III OSK 769/23

III OSK 769/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Sygn. powiązane
II SA/Wa 3668/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-27
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3668/21 w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 24 sierpnia 2021 r. nr ZSPU.440.1182.2019.WP.NB. 136621, 136625, 138365 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3668/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. K. (dalej: "skarżąca") na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "organ") z dnia 24 sierpnia 2021 r. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Pismem z 30 sierpnia 2019 r. na podstawie art. 17 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE ogólne rozporządzenie o ochronie danych (dalej: "rozporządzenie" lub "RODO"): skarżąca wniosła do Urzędu Ochrony Danych Osobowych o zobowiązanie kierownictwa Związku [...] (dalej: Związek), do zwrotu wszelkich dokumentów przetwarzanych bez koniecznej pisemnej i jakiejkolwiek zgody skarżącej, będących w posiadaniu Związku, co oznaczałoby usunięcie jej danych osobowych z zasobów Biura Oddziału [...] w P. i na podstawie art. 38 Dyrektywy 95/46/WE - o przeprowadzenie kontroli w sprawie ochrony danych osobowych przez organ, w celu ustalenia zgodności ich przetwarzania wg rozporządzenia, oraz o usunięcie danych osobowych Skarżącej na podstawie rozporządzenia w związku z przetwarzaniem danych osobowych z zasobów Związku.
Skarżąca powołała się na art. 17 ust 1 rozporządzenia, stanowiący, że osoba, której dane dotyczą ma prawo żądać ich niezwłocznego usunięcia i to bez zbędnej zwłoki. Skarżąca podniosła, iż od skierowanego wezwania z dnia 8 stycznia 2018 r. upłynęło 1,5 roku, a Komitet do dnia sporządzenia pisma nie udzielił odpowiedzi na jej wezwanie.
Organ po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie ww. skargi, na nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych skarżącej przez Związek, polegające na niespełnieniu żądania usunięcia jej danych osobowych oraz zwrotu wszelkich dokumentów będących w posiadaniu Związku, na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781) w zw. z art. 6 ust. 1 lit. f oraz art. 9 ust. 2 lit. d rozporządzenia wydał w dniu 24 sierpnia 2021 r. decyzję odmawiającą uwzględnienia wniosku.
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ podniósł, że dane osobowe Skarżącej są przetwarzane w celu realizacji celów statutowych Związku, a także do ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f oraz art. 9 ust. 2 lit. d i f rozporządzenia.
Ponadto, Związek przetwarza obecnie dane osobowe skarżącej
w ograniczonym zakresie, tj. podstawowe dane osobowe identyfikujące skarżącą, dane o jej statusie członkowskim, podstawowe dane kontaktowe oraz dane dotyczące okresu pełnienia funkcji pioniera stałego, ukończonego szkolenia oraz informacje
o toczącym się w przeszłości postępowaniu przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych, które prowadzone było na skutek skargi, złożonej przez skarżącą na Związek. Związek posiada również informację o postępowaniu cywilnym wszczętym przez skarżącą w przeszłości wobec jednego ze starszych zboru [...], w którym to postępowaniu wezwała na świadka członka Komitetu Oddziału Związku oraz o próbach wszczęcia przez skarżącą postępowań karnych wobec kilku starszych zboru. Związek przechowuje te ograniczone dane dotyczące przynależności do zboru, aby zapobiegać powtórnym chrztom, które nie są zgodne
z podstawowymi wierzeniami religijnymi [...] oraz na wypadek, gdyby
w przyszłości skarżąca zwróciła się z prośbą o przywrócenie statusu członka Związku. Przechowywanie wskazanych wyżej zapisów dotyczących historycznego statusu jako głosiciela oraz biblijnej podstawy ustania przynależności do zboru jest niezbędne do realizacji uzasadnionych celów religijnych Związku (wyjaśnienia Związku z dnia 7 lutego 2020 r.). Podkreślono, że Związek nie stosuje szczegółowych zasad ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych w rozumieniu art. 91 ust. 1 rozporządzenia. Nie został powołany odrębny organ, o którym mowa w art. 91 ust. 2 rozporządzenia.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z poczynionymi ustaleniami skarżąca wystąpiła ze Związku, a zatem posiada status byłego członka Związku.
W świetle przedstawionych okoliczności sprawy i powołanych przepisów prawa organ stwierdził, że przetwarzanie przez Związek danych osobowych skarżącej jako byłego członka Związku znajduje oparcie w art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia - w zakresie tzw. danych zwykłych oraz art. 9 ust. 2 lit. d) rozporządzenia - w zakresie danych szczególnych kategorii. W związku z żądaniem skarżącej zwrotu wszelkich dokumentów będących w posiadaniu Związku, organ podkreślił, że żaden przepis rozporządzenia ani u.o.d.o. 2018 r. nie uprawnia Prezesa UODO do wydania nakazów udostępnienia dokumentów, czy kopii dokumentów. Dlatego Prezes UODO nie może zadośćuczynić ww. żądaniu skarżącej i nakazać zwrotu dokumentów będących w posiadaniu Związku.
Organ odniósł się również do wniosku skarżącej o przeprowadzenie kontroli procesów przetwarzania danych osobowych przez Związek i wskazał, że z treści
art. 78 ust. 1 u.o.d.o. wynika, iż Prezes UODO przeprowadza kontrolę przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych. Wszczęcie postępowania kontrolnego należy do kompetencji Prezesa UODO i nie jest realizowane na żądanie strony w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym jej wnioskiem.
W dniu 16 września 2021 r. skarżąca zaskarżyła decyzję PUODO z 24 sierpnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosła o kontrolę, czy nie doszło w tej sprawie do bezczynności, przewlekłego prowadzenia sprawy, nieważności decyzji, oraz rażącego naruszenia prawa.
Pismem z dnia 8 października 2021 r. skarżąca wniosła do WSA kolejną skargę na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 24 sierpnia 2021 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z uwagi na niezasadność zawartych w niej zarzutów.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę. Sąd podzielił pogląd organu, iż przetwarzanie przez Związek danych osobowych skarżącej, jako byłego członka Związku znajduje oparcie w zakresie tzw. danych zwykłych w art. 6 ust. 1 lit f RODO, a w zakresie danych szczególnych kategorii w art. 9 ust. 2 lit. d) RODO, oraz stwierdził, że postępowanie administracyjne nie wykazało, aby dane osobowe skarżącej były przechowywane bez zachowania odpowiednich zabezpieczeń.
Odnosząc się do kwestii zawartego w skardze do PUODO wniosku o wydanie przez organ Związkowi nakazu udostępnienia skarżącej dokumentów, czy kopii dokumentów, Sąd stwierdził, iż stanowisko organu jest w tym zakresie zgodne z obowiązującym prawem, albowiem żaden z przepisów rozporządzenia ani ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 r. nie uprawnia Prezesa UODO do wydawania nakazów udostępniania dokumentów lub kopii dokumentów.
Powyższy wyrok zaskarżono w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, to jest art. 9 rozporządzenia poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że w ustalonych okolicznościach faktycznych znajduje zastosowanie norma prawna przyjęta za podstawę rozstrzygnięcia podczas, gdy okoliczności faktyczne sprawy tej hipotezie nie odpowiadają, a więc nie są adekwatne do wyznaczonego nią generalno-abstrakcyjnego wzorca układu faktycznego, który aktywuje stosowanie tej normy.
W oparciu o powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości; zasądzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także oświadczyła o zrzeczeniu się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183
§ 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyznaczającym granice kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na podmiocie wnoszącym skargę kasacyjną spoczywa obowiązek wyznaczenia jej granic poprzez prawidłowe sformułowanie podstaw zaskarżenia – zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie sądu pierwszej instancji przez pryzmat podniesionych w niej naruszeń prawa. Możliwość przeprowadzenia tej kontroli uzależniona jest od identyfikowalności tych naruszeń. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę orzeczenia Sądu pierwszej instancji, jeżeli w skardze kasacyjnej powołano konkretne przepisy prawa, które w ocenie wnoszącego ten środek zaskarżenia zostały naruszone.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie już wyrażano ocenę co do wadliwości konstrukcyjnej zarzutu, eksponującego naruszenie przepisu prawa, poprzez odwołanie się do jednostki redakcyjnej aktu prawnego - artykułu (art.), który dzieli się na kolejne, podrzędne wypowiedzi normatywne, stanowiące samodzielne dyrektywy postępowania. Wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony, gdy wskazuje ona jako naruszony konkretny przepis,
z podaniem numeru konkretnej jednostki redakcyjnej. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia - vide: wyroki NSA z 29 stycznia 2008 r., sygn.
I OSK 2034/06 i z 10 maja 2011 r., sygn. II OSK 2520/10.
We wniesionej skardze kasacyjnej podniesiono wyłącznie jeden zarzut: wadliwego zastosowania art. 9 RODO. Artykuł 9 RODO dzieli się na cztery ustępy,
a ustęp 2 dzieli się na litery, od "a" do "j". Każda z wyodrębnionych jednostek redakcyjnych stanowi substrat samodzielnej dyrektywy postępowania – normy prawnej. Nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego poszukiwanie intencji skarżącej kasacyjnie i identyfikowanie właściwej podstawy normatywnej zarzutu kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że art. 9 RODO nie mógł mieć zastosowania w sprawie, albowiem skarżąca nie wyraziła zgody na przetwarzanie jej danych osobowych przez Związek. Skarżąca kasacyjnie nie zauważa, że WSA jako podstawę przetwarzania jej danych osobowych wskazał: w zakresie tzw. danych zwykłych w art. 6 ust. 1 lit f RODO, a w zakresie danych szczególnych kategorii
w art. 9 ust. 2 lit. d) RODO. Przetwarzanie danych osobowych na tych podstawach nie wymaga zgody osoby, której te dane dotyczą.
Skarżąca kasacyjnie wytyka, że do realizacji celu Związku, czy wykorzystania w ramach ewentualnych procesów sądowych nie jest konieczne przetwarzanie jej danych osobowych w zakresie: danych kontaktowych, danych dotyczących okresu pełnienia funkcji pioniera stałego, ukończonego szkolenia oraz informacji o toczącym się w przeszłości postępowaniu przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych, które prowadzone było na skutek skargi, złożonej przez skarżącą na Związek. W ocenie skarżącej przedmiotowe dane nie mają żadnego znaczenia dla realizacji celów Związku, czy zabezpieczenia ewentualnych postępowań sądowych.
Trzeba zauważyć, że przetwarzanie danych osobowych skarżącej przez Związek na potrzeby ewentualnych postępowań sądowych należy rozważać w ramach stosowania art. 6 ust. 1 lit f RODO – zob. wyrok NSA z 20 lutego 2024 r., III OSK 2700/22. Zarzutu naruszenia tego przepisu w skardze kasacyjnej nie podniesiono, co pozbawia Naczelny Sąd Administracyjny możliwości przeprowadzenia kontroli wyroku WSA w tym zakresie.
Nie można również odnieść się do zarzutu zasadności przetwarzania danych osobowych skarżącej w kontekście celu Związku, albowiem skarżąca nie podaje na czym polegała wadliwość ustaleń i ocen sformułowanych w tym zakresie przez WSA. Skarżąca nie podaje również, jak w jej ocenie trzeba rozumieć użyte w art. 9 ust. 2 lit. d RODO sformułowanie "w związku z jego celami". Niezależnie od powyższego kwestia ta mogłaby być rozważana w ramach zarzutu błędnej wykładni art. 9 ust. 2 lit. d RODO, którego jednak w skardze kasacyjnej nie podniesiono.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.