwierdził w uzasadnieniu, że stanowisko Szefa SKW jest błędne, a wskazana przez niego argumentacja niewystarczająca. Niezasadnie rozszerzono bowiem kategorię "informacji przetworzonej" również na taką informację, która składa się z informacji prostych. Zdaniem skarżącego, uzyskanie wnioskowanych informacji nie wymaga pracy kreatywnej, ani żadnego wytworzenia nowej informacji przez organ, lecz wyłącznie wyszukania określonych informacji i anonimizacji, tak jak w przypadku każdej innej informacji prostej. Wyjaśnienia organu mają charakter rachityczny, trudno dociec o jak wielu kserokopiach jest mowa, jakie działania organizacyjne są potrzebne i jakie środki osobowe (ilu pracowników) potrzeba zaangażować do realizacji wniosku skarżącego. Z decyzji w żaden sposób nie wynika, ile faktycznie pracy wymaga udzielenie odpowiedzi na złożony wniosek, co utrudnia polemikę z tak ogólnymi stwierdzeniami organu. Podkreślono również, że w decyzji nie określono nawet ilości zawieranych umów, co umożliwiałoby ewentualną weryfikację stanowiska organu, zaś ustalenie tych danych wymaga jedynie prostej kwerendy do systemu informatycznego rejestru umów, który organ prowadzi.
Odpowiadając na skargę Szef SKW podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie, dodając, że konstytucyjne prawo do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego, po czym obszernie odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 27/14 oraz orzecznictwa sądów administracyjnych odnoszącego się do rozumienia pojęcia "informacji przetworzonej". Podniósł, że Służba Kontrwywiadu składa się z 23 jednostek organizacyjnych i realizując wniosek skarżącego, należałoby do każdej z nich zwrócić się drogą służbową. Stwierdził ponadto, że doszłoby do naruszenia art. 39 ust. 1 ustawy o SKW oraz SWW, albowiem żądane umowy mogą zawierać informacje niejawne, zatem ich udostępnienie może naruszyć bezpieczeństwo państwa. Przypomniał, że skarżący nie wykazał, iż udostępnienie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Postanowieniem z 30 sierpnia 2022 r. Sąd pierwszej instancji dopuścił do udziału w sprawie Stowarzyszenie Sieć Obywatelska Watchdog Polska z siedzibą w Warszawie w charakterze uczestnika.
W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę, WSA odwołując się do przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, która nie zawiera legalnej definicji "informacji przetworzonej", a także wypracowanego w tej materii stanowiska judykatury uznał, że organ w sposób prawidłowy zakwalifikował wnioskowaną informację jako informację przetworzoną, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełniającej wymogi stawiane art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego. W przypadku bowiem odmowy udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. wymaga to od organu działania w formie decyzji administracyjnej, do której zastosowanie mają przepisy k.p.a. (art. 16 ust. 2 u.d.i.p.).
Organ uzasadniając decyzję, wyjaśnił dlaczego określoną informację traktuje jako przetworzoną oraz przedstawił argumentację mającą wskazać przyczynę wezwania skarżącego do wykazania, że uzyskanie wnioskowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Obszernie odwołano się także do orzecznictwa dotyczącego rozumienia pojęcia "informacji przetworzonej" oraz posłużono się takimi sformułowaniami, jak: "zgromadzenie, przekształcenie (zanonimizowanie) i sporządzenie wielu kserokopii określonych dokumentów", "znaczący nakład pracy", "ponadstandardowa analiza dokumentów", "szczegółowa, szeroka anonimizacja".
Sąd meriti dodał również, że w przypadku organu jakim jest Szef SKW w powiązaniu z zakresem wnioskowanych przez skarżącego danych (jak liczba umów zawartych w październiku 2021 r., czy ilość umów/kontrahentów, objęcie ich klauzulami tajności, liczba stron itp.) związana jest z koniecznością takich działań organizacyjnych i zaangażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania organu i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. W tym aspekcie zasadne jest twierdzenie, że tak wyspecjalizowany organ nie powinien delegować pracowników do tej pracy.
W konsekwencji, WSA stwierdził, że to na skarżącym spoczywał obowiązek wykazania, że uzyskanie przez niego żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, czemu nie sprostał. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, a rozstrzygając ją oparł się na materiale prawidłowo zebranym, dokonując jego wszechstronnej oceny.
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący zaskarżając powołany na wstępie wyrok WSA w całości, zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to: art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób, który nie wyjaśnia przyczyn dla których WSA w Warszawie uznał wnioskowaną przez skarżącego informację za informację przetworzoną, a nadto w sposób zawierający wewnętrzne sprzeczności;
2) art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. – przez uznanie przez WSA w Warszawie, że decyzja jest prawidłowa, chociaż ani sposób prowadzenia postępowania dowodowego, ani ocena zgromadzonego materiału dowodowego, ani wreszcie sposób uzasadnienia decyzji nie odpowiadają prawu;
3) prawa materialnego, a to: art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że o uznaniu określonej informacji publicznej za informację publiczną przetworzoną można orzekać w oparciu o mierniki ilościowe i jakościowe które organ za aprobatą WSA w Warszawie także uznaje za informację publiczną przetworzoną (meta informację przetworzoną?, która nie jest przedmiotem orzekania w decyzji).
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez uchylenie decyzji w całości i orzeczenie o kosztach postępowania. Ewentualnie uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. Jednocześnie zażądano przeprowadzenia rozprawy i rozpoznania sprawy poza kolejnością, z uwagi na brzmienie art. 21 u.d.i.p. w zw. z art. 193 p.p.s.a oraz zasądzenia kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jego zdaniem wyrok nie odpowiada wymogom z art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem nie odnosi się do jakichkolwiek mierzalnych kryteriów traktowania informacji jako przetworzonej o których mówi WSA na str. 5 uzasadnienia, a po drugie kreuje nową podstawę do uznawania informacji za informację przetworzoną, co ma się przejawiać ustaleniem takiej informacji w oparciu o kryteria ilościowe, powodując jednocześnie ogólnikowość swojego stanowiska. Oprócz tego wyrok zawiera wewnętrzne sprzeczności, których skarżący upatruje w twierdzeniu, że organ jest podmiotem zobligowanym do udostępnienia informacji publicznej na gruncie u.d.i.p., a z drugiej strony, jako organ wyspecjalizowany nie powinien delegować do realizacji tego obowiązku pracowników.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Szef SKW wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów wraz z kosztami zastępstwa prawnego, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, uzupełnione o szczegółowe odniesienie się do podniesionych zarzutów w uzasadnieniu, a sprowadzające się do podzielenia argumentacji Sądu pierwszej instancji zawartej w skarżonym wyroku oraz zaprezentowania stanowiska judykatury dotyczącego m.in. kwalifikacji informacji, jako informacji przetworzonej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jak wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznanie sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym następuje w granicach złożonej skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna w zakresie podniesionych zarzutów zasługuje na uwzględnienie.
Autor złożonego środka zaskarżenia podnosi obie kategorie zarzutów, wyznaczone przepisem art. 174 p.p.s.a., stąd też, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące przepisów prawa procesowego z uwagi na okoliczność, iż weryfikacja prawidłowości lub zastosowania prawa materialnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest możliwa jedynie w przypadku braku stwierdzenia uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem zaskarżony wyrok nie wyjaśnia wszystkich istotnych w sprawie kwestii, uniemożliwiając tym samym przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Należy odnotować, że w zaskarżonej decyzji organ, jako podstawę prawną powołuje przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 104 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a.), przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) oraz przepis ustawy o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i Służbie Wywiadu Wojskowego (art. 39 ust. 1 ustawy o SKW i SWW) i przepis ustawy o ochronie informacji niejawnych (art. 1 ust. 1 u.o.i.n.). W uzasadnieniu Szef SKW obszernie odnosi się zarówno do przyczyny uznania wnioskowanej przez skarżącego informacji za informację przetworzoną w powiązaniu z brakiem dostatecznego wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego (str. 2-9 uzasadnienia decyzji), podobnie jak i ograniczenie jej udostępnienia w oparciu o zakwalifikowanie do kategorii informacji niejawnych (str. 9-13 uzasadnienia decyzji).
Z kolei, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd meriti porusza wyłącznie kwestie dotyczące pierwszego z powołanych zagadnień, odnoszące się do kwalifikacji żądanej informacji jako informacji przetworzonej, pomijając aspekt związany z kwalifikacją jej jako informacji niejawnej. Uzasadnienie prawne wyroku sprowadza się w głównej mierze do przytoczenia przepisów p.p.s.a. związanych z kognicją sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy, przyczyny potraktowania wnioskowanej informacji jako przetworzonej oraz powołania się na przepis k.p.a. regulujący materię związaną z uzasadnieniem decyzji wydawanych przez organ.
Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że ustawodawca nie zawarł w przepisach u.d.i.p. definicji legalnej pojęcia "informacji przetworzonej", stąd przy jej odkodowaniu pomocne było wypracowane w tej mierze stanowisko judykatury. Posiłkując się zatem wyznacznikami opracowanymi przez orzecznictwo, WSA uznał, że organ prawidłowo odmówił skarżącemu udostępnienia wnioskowanej informacji, wyjaśniając w uzasadnieniu decyzji przyczynę potraktowania określonej informacji jako przetworzonej. Jego zdaniem o fakcie tym przemawiać miało posiłkowanie się takimi zwrotami jak: "zgromadzenie", "przekształcenie" ("zanonimizowanie") i "sporządzenie wielu kserokopii określonych dokumentów", "znaczący nakład pracy", "ponadstandardowa analiza dokumentów", "szczegółowa, szeroka anonimizacja". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego założenie to jednak jest błędne. Poza ogólnymi stwierdzeniami, Szef SKW w żadnym stopniu nie uzasadnił jakie działania musiałyby zostać przez niego przedsięwzięte, ażeby uczynić zadość skierowanemu do niego żądaniu. Nie ustalono przy tym choćby przybliżonej liczby zawieranych przez Służbę Kontrwywiadu Wojskowego umów, w tym ich stron wraz z załącznikami czy potencjalnej liczby osób, które musiałyby zostać zaangażowane w całe przedsięwzięcie związane z udostępnieniem wnioskowanej informacji, z choćby przybliżonym oszacowaniem niezbędnego czasu pracy, czy użytych materiałów i zasobów, w tym w jaki sposób negatywnie miałoby to wpłynąć na funkcjonowanie całej Służby Kontrwywiadu Wojskowego. Innymi słowy, organ w treści zaskarżonej decyzji nie powołał się na żadne mierzalne, empiryczne kryteria, warunkujące słuszność jego argumentacji przemawiającej za prawidłowością koncepcji potraktowania wnioskowanych umów jako informacji przetworzonej.
W toku całego postępowania, organ nie przedłożył także żadnego dowodu świadczącego o podjęciu próby ustalenia przybliżonej liczby dokumentów wnioskowanych przez skarżącego, czy wystąpienia do podległego sobie personelu w drodze formalnej, za pośrednictwem choćby wiadomości e-mail z prośbą o ustalenie tychże umów, nie wspominając o konkretnie podanych liczbach. Rola organu ograniczona została w zasadzie do posiłkowania się ogólnikami, bez przytoczenia konkretnych informacji.
Istota stanowiska Sądu pierwszej instancji sprowadzona została zatem do oceny wyłącznie jednej podstawy zaskarżonej decyzji, tj. w kontekście art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., którą to ocenę, jak wyjaśniono wyżej, uznać należy za nieprawidłową, co skutkowało także zasadnością zarzutu nr 2) skargi kasacyjnej tj. wadliwością uznania, że zaskarżona decyzja spełnia wymagania art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Dodatkowo, WSA w swych rozważaniach pominął drugi aspekt związany z możliwością ograniczenia dostępu do informacji z uwagi na jej ochronę, jako informacji niejawnej. Wątek związany z przyporządkowaniem żądanych przez wnioskodawcę umów w kategorii informacji niejawnych odnaleźć można wyłącznie w jednym lakonicznym akapicie, umiejscowionym na końcu 7. i początku 8. strony uzasadnienia, gdzie WSA stwierdza, że "[w]ydając tego typu decyzje Szef SKW powinien mieć na względzie przepisy art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2009 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego (Dz.U z 2019 r. poz. 687, z późn. zm) oraz art. 1 ust.1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U z 2019 r. poz. 742). Z uwagi na fakt, że działalność Szefa SKW oraz Szefa SWW podlega kontroli Sejmu organ czy i o ile okaże się to zasadne powinien podjąć działania w celu ochrony przekazywanej informacji poprzez anonimzację niektórych zapisów umowy (numeru, daty stron umowy, jej przedmiotu, ceny itp.) lub wręcz objęcie przekazywanej informacji odpowiednią klauzulą tajności". W istocie zatem Sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do wskazanej przez Szefa SKW w decyzji materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, sugerując wyłącznie konieczność podjęcia adekwatnych działań zmierzających do ochrony informacji jakimi dysponuje. Cytowany fragment ponadto jest dość niezrozumiały i nielogiczny w sytuacji gdy Sąd zaakceptował odmowę udostępnienia żądanych umów jako informację przetworzoną i oddalił skargę. Cytowany fragment bowiem poleca/sugeruje anonimizację określonych fragmentów umów. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, brak zbadania przez Sąd pierwszej instancji możliwości odmowy ich udostępnienia w aspekcie powołanego w decyzji art. 39 ust. 1 ustawy o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego, a także art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu skorzystanie w okolicznościach sprawy z dyspozycji art. 188 p.p.s.a. i rozpoznania istoty sprawy (oceny legalności decyzji). Przy nieprawidłowości oparcia odmownej decyzji na przesłance charakteru informacji jako przetworzonej koniecznym jest bowiem zweryfikowanie drugiej podstawy odmowy w kontekście właśnie art. 39 ust. 1 ww. ustawy i art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych.
Jednakowoż przyznać należy rację organowi, że Służba Kontrwywiadu Wojskowego jest podmiotem wysoce wyspecjalizowanym, składającym się z wielu zhierarchizowanych, podległych jednostek czy rozbudowanych działów, zatem oczywistym jest wymaganie od niej pełnego profesjonalizmu w swoim działaniu, zwłaszcza odnośnie powierzonych zadań, w tym także znajomości prawa. Oczywistym jest przy tym także, że podmiot ten właśnie z racji specyfiki swojej działalności powinien podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do zachowania w poufności tych danych pozwalających choćby w sposób potencjalny zdradzić ewentualne tajniki jego funkcjonowania osobom czy organizacjom postronnym, mogącym w sposób nieuprawniony wykorzystać takie informacje.
Jednakże, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ nie podjął żadnych działań na drodze formalnej mających na celu ochronę wnioskowanych przez skarżącego umów przed dostępem do nich osób postronnych w oparciu o przepisy ustawy o ochronie informacji niejawnych, poprzez nadanie im odpowiedniej klauzuli tajności, a co więcej sam uznał, że przedmiotowy wniosek dotyczy informacji publicznej, jednocześnie powołując się na ograniczenie związane z dostępem do informacji wynikające z ochrony informacji niejawnych, tj. z powołaniem się na art. 39 ust. 1 ustawy o SKW i SWW i art. 1 ust. 1 u.o.i.n. w zw. z art. 5 ust. 1 u.d.i.p. Nie oznacza to jednak, że dokonując kontroli legalności wydanej decyzji sąd administracyjny pozbawiony był kognicji do zbadania również tego wątku. Abstrahując zatem od dotychczasowych wyjaśnień i oceny związanej z prawidłową bądź też nie kwalifikacją wnioskowanych danych jako informacji prostej lub przetworzonej, wskutek braku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, Sąd pierwszej instancji zobligowany był zatem do zweryfikowania poprawności zastosowanej przez Szefa SKW również drugiej, alternatywnej materialnoprawnej podstawy warunkującej możliwość wydania decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskowanych informacji, czego zaniechał, a zaniechanie to stanowi wadliwość polegającą na niedostatecznym wyjaśnieniu przez Sąd meriti stanu faktycznego i prawnego sprawy, zaś w konsekwencji naruszenie dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględni zaprezentowaną ocenę prawną, w tym w szczególności odniesie się do drugiej podstawy materialnoprawnej wydanej decyzji, związanej z objęciem wnioskowanych danych kategorią informacji niejawnych, w tym także ponownie oceni czy stanowisko organu, co do kwalifikacji wnioskowanej informacji było prawidłowe.
Mając na uwadze opisane wyżej wywody, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do treści art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Z kolei podstawę orzeczenia o kosztach stanowił przepis art. 203 pkt 1 p.p.s.a.