III OSK 7592/21

III OSK 7592/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III SA/Łd 524/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-09-22
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.133 §1, art.141 §4, art.106 §3, art.106 §4, art.145 §1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 85
art.108 ust.2 pkr 2, art.75 usr.1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 września 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 524/21 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 20 września 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 524/21 oddalił skargę A. S. (dalej jako skarżąca) na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. (dalej także jako Rektor Uczelni) z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...], z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji podniósł, że okolicznością bezsporną jest, że skarżąca w zakreślonym terminie nie uzyskała zaliczenia semestru, co stanowiło podstawę do jej skreślenia z listy studentów. Jak wynika z prawidłowo poczynionych i niespornych ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie, w roku akademickim 2018/2019 skarżąca, na skutek reaktywacji jej studiów, została ponownie studentką V roku studiów. Uzyskała przy tym zgodę Dziekana Wydziału [...] na Indywidualną Organizację Studiów. Pomimo przedłużenia sesji do 30 października 2019 r. skarżąca nie uzyskała zaliczenia 10 semestru studiów z powodu braku pozytywnej oceny z przedmiotu: [...]. Strona skarżąca otrzymała również zgodę Prodziekana na warunkowe zaliczenie semestru, a ostateczny termin zaliczenia warunku upływał 6 maja 2020 r. Niekwestionowany jest także fakt, że w roku akademickim 2019/2020 skarżąca warunkowo była studentką VI roku studiów. Z 11 semestru nie zaliczyła jednak przedmiotu: [...]. Organ prawidłowo ustalił także, że w 12 semestrze strona w zakreślonym terminie nie wywiązała się z warunku, gdyż w ogóle do egzaminu nie przystąpiła, a także ma niezaliczone przypisane do tego semestru 2 inne przedmioty, tj. [...]. W dniu 22 listopada 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o przedłużenie sesji w roku akademickim 2019/2020. Prodziekan Wydziału [...] ds. Kształcenia nie wyraził zgody, z uwagi na złożenie wniosku po upływie terminu wskazanego w § 29 ust. 4 Regulaminu studiów Uniwersytetu Medycznego w Ł. (uchwała nr 374/2020) zwanego dalej Regulaminem studiów, tj. po zakończeniu sesji egzaminacyjnej. W dniu 2 grudnia 2020 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie. W dniu 13 grudnia 2020 r. oraz 15 grudnia 2020 r. strona złożyła ponadto wniosek o wsteczny urlop zdrowotny na rok akademicki 2019/2020, który nie został uwzględniony.
Sąd podkreślił, że okoliczności faktyczne sprawy nie były w powyższym zakresie kwestionowane. Strona skarżąca nie negowała faktu niezaliczenia semestru w zakreślonym terminie, w tym niewywiązania się z warunkowego zaliczenia semestru, którego termin został wyznaczony na 6 maja 2020 r., jak również nieotrzymania zgody na przedłużenie sesji w roku 2019/2020 oraz braku zgody na urlop wsteczny. Kwestią sporną, wokół której koncentrują się zarzuty skargi, jest podnoszona przez stronę niewłaściwa ocena oraz brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, tj. nieuwzględnienie trudnej sytuacji skarżącej związanej z jej stanem zdrowia, który uniemożliwił zaliczenie semestru, w szczególności brak odniesienia się przez organ do złożonych zaświadczeń lekarskich i rekomendacji lekarzy prowadzących, co do uzyskania urlopu zdrowotnego. W ocenie skarżącej, organ również z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów uznał, że strona nie rokuje pomyślnego ukończenia studiów, zwłaszcza w sytuacji, gdy wynik końcowego egzaminu testowego KET (Końcowy Egzamin Testowy) zaliczyła na ocenę dobrą. Strona argumentowała również, że decyzja organu o skreśleniu skarżącej z listy studentów nastąpiła z przekroczeniem zakresu uznania administracyjnego, albowiem Rektor mógł zastosować względem strony inne środki postępowania.
W ocenie Sądu z powyższym stanowiskiem skarżącej nie można się zgodzić. Fakt niezadowolenia strony z wydanych decyzji nie przesądza o ich wadliwości. Wbrew stanowisku skarżącej, Regulamin studiów nie wyłącza możliwości skreślenia z listy studentów osoby, będącej na V czy VI roku studiów medycznych. Także okoliczność zaliczenia egzaminu końcowego KET, do którego skarżąca przystępowała będąc warunkowo dopuszczoną na VI rok studiów nie oznacza, że strona nie miała obowiązku zdać warunkowego egzaminu z 10 semestru V roku studiów, jak również zaliczyć innych przedmiotów z semestru 11 i 12 VI roku studiów. Do studenta nie należy bowiem wybór kolejności zdawania egzaminów z poszczególnych semestrów, zwłaszcza w sytuacji, gdy ma wyznaczony końcowy termin na egzamin warunkowy.
Sąd Wojewódzki uznał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie ponad wszelką wątpliwość wskazuje, iż organ mając na uwadze stan zdrowia skarżącej nie był obojętny wobec niej i wykazał dużo dobrej woli, aby umożliwić jej studiowanie w optymalnie najlepszych warunkach. Tym samym brał niewątpliwie pod uwagę jej słuszny interes. Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. zasadnie stwierdził, że strona w toku 20 lat studiów dostała nie jedną czy dwie, ale co najmniej kilka wyjątkowych szans od Uniwersytetu, który poprzez indywidualne i prostudenckie podejście uwzględniał jej ciężką sytuację. Istotne jest również, że decyzją z 29 stycznia 2016 r. skarżąca była już skreślona z listy studentów jednolitych studiów stacjonarnych prowadzonych na Wydziale [...] z powodu braków postępów w nauce. Następnie, w odpowiedzi na podanie strony, w dniu 31 lipca 2017 r. Dziekan wyraził zgodę na reaktywację studentki na 9 semestr V rok studiów w roku akademickim 2018/2019. W dniu 27 września 2018 r. skarżąca otrzymała zgodę na indywidualną organizację studiów w roku akademickim 2018/2019, a w dniu 7 października 2019 r. studentka otrzymała zgodę na przedłużenie zimowej sesji egzaminacyjnej do dnia 30 października 2019 r. ze względu na niezaliczenie przedmiotu [...]. Następnie otrzymała zgodę na warunkowe zaliczenie semestru 10, a ostateczny termin zaliczenia warunku upływał 6 maja 2020 r. Organ podkreślił, iż strona nie wywiązała się z warunku w terminie, gdyż w ogóle nie przystąpiła do egzaminu. Ma także niezaliczone inne przedmioty z semestru 12 (na którym odbywała studia warunkowo), tj. [...].
Jak wynika nadto z prawidłowo ustalonego w sprawie stanu faktycznego, stronie skarżącej w trakcie 20 lat studiów, dwukrotnie umożliwiono przeniesienie między Wydziałami prowadzącymi kierunek [...] (od roku 2004/2005 z Wydziału [...] na Wydział [...] i od roku 2007/2008 z powrotem na Wydział [...]), a także umożliwiono trzykrotne powtarzanie roku studiów, tj.: w latach akademickich: 2002/2003, 2006/2007, 2010/2011 choć Regulamin studiów przewiduje i przewidywał taką możliwość raz w okresie studiów. Strona otrzymała także trzykrotnie zgodę na urlop zdrowotny (2004/2005, 2007/2008 oraz semestr letni 2012/2013, w którym przyznano jej urlop wsteczny). Skarżącej wielokrotnie również przedłużano sesje poprawkowe, a także pozytywne rozpatrzono jej wniosek o reaktywację, a tym samym umożliwienie powrotu na studia, po skreśleniu z listy studentów i danie możliwości ukończenia studiów. W ocenie Sądu, organ słusznie wskazał, że skarżąca dawanych jej szans nie wykorzystała.
Podkreślono nadto, że zgodnie z § 23 ust. 3 Regulaminu studiów do zaliczenia semestru wymagane jest zarówno zaliczenie wszystkich przedmiotów przewidzianych w programie studiów, jak i uzyskanie danej liczby punktów ECTS. Gdy któreś tych kryteriów nie zostanie spełnione, to przy spełnieniu wskazanych w Regulaminie studiów warunków, student może ubiegać się o warunek lub powtarzanie semestru. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca skorzystała z jednej z tych możliwości i uzyskała zgodę na warunek. Egzamin z przedmiotu [...] został przypisany do 12 semestru studiów i do tego egzaminu skarżąca w ogóle nie przystąpiła. Zgodnie z treścią § 24 ust. 11 Regulaminu studiów w przypadku niezaliczenia przez studenta w wyznaczonym terminie przedmiotu objętego warunkiem mogą zostać wydane: 1) rozstrzygnięcie o ponownym wpisie studenta na ten sam semestr studiów (powtarzanie semestru) - na zasadach określonych w § 6 ust. 5-7 i § 25, lub 2) decyzja administracyjne o skreśleniu z listy studentów - na zasadach określonych w § 6 ust. 1- 4 i § 53-55. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ słusznie uznał, że w stosunku do skarżącej nie było możliwe zastosowanie pierwszej z opcji, gdyż strona nie złożyła takiego wniosku w określonym terminie, a nawet gdyby wniosek złożyła, to brak było podstaw do udzielenia jej zgody na powtarzanie semestru z uwagi na zapis § 25 ust. 6 Regulaminu studiów, który stanowi, że student może uzyskać zgodę w trakcie całego cyklu kształcenia na jednorazowe powtarzanie nie więcej niż dwóch różnych semestrów, chyba że przyczyną kolejnego niezaliczenia semestru była długotrwała choroba lub inny udokumentowany wypadek losowy, zaś strona w toku studiów powtarzała rok studiów (czyli 2 semestry) już kilkakrotnie. Z powyższych przyczyn Sąd uznał, działanie podjęte przez organ w celu wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów było prawidłowe.
W ocenie Sądu brak było podstaw do zarzucenia organowi nieprawidłowości w zakresie niezastosowania w niniejszej sprawie § 47 Regulaminu studiów. Organ słusznie stwierdził, że o ile z treści przepisu wynika, że prodziekan, na udokumentowany wniosek studenta, może wyrazić zgodę na udzielenie urlopu od zajęć, zwanego dalej "urlopem", w przypadku długotrwałej choroby, to według § 48 ust. 1 Regulaminu studiów student może otrzymać urlop tylko raz w okresie studiów, z zastrzeżeniem ust. 3 [wyjątek dotyczy określonych przypadków: kiedy prodziekan kieruje studenta na urlop w przypadkach określonych w Regulaminie studiów oraz kiedy urlop dotyczy ciąży lub opieki nad dzieckiem]. Organ dokonując analizy przesłanek § 48 Regulaminu studiów prawidłowo zważył, że w przypadku A. S. "szczególne, uzasadnione" przypadki były już uwzględniane podczas podejmowania decyzji dotyczących urlopu 3 razy w toku studiów - strona przebywała na urlopach w sumie 2,5 roku akademickiego, a ostatni urlop był przyznany wstecz. Wniosek strony o urlop zdrowotny złożony w dniu 13 grudnia 2020 r., a uzupełniony o dokumentację medyczną w dniu 15 grudnia 2020 r., został rozpatrzony przez Prodziekana ds. Kształcenia negatywnie, gdyż dotyczył udzielenia urlopu na rok akademicki 2019/2020. Zwrócono nadto uwagę, że zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja medyczna wskazuje, że przynajmniej od czerwca 2018 r. strona ponownie cierpi na depresję (tuż przed powrotem na studia po reaktywacji). Zatem wszelkie zaświadczenia lekarskie oraz wnioski o urlop zdrowotny strona powinna składać w tamtym okresie, a nie dwa lata później, czyli dopiero wtedy, gdy nie zaliczyła części przedmiotów. Sąd uznał, iż słusznie Rektor wskazał, że urlop nie może być "ucieczką" od niezaliczenia egzaminów czy skreślenia z listy studentów. Skoro stan zdrowia skarżącej już od czerwca 2018 r. uzasadniał przypuszczenie, że może mieć problemy zdrowotne uniemożliwiające jej zaliczenie semestru, to powinna w odpowiednim czasie poczynić starania i wystąpić z wnioskiem o udzielenie jej urlopu zdrowotnego, a nie czekać do zakończenia roku akademickiego. Ponadto załączone przez stronę zaświadczenia lekarskie nie obejmowały okolic daty wyznaczonego terminu egzaminu warunkowego.
W ocenie Sądu zachowanie skarżącej należało poczytać jako próbę uniknięcia konsekwencji niezaliczenia wymaganych przedmiotów w przepisanym czasie. Udzielenie skarżącej w tym czasie i na wnioskowany przez nią okres urlopu zdrowotnego, nie byłoby do pogodzenia z interesem społecznym, bowiem prowadziłoby do różnicowania sytuacji studentów z pokrzywdzeniem tych, którzy rzetelnie wykonują swoje obowiązki. Zaakcentowano również, że gdyby Prodziekan Wydziału [...] ds. Kształcenia udzielił urlopu zdrowotnego, to w żaden sposób nie zmieniłoby to sytuacji strony po powrocie z tego urlopu. Z przedmiotu [...] na 10 semestrze skarżąca 3 razy uzyskała ocenę niedostateczną i otrzymała zgodę na warunek w 12 semestrze, ale nie wywiązała się z niego, a tym samym utraciła dodatkowy termin na zdanie zaległego egzaminu. Ponownej zgody na warunek z tego samego egzaminu otrzymać już nie może. Ze względu na dotychczasowy przebieg swoich studiów, skarżąca nie ma również możliwości otrzymania zgody na powtarzanie niezaliczonego semestru.
W powyższych okolicznościach sprawy, organ miał – zdaniem Sądu – pełne podstawy do tego, aby wydać decyzję o skreśleniu skarżącej z listy studentów z przyczyn wskazanych w art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz.1668 ze zm.) zwanej dalej P.s.w.n. i nie przekroczył przy tym granic uznania administracyjnego, a wydana decyzja nie nosi znamion dowolności, jeśli się zważy na motywy działania organu, które zostały w zaskarżonej decyzji przekonująco wyjaśnione. W ramach autonomii przysługującej uczelni wyższej, organ podjął decyzję uwzględniając dotychczasowy tok studiów skarżącej oraz obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne, tj. ustawowe i wewnętrzne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła A. S., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 oraz art. 106 § 3 i art. 113 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a., oraz art. 106 § 4 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku w oparciu stan sprawy niewyjaśniony i sprzeczny z treścią akt sprawy, co między innymi dotyczy ustaleń w zakresie braku odniesienia się do zaświadczeń lekarskich dokumentujących stan zdrowia skarżącej i rekomendacji lekarzy prowadzących co do uzyskania urlopu zdrowotnego, a także poprzez uznanie, że skarżąca nie rokuje pomyślnego ukończenia studiów, ani następnie wykonywania zawodu lekarza, mimo studiowania na VI (ostatnim) roku studiów i pozytywnego wyniku egzaminu KET, z którego skarżąca uzyskała ocenę dobrą, a także poprzez ustalenie, że skarżąca nie przystąpiła do egzaminu choroby wewnętrzne przypisanego do 12 semestru studiów, w sytuacji, gdy skarżąca do niego przystąpiła, jednak go nie zaliczyła z powodów zdrowotnych, a także przez uznanie, że zaświadczenia lekarskie nie obejmowały okolic daty wyznaczonego terminu egzaminu warunkowego w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy w sprawie prowadzi do wniosków przeciwnych oraz niewzięcia pod uwagę przez Sąd pierwszej instancji wypadku losowego, jakim jest pandemia koronawirusa, która miała wpływ na stan zdrowia skarżącej i jego pogorszenie, a także niewyjaśnienie kwestii dotyczących ilości punktów ETCS w zakresie zaliczenia semestru i warunkowego zaliczenia semestru, w szczególności ile wynosi minimalna liczba punktów ECTS, ile wynosi dopuszczalny deficyt punktów ECTS, skąd stosowne regulacje wynikają, a także ile punktów zdobyła skarżąca;
b) art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi przepisów art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności w zakresie braku odniesienia się do zaświadczeń lekarskich dokumentujących stan zdrowia skarżącej i rekomendacji lekarzy prowadzących co do uzyskania urlopu zdrowotnego, a także poprzez uznanie, że skarżąca nie rokuje pomyślnego ukończenia studiów, ani następnie wykonywania zawodu lekarza, mimo studiowania na VI (ostatnim) roku studiów i pozytywnego wyniku egzaminu KET, z którego skarżąca uzyskała ocenę dobrą, co doprowadziło do nieuwzględnienia słusznego interesu skarżącej i w konsekwencji skreślenie jej z listy studentów, a także poprzez uznanie, że warunkowe zaliczenie semestru 10 upłynęło dnia 6 maja 2020 r., w sytuacji, gdy wtedy skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim;
c) art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. przepisów art. 15 K.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady dwuinstancyjności, albowiem całe postępowania dowodowe było przeprowadzone wyłącznie przez organ drugiej instancji;
d) art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. przepisów art. 107 § 3 w związku z art. 11 K.p.a. poprzez nienależyte sporządzenie uzasadnienia decyzji i niewyjaśnienie skarżącej zasadności przesłanek, którymi organ kierował się, wydając decyzję i nie odniósł się do wszystkich dowodów przedstawionych przez skarżącą, w tym rekomendacji lekarskiej co do udzielenia urlopu zdrowotnego;
2) naruszenie prawa materialnego:
a) art. 108 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. w związku z § 53 ust. 2 pkt 3 Regulaminu studiów poprzez przekroczenie zakresu uznania administracyjnego i skreślenie odwołującej z listy studentów w sytuacji, gdy Rektor mógł zastosować względem skarżącej inne środki postępowania;
b) art. 75 ust. 1 P.s.w.n. w związku z § 19 ust. 1 Regulaminu studiów poprzez wyznaczenie skarżącej w jednym dniu 4 egzaminów, w sytuacji, gdy zgodnie z Regulaminem terminy zaliczeń i egzaminów, w tym zaliczeń i egzaminów poprawkowych, ustala się w czasie niekolidującym z zajęciami dydaktycznymi, a więc tym bardziej, egzaminy powinny być planowane w sposób ze sobą niekolidujący;
c) art. 75 ust. 1 P.s.w.n. w związku z § 23 ust. 1, 2 i 3 i § 24 ust. 1, 3, 6, 9, 10 i 11 Regulaminu studiów poprzez ich niezastosowanie i uniemożliwienie skarżącej zaliczenie semestru w zakreślonym terminie, w tym też warunkowego zaliczenia semestru poprzez wyznaczenie skarżącej w jednym dniu 4 egzaminów, które ze sobą kolidowały;
d) § 47 Regulaminu studiów i § 48 ust. 5 i 6 Regulaminu studiów w związku z art. 75 ust. 1 P.s.w.n. poprzez ich niezastosowanie i odmówienie skarżącej, jako osobie długotrwale chorującej, prawa do urlopu zdrowotnego, w sytuacji, gdy taki urlop powinien skarżącej być udzielony wstecz;
e) § 47 Regulaminu studiów i § 48 ust. 5 i 6 Regulaminu studiów w związku z art. 75 ust. 1 P.s.w.n. poprzez ich niezastosowanie i odmówienie skarżącej, jako osobie długotrwale chorującej, prawa do urlopu zdrowotnego, w sytuacji, gdy taki urlop powinien skarżącej być udzielony wstecz, gdyż w jej przypadku spełniona była także druga przesłanka tj. inne ważne okoliczności oraz zdarzenia losowe, za jakie uważa się pandemię koronawirusa;
f) § 25 Regulaminu studiów w związku z art. 75 ust. 1 P.s.w.n poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że skarżącej, jako osobie długotrwale chorującej nie przysługuje prawo do powtarzania semestru, choć jak wynika z Regulaminu student może uzyskać zgodę w trakcie całego cyklu kształcenia na jednorazowe powtarzanie nie więcej niż dwóch różnych semestrów, chyba że przyczyną kolejnego niezaliczenia semestru była długotrwała choroba lub inny udokumentowany wypadek losowy, co w przypadku skarżącej miało miejsce;
g) § 25 Regulaminu studiów w związku z art. 75 ust. 1 P.s.w.n poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że skarżącej, jako osobie długotrwale chorującej nie przysługuje prawo do powtarzania semestru, choć jak wynika z Regulaminu studiów student może uzyskać zgodę w trakcie całego cyklu kształcenia na jednorazowe powtarzanie nie więcej niż dwóch różnych semestrów, chyba że przyczyną kolejnego niezaliczenia semestru była długotrwała choroba lub inny udokumentowany wypadek losowy, w sytuacji, gdy przyczyną niezaliczenia semestru przez skarżącą było spowodowane wystąpieniem siły wyższej, za jaką uważa się pandemię koronawirusa, co stanowi wypadek losowy, z czego wynika również długotrwała choroba skarżącej.
W oparciu o wskazane zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniesiono nadto o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów tj. dokumentacji medycznej skarżącej, gdyż jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. W pierwszej kolejności zostaną omówione zarzuty procesowe, ponieważ stosowanie prawa materialnego może być weryfikowane po ustaleniu, że ustaleń faktycznych dokonano w następstwie niewadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że jedynym kryterium kontroli zaskarżonego wyroku jest kryterium zgodności z prawem. Takie też kryterium Sąd pierwszej instancji zastosował, w oparciu o art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Tym samym zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego nie mogła być kontrolowana inaczej niż pod względem jej zgodności z prawem. Sądy administracyjne mogłyby stosować inne kryteria kontroli takie jak sprawiedliwość społeczna, słuszność, celowość, itp. Tylko wówczas, gdyby przepisy ustaw na to pozwalały. W tej sprawie żaden z przepisów nie dopuszczał stosowania innego kryterium niż legalność.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w zakresie obejmującym art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 106 § 3, art. 113 § 1 i art. 106 § 4 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku w oparciu stan sprawy niewyjaśniony i sprzeczny z treścią akt sprawy.
Przedmiotem tej konkretnej sprawy jest skreślenie skarżącej i z listy studentów stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku lekarskim z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie.
W roku akademickim 2018/2019 skarżąca, na skutek reaktywacji jej studiów, została ponownie studentką V roku studiów na kierunku lekarskim. Przedłużono jej sesję egzaminacyjną do dnia 30 października 2019 r. i w tym czasie skarżąca nie zdała egzaminu z przedmiotu [...], przez co nie mogła uzyskać zaliczenia 10 semestru studiów. Mimo to skarżąca uzyskała warunkowe zaliczenie 10 semestru V roku studiów i tym samym mogła być wpisana na kolejny semestr kolejnego (IV) roku studiów, ale ten warunek polegał na tym, że do dnia 6 maja 2020 r. skarżąca miała obowiązek zdać egzamin z przedmiotu [...]. Jak wynika z akt sprawy i nie kwestionuje tego skarżąca, egzaminu z przedmiotu choroby wewnętrzne skarżąca nie zdała. Ta okoliczność ma podstawowe znaczenie w tej sprawie, ponieważ w związku z niezaliczeniem na pozytywną ocenę egzaminu z przedmiotu choroby wewnętrzne, skarżąca została skreślona z listy studentów uczelni medycznej. Z akt sprawy wynika, że skarżąca uzyskała zaświadczenia o zwolnieniu z zajęć z powodu choroby w okresach: od 28 lutego 12 marca 2020 r., od 27 marca do 9 kwietnia 2020 r., od 15 kwietnia do 28 kwietnia 2020 r. i od 14 maja do 10 czerwca 2020 r. Mimo takich zwolnień, w okresach w nich opisanych jako "zwolnienie z zajęć z powodu choroby" skarżąca zdawała egzaminy: w dniu 3 marca 2020 r. egzamin z przedmiotu [...] (ocena niedostateczna) i w dniu 6 marca 2020 r. egzamin z przedmiotu [...] (ocena dobra). Powyższe wskazuje, że zwolnienia z zajęć z powodu choroby nie stanowiły przeszkody przed przygotowywaniem się do egzaminów i ich zdawaniem.
W stanie faktycznym tej sprawy skarżąca, która miała obwiązek zdania egzaminu z przedmiotu [...] już w czasie studiów w roku akademickim 2018/2019. Powinna ten egzamin zdać do końca sesji egzaminacyjnej tego roku studiów. Dwukrotnie przedłużano skarżącej datę zdania tego przedmiotu, początkowo do dnia 31 października 2019 r., a końcowo aż do dnia 6 maja 2020 r. i mimo to skarżąca nie podjęła próby jego zdawania. W takiej sytuacji skarżąca należycie dbając o wypełnienie ciążących na niej obowiązków powinna albo przed datą 6 maja 2020 r. podejmować działania ukierunkowane np. na udzielenie urlopu zdrowotnego, jeżeli uważała, że stan jej zdrowia uniemożliwia jej przygotowanie się do egzaminu, albo też tuż po tej dacie, jeżeli stan jej zdrowia co najmniej utrudniał np. złożenia podania o udzielenie urlopu. Jak wynika z akt sprawy skarżącą uzyskiwała zaliczenia i zdawała egzaminy w następujących dniach: 23 czerwca 2020 r. (zaliczenie na ocenę dobrą), 1 lipca 2020 r. (zaliczenie na ocenę bardzo dobrą), 2 lipca 2020 r. (zaliczenie na ocenę dobrą plus), 30 lipca 2020 r. (zaliczenie na ocenę bardzo dobrą), 17 sierpnia 2020 r. (zaliczenie na ocenę bardzo dobrą), 31 sierpnia 2020 r. (dwa zaliczenia na ocenę bardzo dobrą i dostateczną), 1 września 2020 r. (zaliczenie na ocenę dobrą), 2 września 2020 r. (trzy odrębne zaliczenia na oceny bardzo dobre i ocenę dostateczną), 4 września 2020 r. (egzamin zdany na ocenę dobrą). 4 września 2020 r. skarżąca zdawała wewnętrzny egzamin w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi – KET uzyskując ocenę dobrą.
Nie można uznać za zasadną argumentację strony skarżącej kasacyjnie, jakoby ani Rektor Uczelni ani też Sąd pierwszej instancji nie odnieśli się do zwolnień lekarskich. Tak Sąd pierwszej instancji, jak i Rektor Uniwersytetu Medycznego wskazali, że przedstawiane zaświadczenia lekarskie ani nie wskazują na stan choroby skarżącej w okresie obejmującym maksymalną datę zdania egzaminu z przedmiotu [...], ani też na ich podstawie nie można uznać, że wobec skarżącej zachodzą szczególne i nadzwyczajne okoliczności.
Ten wniosek jest uzasadniony zwłaszcza, że kolejne zaświadczenia lekarskie datują się już po dniu dowiedzeniu się przez skarżącą o wszczęciu wobec niej postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów i uzyskania ustnych informacji o braku podstaw do udzielenia urlopu zdrowotnego. W chronologicznie pierwszym zaświadczeniu z dnia 15 grudnia 2020 r. wskazuje się, że po śmierci ojca w 2018 r. skarżąca przerwała studia i stara się o urlop za ten okres.
Taka treść zawarta w tym zaświadczeniu nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, ponieważ skarżąca wznowiła studia w roku akademickim 2018/2019. Skarżąca została poprzednio skreślona z listy studentów decyzją z dnia 29 stycznia 2016 r. i złożyła w dniu 21 czerwca 2017 r. wniosek o wznowienie studiów i po tej dacie zdała egzaminy reaktywacyjne. Decyzją z dnia 9 maja 2018 r. wznowiono jej studia w roku akademickim 2018/2019. Ponadto w roku akademickim 2018/2019 i roku akademickim 2019/2020 uzyskała kilkanaście zaliczeń i zdawała lub przystępowała do egzaminów począwszy od dnia 1 lutego 2019 r., a skończywszy na wrześniu 2020 r. Tym samym wnioskowanie w zaświadczeniu z 15 grudnia 2020 r. o udzielenie skarżącej urlopu zdrowotnego za okres od maja 2018 r. (śmierci jej ojca) z powodu braku możliwości przygotowywania się do egzaminów (zaliczeń) pozostaje w oczywistej sprzeczności z aktywnością skarżącej w tym okresie, która zdawała egzaminy i uzyskiwała zaliczenia. Urlop zdrowotny powinien być przyznawany studentowi, który z przyczyn zdrowotnych nie jest w stanie wykonywać obowiązków studenta, a przede wszystkim brać udziału w zajęciach i przystępować do egzaminów (zaliczeń). Przyznanie takiego urlopu w innym celu mijałoby się z sensem wprowadzania takiej instytucji. Tak też interpretuje to Sąd pierwszej instancji wskazując, że skoro stan zdrowia skarżącej nie pozwalał na zdanie egzaminu do dnia 6 maja 2020 r., to powinna ona w tym okresie składać wniosek o taki urlop, a nie zdawać inne egzaminy i czekać z takim wnioskiem kolejne miesiące i dopiero wówczas, gdy z powodu upływu ostatecznego terminu do zdania egzaminu następuje wszczęcie postępowania celem skreślenia skarżącej z listy studentów – skarżąca poszukuje w urlopie zdrowotnym próby zniweczenia lub uchylenia się od skutków niezdanego egzaminu.
Tym samym trafnie w tej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że złożony przez skarżącą wniosek o udzielenie jej urlopu zdrowotnego za okres znacznie wcześniejszy od daty tego wniosku miał na celu przede wszystkim uchylenie się od skutków niezdanego egzaminu. Nie zasługuje na akceptację argumentacja strony skarżącej kasacyjnie, jakoby należało uwzględnić rekomendację lekarzy zawartą w zaświadczeniach lekarskich w szczególności z dnia 15 grudnia 2020 r. i z dnia 31 grudnia 2020 r. oraz pozostałych rekomendacji zawartych w zaświadczeniach wydanych po dacie wydania w tej sprawie decyzji Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia 9 marca 2021 r. Z tych rekomendacji wynika, że z przyczyn zdrowotnych skarżącej należałoby przyznać urlop za okres wsteczny w stosunku do grudnia 2020 r., a najlepiej za okres od śmierci jej ojca (maj 2018 r.) ponieważ właśnie z tych przyczyn (zdrowotnych) skarżąca nie była w stanie zdawać egzaminów. Pozostaje to w sprzeczności ze stanem faktycznym sprawy, z którego wynika, że w tym okresie po reaktywacji skarżącej na studia, przystępowała ona do wielu zaliczeń i egzaminów, z których zdecydowaną większość zdała. Nie składała też wniosków o urlop zdrowotny.
Nic z akt sprawy nie wynika, aby egzaminu z przedmiotu [...] skarżąca nie zdała z powodów zdrowotnych. Egzamin ten, którego nie zadała skarżącą miał miejsce w dniu 22 lipca 2019 r., a do egzaminów poprawkowych w roku akademickim 2018/2019 skarżącą w ogóle nie przystąpiła, mimo że przedłużono jej sesję poprawkową do dnia 31 października 2019 r. Z dokumentacji medycznej wynika, że w roku 2019 skarżąca zgłaszała się na kontrolne wizyty lekarskie celem uzyskania recept na zakup leków, a z opisów tej dokumentacji także nie wynika, aby jej stan zdrowia uniemożliwiał kontynuowanie studiów lub przystępowanie do egzaminów.
Inne podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności jak: zdanie egzaminu KET czy studiowanie na VI roku studiów nie mają w tej sprawie istotniejszego znaczenia. Okoliczności te nie dotyczą przesłanki, w oparciu o którą nastąpiło wydanie decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów. Okoliczność epidemii wirusa SARS-CoV-2 nie ma w tej sprawie istotniejszego znaczenia, ponieważ skarżącą od czerwca 2020 r. przystępowała do zaliczeń i w żaden sposób nie sygnalizowała, aby okres wcześniejszy znacząco utrudniał jej funkcjonowanie. Zaświadczenia lekarskie obejmujące okresy od lutego 2020 r. do czerwca 2020 r. dotyczyły zwolnienia skarżącej od zajęć na uczelni. Wiedzą notoryjną Sądu jest i to, że po dniu 11 marca 2020 r. zajęcia na uczelniach przede wszystkim odbywały się w drodze zdalnej, a więc bez możliwości fizycznego udziału studenta na takich zajęciach. Skarżąca przy tym w żaden sposób nie podnosiła, aby tryb zdalny miał na nią istotny wpływ co do przygotowania się do zaliczeń i egzaminów. Można wnioskować, że wręcz przeciwnie skarżącą zdawała większość zaliczeń właśnie w okresie czerwiec-wrzesień 2020 r., a wiec w okresie pandemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Tym samym naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 4 P.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia powszechnie znanego faktu jakim była epidemia wirusa SARS-CoV-2 nie miała w tej sprawie większego znaczenia, ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby stan tej pandemii uniemożliwił skarżącej przygotowywanie się lub zdawanie egzaminów (zaliczeń).
Kwestia liczby uzyskanych punktów ECTS i możliwości warunkowego zaliczenia danego semestru także w tej sprawie nie ma znaczenia.
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 133 § 1 P.p.s.a. jest nieusprawiedliwiony. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji naruszyłby obowiązek określony w art. 133 § 1 P.p.s.a. przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego w taki sposób, który doprowadziłby do przedstawienia przez ten Sąd sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym. Obowiązkiem Sądu jest bowiem dokonanie oceny, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, tj. wynikającego z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem.
Ponadto należy wyjaśnić, że orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania, a art. 133 § 1 P.p.s.a nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. byłby zasadny, gdyby Sąd Wojewódzki dokonał wadliwie własnych ustaleń faktycznych, pomijając materiał dowodowy zgromadzony przez orzekający w sprawie organ. Sytuacja taka nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Sąd pierwszej instancji uznał za prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ i przyjął, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wymaga uzupełnienia umożliwiając wydanie wyroku. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 133 § 1 P.p.s.a., ponieważ orzekał na podstawie materiałów znajdujących się w aktach sprawy, a zgromadzonych przez organ w toku całego postępowania administracyjnego. Nie został także naruszony przez Sąd pierwszej instancji art. 113 § 1 P.p.s.a. zgodnie z którym przewodniczący składu sędziowskiego zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie uznał sprawę do dostatecznie wyjaśnioną, a tym samym przewodniczący składu prawidłowo zamknął rozprawę.
Co istotne, w tej sprawie stan faktyczny nie obejmuje zdarzeń, jakie miały miejsce po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Tym samym zawarte wnioski dowodowe przy piśmie strony skarżącej z dnia 6 czerwca 2023 r. a zawierające dowody z dokumentów sporządzonych w dniach 16 maja 2022 r. i 18 kwietni 2023 r. nie mogły być dopuszczone jako dowody w tej sprawie na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wnioskowane dowody nie spełniają przesłanki niezbędności do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w tej sprawie, ponieważ pochodzą one ze okresu znacznie późniejszego niż daty wydania w sprawie decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39). Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd (por. wyrok NSA z 7 marca 2023 r. sygn. akt II GSK 1329/19). Jeśli w uzasadnieniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego znajduje się ocena ustaleń stanu faktycznego dokonana na podstawie akt, to nawet w sytuacji, gdy jest ona odmienna od oceny prezentowanej przez stronę, nie można zasadnie twierdzić, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Ponadto nie można dostrzec niespójności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jako uchybienie procesowe może stanowić skuteczną podstawą kasacyjną tylko wówczas, jeżeli jego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. został nieprawidłowo sformułowany. Art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zawiera trzy odrębne litery, a tym samym strona skarżąca kasacyjnie powinna precyzyjnie wskazać na ten przepis Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który został naruszony przez Sąd pierwsze instancji. W tym zakresie samo wskazanie na art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tego wymogu nie spełnia. Jednakże szczegółowa analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że w istocie strona skarżącą kasacyjnie wskazywała na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez brak uznania, że w sprawie miały miejsca
inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie podnosi się w skardze kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł rażącego naruszenia przez Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności braku odniesienia się do zaświadczeń lekarskich dokumentujących stan zdrowia skarżącej i rekomendacji lekarzy prowadzących co do uzyskania urlopu zdrowotnego, a także poprzez uznanie, że skarżąca nie rokuje pomyślnego ukończenia studiów, ani następnie wykonywania zawodu lekarza, mimo studiowania na VI (ostatnim) roku studiów i pozytywnego wyniku egzaminu KET.
Kontrolując zaskarżony wyrok w zakresie tego zarzutu należy stwierdzić, że rozstrzygnięcia dotyczące przyznania lub odmowy przyznania studentowi urlopu stanowią zakres tzw. sfery wewnętrznej funkcjonowania szkół wyższych związanej z realizacją toku kształcenia i nie podlegają bezpośrednio kognicji sądów administracyjnych. Nie oznacza to, że akt dotyczący przyznania lub odmowy przyznania urlopu zdrowotnego nie podlega żadnej kontroli ponieważ prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie decyzja dotycząca skreślenia studenta mogłaby być jedynie częściowo kontrolowana. Taka sytuacja w tej sprawie nie zaistniała. Po otrzymaniu informacji o wszczęciu wobec skarżącej postępowania mającego na celu skreślenie jej z listy studentów, w dniu 15 grudnia 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej urlopu zdrowotnego na rok akademicki 2019/2020, a więc na rok, który zakończył się z dniem 30 września 2020 r. uzasadniając go poważnymi problemami zdrowotnymi, długą chorobą i bardzo trudną sytuacją socjalno-ekonomiczną (karta nr 70 akt osobowych skarżącej). Wniosek ten został rozpoznany negatywnie w dniu 16 grudnia 2020 r. ze wskazaniem, że wniosek urlopowy dotyczy okresu wstecznego wynoszącego 1,5 roku (karta nr 76 akt osobowych skarżącej). Skarżąca nie złożyła odwołania od decyzji odmawiającej przyznania jej urlopu zdrowotnego. Kolejny wniosek skarżącej z dnia 10 stycznia 2021 r. dotyczył przyznania jej urlopu zdrowotnego od dnia 1 października 2020 r. tj. na rok akademicki 2020/2021. Także i ten wniosek został załatwiony odmownie.
Nie zostały naruszone ww. przepisy K.p.a., ponieważ Rektor Uniwersytetu Medycznego wyjaśnił dlaczego nie został uwzględniony wniosek skarżącej złożony 15 grudnia 2020 r. o przyznanie urlopu zdrowotnego za okres wcześniejszy, tj. od dnia 1 października 2019 r. Rektor wskazał, że skoro skarżąca wskazywała, że cierpi na depresję od czerwca 2018 r., to wniosek o urlop zdrowotny powinna złożyć znacznie wcześniej niż w dniu 15 grudnia 2020 r. W takiej sytuacji nie powinna czekać ponad 2 lata na złożenie tego wniosku. Nie można organowi zarzucić naruszenia w tym zakresie przepisów K.p.a. Jeszcze raz należy przypomnieć, że skarżąca zdawała szereg egzaminów począwszy od początku 2019 r., aż do września 2020 r. i w tym czasie nie składała żadnych wniosków o urlop zdrowotny pozwalający jej na przerwę w studiowaniu właśnie z przyczyn zdrowotnych. Skarżąca także w okresie zwolnień od zajęć na Uczelni przystępowała do zaliczeń, a w dniu 6 maja 2020 r. (ostatni dzień zdania egzaminu z przedmiotu choroby wewnętrzne) nie była na żadnych zwolnieniu lekarskim.
Podnoszone przez Rektora Uczelni oraz Sąd pierwszej instancji wątpliwości dotyczące posiadania przez skarżącą wystarczającej wiedzy w zakresie wykonywania zawodu lekarza w związku z tak długim okresem studiowania nie mają istotniejszego znaczenia w tej sprawie. Okoliczności te nie stanowiły podstawy do wydania decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów, były zbędne i nie powinny znaleźć się w zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji. Nie stanowi to jednak istotniejszej wady tej decyzji.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Rektora Uniwersytetu Medycznego zasady dwuinstancyjności wynikającej z art. 15 K.p.a. Okoliczność, że decyzja z dnia 9 marca 2021 r. wydania w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zawiera bardziej szczegółowe uzasadnienie niż poprzedzająca ją decyzja tego organu nie stanowi o naruszeniu zasady dwuinstancyjności. Organ ponownie rozpoznając sprawę na skutek wniesienia środka odwoławczego może uzupełnić uzasadnienie takiej decyzji, ponieważ ponownie rozpoznaje całą sprawę, a nie jedynie ogranicza się do kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej. Naruszenie zasady dwuinstancyjności miałoby miejsce, gdyby organ wydający decyzję w pierwszej instancji lub organ rozpoznający wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zaniechaliby jej rozpoznawania w podstawowym zakresie. Taka sytuacja w tej sprawie nie zaistniała.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. art. 107 § 3 w związku z art. 11 K.p.a. poprzez nienależyte sporządzenie uzasadnienia decyzji i niewyjaśnienie skarżącej zasadności przesłanek, którymi organ kierował się, wydając decyzję. Także i ten zarzut w istocie dotyczy naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., a brak dostrzeżenia wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji naruszającej wymagania wynikające z art. 107 § 3 K.p.a. nie może być uznany za zasadny. Zaskarżona decyzja zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (uzasadnienie faktyczne), a także zawiera uzasadnienie prawne polegające na wyjaśnieniu podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie Rektor Uczelni wskazał również dlaczego nie uznał za zasadne rekomendacje zawarte w zaświadczeniach lekarskich przedkładanych po wszczęciu postępowania w sprawie jej skreślenia z listy studentów na okoliczność udzielenia skarżącej urlopu zdrowotnego za okres wsteczny.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego należy stwierdzić, że także i te zarzuty nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzut naruszenia prawa materialnego powinien zawierać wskazanie, czy zarzucane naruszenie polega na błędnej wykładni przepisu, czy też na jego niewłaściwym zastosowaniu. Zarzucając naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, wnosząca skargę kasacyjną zobowiązana jest do wyjaśnienia, dlaczego przepis (hipoteza wyprowadzonej z tego przepisu normy prawnej), który Sąd pierwszej instancji przyjął za mający zastosowanie w sprawie, nie może być zastosowany do stanu faktycznego ustalonego w sprawie i jaki przepis powinien mieć zastosowanie.
Natomiast zarzut błędnej wykładni danego przepisu polega na wykazaniu wadliwej interpretacji normy prawnej zawartej w danym przepisie (danych przepisach) oraz wskazaniu, jak powinna być dokonana właściwa interpretacja (wykładnia) tego przepisu.
Prawidłowe wskazanie podstaw kasacyjnych oraz należyte uzasadnienie skargi kasacyjnej ma kluczowe znaczenie dla skuteczności skargi kasacyjnej, ponieważ zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zarzutami skargi kasacyjnej. Tym samym zarzuty powinny być tak zredagowane, aby Naczelny Sąd Administracyjny miał możliwość ich rozpoznania, a nie poprawienia ich treści celem ich rozpoznania. Nie można bowiem domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia.
Żaden z zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego nie został sporządzony z zachowaniem wymogów wynikających z ww. art. 174 pkt 1 P.p.s.a.
Bezzasadnym jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 75 ust. 1 P.s.w.n. w związku z § 19 ust. 1 Regulaminu studiów poprzez wyznaczenie skarżącej w jednym dniu 4 egzaminów w sytuacji, gdy zgodnie z tym Regulaminem terminy zaliczeń i egzaminów, w tym zaliczeń i egzaminów poprawkowych, ustala się w czasie niekolidującym z zajęciami dydaktycznymi, a więc tym bardziej, egzaminy powinny być planowane w sposób ze sobą niekolidujący.
Kwestia ustalenia liczny egzaminów w jednym dniu nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia stanu tej sprawy. Strona skarżąca nie podnosiła przy tym, aby z powodu takiego nagromadzenia egzaminów w jednym dniu nie mogła zdać egzaminu z przedmiotu choroby wewnętrzne. Tym samym także kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący niezastosowania przez Rektora Uczelni art. 75 ust. 1 P.s.w.n. w związku z § 23 ust. 1-3 oraz § 24 ust. 1,3,6,8-11 Regulaminu studiów poprzez uniemożliwienie skarżącej zaliczenie semestru w zakreślonym terminie na skutek wyznaczenia w jednym dniu 4 egzaminów, które ze sobą kolidowały, nie ma w sprawie znaczenia.
Ponadto tak zredagowane zarzuty wskazują na wadliwość ustaleń stanu faktycznego co do liczby egzaminów wyznaczonych na jeden dzień, a kwestionowanie stanu faktycznego sprawy nie może nastąpić na podstawie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z 25 marca 2025 r. III OSK 3367/23; wyrok NSA z 11 marca 2025 r. III OSK 2750/24).
Ponadto zgodnie z § 24 ust. 11 Regulaminu studiów w przypadku niezaliczenia przez studenta w wyznaczonym terminie przedmiotu objętego warunkiem mogą zostać wydane dwie decyzje: pierwsza decyzja rozstrzygająca o ponownym wpisie studenta na ten sam semestr studiów (powtarzanie semestru) – na zasadach określonych w § 6 ust. 5-7 i § 25 lub druga decyzja administracyjna o skreśleniu z listy studentów – na zasadach określonych w § 6 ust. 1-4 i § 53-55 Regulaminu studiów.
Jak wynika z treści § 25 ust. 3 ww. Regulaminu warunkiem wydania decyzji o ponownym wpisie na ten sam semestr jest przede wszystkim złożenie w terminie 7 dni roboczych od dnia zakończenia sesji poprawkowej wniosku przez studenta. W tej sprawie skarżąca takiego wniosku nie składała, a więc uniemożliwiła rozstrzyganie w przedmiocie ponownego wpisu na ten sam semestr.
Z treści § 47 ust. 1 pkt 1 Regulaminu studiów w związku z § 48 ust. 5 i 6 tego Regulaminu wynika, że prodziekan na udokumentowany wniosek studenta może mu udzielić urlopu zdrowotnego w przypadku długotrwałej choroby, przy czym taki urlop udziela się od dnia złożenia wniosku. Tylko w szczególnych, uzasadnionych przypadkach prodziekan, na udokumentowany wniosek studenta może mu udzielić urlopu zdrowotnego z pominięciem zasady, że taki urlop udziela się nie wcześniej niż od dnia złożenia wniosku.
W tej sprawie tak Rektor Uczelni, jak i Sąd pierwszej instancji trafnie wskazali, że nie zaistniała podstawa do skorzystania z wyjątku objętego § 48 ust. 6 Regulaminu studiów. Sama skarżąca składając wniosek w dniu 15 grudnia 2020 r. o udzielenie wstecznego urlopu zdrowotnego nie wykazała, dlaczego nie mogła wcześniej złożyć tego wniosku, a tym samym nie udokumentowała, że taki urlop powinien być jej udzielony za okres wsteczny. Udokumentowany wniosek, o którym stanowi § 48 ust. 6 Regulaminu studiów powinien zawierać, poza wykazaniem szczególnie uzasadnionego przypadku także wykazanie, że wcześniej skarżąca nie była w stanie takiego wniosku złożyć. Jak wynika z akt sprawy skarżąca w żaden sposób nie sygnalizowała choroby w okresie od października 2019 r. do grudnia 2020 r. i zdawała szereg różnorodnych egzaminów i zaliczeń w tym czasie. Nie wykazała także skarżąca, aby epidemia wirusa SARS-CoV-2 była dla niej jakąkolwiek przeszkodą przed zdawaniem egzaminów, co wynika z dwóch kart osiągnieć okresowych studenta za rok akademicki 2019/2020 i uzyskaniu wielu zaliczeń.
Ponadto, co ma znaczenie w tej sprawie, zgodnie z § 48 ust. 1 Regulaminu studiów student może otrzymać tylko jeden raz urlop w okresie studiów, poza wyjątkami wynikającymi z § 47 ust. 2 oraz § 48 ust. 12 i 13 ww. Regulaminu. Żaden z tych wyjątków w tej sprawnie nie zachodził. Tym samym nie mogła zasadnie skarżąca oczekiwać od organów Uczelni, że przyznany zostanie jej urlop wbrew obowiązującym przepisom, skoro już trzykrotnie skarżącej został udzielony taki urlop.
Także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji § 25 Regulaminu studiów (sprecyzowanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jako zarzut naruszenia § 25 ust. 6 tego Regulaminu) nie zasługuje na uwzględnienie. Znacząco utrudnia rozpoznanie tego zarzutu brak doprecyzowania, czy obejmuje on wadliwe zastosowanie ww. przepisu przez Sąd pierwszej instancji, czy też błędną jego wykładnię. Z treści tego przepisu wynika, że student w trakcie całego cyklu kształcenia może jeden raz uzyskać zgodę na powtarzanie nie więcej niż dwóch różnych semestrów, chyba że przyczyną kolejnego niezaliczenia semestru była długotrwała choroba lub inny udokumentowany przypadek losowy. Oznacza to, że skoro powodem niezaliczenia semestru przez skarżącą było niezdanie do dnia 6 maja 2020 r. egzaminu z przedmiotu choroby wewnętrzne, to musiała sama skarżąca wykazać poprzez dokumenty, że w okresie do dnia 6 maja 2020 r. miała miejsce długotrwała choroba uniemożliwiająca jej zdawanie egzaminów, a w tym także ww. egzaminu z przedmiotu [...]. Skarżącą do chwili zawiadomienia o wszczęciu na początku grudnia 2020 r. postępowania w sprawie jej skreślenia z listy studentów w ogóle nie informowała władz Uczelni, ani nie starała się o urlop z powodu długotrwałej choroby, ani też nie sygnalizowała, aby epidemia wirusa SARS-CoV-2 była przyczyną braku zdania egzaminu z ww. przedmiotu.
Mając powyższe należy stwierdzić, że w tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie naruszył prawa oddalając skargę na zaskarżoną decyzję i prawidłowo stwierdził, że Rektor Uczelni wykazał w związku z art. 108 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. i § 53 ust. 2 pkt 3 Regulaminu studiów zaistnienie przesłanki uzasadniającej wydanie decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów Uniwersytetu Medycznego. Organ, a także Sąd pierwszej instancji wskazali, że wobec braku podstaw do udzielenia urlopu zdrowotnego za wsteczny okres czasu, tj. na cały rok akademicki, który już upłynął, uzasadnionym było wydanie zaskarżonej decyzji, co znajduje potwierdzenie w powołanej już treści § 24 ust. 11 ww. Regulaminu w zakresie którego w związku z brakiem możliwości ponownego pisania skarżącej na ten sam semestr danego roku studiów, pozostawało rozstrzyganie w zakresie jej skreślenia z listy studentów.
W związku z tym, że zarzuty skargi kasacyjne okazały się niezasadne. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 184 P.p.s.a.
W punkcie drugim Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tej sprawie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 207 § 2 P.p.s.a., pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.