III OSK 7538/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-04-06
NSAbudowlaneWysokansa
pozwolenie wodnoprawnewstrzymanie wykonania decyzjiwznowienie postępowaniaskutki materialnoprawneprawo wodnepostępowanie administracyjnesądy administracyjne

NSA uchylił wyrok WSA i postanowienie organu, uznając, że pozwolenie wodnoprawne może wywoływać skutki materialnoprawne i podlegać wstrzymaniu wykonania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej odmawiające wstrzymania wykonania decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym. NSA uchylił wyrok WSA i postanowienie organu, stwierdzając, że pozwolenie wodnoprawne może wywoływać skutki materialnoprawne i podlegać wstrzymaniu wykonania na podstawie art. 152 k.p.a., co wymaga indywidualnej oceny organu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej odmawiające wstrzymania wykonania decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym. Sąd pierwszej instancji oraz organy administracji uznały, że pozwolenie wodnoprawne nie wywołuje skutków materialnoprawnych i nie podlega wstrzymaniu wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak to stanowisko za nieprawidłowe. Sąd wskazał, że decyzja wodnoprawna może nakładać obowiązki na podmioty trzecie, np. poprzez zobowiązanie do konserwacji rowu melioracyjnego na nieruchomościach sąsiada, co może stanowić podstawę do uznania, że decyzja wywołuje skutki materialnoprawne. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i postanowienie organu, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem analizy treści decyzji wodnoprawnej i jej potencjalnych skutków materialnoprawnych dla stron postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, pozwolenie wodnoprawne może wywoływać skutki materialnoprawne i podlegać wstrzymaniu wykonania, jeśli jego treść faktycznie dotyka praw lub obowiązków podmiotów trzecich.

Uzasadnienie

NSA uznał, że organy i sąd niższej instancji błędnie przyjęły, iż pozwolenie wodnoprawne z definicji nie wywołuje skutków materialnoprawnych. Sąd podkreślił, że charakter decyzji wodnoprawnej wymaga indywidualnej oceny, czy nakłada ona konkretne obowiązki na strony trzecie, co może uzasadniać wstrzymanie jej wykonania. Brak takiej analizy stanowił podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (49)

Główne

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 152 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 152 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 152 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 113 § § 2 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 61 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 199

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa Prawo wodne art. 401

k.p.a. art. 151 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 113 § § 2 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 61 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 199

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa Prawo wodne art. 401

k.p.a. art. 151 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 113 § § 2 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 61 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 199

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozwolenie wodnoprawne może wywoływać skutki materialnoprawne i podlegać wstrzymaniu wykonania, co wymaga indywidualnej oceny przez organ. Sąd pierwszej instancji i organy administracji nie dokonały konkretnej analizy charakteru decyzji wodnoprawnej i jej wpływu na strony trzecie.

Odrzucone argumenty

Argumentacja WSA, że pozwolenie wodnoprawne z definicji nie wywołuje skutków materialnoprawnych i nie podlega wstrzymaniu wykonania.

Godne uwagi sformułowania

Nie jest bowiem zasadnym przyjmowanie, a limine, że każda decyzja dotycząca pozwolenia wodnoprawnego nie wywołuje skutków prawnych, a stanowi jedynie element niezbędny do wydania w przyszłości decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę. Ocena taka musi mieć jednak charakter konkretny. Decyzja wodnoprawna może nakładać na podmiot wnioskujący, obowiązek wykonania lub likwidacji określonych urządzeń wodnych, np. studzienek kanalizacyjnych, rowów melioracyjnych, wjazdów (pod którymi znajdują się urządzenia wodne), z których korzystają osoby trzecie.

Skład orzekający

Teresa Zyglewska

przewodniczący sprawozdawca

Mariusz Kotulski

członek

Zbigniew Ślusarczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że pozwolenia wodnoprawne mogą podlegać wstrzymaniu wykonania, jeśli wywołują skutki materialnoprawne dla stron trzecich, oraz że ocena ta wymaga indywidualnej analizy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której pozwolenie wodnoprawne mogło wpływać na prawa sąsiada (konserwacja rowu melioracyjnego). Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, że nawet pozornie rutynowe pozwolenia wodnoprawne mogą mieć istotne skutki dla osób trzecich i podlegać wstrzymaniu wykonania, co jest ważną lekcją dla praktyków prawa administracyjnego i budowlanego.

Pozwolenie wodnoprawne może zostać wstrzymane! Kluczowa interpretacja NSA dla inwestorów i właścicieli nieruchomości.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 7538/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Teresa Zyglewska /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Sz 1043/20 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-05-20
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 145 § 1 pkt 4 , art. 152 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 1043/20 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 8 października 2020 r., znak: SZ.RUZ.423.2-2.2020.NB w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w ramach wznowionego postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i zaskarżone postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 8 października 2020 r., znak: SZ.RUZ.423.2-2.2020.NB, 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz A. M. kwotę 1.137 (tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. oddala wniosek uczestnika postępowania K. sp. z o.o. z siedzibą w W. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 maja 2021 r., II SA/Sz 1043/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: Sąd) na skutek skargi A.M. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 8 października 2020 r. znak: SZ.RUZ.423.2.2-2.2020.NB w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w ramach wznowionego postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia wodnoprawnego, oddalił skargę.
Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i ocen prawnych.
Wnioskiem z dnia 10 lutego 2020 r. A.M. (dalej: skarżący) wystąpił do Dyrektora Zarządu Zlewni w K. w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 401 ustawy Prawo wodne o wznowienie postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego oraz o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego.
Postanowieniem z dnia 20 lutego 2020 r., znak: SZ.ZUZ.2.421.62.2018. EK Dyrektor Zarządu Zlewni w K. (dalej: organ I instancji):
- w punkcie I. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z dnia 19 kwietnia 2018 r., znak: SZ.ZUZ.2.421.62.2018. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dla W.R. oraz W.P. działających jako S.C. A. w B. na:
1. wykonanie urządzeń wodnych na terenie działek nr [...] i [...], położonych w obrębie ewid. B., gmina K..
2. usługę wodną, tj. odprowadzanie wód z kanalizacji deszczowej oraz wód opadowych i roztopów z drenaży do rowu PD i dalej do rzeki [...], w ilości: Qmax.s = 0,938 m3/s, Qśr. roczne 1 9851 m3/rok o powierzchni: Fcałk. =16 9271 ha, Fzred = 70 710 ha, oraz decyzją ostateczną Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z dnia 10 sierpnia 2018 r., znak: SZ.ZUZ.2.421.258.2018.WP potwierdzającą przejęcie przez następcę prawnego praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego z dnia 19 kwietnia 2018 r., znak: SZ.ZUZ.2.421.62.2018.EK,
- w punkcie II. odmówić wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z d 19 kwietnia 2018 r., znak: SZ.ZUZ.2.421.62.2018.EK o wydanie ww. pozwolenia wodnoprawnego oraz decyzji ostatecznej Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z dnia 10 sierpnia 2018 r. znak: SZ.ZUZ.2.421.258.2018.WP potwierdzającą przejęcie przez następcę prawnego praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego z dnia 19 kwietnia 2018 r., znak: SZ.ZUZ.2.421.62.2018.EK.
Na powyższe postanowienie, w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w pkt II. postanowienia skarżący wniósł zażalenie. Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i postanowieniem z dnia 8 października 2020 r. wydanym z powołaniem się na art. 138 w zw. z art. 144 oraz 113 § 2 i 3 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji w zakresie pkt. II.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że podstawę prawną do wydania zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 152 k.p.a. stanowiący, iż organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia tej decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Organ odwoławczy powołał się na liczne orzecznictwo sądów administracyjnych i wskazał, że procedurą wstrzymania może być objęty akt, który podlega wykonaniu w drodze przymusu - w postępowaniu egzekucyjnym. Decyzja wodnoprawna, wydana w ramach zwykłego postępowania administracyjnego, co do zasady nie posiada takich cech. Decyzja ta jest jedynie warunkiem koniecznym niektórych późniejszych działań podmiotu, np. decyzja wodnoprawna jest wymagana dla dalszej realizacji zamierzeń budowlanych na podstawie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego nie upoważnia inwestora do rozpoczęcia inwestycji. Rozpoczęcie inwestycji będzie możliwe dopiero po uzyskaniu - w odrębnym postępowaniu administracyjnym - pozwolenia na budowę. Pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących im wobec tych nieruchomości i urządzeń. Wobec tego, że decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym nie rodzi skutków materialnoprawnych, to też nie podlega samodzielnemu wykonaniu. Organ odwoławczy uznał, że choć organ I instancji nie wykazał w uzasadnieniu odmowy wstrzymania wykonalności takich okoliczności jak opisane powyżej, to finalnie orzekł w sposób prawidłowy. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 152 k.p.a.
Nie zgadzając się z ww. postanowieniem organu II instancji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 152 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie. Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Zlewni w K. z 20 lutego 2021 r. w zakresie pkt. II., tj. w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji dotyczącej przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, przeprowadzenie dowodu z opinii technicznej sporządzonej przez mgr inż. M.G. w specjalności inżynieria hydrotechniczna na okoliczność objęcia działki nr [...] obr. [...] gm. K. zakresem oddziaływania inwestycji objętej decyzją ostateczną Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z dnia 19 kwietnia 2018 r.
Zaskarżonym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 20 maja 2021 r., sygn. II SA/Sz 1043/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podzielił stanowisko organu II instancji i wskazał m.in., że argumenty przytoczone w skardze nie dają podstaw do przyjęcia, że zachodzi prawdopodobieństwo uchylenia przedmiotowej decyzji wodnoprawnej. Mogą mieć one znaczenie dla wznowionego postępowania, w toku którego organ oceni ich trafność i zasadność, a co za tym idzie wyda rozstrzygnięcie wskazane w art. 151 § 1 lub § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu na tym etapie sprawy organ nie może stwierdzić, które ze wskazanych rozstrzygnięć znajdzie zastosowanie, czy też jakie jest prawdopodobieństwo któregoś ze wskazanych w ww. przepisie rozwiązań. Dalej Sąd zaznaczył, że wstrzymanie wykonania aktu, którego dotyczy postępowanie wznowieniowe, dotyczy takiej sytuacji, w której akt ten bezpośrednio wywołuje lub może wywoływać skutki materialnoprawne. Z tych względów procedurą wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 152 k.p.a. również może być objęty taki akt, który podlega wykonaniu w drodze przymusu - w postępowaniu egzekucyjnym. Decyzja wodnoprawna ze swej istoty nie posiada takich cech. Uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego nie upoważnia bowiem inwestora do rozpoczęcia inwestycji. Możliwe to będzie dopiero po uzyskaniu - w odrębnym postępowaniu administracyjnym - pozwolenia na budowę, w którym to postępowaniu przysługiwać będą skarżącemu wszelkie uprawnienia strony, jeżeli wykaże oddziaływanie inwestycji na jego nieruchomość, również w aspekcie podnoszonego w postępowaniu wznowieniowym, jak też w niniejszej skardze oddziaływaniu wód i urządzeń wodnych objętych pozwoleniem wodnoprawnym na jego nieruchomość.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się A.M. (dalej: skarżący kasacyjnie) i w skardze kasacyjnej opartej na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił temu wyrokowi:
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 152 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wskutek uznania, że w okolicznościach sprawy pozwolenie wodnoprawne objęte decyzjami: Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z 19 kwietnia 2018 r. znak: SZ.ZUZ.2.421.62.2018.EK, Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z dnia 10 sierpnia 2018 r., znak: SZ.ZUZ.2.421.258.2018.WP nie podlegają wykonaniu.
Skarżący kasacyjnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, nie istniejących do dnia wydania wyroku w sprawie, tj.:
1) zawiadomienia Starosty K. znak: GN.6821.00004.2021 z 31 sierpnia 2021 r. z wniosku K. sp. z o.o. w sprawie wszczęcia postępowania na podstawie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami w przedmiocie udostępnienia nieruchomości skarżącego w celu wykonania czynności,
2) zawiadomienia organu II instancji z 1 września br. w sprawie SZ.RUZ.423.5.7A.1.2020.DK w przedmiocie wszczęcia postępowania nieważnościowego dotyczącego pozwolenia wodnoprawnego Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z 19 kwietnia 2018 r.
