III OSK 765/25

III OSK 765/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1971/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-01-08
III OZ 575/24 - Postanowienie NSA z 2024-12-18
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Odmówiono zawieszenia postępowania
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku "A." S.A. z siedzibą w W. o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej "A." S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1971/24 w sprawie ze skargi "A." S.A. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 10 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadów postanawia: odmówić zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skargi "A." S.A. z siedzibą w W. (dalej: spółka) na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 10 czerwca 2024 r. w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka. W treści skargi kasacyjnej spółka zawarła m.in. wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania pytania prejudycjalnego przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-521/21.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść powyższego przepisu wskazuje więc na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Posłużenie się w tym przepisie sformułowaniem "sąd może" świadczy o tym, że decyzja w tym przedmiocie została pozostawiona uznaniu sądu. Obowiązkiem sądu jest zatem zbadanie, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w cytowanym przepisie oraz czy wstrzymanie biegu sprawy z uwagi na te okoliczności jest celowe. Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej.
Sprawa zawisła przed TSUE i prowadzona pod sygn. akt C-521/21 jest skutkiem pytania prawnego Sądu Rejonowego Stare Miasto zadanego postanowieniem z 23 lipca 2021 r. w sprawie X GC Upr. 5837/19:
1. Czy art. 2 i 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej ("TUE") oraz art. 6 ust. 1-3 TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych ("KPP") należy rozumieć w ten sposób, że nie jest sądem ustanowionym na podstawie ustawy w rozumieniu prawa Unii sąd, w którego składzie zasiada osoba powołana na stanowisko sędziego w tym sądzie w procedurze, w której:
a) wyboru osoby wskazanej do nominacji sędziowskiej Prezydentowi RP dokonała obecna Krajowa Rada Sądownictwa, wybrana sprzecznie z polskimi przepisami konstytucyjnymi i ustawowymi, która nie jest organem niezależnym i nie zasiadają w niej przedstawiciele środowiska sędziowskiego powołani w jej skład niezależnie od władzy wykonawczej i ustawodawczej, a tym samym nie doszło do skutecznego złożenia wniosku o powołanie na urząd sędziego przewidzianego w prawie krajowym;
b) uczestnikom konkursu nominacyjnego nie przysługiwało odwołanie do sądu w rozumieniu art. 2 i 19 ust. 1 TUE oraz art. 6 ust. 1-3 TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych;
2. Czy art. 2 i art. 19 ust. 1 TUE w związku z art. 47 KPP należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji, gdy w składzie sądu zasiada osoba powołana w warunkach opisanych w punkcie 1:
a) stoją one na przeszkodzie stosowaniu przepisów prawa krajowego, które badanie zgodności z prawem powołania takiej osoby na urząd sędziego przekazują do wyłącznej właściwości izby Sądu Najwyższego, składającej się wyłącznie z osób powołanych na urząd sędziego w warunkach opisanych w punkcie 1, i które zarazem nakazują pozostawienie bez rozpoznania zarzutów dotyczących powołania na urząd sędziego, przy uwzględnieniu kontekstu instytucjonalnego oraz systemowego;
b) wymagają one, w celu zapewnienia skuteczności prawa europejskiego, takiej wykładni przepisów prawa krajowego, która umożliwi sądowi, również z urzędu, wyłączenie takiej osoby od rozpoznania sprawy na podstawie - stosowanych przez analogię - przepisów o wyłączeniu sędziego, który jest niezdolny do orzekania [iudex inhabilis];
c) wymagają one, aby sąd krajowy w celu zastosowania prawa unijnego i osiągnięcia effet utile pominął wyrok krajowego trybunału konstytucyjnego, o ile wyrok ten uznaje za niezgodne z prawem krajowym rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego, które nie spełniało wymogów Unii Europejskiej dotyczących niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 TUE w związku z art. 47 KPP;
d) wymagają one, aby sąd krajowy w celu zastosowania prawa unijnego i osiągnięcia effet utile pominął wyrok krajowego trybunału konstytucyjnego, jeśli stoi on na przeszkodzie wykonaniu postanowienia Trybunału Sprawiedliwości UE w przedmiocie środków tymczasowych, które to postanowienie nakazuje zawieszenie stosowania przepisów krajowych uniemożliwiających badanie przez sądy krajowe spełnienia wymogów Unii Europejskiej dotyczących niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych.
We wniosku spółka wskazuje, że biorąca udział w wydaniu zaskarżonego wyroku sędzia Aleksandra Westra otrzymała nominację Prezydenta RP 29 września 2022 r. (na podstawie uchwały KRS z 11 grudnia 2020 r.). Z kolei asesor WSA Katarzyna Tomiło-Nawrocka została powołana przez Prezydenta RP do pełnienia urzędu na stanowisku asesora sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie 17 października 2023 r. (na podstawie uchwały KRS z 6 lipca 2023 r.). Nie kwestionując zatem formalnych podstaw do zawieszenia postępowania w tej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający wniosek o zawieszenie postępowania nie stwierdził, żeby zawieszenie postępowania kasacyjnego było uzasadnione zarówno z punktu widzenia celowości, jak i ekonomiki procesowej. Przede wszystkim nie sposób określić, w jakim terminie sprawa C-521/21 zostanie rozstrzygnięta przed TSUE. Dodatkowo przedmiotowa sprawa dotyczy zagospodarowania odpadów, co wymaga uwzględnienia w toku oceny przesłanek zawieszenia postępowania również zasady ogólnej gospodarki odpadami z art. 16 z ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm. - dalej: ustawa o odpadach), która nakazuje prowadzić gospodarkę odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi. Sąd dokonuje oceny przesłanek zawieszenia postępowania w granicach swoich dyskrecjonalnych uprawnień, co oznacza konieczność wyważenia różnych wartości, w tym ratio legis przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę wydania zaskarżonego do Sądu I instancji aktu administracyjnego. Należy przy tym zauważyć, że spółka w tym postępowaniu korzysta z ochrony tymczasowej, ponieważ postanowieniem z 18 grudnia 2024 r. III OZ 575/24 Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem celowe zawieszanie postępowania (co w konsekwencji prowadzi do jego przedłużenia), mając na uwadze, że w toku postępowania interesy spółki są chronione, a z drugiej strony sprawne zakończenie postępowania sądowego może mieć istotne znaczenia z punktu widzenia gospodarowania odpadami i wynikającej z tego ochrony życia i zdrowia ludzi oraz środowiska.
Ponadto, rozstrzygnięcie tej sprawy bez zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przez TSUE, nie pozbawi strony ochrony prawnej, ponieważ zgodnie z art. 272 § 2a zdanie pierwsze p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie TSUE, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Jedynie ubocznie zauważyć należy, że postępowanie przed TSUE w sprawie C-521/21 zostało wszczęte 23 sierpnia 2021 r., natomiast zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w tej sprawie został wydany 8 stycznia 2025 r. Zarówno o terminie, jak i o składzie orzekającym, spółka została zawiadomiona zarządzeniem z 19 listopada 2024 r., a zawiadomienie to zostało doręczone spółce 25 listopada 2024 r. Pomimo tego spółka nie kwestionowała składu orzekającego w tej sprawie, w szczególności przez złożenie wniosku w trybie art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm., dalej: p.u.s.a.).
Na obecnym etapie postępowania sądowego brak jest zatem podstaw do zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Z tych względów i na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 131 i art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.