III OSK 7694/21

III OSK 7694/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6141 Państwowe szkoły wyższe
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
II SA/Sz 304/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-07-22
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii~Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c, art. 151, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7,art. 8, art. 9, art. 11, art. 24 § 1 pkt 5, art. 24 § 3, art. 27 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 i 8, art. 107 § 3, art. 127 § 3, art. 136 § 1, 2 i 3, art. 140
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 85
art. 200 ust. 2 i 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński (spr.) sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 304/21 w sprawie ze skargi G.W. na decyzję Komisji Konkursowej Szkoły Doktorskiej [...] z dnia 21 grudnia 2020 r. nr 104/R-SD/20 w przedmiocie odmowy przyjęcia do Szkoły Doktorskiej 1/ uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję, 2/ zasądza od Uniwersytetu [...] na rzecz G.W. kwotę 1.037 (słownie: tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 22 lipca 2021 r., II SA/Sz 304/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę G.W. (dalej: skarżący) na decyzję Komisji Konkursowej Szkoły Doktorskiej [...] (dalej: Komisja Konkursowa) z 21 grudnia 2020 r., nr 104/R-SD/20, w przedmiocie odmowy przyjęcia do Szkoły Doktorskiej.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji zauważył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawomocnym wyrokiem z 7 października 2020 r., II SA/Sz 112/20, uchylił poprzednią decyzję Komisji Konkursowej z 22 listopada 2019 r. odmawiającą przyjęcia skarżącego do Szkoły Doktorskiej. Uznał jednak, że wynikająca z art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu w warunkach niniejszej sprawy nie w pełni znajduje zastosowanie, bowiem zarówno jej stan faktyczny, jak i stan prawny, uległy zmianom. Mianowicie ponownie rozpatrując sprawę Komisja Konkursowa w nowym składzie przeprowadziła ze skarżącym rozmowę, a podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiła podjęta 30 stycznia 2020 r. uchwała nr 13/2020 Senatu [...] w sprawie określania zasad rekrutacji, kryteriów kwalifikacji oraz określania limitów przyjęć do Szkoły Doktorskiej [...] w roku akademickim 2020/2021 (dalej: uchwała nr 13/2020). Zdaniem Sądu, skoro w dacie ponownego rozpoznawania wniosku skarżącego o przyjęcie do Szkoły Doktorskiej uchwała nr 82/2019 Senatu [...] z dnia 30 maja 2019 r. w sprawie określenia zasad rekrutacji, kryteriów kwalifikacji oraz określania limitów przyjęć do Szkoły Doktorskiej [...] roku akademickim 2019/2020 (dalej: uchwała nr 82/2019) już nie obowiązywała, to nie mogła znaleźć zastosowania w sprawie. Komisja powinna stosować przepisy prawa obowiązujące w dacie podejmowania decyzji, tj. wskazaną uchwałę Senatu z dnia 30 stycznia 2020 r.
W dalszej kolejności Sąd uznał, że obecnie kontrolowana decyzja nie zawiera wad wskazanych w wyroku z 7 października 2020 r. Tym razem Komisja Konkursowa dokonując oceny osiągnięć skarżącego zgodnie z kryteriami wynikającymi z uchwały Senatu szczegółowo opisała, dlaczego poszczególnym osiągnięciom przypisano określoną liczbę punktów. Suma uzyskanych punktów była jednak niewystarczająca do uzyskania miejsca na liście osób przyjętych do Szkoły Doktorskiej. Sąd wskazał jednocześnie, że celem postępowania rekrutacyjnego jest wskazanie najlepszych kandydatów do kształcenia w szkole doktorskiej poprzez sprawdzenie ich predyspozycji w drodze oceny ich dotychczasowych doświadczeń, osiągnięć naukowych, projektu badawczego, rozmowy kwalifikacyjnej. Ocena taka dokonywana jest w oparciu o posiadaną wiedzę oraz doświadczenie członków komisji. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji i podważenia oceny merytorycznej kandydata dokonanej w postępowaniu konkursowym przez komisję rekrutacyjną. Oznacza to, że sąd administracyjny nie może ingerować w wysokość przyznanej punktacji, która jest wynikiem subiektywnych ocen komisji. Sąd stwierdził, że skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, jakoby proces rekrutacji odbył się nieprawidłowo, a skoro nie uzyskał minimalnej wymaganej liczby punktów to w stosunku do niego prawidłowo Komisja Konkursowa wydała decyzję o odmowie przyjęcia do Szkoły Doktorskiej.
Za nietrafny Sąd uznał zarzut skarżącego dotyczący wadliwości decyzji poprzez podpisanie jej przez osobę nieuprawnioną. Wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 6 pkt 9 i § 10 ust. 7 pkt 3 uchwały Senatu z dnia 30 stycznia 2020 r. decyzję o odmowie przyjęcia kandydata do Szkoły podpisuje przewodniczący komisji rekrutacyjnej. W ocenie Sądu, powyższy przepis stanowi lex specialis w stosunku do art. 107 § 1 k.p.a. i ma zastosowanie do decyzji wydanych w toku postępowania rekrutacyjnego do Szkół Doktorskich, w tym również do decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmowną.
Sąd nie uznał za słuszny również zarzutu bezprawnego przeprowadzenia ze skarżącym ponownej rozmowy kwalifikacyjnej. Zdaniem Sądu, przeprowadzenie takiej rozmowy było konieczne dla pełnego i wszechstronnego ponownego rozpatrzenia sprawy. Wszak Komisja w nowym składzie miała za zadanie ponownie ocenić osiągnięcia, wiedzę oraz predyspozycje skarżącego jako kandydata do Szkoły Doktorskiej. Ocena taka nie byłaby możliwa bez przeprowadzenia rozmowy ze skarżącym.
Podsumowując, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja zapadła z istotnym naruszeniem przepisów procesowych, czy też z naruszeniem norm prawa materialnego. Uznał również, że uwzględnia wytyczne wynikające z wyroku z 7 października 2020 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzucił Sądowi I instancji:
I. naruszenie norm prawa materialnego, tj.:
1. art. 153 p.p.s.a. poprzez jego wadliwe (niewłaściwe) zastosowanie i przyjęcie, że "W niniejszej sprawie opisana powyżej reguła (z art. 153 p.p.s.a.) nie w pełni znajduje zastosowanie, bowiem zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny uległ zmianom", podczas gdy nie doszło do zmiany stanu prawnego lub stanu faktycznego, która uzasadniałaby odstąpienie od związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku z 7 października 2020 r., II SA/Sz 112/20 (str. 12 - ostatni akapit oraz str. 13 - pierwszy akapit), która to ocena oraz wskazania dotyczą wymogów stawianych przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. prawidłowemu uzasadnieniu decyzji w kontekście zarzutów stawianych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz zgromadzonych w tej sprawie dowodów,
2. art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a poprzez bezzasadne oddalenie skargi, pomimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia, i w konsekwencji brak zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w następstwie uznania, że zaskarżona decyzja nie zawiera wad wskazanych w wyroku z 7 października 2020 r., II SA/Sz 112/20, albowiem Komisja Konkursowa zastosowała się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w jego uzasadnieniu, podczas gdy z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że Komisja Konkursowa nie zastosowała się do tych wytycznych,
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z postanowieniami uchwały nr 82/2019 i załączników do niej oraz uchwały nr 13/2020 oraz załączników do niej, a w szczególności w zw. z postanowieniami § 10 ust. 7 pkt 3 załącznika nr 1 do tej uchwały w postaci tzw. Zasad rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...] w roku akademickim 2020/2021 w zw. z art. 200 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85 ze zm.; dalej: p.s.w.) poprzez:
a) bezpodstawne uznanie, że "w dacie ponownego rozpoznawania wniosku skarżącego o przyjęcie do Szkoły Doktorskiej uchwała nr 82/2019 (...) już nie obowiązywała" w związku z czym "nie mogła znaleźć zastosowania w sprawie", choć uchwała i jej załączniki nigdy nie zostały uchylone,
b) bezpodstawne uznanie, że "ponownie rozpatrując sprawę Komisja powinna stosować przepisy prawa obowiązujące w dacie podejmowania decyzji, tj. Uchwałę Senatu ([...]) z dnia 30 stycznia 2020 r.", mimo że uchwała ta odnosi się do zasad rekrutacji w roku akademickim 2020/2021, a wniosek skarżącego dotyczył decyzji w przedmiocie odmowy przyjęcia na pierwszy rok kształcenia w Szkole Doktorskiej w roku akademickim 2019/2020 i skarżący nie brał nigdy udziału w postępowaniu konkursowym do Szkoły Doktorskiej w roku akademickim 2020/2021,
c) bezpodstawne uznanie, że przewodniczący Komisji Konkursowej był osobą uprawnioną do podpisania zaskarżonej decyzji, podczas gdy zgodnie z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. zaskarżona decyzja powinna być podpisana przez wszystkich członków organu kolegialnego jakim jest Komisja Konkursowa, albowiem w treści tzw. Zasad Rekrutacji stanowiących załącznik nr 1 do uchwały nr 82/2019 brak jest jakiegokolwiek upoważnienia dla Przewodniczącego Komisji Konkursowej do podpisywania decyzji o odmowie przyjęcia do Szkoły Doktorskiej,
d) bezzasadne oddalenie skargi, pomimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia i w konsekwencji brak zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.,
II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, tj.:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przez Sąd I instancji wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku:
a) w jakim zakresie, zdaniem tego Sądu, znajdują zastosowanie, a w jakim nie, wytyczne i ocena prawa zawarta w uzasadnieniu wyroku z 7 października 2020 r., II SA/Sz 112/20 (str. 12 - ostatni akapit oraz str. 13 - pierwszy akapit),
b) podstawy prawnej poglądu, że "w dacie ponownego rozpoznawania wniosku skarżącego o przyjęcie do Szkoły Doktorskiej uchwała nr 82/2019 (...) już nie obowiązywała" w związku z czym "nie mogła znaleźć zastosowania w sprawie", choć uchwała ta nigdy nie została uchylona, a "ponownie rozpatrując sprawę Komisja powinna stosować przepisy prawa obowiązujące w dacie podejmowania decyzji, tj. Uchwałę Senatu z dnia 30 stycznia 2020 r.", mimo że uchwała ta odnosiła się do rekrutacji w roku akademickim 2020/2021,
c) podstawy prawnej poglądu, że nie zasługuje na uwzględnienie "podniesiony przez skarżącego zarzut, iż Komisja Rekrutacyjna bezprawnie przeprowadziła ze skarżącym ponowną rozmowę kwalifikacyjną",
d) podstawy prawnej poglądu, że przeprowadzenie ze skarżącym ponownej rozmowy kwalifikacyjnej "było konieczne dla pełnego i wszechstronnego ponownego rozpatrzenia sprawy", podczas gdy z zapisów punktu 4 tzw. Kryteriów kwalifikacji obowiązujących kandydatów do Szkoły Doktorskiej w roku akademickim 2019/2020 jednoznacznie wynika, że rozmowa kwalifikacyjna ze skarżącym dotyczyć miała wyłącznie planowanej przez niego pracy doktorskiej i sporządzonego przez niego projektu badawczego, a nie innych okoliczności bezpodstawnie wskazywanych przez Sąd I instancji,
2. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 200 ust. 5 p.s.w.
ewentualnie naruszenie:
3. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 200 ust. 5 p.s.w.
poprzez brak skontrolowania przez Sąd I instancji z urzędu, czy zaskarżona decyzja wydana została przez osoby wyłączone od udziału w postępowaniu oraz w związku z tym bezzasadne oddalenie skargi, pomimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia i w konsekwencji brak zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w sytuacji, gdy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i wydaniu zaskarżonej decyzji brało udział trzech członków Komisji Konkursowej powołanej w roku akademickim 2020/2021, tj. dr hab. J.K., prof. dr hab. M.C. oraz dr hab. A.B., którzy z mocy ustawy (art. 27 § 1 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.) byli wyłączeni od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jako członkowie Komisji Konkursowej powołanej przez Rektora [...] w roku akademickim 2019/2020 lub ewentualnie co do których istniały okoliczności uzasadniające wątpliwości co do ich bezstronności w niniejszej sprawie, albowiem jako członkowie Komisji Konkursowej powołanej przez Rektora w roku akademickim 2019/2020 przeprowadzili wcześniej rekrutację skarżącego do Szkoły Doktorskiej oraz brali udział w wydaniu pierwszej zaskarżonej przez niego decyzji Komisji Konkursowej,
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 200 ust. 5 p.s.w.
oraz
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 136 § 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 200 ust. 5 p.s.w. poprzez:
a) bezpodstawne utożsamianie przez organ oraz Sąd faktu przeprowadzenia ze skarżącym ponownej rozmowy kwalifikacyjnej z przeprowadzeniem przez organ w ramach ponownego rozpoznania sprawy dodatkowego postępowania, o którym mowa w przepisie art. 136 § 1 k.p.a., czy też postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 136 § 2 i 3 k.p.a., podczas gdy brak jest podstaw prawnych do utożsamiania tych pojęć,
b) bezpodstawne dopuszczenie przez organ oraz Sąd możliwości przeprowadzenia ponownej rozmowy kwalifikacyjnej, pomimo że rozmowa ta nie miała charakteru dodatkowego, uzupełniającego ani też postępowania wyjaśniającego w stosunku rozmowy kwalifikacyjnej pierwotnie przeprowadzonej ze skarżącym, lecz stanowiła faktycznie przeprowadzenie całkowicie nowej rozmowy kwalifikacyjnej, odrębnej w swej treści i przedmiocie od poprzedniej, a ponadto brak było stosownego wniosku skarżącego o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego,
c) bezzasadne oddalenie skargi, pomimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia i w konsekwencji brak zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.,
6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 200 ust. 5 p.s.w. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, pomimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia i w konsekwencji brak zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w sytuacji rażącego naruszenia przez organ zasady zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz zasady informowania stron poprzez brak jakiegokolwiek uprzedzenia skarżącego o zamiarze przeprowadzenia z nim nowej rozmowy kwalifikacyjnej i w konsekwencji uniemożliwienie mu przygotowania się do tej rozmowy,
7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z w zw. z art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. w zw. z art. 200 ust. 5 p.s.w. poprzez bezzasadne oddalenie skargi pomimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia i w konsekwencji brak zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w następstwie nieuwzględnienia faktu zaniechania przez organ zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz braku ustalenia przez organ wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji i w konsekwencji poprzez brak dokonania przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzenia i prawidłowej oceny niezbędnych do wydania decyzji dowodów, a następnie poprzez brak wskazania w zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w zakresie oceny spełnienia przez skarżącego tzw. kryteriów kwalifikacji oraz liczby przyznanych mu przez organ z tego tytułu punktów
W oparciu o przytoczone podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od Komisji Konkursowej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, albo na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami wniesionej skargi kasacyjnej. Powyższe oznacza, że sąd nie jest upoważniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, sąd uprawniony jest jedynie do oceny zaskarżonego orzeczenia w granicach przedstawionych w skardze kasacyjnej.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została wywiedziona na obu podstawach kasacyjnych tj. określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.
W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113). Uchybienia przepisom postępowania mogą być skutecznie podnoszone, jeśli jednocześnie strona skarżąca kasacyjnie wykaże, że mogły mieć one istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Przedstawioną regułę w niniejszej sprawie należało jeszcze uszczegółowić poprzez rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutu najdalej idącego tj. dotyczącego tego, że członkami komisji konkursowej wydającymi zaskarżoną do Sądu I instancji decyzję, na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, były trzy osoby, które wydały decyzję z dnia 1 października 2019 r.
Przepis art. 200 ust. 5 p.s.w. stanowi że odmowa przyjęcia do szkoły doktorskiej następuje w drodze decyzji administracyjnej, od której przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Komisja Konkursowa [...] składająca się z pięciu członków decyzją z 1 października 2019 r. odmówiła przyjęcia skarżącego kasacyjnie na pierwszy rok kształcenia w Szkole Doktorskiej. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nie został uwzględniony, ostatecznie w wyniku wydania przez Komisję Konkursową decyzji z 21 grudnia 2020 r. W składzie Komisji rozpoznającej powyższy wniosek były trzy osoby, które wydawały również decyzję z 1 października 2019 r. odmawiającą przyjęcia skarżącego kasacyjnie na pierwszy rok kształcenia w Szkole Doktorskiej.
Stosownie do art. 27 § 1 k.p.a., członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1. O wyłączeniu tego członka w przypadkach określonych w art. 24 § 3 k.p.a. postanawia przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia na wniosek strony, członka organu kolegialnego albo z urzędu. W myśl art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Dla wyłączenia członka organu kolegialnego od udziału w sprawie decydujący jest więc fakt, że osoba ta brała udział w wydaniu nie jakiejkolwiek decyzji, lecz decyzji zaskarżonej, tj. od której ma być rozpatrzone odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wyłącza od orzekania w sprawie polegającej na kontroli decyzji administracyjnej osobę, która w przeszłości wydała tę zaskarżoną pozostającą w obrocie prawnym decyzję, będącą obecnie przedmiotem kontroli. Zatem przepis ten przesłankę wyłączenia pracownika organu wiąże bezpośrednio z wniesieniem środka zaskarżenia, co oznacza, że osoba wydająca decyzję w pierwszej instancji nie może rozpoznać środka zaskarżenia od decyzji, w której wydaniu brała udział. Powyższa reguła nie odnosi się do sytuacji ponownego rozpatrzenia sprawy przez pracowników organu, których wcześniejsze rozstrzygnięcie zostało uchylone na skutek kontroli sądowej bądź na skutek rozpatrzenia środka odwoławczego (wyroki NSA z 7 listopada 2019 r., sygn. I OSK 570/18, z 28 października 2019, sygn. II OSK 1157/19, z 11 kwietnia 2019 r., sygn. II OSK 1346/17, wyrok WSA w Gliwicach z 6 listopada 2019 r., II SA/Gl 906/19 – dostępne w CBOSA).
W świetle powyższych rozważań nie może budzić wątpliwości, że trzech z pięciu członków Komisji nie powinno uczestniczyć w rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, gdyż uczestniczyli oni w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Poglądu tego nie może podważyć fakt, że Komisja Konkursowa jest organem [...]. Należy przypomnieć, że stosownie do art. 70 ust. 5 Konstytucji szkoły wyższe mają zapewnioną autonomię na zasadach określonych w ustawie, zatem przede wszystkim na zasadach określonych Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce. Autonomia szkół wyższych wynika ze specyfiki ich funkcjonowania i zasad działania. Z pewnością jednym z wyrazów autonomii szkół wyższych jest prawo do ustalania zasad i kryteriów przyjęcia na studia doktoranckie.
Nie kwestionując konstytucyjnej zasady autonomii szkół wyższych należy zauważyć, że w poprzednio obowiązującej ustawie z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym istniała zasada odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w indywidualnych sprawach studenckich (art. 207 ust. 1). Jednak obecnie obowiązująca ustawa nie przewiduje odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., a zatem w sprawach załatwianych w drodze decyzji administracyjnych przepisy k.p.a. powinny by stosowane wprost, do całego postępowania przed organami uczelni, choć oczywiście przy uwzględnieniu specyfiki działania uczelni wyższej, której główną misją jest działalność edukacyjna ( zob. wyroki NSA z 7 kwietnia 2022 r. w sprawie III OSK 4974/21 i z 11 stycznia 2023 r. dostępne w CBOSA ).
Dlatego też do decyzji o odmowie przyjęcia na studia doktoranckie będącej indywidualnym aktem administracyjnym należy stosować przepisy k.p.a. Stosowanie k.p.a. w sprawach odmowy przyjęcia na studia doktoranckie polega na zachowaniu przez organ procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Wobec tego przepisy art. 27 § 1 i art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. powinny być stosowane wprost.
Nie można zaakceptować poglądu przedstawionego w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że stosowanie wobec członków Komisji Konkursowej przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. mogłoby doprowadzić ten organ do pozbawienia możliwości działania. Rozwiązanie tego "problemu" jest proste, należy powoływać większą liczbę osób w skład Komisji, umożliwi to rozpoznawanie wniosków o ponowne rozpoznanie sprawy przez inne osoby niż te, które wydały decyzję o odmowie przyjęcia na studia doktoranckie.
Powoływany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GSK 2194/13 dotyczy sytuacji zupełnie odmiennej, bo wyłączenia członka zarządu województwa, pełniącego funkcję instytucji zarządzającej w rozumieniu ustawy o finansach publicznych. Szeroko w tym przedmiocie wypowiedział Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale, w składzie siedmiu sędziów 5 grudnia 2016 r. w sprawie II GPS 2/16.
W rezultacie Sąd I instancji niezasadnie oddalił skargę, w sytuacji gdy uchybienia w składzie komisji powinny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Wydaje się, że okoliczność rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, przez trzy osoby, które wcześniej wydały decyzję po prostu umknęła uwadze Sądu I instancji. Jednak uwzględnienie powyższego zarzutu czyni niemożliwym obecnie odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, dlatego z mocy art. 188 p.p.s.a. ją uwzględnił i uchylił zaskarżony wyrok, a uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Komisji Konkursowej.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 in fine p.p.s.a.