W oparciu o przytoczone zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę wyroku i uwzględnienie skargi w całości lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje. Jednocześnie skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie podniósł, że K. sp. z o.o. uzyskała pozwolenie wodnoprawne na podstawie fałszywego dowodu z operatu wodnoprawnego, który nie został poddany jakiejkolwiek weryfikacji przez organ I i II instancji w zakresie prawidłowości ustalenia kręgu stron postępowania co – jego zdaniem – zostało wykazane wprost dowodem z opinii biegłego z zakresu melioracji i urządzeń wodnych. W ocenie skarżącego kasacyjnie na skutek tego celowego zabiegu został on pominięty jako strona nie tylko w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, ale także w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę po aby nie trzeba było z nim uzgadniać warunków korzystania z jego nieruchomości na cele odprowadzania wód z nieruchomości do rzeki [...].
Ponadto, w ocenie skarżącego kasacyjnie, skoro w świetle opinii rzeczoznawcy operat wodnoprawny sporządzony przez inwestora stanowiący podstawę wydania kwestionowanego pozwolenia wodnoprawnego nie mógł być podstawą wydania kwestionowanych pozwoleń wodnoprawnych, bo w sposób oczywisty narusza prawo, nie budzi wątpliwości co do istnienia podstaw do wstrzymania wykonalności tej decyzji, skoro ostatecznie organ II instancji z urzędu wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z dnia 19 kwietnia 2018 r.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania – K. sp. z o.o. z siedzibą w W. - wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 t.j.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 152 § 1 k.p.a. jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku uznania, że pozwolenie wodnoprawne zawarte w decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z 19 kwietnia 2018 r., w stosunku do którego decyzją ostateczną Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z dnia 10 sierpnia 2018 r. potwierdził przejęcie przez następcę prawnego praw i obowiązków wynikających z tego pozwolenia nie podlega wykonaniu, a zatem decyzja ta nie podlega wstrzymaniu w oparciu o art. 152 k.p.a.
Przypomnieć należy, że organ I instancji wznawiając postępowanie administracyjne postanowieniem z dnia 20 lutego 2020 r. odmówił wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z dnia 19 kwietnia 2018 r. oraz decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z dnia 10 sierpnia 2018 r. potwierdzającej przejęcie przez następcę prawnego praw o obowiązków z pozwolenia wodnoprawnego objętego decyzją z dnia 19 kwietnia 2018 r. Zdaniem organu I instancji, na obecnym etapie postępowania, nie zostało uprawdopodobnione "iż przesłanka wznowieniowa w postaci zbadania zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód nieruchomości będącej własnością A. M., doprowadzi do uchylenia prawomocnego pozwolenia wodnoprawnego".
Organ odwoławczy, w zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniu, stwierdził że pozwolenie wodnoprawne nie rodzi skutków materialnoprawnych i nie podlega samodzielnemu wykonaniu. Rozpoczęcie robót jest możliwe dopiero po uzyskaniu pozwolenia na budowę, a do uzyskania tego pozwolenia niezbędne jest uzyskanie ostatecznej decyzji w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił powyższe stanowisko wywodząc, że ochrona tymczasowa, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. odnosi się do aktów lub czynności, które generalnie nadają się do wykonania. Akt taki wywołuje więc skutki materialnoprawne, czyli akt ten musi podlegać wykonaniu w drodze przymusu – w postępowaniu egzekucyjnym. Decyzja dotycząca pozwolenia wodnoprawnego, zdaniem Sądu I instancji, nie posiada takich cech.
Powyższego stanowiska nie można uznać jako prawidłowe. Nie jest bowiem zasadnym przyjmowanie, a limine, że każda decyzja dotycząca pozwolenia wodnoprawnego nie wywołuje skutków prawnych, a stanowi jedynie element niezbędny do wydania w przyszłości decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę.
Zauważyć należy, że decyzja wodnoprawna może nakładać na podmiot wnioskujący, obowiązek wykonania lub likwidacji określonych urządzeń wodnych, np. studzienek kanalizacyjnych, rowów melioracyjnych, wjazdów (pod którymi znajdują się urządzenia wodne), z których korzystają osoby trzecie. Może więc wpływać na prawa i obowiązki innych podmiotów niż wnioskodawca (por. postanowienia NSA: z 16 września 2014 r., sygn. akt II OZ 928/14; z 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 171/13, z 29 maja 2018 r., sygn. akt II OZ 528/18). Oceniając więc, czy decyzja dotycząca pozwolenia wodnoprawnego spełnia warunki przesądzające o możliwości zastosowania ochrony tymczasowej należy mieć na względzie charakter tej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie dokonał takiej oceny, przyjmując założenie, że decyzja wodnoprawna w każdym przypadku nie wywołuje bezpośrednio skutków materialnoprawnych. Wątpliwości takie rodzą się w odniesieniu do decyzji z dnia 19 kwietnia 2018 r. wydanej przez Dyrektora Zarządu Zlewni w K.. Z przedłożonych do skargi kasacyjnej dokumentów, to jest zawiadomienia z dnia 10 sierpnia 2021 r. o wszczęciu przez Starostę K. postępowania w sprawie wydania decyzji o zobowiązaniu A.M. do udostępnienia na okres 6 miesięcy części nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym miasta Kołobrzeg, będących własnością skarżącego kasacyjnie w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontem oraz zabezpieczeniem rowu melioracyjnego prowadzącego do rzeki [...] na odcinku zlokalizowanym na tych nieruchomościach. Z zawiadomienia tego wynika, że powodem wystąpienia przez K. sp. z o.o. z takim wnioskiem stanowi pozwolenie wodnoprawne z dnia 19 kwietnia 2018 r. zgodnie, z którym spółka została zobowiązana do konserwacji rowu na całym odcinku i utrzymania jego pełnej drożności przez cały okres pozwolenia, a prace te mają cechy inwestycji celu publicznego.
W związku z powyższym organ odwoławczy przedwcześnie, bez zbadania treści i charakteru decyzji dotyczącej pozwolenia wodnoprawnego z dnia 19 kwietnia 2018 r. przyjął, że nie wywołuje ona skutków materialna prawnych i z tego powodu nie podlega wstrzymaniu, a Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowisko to zaakceptował. Tymczasem ocena taka powinna być poprzedzona analizą treści decyzji dotyczącej pozwolenia wodnoprawnego, w szczególności w kontekście żądań związanych z udostepnieniem przez skarżącego kasacyjnie nieruchomości stanowiącej jego własność w związku z twierdzeniem, że obowiązek konserwacji tego rowu został nałożony na spółkę w pozwoleniu wodnoprawnym z dnia 19 kwietnia 2018 r. Okoliczność ta może bowiem stanowić przesłankę do uznania, że pozwolenie wodnoprawne już samo w swej treści wywołuje skutki materialnoprawne, które dotykają podmiotów trzecich, w tym wypadku skarżącego kasacyjnie, a nie tylko wnioskodawcę.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dokona analizy treści decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w K. z dnia 19 kwietnia 2018 r. i oceni, mając także na względzie postępowanie toczące się przed Starostą K. czy przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne wywołuje skutki materialnoprawne wobec podmiotów trzecich.
Dodać należy, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nadmienił, że argumentacja dotycząca wstrzymania wykonalności decyzji w ramach procedury wznowienia musi odnosić się do przesłanek wznowienia postępowania z art. 145 § 1 k.p.a., a treść skargi nie daje podstaw do przyjęcia, że zachodzi prawdopodobieństwo uchylenia przedmiotowej decyzji wodnoprawnej.
Poza tak ogólnikowymi stwierdzeniami Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do konkretnych okoliczności rozpoznawanej sprawy. Jest to tym bardziej istotne, że organ odwoławczy przyjmując, że decyzja ta nie podlega wstrzymaniu z uwagi na jej charakter nie oceniał przesłanek z art. 152 k.p.a.
Wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 152 § 1 k.p.a. nie jest pozostawione uznaniu organu, wymaga ono dokonania wcześniej oceny argumentów podnoszonych w tym zakresie oraz zgromadzonego materiału dowodowego. Ocena taka musi mieć jednak charakter konkretny (por. wyrok NSA z 20.11.2020 r., II OSK 1966/20, LEX nr 3093236). Takiej oceny zabrakło zarówno w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego jak i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Mając na względzie powyższe, w oparciu o art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a., art. 200 P.p.s.a w związku z art. 205 P.p.s.a. na które złożyły się: wpis od skargi kasacyjnej i wpis od skargi w łącznej wysokości 300 złotych (stosownie do § 3 i § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2021, poz. 535), opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji 100 złotych, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika za I i II instancję w łącznej wysokości 720 złotych stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).
Odnosząc się do wniosku uczestnika o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego należy zaznaczyć, że w myśl art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Żaden z przepisów regulujących koszty postępowania w pierwszej i drugiej instancji, w tym art. 203 i 204 p.p.s.a. nie przewidują zwrotu kosztów ponoszonych przez uczestnika postępowania. Z tego więc powodu wniosek podlegał oddaleniu (pkt 3) (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2023 r., sygn. II OSK 3584/18, wyrok NSA II OSK 479/11).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI