III OSK 7622/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-14
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejtajemnica przedsiębiorcytajemnica radcowskaKRPIIBumowa z radcą prawnymNSApostępowanie administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA oddalił skargę kasacyjną Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, uznając, że organ nie wykazał w sposób należyty, iż umowa z radcą prawnym stanowi tajemnicę przedsiębiorcy.

Sprawa dotyczyła odmowy udostępnienia informacji publicznej w postaci umowy z radcą prawnym, którą Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa (KRPIIB) uznała za objętą tajemnicą przedsiębiorcy. Sąd I instancji uchylił uchwałę o odmowie, uznając uzasadnienie organu za niewystarczające. NSA oddalił skargę kasacyjną KRPIIB, podzielając stanowisko WSA, że organ nie wykazał istnienia tajemnicy przedsiębiorcy w sposób przekonujący, a powołanie się na tajemnicę radcowską było nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa (KRPIIB) odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci umowy z kancelarią radcy prawnego, uznając, że organ nie wykazał w sposób należyty, iż żądana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorcy. KRPIIB wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.) oraz przepisów o tajemnicy radcowskiej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że dla skutecznego ograniczenia dostępu do informacji publicznej z powodu tajemnicy przedsiębiorcy, organ musi wykazać istnienie tej tajemnicy, zarówno pod względem materialnym, jak i formalnym, a nie tylko lakonicznie się na nią powołać. NSA uznał, że KRPIIB nie sprostała temu obowiązkowi, a jej uzasadnienie było zbyt ogólnikowe. Sąd odrzucił również argumentację dotyczącą tajemnicy radcowskiej, wskazując, że obowiązek jej zachowania spoczywa na radcy prawnym, a ujawnienie umowy z nim nie narusza tej tajemnicy ani nie naraża go na odpowiedzialność dyscyplinarną, zwłaszcza gdy umowa dotyczy obsługi prawnej, a nie konkretnych porad w sprawach mocodawcy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli organ nie wykaże w sposób należyty i przekonujący istnienia tajemnicy przedsiębiorcy, zarówno pod względem materialnym, jak i formalnym.

Uzasadnienie

Organ musi wykazać, że informacja ma wartość gospodarczą i że podjęto kroki w celu zachowania jej poufności. Samo powołanie się na tajemnicę lub brak zgody radcy prawnego nie jest wystarczające.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.d.i.p. art. 5 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Tajemnica przedsiębiorcy może stanowić podstawę odmowy udostępnienia informacji publicznej, ale wymaga wykazania jej istnienia (wartość gospodarcza i podjęcie kroków w celu zachowania poufności).

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Organ odmawia udostępnienia informacji publicznej w drodze decyzji.

Pomocnicze

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji musi zawierać wskazanie podstawy faktycznej i prawnej.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania - organ powinien uzasadniać swoje rozstrzygnięcia w sposób jasny i zrozumiały.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi, gdy brak podstaw do jej uwzględnienia.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji lub postanowienia, gdy naruszono prawo materialne lub przepisy postępowania.

u.r.p. art. 4

Ustawa o radcach prawnych

Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej przez radcę prawnego.

u.r.p. art. 3 § 3

Ustawa o radcach prawnych

Zakres tajemnicy radcowskiej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie wykazał w sposób należyty istnienia tajemnicy przedsiębiorcy. Uzasadnienie odmowy udostępnienia informacji było lakoniczne i nie spełniało wymogów k.p.a. Tajemnica radcowska nie stanowi podstawy do odmowy udostępnienia umowy o obsługę prawną.

Odrzucone argumenty

Umowa z radcą prawnym stanowi tajemnicę przedsiębiorcy. Brak zgody radcy prawnego na ujawnienie umowy jest wystarczającą przesłanką do odmowy. Ujawnienie umowy narazi radcę prawnego na odpowiedzialność dyscyplinarną.

Godne uwagi sformułowania

nie wystarczy samo powołanie się na taką tajemnicę. Niezbędne jest wykazanie jej istnienia zdawkowe sformułowania zawarte w decyzji nie stanowią o prawidłowym skonstruowaniu uzasadnienia obowiązek zachowania tajemnicy radcowskiej spoczywa na radcach prawnych a nie na ich klientach (mocodawcach) umowa zawarta z publicznym podmiotem na wykonywanie kompleksowej obsługi prawnej nie należy do dokumentów, które zawierają treści związane z informacjami, o których radca prawny dowiedział się prowadząc konkretne sprawy organu

Skład orzekający

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Jakimowicz

sędzia

Mariusz Kotulski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących dostępu do informacji publicznej, w szczególności przesłanek odmowy udostępnienia informacji ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy oraz stosowania przepisów o tajemnicy radcowskiej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odmowy udostępnienia umowy z radcą prawnym, ale jego zasady dotyczące uzasadniania decyzji i wykazywania przesłanek odmowy mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście tajemnicy przedsiębiorcy i tajemnicy radcowskiej, co jest istotne dla wielu podmiotów. Wyjaśnia, kiedy organ musi wykazać istnienie tajemnicy, a nie tylko się na nią powołać.

Czy umowa z prawnikiem to tajemnica? NSA wyjaśnia, kiedy organ musi udowodnić, że informacja jest chroniona.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 7622/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Wojciech Jakimowicz
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2393/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-08-20
Skarżony organ
Rada Izby Inżynierów Budownictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1429
art. 5 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Dominika Daśko po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2393/20 w sprawie ze skargi M. P. na uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia 21 października 2020 r. nr 12/PIIB/20 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2393/20 wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. P. na uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z 21 października 2020 r. nr 12/PIIB/20 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200 i art. 209 oraz art. 223 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej "p.p.s.a." uchylił zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z 30 września 2020 r. nr 11/20 (pkt 1), zasądził od Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa na rzecz M. P. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2) oraz nakazał ściągnąć od M. P. na rzecz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 200 zł tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego (pkt 3).
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z 23 września 2020 r. skarżący zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej w zakresie aktualnie obowiązującej umowy pomiędzy Polską Izbą Inżynierów Budownictwa a Kancelarią Radcy Prawnego K. Z.. Zaskarżoną uchwałą Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, dalej zwana "KRPIIB" lub "podmiot zobowiązany") utrzymała w mocy uchwałę o odmowie udostępnienia żądanej informacji na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1429, zwana dalej: "u.d.i.p."). W ocenie podmiotu zobowiązanego informacja ta podlega ochronie jako zawierająca tajemnicę przedsiębiorcy, a ponadto jest objęta ochroną jako tajemnica radcowska, której ujawnienie może narazić przedsiębiorcę nie tylko na szkodę związaną z nieuczciwą konkurencją, ale także odpowiedzialność dyscyplinarną.
Uwzględniając skargę Sąd I instancji uznał, że KRPIIB jako organ samorządu zawodowego jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Podmiot ten wydając decyzję odmowną winien był uzasadnić przyjęcie stanowiska, że żądane przez skarżącego informacje stanowiły tajemnicę przedsiębiorcy, która przemawiała za brakiem możliwości udostępnienia żądanych informacji. Odwołując się do przesłanek "tajemnicy przedsiębiorcy" z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Sąd zauważył, że tajemnicę przedsiębiorcy stanowią informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób. Nie muszą jednak być wyłącznie wartością gospodarczą, lecz może to być szerzej rozumiana wartość, określona w każdej wymiernej postaci. Do skutecznego ograniczenia dostępu do informacji publicznej, z uwagi na ww. tajemnicę, nie wystarczy samo powołanie się na taką tajemnicę. Niezbędne jest wykazanie jej istnienia, czyli uzasadnienie i wykazanie zasadności objęcia żądanych informacji statusem tajemnicy przedsiębiorcy. Podmiot zobowiązany nie skonstruował decyzji w taki sposób, aby wykazać istnienie objęcia żądanych informacji tajemnicą przedsiębiorcy. Zdawkowe sformułowania zawarte w decyzji nie stanowią o prawidłowym skonstruowaniu uzasadnienia, które powinno odwoływać się do konkretnych okoliczności faktycznych.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu I instancji podjęte w sprawie uchwały zostały wydane z naruszeniem art. 8 § 1, art. 11, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w związku z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., co uzasadniało ich uchylenie.
Skargę kasacyjną wniosła Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, zaskarżając powyższy wyrok w części, tj. pkt 1 i 2. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy (pkt I):
1. art. 11 i 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., art. 16 ust. 1 i 2 oraz art. 21 u.d.i.p. przez uznanie za niewystarczające uzasadnienie zaskarżonej decyzji, mimo wskazania braku zgody radcy prawnego na ujawnienie informacji chronionych tajemnicą radcowską, oraz wskazania wysokości wynagrodzenia, zakresu czynności i tajemnicy radcowskiej jako podstaw faktycznych odmowy udzielenia informacji publicznej,
2. art. 151 p.p.s.a. przez nieoddalenie skargi pomimo, że w niniejszej sprawie wydano prawidłową decyzję o odmowie udzielenia informacji publicznej.
Ponadto KRPIIB zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (pkt II):
1. art. 11 i 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w związku z art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. polegające na uznaniu, że organ w zaskarżonej decyzji nie wykazał w sposób należyty i przekonujący, że radca prawny podjął stosowne działania w celu zachowania żądanych informacji w poufności oraz nie wykazał przesłanek koniecznych do przyjęcia tezy, iż spełnione zostały cechy tajemnicy przedsiębiorcy mimo wskazania braku zgody radcy prawnego na ujawnienie informacji o wysokości wynagrodzenia i zakresie wykonywanych czynności obsługi prawnej objętych tajemnicą radcowską,
2. art. 4 w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych przez pominięcie ustawowo określonej ochrony tajemnicy radcowskiej jako podstawy prawnej odmowy udzielenia informacji publicznej oraz związanego z tym narażenia radcy prawnego na odpowiedzialność dyscyplinarną.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie, a także o zasądzenie "od organu na rzecz skarżącego" kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, że już sam fakt wydania decyzji odmownej z powołaniem się na brak zgody przedsiębiorcy powinien być wystarczającą przesłanką do ustalenia, że przedsiębiorca podjął niezbędne działania dla ochrony tajemnicy jego przedsiębiorstwa. Wynikiem tych działań była odmowa ujawnienia tajemnicy przedsiębiorstwa. W ocenie skarżącej kasacyjnie uszczegółowienie wydanej uchwały prowadziłoby do ujawnienia tajemnicy przedsiębiorstwa i tajemnicy radcowskiej, ponieważ musiałoby odnosić się do konkretnych informacji źródłowych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wskazał, że w jego ocenie zarzuty skargi kasacyjnej są bezpodstawne oraz nie spełniają wymagań zawartych w art. 174 p.p.s.a. W jego ocenie skarżąca kasacyjnie zaniechała wykazania wpływu ewentualnego naruszenia przepisów na wynik sprawy. Odwołując się do argumentu dotyczącego tajemnicy radcowskiej podkreślił, że dotyczy ona tylko informacji, których radca dowiedział się od swojego mocodawcy podczas udzielenia konkretnych porad prawnych. Umowa zawarta z publicznym podmiotem na wykonywanie kompleksowej obsługi prawnej nie należy do dokumentów, które zawierają treści związane z informacjami, których radca prawny dowiedział się prowadząc konkretne sprawy organu, którego obsługi się podjął. Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę, że radca prawny nie może świadczyć pomocy prawnej klientowi, jeżeli w danej sprawie lub sprawie z nią związanej pomiędzy klientem a radcą prawnym istnieje sprzeczność interesów lub znaczne ryzyko jej wystąpienia, a także jeżeli czynności zawodowe dotyczą osoby lub majątku radcy prawnego albo osoby mu najbliższej, chyba że czynność odnosi się do wspólnych z klientem roszczeń, działań lub interesów. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie w niniejszej sprawie równocześnie jest stroną umowy, której udostępnienia żąda skarżący, co w ocenie strony świadczy o zaistnieniu konfliktu interesów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
W pierwszej kolejności należało ocenić zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, na wadliwość wynikającą z zarzucenia Sądowi I instancji naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy sąd administracyjny nie stosuje przepisów postępowania administracyjnego lecz przepisy procedury sądowoadministracyjnej, tj. ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd administracyjny tylko kontroluje prawidłowość stosowania przepisów k.p.a. (w niniejszej sprawie w powiązaniu z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), w wyniku czego oddala lub uwzględnia skargę odpowiednio na podstawie art. 151 p.p.s.a. lub art. 145 § 1 p.p.s.a. Za nieskuteczny przyjmuje się również zarzut naruszenia samodzielnie przywołanego przepisu wynikowego w postaci art. 151 p.p.s.a. bez powiązania go z naruszeniem konkretnych przepisów postępowania administracyjnego. Zatem prawidłowo skonstruowana podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. polega na powiązaniu tzw. przepisów wynikowych (np. art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 21 u.d.i.p.) z przepisami procedury administracyjnej. Niezależnie od wskazanej wady zarzutów naruszenia przepisów postępowania, biorąc pod uwagę, że w skardze kasacyjnej sformułowano dwa zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 11 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., art. 16 ust. 1 i 2 i art. 21 u.d.i.p. (zarzut 1) oraz naruszenia art. 151 p.p.s.a. (zarzut 2). Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że należy ocenić je łącznie. Zarzuty te okazały się jednak niezasadne.
Zarzuty te sprowadzają się do twierdzenia, że Sąd I instancji niezasadnie nie oddalił skargi pomimo, że organ wydał prawidłowo uzasadnioną decyzję o odmowie udzielenia informacji publicznej. Uzasadnienie omawianych zarzutów autor skargi kasacyjnej opiera na sformułowaniach zaczerpniętych z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i w ogóle nie dostrzega dokonanej już przez Sąd I instancji negatywnej oceny tak lakonicznej argumentacji zawartej w uzasadnieniu tej decyzji, jako niespełniającej wymogów art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w tym zakresie w całości podziela stanowisko Sądu I instancji.
Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa podejmując zaskarżone uchwały na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 17 ust. 1 i 2 u.d.i.p. o odmowie udostępnienia żądanej umowy z radcą prawnym, powołując się na ograniczenie dostępu do tej informacji publicznej wynikające z objęcia jej tajemnicą przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.), powinna w sposób należyty, zgodny z wymogami art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. wyjaśnić przesłanki, którymi kierowała się przy ich podjęciu. Jak to trafnie uznał Sąd I instancji KRPIIB nie wywiązała się z tego obowiązku. Należy tu zauważyć, że aby danej informacji przypisać walor tajemnicy przedsiębiorcy wymagane jest spełnienie przesłanki materialnej, związanej z zawartością informacji, jak i przesłanki formalnej - podjęcie przez przedsiębiorcę stosownych działań. Poglądy z tego