III OSK 7513/21

III OSK 7513/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Lu 61/21 - Wyrok WSA w Lublinie z 2021-08-12
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 10 ust. 1, art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od punktu 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Lu 61/21 w sprawie ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Lu 61/21 oddalił skargę R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
We wniosku z dnia 6 kwietnia 2021 r. R. S.(skarżący) zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej w postaci wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2020, zarejestrowanych w repertorium "C" pod symbolami "056" i "056s". Wskazał, że żądane informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD. Pismo wpłynęło do organu w dniu 15 kwietnia 2021 r. (k. 1 akt adm.).
W odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem datowanym na dzień 26 kwietnia 2021 r. Prezes Sądu Rejonowego [...] w L. poinformował wnioskodawcę, że w sprawach zarejestrowanych w repertorium "C" pod symbolem "056s" nie wydano w 2020 r. żadnego orzeczenia, natomiast w spawach zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem "056" wydano pięć orzeczeń wraz z uzasadnieniami, które zostały opublikowane i są dostępne na Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego [...] w L. – http://orzeczenia.lublin-zachod.sr.gov.pl/.
W dniu 18 maja 2021 r. (data złożenia pisma w administracji zakładu karnego) R. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego [...] w L. wniósł o umorzenie postępowania, ewentualnie oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w powołanym wyżej wyroku wskazał, że złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że Prezes Sądu Rejonowego [...] w L. był zobowiązany do udostępnienia żądanej informacji, która bezspornie ma charakter informacji publicznej i jest objęta zakresem przedmiotowym ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2020 r., poz. 2176, zwana dalej: "u.d.i.p."). Informacje publiczne udostępnia się m.in. poprzez ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej (art. 7 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), co uczynił Prezes Sądu Rejonowego [...] w L.
W niniejszej sprawie w ocenie Sądu I instancji skarżący nie kwestionował okoliczności udostępnienia informacji publicznej, wskazał jednak, że nie nastąpiło to w formie wskazanej we wniosku. Skarżący nie określił w sposób stanowczy, jednoznaczny formy udostępnienia informacji, a jedynie podał, że "żądane informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że Prezes udostępnił informacje publiczne w ustawowym terminie, lecz w drodze publikacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej, o czym poinformował skarżącego, podając jednocześnie precyzyjnie adres strony internetowej. Sąd doszedł do przekonania, że Prezes Sądu Rejonowego [...] w L. prawidłowo i w terminie udzielił informacji skarżącemu, nie pozostawał zatem w stanie bezczynności.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł R. S., zaskarżając wyrok w części – w zakresie punktu 1 i zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 149 p.p.s.a. polegające na jego niezastosowaniu, w sytuacji gdy organ w dalszym ciągu pozostaje w bezczynności, bowiem wnioskowane przez skarżącego informacje nigdy nie zostały mu udostępnione w sposób zgodny z wnioskiem.
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2001 Nr 112 poz. 1198), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że publikacja wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej, która nie była opublikowana w BIP w dniu złożenia wniosku, a skarżący żądał udostępnienia mu tej informacji na płycie CD, stanowi o wykonaniu przez organ wniosku skarżącego.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Sądu Rejonowego [...] w L. wniósł o jej oddalenie i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania "według norm przypisanych".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Jako niezasadny ocenić należy zarzut naruszenia art. 149 p.p.s.a. polegający na jego niezastosowaniu. W stosunku do tak skonstruowanego zarzutu, należy przede wszystkim zwrócić uwagę na nieprecyzyjnie powołany w podstawie kasacyjnej przepis art. 149 p.p.s.a., który dzieli się na cztery paragrafy (§ 1, § 1a, § 1b, § 2), a paragraf pierwszy dzieli się dodatkowo na trzy odrębne punkty. Już tylko z tego względu nie mogłoby dojść zasadniczo do uwzględnienia postawionego zarzutu, skoro nie wskazano w istocie normy prawnej, do której naruszenia doszło w wyniku rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Zgodnie z ugruntowanym i trafnym stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądowym w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., II OSK 552/12; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., II GSK 218/11; wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r., II OSK 2232/10). Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12). Naczelny Sąd Administracyjny, co wyjaśniono powyżej, nie jest władny do dokonywania rekonstrukcji wadliwie i nieprecyzyjnie skonstruowanego zarzutu.
Nadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07, LEX nr 525973; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, LEX nr 342527; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, LEX nr 327781; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, LEX nr 1136684). Nawet, gdyby przyjąć, że możliwe jest również kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa, to jedynie z tym zastrzeżeniem, że następuje to w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. tj. Sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany. Tymczasem zarzut naruszenia art. 149 p.p.s.a. został podniesiony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej tj. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenia przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy. Co więcej art. 149 p.p.s.a. ma charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniała bezczynność lub przewlekłość w stopniu, która uzasadniałaby zastosowanie tego przepisu. Oznacza to, że, przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.
Na uwzględnienie nie zasługuje także drugi zarzut tj. naruszenia prawa materialnego - art. 10 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 u.d.i.p.
Jak wynika z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wyrokowania przez Sąd I instancji) przywołanego w zarzucie, ustawodawca nie przewidział żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej. Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 10 ust. 1 u.d.i.p., udostępnieniu na wniosek podlega każda informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium. Oznacza to tym samym, że informacje udostępnione we wspomnianych publikatorach nie podlegają udostępnieniu na wniosek. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że wyroki sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi, zatem podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 784/16).
Zauważyć należy, że skarżący nie przeczy otrzymaniu informacji, o które wystąpił, lecz bezczynność organu wiąże z faktem nie zrealizowania jego wniosku co do formy w jakiej oczekiwał udzielenia tej informacji. W tym miejscu zasadnym jest zwrócenie uwagi, że sam skarżący nie wskazał we wniosku w sposób jednoznaczny formy udostępnienia informacji podając, że "informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD".
Nadto zaakcentowania wymaga, że to Biuletyn Informacji Publicznej lub centralne repozytorium jest podstawowym źródłem zapoznania się z informacją publiczną. Udostępnienie informacji w BIP lub w centralnym repozytorium wyłącza obowiązek ponownego jej udostępnienia na wniosek zainteresowanego, czy w innych przewidzianych w ustawie formach (np. wyłożenia, wywieszenia). Przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. wprowadza tzw. negatywną klauzulę wnioskowego trybu udzielania informacji. Oznacza to, że adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w BIP lub centralnym repozytorium. W przypadku złożenia wniosku podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o braku stosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP (zob. G. Sibiga, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne, PPP 2007, nr 3, s. 18). Oznacza to, że podmiot zobowiązany nie ma obowiązku udostępniać informacji publicznej w formie i w sposób wskazany we wniosku jedynie wówczas, gdy znajduje się ona w BIP, zaś zakres żądania sformułowany we wniosku o jej udostępnienie i zakres informacji znajdujący się w BIP pozwala na stwierdzenie, że są one identyczne. Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanym przypadku. Dodać należy, że udostępnienie informacji publicznej w BIP zwalnia również podmiot zobowiązany z obowiązku potwierdzania na piśmie jej istnienia, jak również na dysponencie tej informacji nie spoczywa obowiązek dokonywania wydruków z Biuletynu i przesyłania ich wnioskodawcy (podobnie wyrok NSA z 25 września 2008 r., I OSK 416/08). Biuletyn Informacji Publicznej (BIP) został stworzony w celu powszechnego i bezpłatnego udostępniania informacji publicznej w postaci elektronicznej. Biuletyn ten składa się z witryn WWW, na których władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne udostępniają informacje publiczne. Są to tzw. strony podmiotowe BIP, na których podmiot prowadzący taką stronę publikuje informacje służące wszystkim odwiedzającym, a dotyczące np. jego statusu prawnego, przedmiotu i trybu działania, prowadzonych rejestrów, ewidencji, czy też zgromadzonych archiwów. Jak wynika ze strony Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego [...] w L. (http://orzeczenia.lublin-zachod.sr.gov.pl) jest elementem strony podmiotowej prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w L., o czym świadczy widniejące na Portalu logo BIP, stanowiące element identyfikacji wizualnej przynależności do Biuletynu Informacji Publicznej.
Działanie podmiotu zobowiązanego wypełniło zatem, zgodnie z wyżej wskazanymi zasadami, obowiązek udzielenia informacji publicznej. Nadto udzielenie odpowiedzi nastąpiło przed wniesieniem skargi. Ta zatem w dacie jej złożenia była bezzasadna. Skarżący nie może oczekiwać, że orzeczenia sądu w formie zanonimizowanej opublikowane w internecie, w ogólnodostępnym Portalu Orzeczeń, dodatkowo będą mu przesyłane w innej formie. Jeżeli organ udostępnił informacje w drodze ich upublicznienia i stały się one ogólnodostępne, to wykluczona jest możliwość dodatkowego ich udzielania w formie kopii lub zapisu na płycie DVD lub CD. Skarżący nie kwestionuje faktu publikacji orzeczeń. W tej sytuacji w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę o braku możliwości udostępnienia informacji w trybie wnioskowym w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP. Na dzień wniesienia skargi żądane przez skarżącego do udostępnienia wyroki były już umieszczone w Portalu orzeczeń.
W konsekwencji nie uzasadniony jest także zarzut naruszenia art.14 ust. 1 u.d.i.p., gdyż żądane przez skarżącego informacje zostały udostępnione w BIP przed złożeniem przez niego skargi do WSA w Lublinie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Wniosek Prezes Sądu Rejonowego [...] o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a. został oddalony (pkt 2 wyroku), ponieważ organ nie wykazał (sporządzając samodzielnie odpowiedź na skargę kasacyjną), że takowe koszty poniósł, a zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 przepisy art. 204 i art. 205 § 2 – 4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a., stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów jedynie za wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika.