III OSK 7549/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-03-29
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuochrona zwierzątprezydent miastastowarzyszenieprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjneskarga kasacyjnaNSA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną Prezydenta Miasta, potwierdzając bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej dotyczącej opieki nad bezdomnymi zwierzętami, mimo prób organu do uściślenia wniosku.

Stowarzyszenie złożyło wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej opieki nad bezdomnymi zwierzętami. Prezydent Miasta wezwał do sprecyzowania wniosku, twierdząc, że pytania są nieprecyzyjne. WSA uznał bezczynność organu za rażące naruszenie prawa i zobowiązał do rozpoznania wniosku. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że wniosek był wystarczająco precyzyjny, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych lat, kiedy organ udzielał podobnych informacji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta od wyroku WSA, który stwierdził bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek Stowarzyszenia dotyczący opieki nad bezdomnymi zwierzętami. Stowarzyszenie domagało się szczegółowych danych o umowach, kosztach i liczbie zwierząt objętych opieką w 2019 roku. Prezydent Miasta uznał wniosek za nieprecyzyjny i wezwał do jego sprecyzowania, grożąc pozostawieniem bez rozpoznania. WSA uznał to za rażące naruszenie prawa, zobowiązując organ do rozpoznania wniosku, ponieważ w poprzednich latach organ udzielał podobnych informacji na wnioski o identycznej treści. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że wnioski o dostęp do informacji publicznej nie muszą spełniać rygorystycznych wymogów formalnych Kodeksu postępowania administracyjnego, a próba uściślenia wniosku przez organ była nieuzasadniona, zwłaszcza w kontekście wcześniejszej praktyki. NSA stwierdził, że brak rozpoznania wniosku przesądza o bezczynności organu i oddalił skargę kasacyjną.

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wezwanie do sprecyzowania wniosku było nieuzasadnione, ponieważ wniosek był wystarczająco precyzyjny, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych lat, kiedy organ udzielał podobnych informacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ nie miał podstaw do wezwania do sprecyzowania wniosku, gdyż w latach poprzednich udzielał informacji na wnioski o identycznej treści. Wniosek nie musiał spełniać rygorystycznych wymogów formalnych K.p.a., a próba uściślenia była nieuzasadniona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 61 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 64 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.o.z. art. 11 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej był wystarczająco precyzyjny, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych lat, kiedy organ udzielał podobnych informacji. Organ nie miał podstaw do stosowania art. 64 § 2 K.p.a. w celu wezwania do sprecyzowania wniosku, gdyż nie zmierzał do wydania decyzji odmownej lub umarzającej. Bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej, wynikająca z nieuzasadnionego wezwania do sprecyzowania wniosku, stanowi rażące naruszenie prawa.

Odrzucone argumenty

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej był nieprecyzyjny i wymagał sprecyzowania. Postępowanie organu nie było dotknięte wadami polegającymi na naruszeniu art. 12 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 2 k.p.a. Organ nie pozostawał w bezczynności.

Godne uwagi sformułowania

wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie musi odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym, bowiem nie stanowi on podania w rozumieniu art. 63 k.p.a. postępowanie o udostępnienie informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym brak rozpoznania wniosku dostępowego z dnia 4 marca 2020 roku przesądza o bezczynności organu

Skład orzekający

Maciej Kobak

sprawozdawca

Mirosław Wincenciak

przewodniczący

Przemysław Szustakiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu do informacji publicznej, w szczególności w kontekście precyzyjności wniosków i stosowania przepisów K.p.a. w postępowaniu o udostępnienie informacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku reakcji organu na wniosek o informację publiczną, gdzie organ próbuje uzasadnić swoje działania nieprecyzyjnością wniosku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje typowy konflikt między obywatelem a urzędem w zakresie dostępu do informacji publicznej, z naciskiem na interpretację przepisów i praktykę sądową.

Czy urząd może ignorować wnioski o informacje, bo są 'nieprecyzyjne'? NSA wyjaśnia.

Lexedit — asystent AI dla prawników

Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.

Analiza umów

Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian

Pełna anonimizacja

Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI

Bezpieczeństwo danych

Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 7549/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 319/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-09-07
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1, art. 13 oraz 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta L od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 319/21 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w J. na bezczynność Prezydenta Miasta L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 7 września 2021 r., sygn. II SAB/Wa 319/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w J. (dalej: "Stowarzyszenie") na bezczynność Prezydenta Miasta L. (dalej: "Organ" lub "Prezydent Miasta") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej: zobowiązał Organ do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia z 4 marca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku); stwierdził, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku); oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 3 wyroku); zasądził od Organu na rzecz Stowarzyszenia kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 4 wyroku).
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Stowarzyszenie wnioskiem z 4 marca 2020 r. zwróciło się do Organu o udostępnienie, drogą elektroniczną na podany adres e-mail, informacji publicznej na temat sposobu i skutków wykonywania zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie", przewidzianego ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, w zakresie wskazania:
1) z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) Gmina miała obowiązujące w 2019 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń wyłapywania/odławiania bezdomnych zwierząt,
2) z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) Gmina miała obowiązujące w 2019 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń zapewniania opieki bezdomnym zwierzętom,
3) ilu bezdomnym zwierzętom (z podziałem na psy i koty) zapewniono opiekę na koszt Gminy w 2019 r. (nie licząc zwierząt, którymi zajęto się w latach poprzednich),
4) jaki był w 2019 r. koszt realizacji całego zadania przewidzianego ustawą o ochronie zwierząt (wyłapywanie/odławianie, opieka, usługi weterynaryjne, dokarmianie, inne),
5) udostępnienia treści i postaci umowy/umów (wraz z załącznikami) o zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom w 2019 r.
W odpowiedzi na wniosek Organ pismem z 12 marca 2020 r. poinformował Stowarzyszenie, że pytania w nim zawarte nie stanowią katalogu zamkniętego, a w celu udzielenia informacji potrzebne jest ich sprecyzowanie w następującym zakresie:
ad. 1) poprzez uściślenie pojęcia "doraźne zlecenia wyłapywania/odławiania bezdomnych zwierząt" i wskazanie, czy chodzi o zawarte umowy, czy również zlecenia, np. telefoniczne dotyczące zwłaszcza kotów wyłapywanych, np. przez wolontariuszy w celu wykonania zabiegu kastracji/sterylizacji,
ad. 2) poprzez określenie terminu "zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom". Organ wyjaśnił, że w skład zadania opieki nad zwierzętami wchodzi szeroki wachlarz działań takich jak: wyłapywanie, sterylizacja/kastracja, leczenie (w tym operacje chirurgiczne), przeprowadzanie zabiegów higienicznych kotów (odpchlanie, odrobaczanie), dokarmianie, zakup budek dla kotów, znakowanie psów (mikroczipy), oddawanie do adopcji (zwłaszcza kotów) oraz inne,
ad. 3) obliczenie ilości zwierząt, którym zapewniono opiekę będzie możliwe po sprecyzowaniu zakresu opieki (pytanie 2),
ad. 4) poprzez sprecyzowanie terminu "inne", ponieważ Organ nie wie, jakie informacje zawierają się w tym pojęciu,
ad. 5) poprzez określenie o jakie rodzaje umów Stowarzyszenie wnioskuje. Organ wyjaśnił, że pojęcie opieki nad zwierzętami bezdomnymi jest katalogiem otwartym działań ustawowych i zawiera wiele elementów np. umowy ze schroniskiem dla bezdomnych zwierząt, umowy z lecznicami weterynaryjnymi w zakresie kastracji/sterylizacji, leczenia, znakowania (mikroczip), umowy z osobami fizycznymi w zakresie dokarmiania, adopcji itp.
Jednocześnie Organ poinformował Stowarzyszenie, że w przypadku braku doprecyzowania wniosku do dnia 27 marca 2020 r., wniosek o udostępnienie informacji publicznej pozostawi bez rozpatrzenia.
W piśmie z 3 maja 2020 r. Stowarzyszenie zakwestionowało zasadność powyższego wezwania.
Pismem z 7 maja 2020 r. Stowarzyszenie ponowiło żądanie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.
W odpowiedzi na powyższe Organ w piśmie z 11 maja 2020 r. wyjaśnił, że Stowarzyszenie zostało wezwane do sprecyzowania pytań, w związku z czym będzie mógł udzielić odpowiedzi po otrzymaniu uszczegółowienia, a w przypadku braku odpowiedzi wniosek zostanie pozostawiony bez rozpatrzenia.
Pismem z 19 czerwca 2020 r. Stowarzyszenie ponowiło wniosek o udostępnienie informacji publicznej.
W odpowiedzi Organ pismem z 2 lipca 2020 r. poinformował Stowarzyszenie, że wniosek o udostępnienie informacji jest nieprecyzyjny i z uwagi na brak jego sprecyzowania, nie jest możliwe udostępnienie informacji publicznej.
W piśmie z 24 marca 2021 r. Stowarzyszenie skierowało do WSA skargę na bezczynność Organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 4 marca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1, art. 13 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 – dalej: "u.d.i.p."). W związku z powyższymi zarzutami Stowarzyszenie wniosło o zobowiązanie Organu do rozpatrzenia wniosku z 4 marca 2020 r., stwierdzenie, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art 149 § 2 p.p.s.a., zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podkreśliło, że pytania wniosku mieszczą się precyzyjnie w zadaniach Gminy, stanowiących o wyłapywaniu i opiece nad bezdomnymi zwierzętami, o których expressis verbis mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt. Stowarzyszenie zaznaczyło, że Gmina od 2013 r. odpowiada na coroczny wniosek na temat zadania zapewniania opieki bezdomnym zwierzętom, wniosek ten ma zawsze tę samą treść i dotyczy tych samych danych, pomimo tego urzędnicy miejscy nigdy wcześniej nie mieli problemów z jego zrozumieniem i realizacją, na dowód czego Stowarzyszenie przedłożyło otrzymane od Organu informacje za lata 2012-2019. W ocenie Stowarzyszenia Organ dopuścił się rażącej bezczynności, dla której to kwalifikacji najistotniejsze znaczenie ma czas, jaki upłynął od dnia złożenia wniosku - ponad 12 miesięcy oraz fakt bezskutecznego kilkukrotnego monitowania i ponawiania wniosku przez Stowarzyszenie. Ponadto Stowarzyszenie wyjaśniło, że wnioskowana suma pieniężna przyznana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a służyć będzie zrekompensowaniu stronie skarżącej straty, jaką poniosła na skutek uporczywej bezczynności Organu. Dane zbierane przez Stowarzyszenie podczas monitoringu działania gmin i schronisk dla zwierząt pozwalają tworzyć raporty i statystyki, bez których trudno rzeczowo opisywać problem bezdomności zwierząt w Polsce i proponować jego rozwiązania. Stowarzyszenie podkreśliło, że badań na taką skalę nie prowadzi żaden inny podmiot w kraju, również żaden organ państwa nie śledzi problemu bezdomnych zwierząt i nie rozlicza ani publicznych pieniędzy, ani losu tych zwierząt. Opracowania sporządzane przez Stowarzyszenie są tym rzetelniejsze i lepiej uzasadnione, im większa jest liczba odpowiedzi, jakie docierają z gmin.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, w czym przejawiała się nieprecyzyjność pytań zawartych we wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA zobowiązał Organ do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia z 4 marca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdził, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oddalił skargę w pozostałym zakresie, zasądził od Organu na rzecz Stowarzyszenia kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że nie było kwestią sporną, że spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania u.d.i.p. Prezydent Miasta jest bowiem podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p. do udostępnienia posiadanej informacji mającej walor informacji publicznej, jak również wnioskowane przez Stowarzyszenie informacje dotyczące realizacji zadań własnych gminy określonych w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt w zakresie "opieki nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywania", mieszczą się w pojęciu informacji publicznej. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy z uwagi na sposób sformułowania pytań zawartych we wniosku z 4 marca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, zasadnym było wezwanie Stowarzyszenia do jego sprecyzowania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
WSA stwierdził, że biorąc pod uwagę fakt, iż w latach 2013-2019 Organ na podstawie tożsamej treści wniosków, udostępniał Stowarzyszeniu informację publiczną za poszczególne lata dotyczącą wykonywania zadań w zakresie "opieki nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywania" niezrozumiałe jest stanowisko organu, że nie był w stanie udzielić odpowiedzi na wniosek z 4 marca 2020 r., gdyż pytania w nim zawarte nie stanowiły katalogu zamkniętego. WSA wskazał, że we wcześniejszych latach Stowarzyszenie nie było wzywane przez Organ do precyzowania wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Ponadto, jak wyjaśniło Stowarzyszenie, tej samej treści wnioski o udostępnienie informacji publicznej za rok 2019 zostały skierowane do 2477 gmin w Polsce i tylko Gmina nie udzieliła żądanej informacji publicznej, wzywając Stowarzyszenie do sprecyzowania wniosku.
W ocenie WSA powyższe wskazuje na to, że zarzut bezczynności w rozpoznaniu wniosku z 4 marca 2020 r. jest uzasadniony, gdyż treść pytań zawartych we wniosku była na tyle precyzyjna, że umożliwiała udostępnienie żądanej informacji publicznej. Dlatego też działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a."), zobowiązał Organ do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia z 4 marca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
WSA uznał jednocześnie, że zaistniała bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie, w sytuacji gdy Organ w latach 2013-2019, na podstawie tożsamej treści wniosków, udostępniał Stowarzyszeniu informację publiczną za poszczególne lata dotyczącą wykonywania zadań w zakresie "opieki nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywania", pozostawienie wniosku z 4 marca 2020 r. bez rozpoznania z powołaniem się na to, że pytania w nim zawarte są zbyt mało precyzyjne i nie stanowią katalogu zamkniętego, wskazuje na złą wolę Organu i w sposób rażący uchybia przepisom u.d.i.p.
WSA nie stwierdził natomiast podstaw do przyznania na rzecz Stowarzyszenia sumy pieniężnej określonej w art. 149 § 2 p.p.s.a. Zdaniem WSA przyznanie ww. kwoty nie może stanowić rekompensaty za samo w sobie opóźnienie w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Stowarzyszenie natomiast nie wskazało, jaką to konkretną, wymierną szkodę poniosło na skutek zwłoki Organu w załatwieniu wniosku. Dlatego też WSA w tym zakresie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania WSA orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Organ wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w zakresie pkt 1, 2 i 4 wyroku. Na podstawie art. 174 p.p.s.a. Organ zarzucił naruszenie prawa procesowego:
1) art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego bezzasadne zastosowanie co przejawiło się w błędnym przyjęciu, iż organ administracji dopuścił się bezczynności lub przewlekłości w prowadzonym postępowaniu, w sytuacji, gdy postępowanie organów administracji publicznej nie było dotknięte wadami, polegającymi na naruszeniu art. 12 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 2 k.p.a.,
2) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nie oddalenie skargi bowiem w niniejszej sprawie organ nie pozostawał w bezczynności,
3) art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, i stwierdzenie, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy bezczynność w ogóle nie zaszła w rozpoznawanej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA, a także o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Organ wyjaśnił, dlaczego w jego ocenie sposób sformułowania poszczególnych pytań wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie pozwalał na jednoznaczną odpowiedź, w związku z czym wymagały one sprecyzowania przez Stowarzyszenie.
Organ stwierdził, że WSA uchylił się od merytorycznego rozpoznania sprawy, w szczególności nie wyjaśniając, dlaczego w sprawie doszło do bezczynności, błędnie argumentując to sposobem rozpoznania przez Organ wniosków Stowarzyszenia z lat wcześniejszych, w sytuacji, gdy obsługa opieki nad zwierzętami zmieniła się i rozszerzyła. Ponadto Stowarzyszenie nie udowodniło swoich twierdzeń, że wyłącznie Gmina L. nie udzieliła odpowiedzi na wniosek, niemniej w ocenie Organu postępowania administracyjne, w których organem zobowiązanym są inne podmioty, nie mogą stanowić punktu odniesienia do niniejszej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec oświadczenia wnoszącego skargę kasacyjną o zrzeczeniu się rozprawy i braku żądania jej przeprowadzenia przez pozostałe strony, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a., mimo że uzasadnienie Sądu pierwszej instancji jest częściowo błędne.
Sądowoadministracyjna kontrola bezczynności organów administracji publicznej jest refleksem konstytucyjnej zasady praworządności, proklamowanej w art. 7 Konstytucji RP. Obowiązek działania organów władzy publicznej (administracji publicznej) na podstawie i w granicach prawa oznacza bowiem, że nie tylko forma, tryb i merytoryczna treść działania powinna mieć oparcie w prawie, ale również czas, w którym organ działa powinien mieścić się w prawem wyznaczonych zakresach. Przepisy u.d.i.p. w art. 13 ust. 1 określają, w jakim terminie organ ma obowiązek zrealizować konstytucyjne prawo dostępu do informacji publicznej. Stosownie do jego treści informacja publiczna powinna być udostępniona w terminie nie dłuższym niż 14 dni od złożenia wniosku. Jeżeli informacji w wyżej podanym terminie udostępnić nie można, podmiot zobowiązany do załatwienia wniosku dostępowego powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku - art. 13 ust. 2 u.d.i.p.
Na gruncie niniejszej sprawy skarżący kasacyjnie organ w terminie przewidzianym na załatwienie wniosku wezwał do usunięcia jego braków formalnych w trybie art. 64 § 2 K.p.a., zakreślając stosowny termin oraz informując, iż brak usunięcia braków wniosku będzie skutkował pozostawieniem go bez rozpoznania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ulega wątpliwości, że pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 K.p.a. następuje w drodze czynności materialno-technicznej, o której podjęciu należy powiadomić wnoszącego podanie na piśmie. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania kończy bowiem zainicjowane nim postępowanie – uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. I OPS 2/13.
Utrwalony jest również pogląd, że instytucja unormowana w art. 64 § 1 i 2 k.p.a. odnosi się do takich braków formalnych wniesionego podania, które powodują jego prawną bezskuteczność, a więc niemożność w ogóle wszczęcia postępowania, np. przez brak adresu wnioskodawcy i niemożność jego ustalenia, niezałączenie dokumentu pełnomocnictwa itp. – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2022 r., sygn. II OSK 2556/21.
Na gruncie niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie ma ocena, czy w sprawach o udostępnienie informacji publicznej tryb usuwania braków formalnych wniosku w ogóle znajduje zastosowanie. Analizując powyższe zagadnienie, zauważyć należy, że jego ocena nie budzi wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak wielokrotnie wskazywano, wniosek składany w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie musi odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym, bowiem nie stanowi on podania w rozumieniu art. 63 k.p.a. Na tym etapie postępowania nie stosuje się też przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniosku nie trzeba uzasadniać, bowiem art. 2 ust. 2 ustawy zwalnia osobę wykonującą prawo do informacji publicznej z obowiązku wykazania interesu prawnego lub faktycznego (wyjątek dotyczy jedynie uzyskania informacji przetworzonej - art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy). Ograniczenie zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza, że postępowanie o udostępnienie informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym. Kodeks postępowania administracyjnego ma natomiast zastosowanie w przypadku, w którym organ zmierza do wydania decyzji. Wówczas jego przepisy znajdą zastosowanie także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Treść art. 16 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępnie do informacji publicznej, z którego wynika, że do decyzji odmownej oraz o umorzeniu postępowania stosuje się przepisy k.p.a., należy odczytywać przyjmując, że Kodeks ten ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o dostęp do informacji publicznej, o ile zobowiązany organ zmierza do wydania takiej decyzji. Zatem jedynie w przypadku wydawania decyzji odmownej organ jest związany przepisami k.p.a., co wynika z art. 16 ust. 1 i art. 13 ustawy z 6 września 2001 r. - por. wyroki NSA: z 4 lutego 2016 r. sygn. I OSK 873/15, 26 maja 2017 r. sygn. I OSK 2534/16, 27 września 2017 r. sygn. I OSK 7/17, 12 października 2017 r. sygn. I OSK 430/17, 18 stycznia 2018 r. sygn. I OSK 758/16, 22 czerwca 2018 r. sygn. I OSK 2957/17, 23 września 2022 r. sygn. akt III OSK 2024/21.
Analizując argumentację skargi kasacyjnej przytoczoną na tle podniesionego zarzutu, zauważyć należy, że pomija ona przede wszystkim charakter postępowania o udzielenie informacji publicznej, a więc to że wniosek o jej udzielenie nie jest wnioskiem wszczynającym postępowanie w sprawie administracyjnej. Brak jest również jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia, że organ zmierzał do wydania decyzji odmownej lub umarzającej postępowanie na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W tym stanie rzeczy wzywanie do usunięcia braków formalnych wniosku w trybie art. 64 § 2 K.p.a. nie znajdowało uzasadnienia.
Niezależnie od powyższego należy podać, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący kasacyjnie organ podjął czynność materialno-techniczną w postaci pozostawienia wniosku z dnia 4 marca 2020 roku bez rozpoznania. Po zakwestionowaniu przez Stowarzyszenie zasadności wezwania do sprecyzowania wniosku pismem z dnia 3 maja 2020 roku organ pismem z dnia 11 maja 2020 roku poinformował, że udzielenie informacji publicznej będzie możliwe po uszczegółowieniu wniosku, a w przypadku braku jego uszczegółowienia zostanie pozostawiony bez rozpoznania. Z kolei w odpowiedzi na monit Stowarzyszenia z 19 czerwca 2020 roku organ pismem z dnia 2 lipca 2020 poinformował, że rozpoznanie wniosku nie jest możliwe. Żadne z podjętych przez organ działań nie było czynnością pozostawienia wniosku dostępowego bez rozpoznania.
Merytoryczną samodzielnością cechuje się zagadnienie samej zasadności wezwania Stowarzyszenia do sprecyzowania wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z oczywistą tezą, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien być na tyle precyzyjny treściowo, aby nie było wątpliwości, o jakie dane się zwrócono. Brak możliwości rozpoznania wniosku dostępowego z uwagi na jego nieprecyzyjność, będzie dotyczył wyłącznie takich skonfigurowań faktycznych, w których w oparciu o jego treść nie da się ustalić, udostępnienia jakich informacji zażądano. W niniejszej sprawie taki układ nie zachodzi. Z akt sprawy wynika, że Stowarzyszenie w latach 2014-2019, rokrocznie zwracało się do organu z wnioskiem dostępowym o identycznej treści i za każdym razem wnioskowane informacje podlegały udostępnieniu. Nie przekonuje argumentacja organu, że w roku 2020 sytuacja uległa zmianie i z uwagi na poszerzenie zakresu i form realizacji opieki na bezdomnymi zwierzętami należało wniosek sprecyzować. Pytanie, czy w zakres "doraźnych zleceń" wchodzą umowy jest nieuzasadnione, gdyż w pkt 1 wniosku wyraźnie odróżniono "udzielanie doraźnych zleceń" od zawartych umów. Precyzowanie pkt 2 wniosku również nie znajduje podstaw. W piśmie wzywającym do sprecyzowania wniosku organ sam przyznaje, że w zakres pojęcia "zapewnienie opieki nad bezdomnymi zwierzętami" wchodzi szeroki zakres działań. W istocie więc organ nie ma wątpliwości, jakie działania stanowią desygnaty tego pojęcia. W konsekwencji nie ma również wątpliwości, w jaki sposób obliczyć liczbę zwierząt, którym zapewniono opiekę – pkt 3 wniosku dostępowego. Analogicznie należy ocenić wezwanie do sprecyzowania pkt 5 wniosku dostępowego, w którym zwrócono się o umowy "o zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom w 2019 roku". Treść wezwania dowodzi, że organ potrafi zidentyfikować zakres żądania dostępowego w tym zakresie.
Posłużenie się we wniosku dostępowym zwrotem "inne" nie nastręcza żadnych wątpliwości interpretacyjnych, jeżeli uwzględni się fakt, że użyto go po wskazaniu konkretnych form pomocy zwierzętom bezdomnym: "wyłapywanie/odławianie, opieka, usługi weterynaryjne, dokarmianie, inne". Chodzi więc o wszystkie te formy opieki nad bezdomnymi zwierzętami, które nie stanowią form wymienionych przed słowem "inne" w pkt 4 wniosku dostępowego.
Podsumowując, zgormadzony w sprawie materiał nie pozwala uzasadnić stanowiska, że wniosek Stowarzyszenia z 4 marca 2020 roku był treściowo nieprecyzyjny, co uniemożliwiało jego merytoryczne rozpoznanie. Stowarzyszenie pismem z dnia 3 maja 2020 roku jednoznacznie wskazało, iż należy rozumieć tak, jak w latach poprzednich, gdy organ udostępniał wnioskowane informacje. Brak rozpoznania wniosku dostępowego z dnia 4 marca 2020 roku przesądza o bezczynności organu.
Mając całość powyższego na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zrzutów naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a oraz art. 151 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji pomimo częściowo niepełnego uzasadnienia, wydał prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie, pozytywnie weryfikując zarzucaną organowi bezczynność. Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się do zarzutu naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a., na podstawie którego Sąd a quo przyjął, że zarzucana bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż jedynym argumentem mającym go uzasadniać było zaprzeczenie, że do bezczynności w ogóle doszło.
Z wyłożonych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.