zakresu ugruntowane są w judykaturze. Tym samym KRPIIB w wydanych w sprawie uchwałach - powinna oceniać zaistnienie w sprawie tej podstawy do odmowy udzielenia informacji publicznej, badając zarówno formalny, jak i materialny element tajemnicy przedsiębiorcy. Tymczasem, jedynymi argumentami zawartymi w uzasadnieniach zaskarżonych uchwał zmierzającymi do wykazania, że żądana informacja jest objęta tajemnicą przedsiębiorcy są następujące stwierdzenia: "organ nie uzyskał zgody przedsiębiorcy na udostępnienie umowy wskazanej w przedmiotowym wniosku z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy tj. wskazane ww. umowie stawki wynagrodzenia oraz czynności w ramach, których otrzymuje wynagrodzenie"; "umowa, której przedmiotem jest świadczenie usług przez przedsiębiorcę może zawierać w swej treści informacje, których ujawnienie nie leży w jego interesie, a więc mogące stanowić tajemnicę przedsiębiorcy"; "informacje w postaci wynagrodzenia i zakresu czynności, stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, a dodatkowo są objęte ochroną jako tajemnica radcowska, której ujawnienie może narazić przedsiębiorcę nie tylko na szkodę związaną z nieuczciwą konkurencją, ale także odpowiedzialność dyscyplinarną". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie uzasadnienie odmowy udostępnienia informacji publicznej nie spełnia wymogów z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. oraz narusza zasadę przekonywania wynikająca z treści art. 11 k.p.a.
Jak to trafnie wskazał Sąd I instancji do skutecznego ograniczenia dostępu do informacji publicznej, z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy, nie wystarczy samo powołanie się na taką tajemnicę. Niezbędne jest wykazanie jej istnienia, czyli uzasadnienie i wykazanie zasadności objęcia żądanych informacji statusem tajemnicy przedsiębiorcy. W tym celu niezbędne jest przeanalizowanie aspektu materialnego żądanych danych w kontekście ww. tajemnicy przedsiębiorstwa. W uzasadnieniu decyzji należy wykazać istnienie tajemnicy w stosunku do wnioskowanych danych. Należy ponadto tak skonstruować uzasadnienie, żeby możliwe było przekonanie wnioskodawcę, co do racji organu w podjęciu, takiej a nie innej decyzji. Zdawkowe sformułowania zawarte w decyzji nie stanowią o prawidłowym skonstruowaniu uzasadnienia, które powinno odwoływać się do konkretnych okoliczności faktycznych. Uzasadnienie uchwały o odmowie udostępnienia informacji publicznej, z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy, powinno zawierać jednoznaczną w swej treści argumentację, polegającą na przytoczeniu okoliczności wskazujących, że informacja zasługująca na ochronę ma dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą i że przedsiębiorca podjął odpowiednie kroki zapewniające zachowanie jej w poufności. Nie jest wystarczające samo oświadczenie przedsiębiorcy, że informacje stanowią dla niego wartość gospodarczą. Nie jest również wystarczające lakoniczne powołanie się na to, że organ nie uzyskał zgody przedsiębiorcy na udostępnienie umowy wskazanej we wniosku, z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa (stawki wynagrodzenia i czynności w ramach, których otrzymuje wynagrodzenie), jako wyłącznej okoliczności mającej uzasadniać odmowę udostępnienia informacji na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji są na tyle ogólnikowe, że nie pozwalają uzyskać odpowiedzi na pytanie, dlaczego konkretne informacje posiadają dla danego przedsiębiorcy określoną wartość gospodarczą i w czym się ona wyraża. Niezależnie od tego należy zauważyć, że organ tylko w jednym zdaniu powołał się na tajemnicę radcowską, "której ujawnienie zdaniem organu, może narazić przedsiębiorcę nie tylko na szkodę związaną z nieuczciwą konkurencją a także na odpowiedzialność dyscyplinarną". Ten aspekt sprawy jest szczególnie akcentowany w skardze kasacyjnej. Tymczasem w zaskarżonych uchwałach nie powołano nawet podstawy prawnej, na której oparto to stanowisko. A niewątpliwie nie jest to art. 5 ust. 2 u.d.i.p., który dotyczy tajemnicy przedsiębiorcy i prawa do prywatności.
W rezultacie stwierdzonych przez Sąd I instancji naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd ten prawidłowo na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Przechodząc do oceny zarzutu II 1) określonego jako naruszenie prawa materialnego, tj. art. 11 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. należy przede wszystkim zauważyć, że przepisy art. 11, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. i art. 16 ust. 1 u.d.i.p. są przepisami postępowania. Zatem przedstawioną wyżej argumentację dotyczącą zarzutu naruszenia przepisów postępowania odnieść należy również do omawianego zarzutu w części dotyczącej wskazanych przepisów postępowania. Argumentacja ta świadczy o niezasadności zarzutu naruszenia wskazanych przepisów postępowania.
Niezasadnie zarzucono również naruszenie art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Odnośnie do zarzucanego naruszenia art. 5 ust. 1 u.d.i.p. zauważyć należy, że Sąd I instancji nie dokonał wykładni tego przepisu, ponieważ za podstawę odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej w zaskarżonych uchwałach przyjęto tajemnicę przedsiębiorcy z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Zatem Sąd I instancji nie mógł naruszyć tego przepisu przez jego błędną wykładnię. Nie można także uznać, aby w skardze kasacyjnej wykazano, że Sąd I instancji niewłaściwie zastosował art. 5 ust. 1 u.d.i.p. W zaskarżonych uchwałach nie powołano podstawy prawnej w postaci art. 5 ust. 1 u.d.i.p. Natomiast w ich uzasadnieniu organ tylko w jednym zdaniu powołał się na tajemnicę radcowską, "której ujawnienie zdaniem organu, może narazić przedsiębiorcę nie tylko na szkodę związaną z nieuczciwą konkurencją a także na odpowiedzialność dyscyplinarną". Zatem, w kontekście ustaleń organu zawartych w kwestionowanych uchwałach, trudno uznać, aby Sąd I instancji miał podstawy do stwierdzenia, że organ wykazał przesłanki do zastosowania art. 5 ust. 1 u.d.i.p. i odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej.
Natomiast odnośnie do zarzucanego naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż organ w zaskarżonych uchwałach nie wykazał w sposób należyty i przekonujący, że radca prawny podjął stosowne działania w celu zachowania żądanych informacji w poufności oraz nie wykazał przesłanek koniecznych do przyjęcia tezy, iż spełnione zostały cechy tajemnicy przedsiębiorcy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niewątpliwie sam brak zgody radcy prawnego na ujawnienie informacji o wysokości wynagrodzenia i zakresie wykonywanych czynności obsługi prawnej nie jest wystarczający do uznania, że żądana przez skarżącego informacja jest objęta tajemnicą przedsiębiorcy, a w konsekwencji można było ograniczyć dostęp do informacji publicznej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Zachowanie żądanych przez skarżącego danych w poufności, nie wynika z treści żądanej przez skarżącego aktualnie obowiązującej umowy i aneksów do niej (złożonych przez organ do akt sądowych, dostępnych tylko dla Sądu). Sąd nie może uzupełnić uzasadnienia wydanych w sprawie przez organ rozstrzygnięć. Obowiązek prawidłowego i wyczerpującego uzasadniania decyzji, czy też innego aktu z zakresu administracji publicznej, należy bowiem do organu, który ma obowiązek stosować reguły podstawowe wynikające z k.p.a., w tym zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.) i zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa (art. 8 § 1 k.p.a.). KRPIIB uzasadniła uchwały wydane w obu instancjach w sposób bardzo ogólnikowy, bez bliższej analizy występowania wszystkich przesłanek koniecznych do przyjęcia tezy, iż spełnione zostały cechy tajemnicy przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Konwalidować uchybień organu w powyższym zakresie nie mogą także wywody organu zawarte w odpowiedzi na skargę i w skardze kasacyjnej. Tym bardziej, że ze skargi kasacyjnej także wynika arbitralność stanowiska organu, wynikająca chociażby ze sformułowania "Nie ulega wątpliwości, iż umowa, której przedmiotem jest świadczenie usług przez przedsiębiorcę może zawierać w swej treści informacje, których ujawnienie nie leży w interesie, a więc mogące stanowić tajemnicę przedsiębiorcy". Jednak na poparcie tego oczywistego według organu stanowiska, nie przedstawiono argumentacji nawiązującej do treści przepisów art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 4 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o radach prawnych. Autor skargi kasacyjnej upatruje go w ich błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, przejawiającym się w pominięciu ustawowo określonej ochrony tajemnicy radcowskiej jako podstawy odmowy udzielenia informacji publicznej oraz związanego z tym narażenia radcy prawnego na odpowiedzialność dyscyplinarną. Sąd I instancji nie dokonał wykładni tych przepisów, ponieważ za podstawę odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej w zaskarżonych uchwałach przyjęto tajemnicę przedsiębiorcy z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Zatem Sąd I instancji nie mógł naruszyć tego przepisu przez jego błędną wykładnię. Nie można też uznać, aby w skardze kasacyjnej wykazano, że Sąd I instancji niewłaściwie zastosował art. 4 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o radach prawnych. W zaskarżonych uchwałach nie powołano podstawy prawnej w postaci art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 4 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Ponadto, jak już podano wyżej, w uzasadnieniach zaskarżonych uchwał organ tylko w jednym zdaniu powołał się na tajemnicę radcowską, której ujawnienie, zdaniem organu, może narazić przedsiębiorcę nie tylko na szkodę związaną z nieuczciwą konkurencją a także na odpowiedzialność dyscyplinarną. Zatem, w kontekście ustaleń organu zawartych w kwestionowanych uchwałach, trudno uznać, aby Sąd I instancji miał podstawy do stwierdzenia, że organ wykazał przesłanki do zastosowania art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 4 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych i odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej.
Niezależnie od tego, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zgodnie z art. 4 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, radca prawny jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej. Zatem obowiązek zachowania tajemnicy radcowskiej spoczywa na radcach prawnych a nie na ich klientach (mocodawcach). Tymczasem wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierowany został do KRPIIB, który jest stroną umowy zawartej z radcą prawnym. Zatem ujawnienie tej umowy przez organ nie narusza tajemnicy radcowskiej a już na pewno nie naraża radcy prawnego na odpowiedzialność dyscyplinarną. Po wtóre, umowa zawarta z organem nie dotyczy okoliczności, o których radca prawny dowiedział się w związku z udzieleniem organowi pomocy prawnej (faktów objętych tajemnicą radcowską). Są to okoliczności znane rady prawnemu na skutek stałych kontaktów z KRPIIB, w której de facto wykonuje pracę. Tajemnica radcowska dotyczy tylko tych informacji, o których radca prawny dowiedział się od swojego mocodawcy podczas udzielania konkretnych porad prawnych. Zatem dokumentami zawierającymi tajemnicę radcy prawnego będą takie dokumenty, które zawierają treści, o których radca prawny dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej i dotyczą przedmiotu świadczonej pomocy prawnej. Umowa zawarta z publicznym podmiotem na wykonywanie kompleksowej obsługi prawnej nie należy do dokumentów, które zawierają treści związane z informacjami, o których radca prawny dowiedział się prowadząc konkretne sprawy organu, którego obsługi się podjął. Tymczasem żądana umowa dotyczy sposobu wydatkowania publicznych środków na obsługę prawną oraz wzajemne prawa i obowiązki stron umowy. Po trzecie, z treści wskazanych wyżej przepisów ustawy o radcach prawnych wynika obowiązek zachowania tajemnicy, a nie prawo osoby wykonującej zawód radcy prawnego do zachowania w tajemnicy dotyczących go danych. Z przepisów tych wynika, że obwiązek zachowania tajemnicy ustanowiono w interesie klientów, a nie radców prawnych.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI