III OSK 7474/21

III OSK 7474/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Maciej Kobak
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
IV SA/Po 1353/20 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2021-07-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 6, art.7, art. 8,art.10, art. 77 § 1, art.105 § 1, art. 138 § 1 pkt 2, art 145 § 1, art.147.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej F.W. i H.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1353/20 w sprawie ze skargi F.W. i H.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2020 r., nr SKO.OŚ.405.38.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 22 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt IV SA/Po 1353/20 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2021 r. sprawy ze skargi F.W. i H.W. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu (SKO, Kolegium) z 29 czerwca 2020 r., nr SKO.OŚ.405.38.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania, oddalił skargę w całości.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że Wójt Gminy T. (dalej: Wójt), decyzją z 17 stycznia 2020 r. (znak: WZP.6220.82.2012 WZP.6220.19.2018), na podstawie art. 105 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, orzekł o umorzeniu postępowania wznowionego na wniosek H. W. i F. W. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wójta z 31 grudnia 2012 r. (nr WZP.6220.82.2012) o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie części niskiej zespołu silosów magazynowych, dobudowie dźwigu towarowo-osobowego i rozbudowie budynku gospodarczego na terenie zakładu S. sp. z o.o. zlokalizowanego w S. przy ul. [...], na działkach nr ewid. [...] oraz [...].
Kolegium, decyzją z 29 czerwca 2020 r. (nr SKO.OŚ.405.38.2020), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Skarżący, skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego. W treści skargi nie zawarto żadnego uzasadnienia, ani żądań.
SKO wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentację powołaną treści uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia.
W piśmie z 14 września 2020 r. H. W. i F. W., dalej: skarżący reprezentowani przez r.pr. w odpowiedzi na wezwanie z 2 września 2020 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi w przedmiocie wskazania naruszenia interesu prawnego wskazano, że skarżący wywodzą swój interes prawny w zaskarżeniu decyzji SKO z 29 czerwca 2020 r. w tym, że przedmiotowa inwestycja "oddziałuje na nieruchomości skarżących położone w ich pobliżu". W uzasadnieniu pisma skarżących powołano się na poglądy wyrażone w orzecznictwie i piśmiennictwie oraz wskazano na odległości w jakich położono jest inwestycja wobec nieruchomości skarżących.
Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że zaskarżona decyzja o umorzeniu wznowionego postępowania administracyjnego odpowiada prawu. Sąd I instancji przypomniał, że w sprawie administracyjnej, w której zapadła zaskarżona do sądu decyzja, wypowiadał się już sąd administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z 13 lutego 2019 r. o sygn. akt IV SA/Po 826/18 uchylił decyzję SKO w Poznaniu z 29 czerwca 2018 r. (nr SKO.OŚ.405.121.2018) o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta z 12 marca 2018 roku (WZP.6220.82.2012) rozstrzygającej o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. Uwzględniając ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powołanym powyżej wyroku organy przyjęły, że kryterium decydującym o uznaniu za stronę postępowania właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Zdaniem Sądu I instancji, braki w materiale dowodowym warunkujące przeprowadzenie oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, co do oceny interesu prawnego wnioskodawców zostały usunięte.
Według Sądu I instancji, ocena, czy dany podmiot ma przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględnić powinna w szczególności tytułu prawny do nieruchomości, kwestię graniczenia z terenem planowanej inwestycji, przeznaczenie nieruchomości i jej usytuowanie w stosunku do terenu planowanej inwestycji oraz czy inwestycja powoduje przekroczenie standardów jakości środowiska na nieruchomości. O przymiocie strony rozstrzyga ocena czy realizacja planowanej inwestycji może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości.
Zdaniem Sądu I instancji, analiza materiałów włączonych do akt administracyjnych potwierdza ustalenie przyjęte przez organy administracji publicznej, co do tego, że realizacja inwestycji obejmującej rozbudowę części niskiej zespołu silosów magazynowych, dobudowie dźwigu towarowo-osobowego i rozbudowie budynku gospodarczego na terenie zakładu S. Sp. z o.o. zlokalizowanego w S. przy ul. [...], na działkach nr ewid. [...] oraz [...] nie wprowadza żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości należących skarżących.
W skardze kasacyjnej F. W. i H. W., (dalej: skarżący kasacyjnie) reprezentowani przez r.pr., zaskarżyli w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 22 lipca 2021 r., sygn. akt: IV SA/Po "1335/20". Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1), art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, oraz art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 2, art. 145 § 1, art. 147 k.p.a. - mające istotny wpływ na wynik sprawy - przez niezasadne uznanie, że skarżący nie posiadali legitymacji do złożenia wniosku o wznowienie postępowania prowadzonego przez Wójta w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie części niskiej zespołu silosów magazynowych, dobudowie dźwigu towarowo-osobowego i rozbudowie budynku gospodarczego na terenie zakładu S. sp. z o. o., zlokalizowanego w S. gm. T., na działkach o nr ewid.: [...] i [...], a w konsekwencji uniemożliwienie skarżącym skutecznej obrony swoich praw w tym postępowaniu oraz uniemożliwienie im wykonywania ich uprawnień jako jego stron,
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w zw. z art. 28 k.p.a.:
- przez ich błędną wykładnię a w konsekwencji błędne przyjęcie, że organy I i II instancji prawidłowo orzekły, że skarżący nie mogli zostać uznani za stronę postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wójta Gminy T., a w konsekwencji brak uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu oraz poprzedzającej je decyzji Wójta,
- przez ich niewłaściwe zastosowanie a w konsekwencji błędne przyjęcie, że organy I i II instancji prawidłowo orzekły, że skarżący nie mogli zostać uznani za stronę postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wójta, a w konsekwencji brak uchylenia zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej je decyzji Wójta.
2. art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny w związku z art. 28 k.p.a.:
- przez ich błędną wykładnię a w konsekwencji błędne przyjęcie, że organy I i II instancji prawidłowo orzekły, że skarżący nie mogli zostać uznani za stronę postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wójta, a w konsekwencji brak uchylenia zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej je decyzji Wójta,
- przez ich niewłaściwe zastosowanie a w konsekwencji błędne przyjęcie, że organy I i II instancji prawidłowo orzekły, że skarżący nie mogli zostać uznani za stronę postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wójta, a w konsekwencji brak uchylenia zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej je decyzji Wójta.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt I.1. petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1), art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 2, art. 145 § 1, art. 147 k.p.a. - mające istotny wpływ na wynik sprawy przez niezasadne uznanie, że skarżący nie posiadali legitymacji do złożenia wniosku o wznowienie postępowania prowadzonego przez Wójta w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie części niskiej zespołu silosów magazynowych, dobudowie dźwigu towarowo-osobowego i rozbudowie budynku gospodarczego na terenie zakładu S. sp. z o. o., zlokalizowanego w S. gm. T., na działkach o nr ewid.: [...] i [...] a w konsekwencji uniemożliwienie skarżącym skutecznej obrony swoich praw w tym postępowaniu oraz uniemożliwienie im wykonywania ich uprawnień jako jego stron.
Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy, że nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137, dalej: p.u.s.a.). O naruszeniu art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. można by mówić w przypadku, gdyby sąd administracyjny zaniechał wykonania kontroli decyzji administracyjnej, odmawiając rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, lub wykonując tę kontrolę zastosowałby inne kryteria niż kryterium zgodności z prawem. Nie może uchybić tym przepisom sąd administracyjny dokonując kontroli, nawet gdy jej wynik i zastosowany środek nie odpowiadają prawu (zob. wyrok NSA z 20 września 2023 r., sygn. akt II OSK 1069/22, LEX nr 3633503). Skoro zatem Sąd I instancji dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji SKO w Poznaniu z 29 czerwca 2020 r., nr SKO.OŚ.405.38.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania i uznał skargę skarżących za nieuzasadnioną oraz w całości ją oddalił, to nie naruszył art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1), art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy, że Sąd I instancji nie naruszył art. 3 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wskazana regulacja ma charakter ustrojowy i kompetencyjny, a zatem wskazany przepis mógłby być naruszony jedynie w sytuacji, w której sąd administracyjny nie rozpoznałby w ogóle skargi lub dokonał jej oceny według innych kryteriów niż kryterium legalności (zob. wyrok NSA z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1987/23, LEX nr 3713453). Ze sformułowanych zarzutów nie wynika, aby tego rodzaju uchybienia skarżący kasacyjnie podnosili. Sąd I instancji nie naruszył tego przepisu, ponieważ skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy w przedmiocie umorzenia postępowania nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i władczo rozstrzygnął spór, w którym w sprawie ze skargi na decyzję SKO w Poznaniu z 29 czerwca 2020 r. nr SKO.OŚ.405.38.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania oddalił skargę w całości, a tym samym wymierzył sprawiedliwość w zakresie wyznaczonym sądom administracyjnym. Dlatego zarzut naruszenia omawianych przepisów ustrojowych nie może być uznany za uzasadniony, a niezadowolenie skarżących kasacyjnie z wyniku tej kontroli nie oznacza, że Sąd I instancji naruszył przepis art. 3 § 1 p.p.s.a.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 3 § 2 pkt 1) p.p.s.a. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy, że regulacja art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. określa zakres kognicji sądów administracyjnych oraz kryterium kontroli sądowoadministracyjnej. Nie może ona zostać naruszona przez wadliwe dokonanie kontroli działania administracji publicznej, lecz przez przekroczenie przez sąd administracyjny kompetencji albo przez zastosowanie środka i/lub kryterium kontroli nieprzewidzianego w ustawie. Przepis ten mógłby zostać naruszony, gdyby Sąd I instancji w ogóle sprawy nie rozpoznał, albo rozpoznał z uwzględnieniem innego kryterium niż zgodność z prawem (zob. wyrok NSA z 2 października 2024 r., sygn. akt III OSK 2149/23, LEX nr 3771495). Sytuacje wskazane wyżej nie wystąpiły w niniejszej sprawie.
W orzecznictwie NSA wyrażono także pogląd, według którego art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. "(...) przewiduje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zauważyć zatem wypada, że wskazane przepisy mają charakter ustrojowy, w sposób najbardziej ogólny i generalny określają zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Zawarte w nim unormowania nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej albowiem sądy administracyjne realizują swoje ustawowe kompetencje w ramach wykonywania kontroli legalności administracji publicznej na podstawie i w trybie szeregu konkretnych, określonych przepisów prawa, które w przypadku zarzutu ich naruszenia, winny być wskazane w skardze kasacyjnej z towarzyszącym temu sprecyzowaniem i umotywowaniem, do jakiego przekroczenia bądź niedopełnienia prawa doszło i na czym ono polegało. W przypadku zatem, gdy strona chce zarzucić niewłaściwą kontrolę skargi, przepis ten musi zostać powołany w połączeniu z przepisami, które Sąd mógł naruszyć w toku sprawowania tej kontroli" (zob. wyrok NSA z 15 lutego 2023 r., I GSK 353/19, LEX nr 3509132).
Nie jest trafny zarzut dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że w orzecznictwie NSA wielokrotnie zwracano uwagę, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Zawiera on wskazanie, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku uwzględnienia skargi ze względu na stwierdzone inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podobnie art. 151 p.p.s.a. wskazuje, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku, gdy skarga nie jest uwzględniona. Unormowania te są przepisami kompetencyjnymi - dającymi sądowi administracyjnemu możliwość podejmowania przewidzianych prawem rozstrzygnięć oraz "wynikowymi" - mówiącymi o tym, jaki może być wynik sprawy. Ich naruszenie jest zawsze następstwem uchybienia innym normom prawnym, a zatem wymienione we wskazanych zarzutach przepisy nie mogą być samoistną podstawą skargi kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 25.09.2024 r., I GSK 618/24, LEX nr 3784845).
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 2, art. 145 § 1, art. 147 k.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy, że przepis art. 135 p.p.s.a. ma zastosowanie, gdy Sąd stosując przewidziane ustawą środki w stosunku do zaskarżonego aktu, dostrzeże możliwość końcowego załatwienia sprawy przez wzruszenie także innych aktów wydanych w granicach sprawy. Zasadność jego zastosowania art. 135 p.p.s.a. w okolicznościach rozpoznawanej sprawy powinna być konsekwencją naruszeń prawa stwierdzonych przez Sąd I instancji. Te zdaniem skarżących powinny dotyczyć naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 2, art. 145 § 1, art. 147 k.p.a.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 k.p.a. Przepis ten zawiera osiem jednostek redakcyjnych w postaci podpunktów o zróżnicowanej treści normatywnej. W świetle art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na przywołaniu przepisów prawa, z odwołaniem się do konkretnych jednostek redakcyjnych danego aktu prawnego, które, zdaniem kasatora, zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji. Z kolei przytoczenie uzasadnienia podstaw kasacyjnych polega na przedstawieniu argumentów jurydycznych, które, w realiach danej sprawy, mają przemawiać na rzecz tezy o naruszeniu wskazanych przepisów prawa przez Sąd I instancji (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 2151/22, LEX nr 3755651). Można zatem powiedzieć, że NSA dokonuje kontroli zaskarżonego wyroku przez pryzmat przepisów prawa wskazanych w skardze kasacyjnej, odczytywanych w kontekście argumentów jurydycznych podanych przez skarżącego jako uzasadnienie naruszenia tych przepisów. Skoro NSA jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, to do kasatora należy prawidłowe, pod względem formalnym, skonstruowanie środka zaskarżenia. Wszelkie wadliwości w tym zakresie, uniemożliwiające rozpoznanie skargi kasacyjnej, obciążają stronę wnoszącą ułomnie skonstruowany środek zaskarżenia. NSA nie może tu zastępować strony.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 147 k.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu i jego uzasadnienia wskazać należy, że wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem, ponieważ przepis art. 147 k.p.a. stwarza jedynie możliwość wznowienia postępowania również z urzędu. Poza tym organ nie ma obowiązku wznawiać postępowania w każdej prawomocnie zakończonej sprawie celem sprawdzenia czy nie zachodzą podstawy wznowienia. Poza tym organ nie ma obowiązku wznawiać postępowania w każdej prawomocnie zakończonej sprawie celem sprawdzenia czy nie zachodzą podstawy wznowienia. Żaden z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego czy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie daje możliwości wyegzekwowania od właściwego organu inicjatywy w tym zakresie w toku kontroli instancyjnej, czy też w drodze skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu (zob. wyrok NSA z 13 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2697/20, LEX nr 3336750).
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., wskazać należy, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Sąd I instancji wskazał, że w sprawie administracyjnej, w której zapadła zaskarżona do sądu decyzja, wypowiadał się już sąd administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 13 lutego 2019 r. o sygn. akt IV SA/Po 826/18 uchylił decyzję SKO w Poznaniu z 29 czerwca 2018 r. (nr SKO.OŚ.405.121.2018) o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta z 12 marca 2018 r. (WZP.6220.82.2012) rozstrzygającej o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej.
W niniejszej sprawie nie nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego, która czyniłaby nieaktualnymi, poglądy prawne wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 826/18. W powołanym wyroku - wiążącym w niniejszej sprawie – WSA w Poznaniu wskazał, że z akt administracyjnych wcale nie wynika, jaki jest faktycznie obszar oddziaływania inwestycji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z 13 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 826/18, wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie organ w pierwszej kolejności winien zgromadzić dokumenty niezbędne do ustalenia obszaru oddziaływania całej inwestycji, sięgając przede wszystkim do dokumentacji zgromadzonej na etapie wydawania pierwotnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia w tym raportu oddziaływania na środowisko, pism organów współpracujących. Dopiero sięgnięcie do dokumentacji zgromadzonej w aktach wyżej wskazanej sprawy niezbędne z uwagi na brak dostatecznej informacji o zakresie oddziaływania inwestycji w karcie informacyjnej przedsięwzięcia pozwoli na rzetelne ustalenie, jaki jest faktycznie zakres oddziaływania inwestycji. Dopiero po ustaleniu zasięgu oddziaływania inwestycji, i ujawnienia na mapie lokalizacji poszczególnych nieruchomości Skarżących, organ wyda stosowne rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.
SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdziło, że w wyniku analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie należy dojść do wniosku, że nieruchomości stanowiące własność skarżących nie znajdują się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Kolegium oceniło, że powyższa teza jest zbieżna z treścią karty informacyjnej przedsięwzięcia (w tym charakterystyki geometrycznej i akustycznej źródeł hałasu w porze dziennej i porze nocnej, stanowiącej załącznik nr 9 do karty informacyjnej przedsięwzięcia), które nie wykazały możliwego oddziaływania przedsięwzięcia na grunty należące do skarżących. SKO w Poznaniu wyjaśniło, że brak potwierdzenia możliwego wpływu na nieruchomości należące do odwołujących się wskazała graficzna prognoza hałasu przemysłowego w porze dziennej i porze nocnej, która wykluczyła oddziaływanie akustyczne poza połnocno-zachodnią granicę działki nr [...], obręb [...], gmina T., a więc w stronę, gdzie usytuowane są nieruchomości skarżących, względem terenów inwestycyjnych. Wykroczenie poza teren nieruchomości, na której planowane jest przedsięwzięcie izofony o wartości 45dB ujawnione zostało wyłącznie w kierunku wschodnim oraz południowo-wschodnim, obejmującym teren dwupasmowej drogi krajowej nr [...] oraz ciągów dojazdowych obsługujących węzeł drogowy drogi ekspresowej [...] i wspomnianej drogi krajowej nr [...]. Analogiczne wartości przedstawione zostały także w karcie informacyjnej przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania części magazynu wyrobów gotowych na pomieszczenia warsztatowe i biurowe wraz z zabudową istniejącej rampy rozładunkowej na działce o nr ewid.: [...] w miejscowości S., gm. T. (postępowanie zakończone uzyskaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Wójta z 7 lipca 2011 r. nr WZP.6220.22.2011). SKO w Poznaniu oceniło, że z porównania treści kart informacyjnych z kwietnia 2011 r. oraz października 2012 r. (w aktach administracyjnych) należy dojść do wniosku, że w wyniku realizacji przedsięwzięcia klimat akustyczny nie ulegnie zmianie w wyniku planowanej rozbudowy. Kolegium wskazało, że zakład S. sp. z o.o. oraz obiekty infrastrukturalne go tworzące oraz nowe elementy inwestycyjne, które mają powstać w wyniku realizacji planowanego przedsięwzięcia są, bądź będą zlokalizowane w południowej części nieruchomości stanowiącej dz. nr [...] i [...], obręb [...], gmina T., natomiast północna część nieruchomości, a więc znajdująca się w bliższej odległości od nieruchomości odwołujących się, pozostanie w postaci nieprzekształconej. Według SKO w Poznaniu, zasadność powyższych rozważań potwierdza także opinia sanitarna Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z 5 grudnia 2012 r., zgodnie z którą źródłem emisji hałasu są: hala produkcyjna (linie pakowania kawy), hala pieców i młynów (piece prażalnicze, młyny do mielenia kawy), hala silosów i wieży czyszczących, magazyny, urządzenia wentylacyjne i transport samochodowy. W wyniku realizacji projektowanej inwestycji nie powstaną dodatkowe źródła hałasu. W ocenie PPIS w P. planowane przedsięwzięcie nie pogorszy klimatu akustycznego na terenach chronionych i spełniać będzie normy określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2007 r., Nr 120, poz. 826 ze zm.). Kolegium oceniło, że w opinii sanitarnej stwierdzono, że źródłem emisji zanieczyszczeń do atmosfery są cztery linie prażenia kawy, linia pakowania kawy instant, urządzenia wentylacyjne, kotły gazowe oraz transport samochodowy. Planowane przedsięwzięcie nie będzie generować jednak dodatkowej emisji zanieczyszczeń. SKO w Poznaniu stwierdziło, że w opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. z 11 grudnia 2012 r., organ także stwierdził, że planowane przedsięwzięcie nie spowoduje powstania żadnych dodatkowych źródeł hałasu (ani w budynku gospodarczym, a także w rozbudowywanej części magazynu silosów nie przewiduje się instalowania żadnych wentylatorów czy klimatyzacji, natomiast planowany do zabudowy dźwig towarowo-usługowy to urządzenie cichobieżne. Kolegium oceniło, że zgodnie z treścią opinii RDOŚ w P. planowane przedsięwzięcie nie pogorszy klimatu akustycznego na terenach chronionych, a przeprowadzone przez organ obliczenia pozwalają na stwierdzenie, że zakład nie będzie powodował przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu na granicy terenów chronionych akustycznie zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U, z 2007 r., Nr 120, poz. 826 ze zm.). Ponadto o wyniku analizy przedsięwzięcia pod kątem możliwej emisji zanieczyszczeń do atmosfery RDOŚ w P. zauważył, że inwestor posiada pozwolenie na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (str. 2 postanowienia RDOŚ w P. z 11 grudnia 2012 r.).
W ocenie NSA orzekającego w tym składzie należy jednoznacznie stwierdzić, że stanowiska organów uzgadniających, będącymi organami specjalistycznymi w zakresie oddziaływań na środowisko planowanego przedsięwzięcia wykluczają możliwość, by którakolwiek z części nieruchomości zgłoszonych przez skarżących mogły być zlokalizowane w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, a tym samym potwierdza słuszność tezy, że skarżącym nie przysługiwał status strony w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Dodatkowo Kolegium stwierdziło, że skarżący nie są właścicielami, a także nie posiadają ograniczonego prawa rzeczowego w stosunku do dz. nr [...] i [...], obręb [...], gmina T.. Nie posiadają analogicznych uprawnień w stosunku do nieruchomości bezpośrednio przylegających do terenów inwestycyjnych, tj. dz. nr [...], obręb [...], gmina T. Skarżący kasacyjnie nie zakwestionowali w skardze kasacyjnej skutecznie oceny Kolegium dotyczącej tego, że skarżący nie są właścicielami, a także nie posiadają ograniczonego prawa rzeczowego w stosunku do dz. nr [...] i [...], obręb [...], gmina T..
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że uwzględniając ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powołanym powyżej wyroku WSA w Poznaniu z 13 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 826/18 organy przyjęły, że kryterium decydującym o uznaniu za stronę postępowania właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia.
Braki w materiale dowodowym warunkujące przeprowadzenie oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, co do oceny interesu prawnego wnioskodawców zostały usunięte.
Sąd I instancji jednoznacznie stwierdził, że akta administracyjne przekazane temu Sądowi zawierają: dokumentację związaną z realizacją pierwotnej inwestycji (wniosek o wydanie warunków zabudowy, odpis postanowienia państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P., postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, postanowienie Starosty P., decyzję o warunkach zabudowy, mapę zasięgu oddziaływania przebudowy i rozbudowy, karty charakterystyki planowanego przedsięwzięci dotyczące zarówno zmiany sposobu użytkowania, jak i rozbudowy).
Ma rację Sąd I instancji, że analiza materiałów włączonych do przekazanych Sądowi akt administracyjnych potwierdza ustalenie przyjęte przez organy administracji publicznej, co do tego, że realizacja przedsięwzięcia nie wprowadza żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości należących skarżących.
Sąd I instancji wyjaśnił, że wbrew sugestiom pełnomocnika zawartym w piśmie z 14 września 2020 r. nieruchomości należące do skarżący nie graniczą z nieruchomością, na której zlokalizowana jest inwestycja. Sąd I instancji podkreślił, że działki wchodzące w skład nieruchomości skarżących znajdujące się najbliżej granicy działki (dz. nr [...]) wchodzącej w skład nieruchomości, na której zlokalizowana jest inwestycja, to działka nr [...] znajdująca się 120 m od granicy działki dz. nr [...] oraz działka nr [...] znajdująca się 55 m od granicy działki dz. nr [...]. Przy czym nieruchomości skarżących od terenu realizacji przedsięwzięcia oddziela także teren ul. [...] w S.. Skarżący nie są właścicielami i nie posiadają żadnych praw rzeczowych w odniesieniu do nieruchomości bezpośrednio przylegających do terenów inwestycyjnych. Skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej nie zakwestionowali tej oceny Sądu I instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w ocenie skarżących kasacyjnie, "znaczna bliskość inwestycji (zaledwie od 55 do 120 metrów od ich działek) wskazują jednoznacznie, że planowana inwestycja oddziałuje na nieruchomość poprzez emisję hałasu. Powyższe zaniechania organu administracji sprawiły, że skarżący zostali z jednej strony pozbawieni prawa do obrony, a z drugiej zostali zobligowani do ponoszenia poważnych konsekwencji administracyjnych, przez co utracili oni zaufanie do organów Państwa".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej na stronie nr 9 podkreślono, że nieruchomości stanowiące działki nr [...] i [...] znajdują się w odległości zaledwie od 55 do 120 m od inwestycji. Powoduje to bezpośrednie oddziaływanie analizowanej w sprawie inwestycji na nieruchomości sąsiednie — w tym nieruchomość skarżących – poprzez emitowanie hałasu, który dociera do nich. Należy zwrócić bowiem uwagę, że źródłem hałasu dobiegającego z nieruchomości będzie nie tylko wzmożony ruch samochodów ciężarowych i osobowych ale także załadowywanie i wyładowywanie towarów itp. Okoliczności te z pewnością zaniżają atrakcyjność sprzedaży działki skarżącej.
Ma rację Sąd I instancji, że graficzna prognoza hałasu w porze dziennej i nocnej wyklucza oddziaływanie akustyczne poza północno-zachodnią granicę działki nr [...] (część nieruchomości należącej do S. sp. z o.o.), czyli w stronę gdzie usytuowane są nieruchomości skarżących. Wykroczenie poza teren nieruchomości, na której planowane jest przedsięwzięcie, izofony o wartości 45dB ujawnione zostało wyłącznie w kierunku wschodnim oraz południowo-wschodnim, czyli w kierunku terenu obejmującego drogę dwupasmową nr [..] oraz ciągi dojazdowe obsługujące węzeł drogi ekspresowej [...] oraz drogi krajowej nr [...]. Analogiczne wartości wynikają z karty informacyjnej przedsięwzięcia obejmującego zmianę sposobu użytkowania części magazynu wyrobów gotowych na pomieszczenia warsztatowe i biurowe wraz z zabudową istniejącej rampy rozładunkowej.
W trafnej ocenie Sądu I instancji, obiekty infrastrukturalne oraz nowe elementy inwestycyjne będą lokalizowane w południowej części nieruchomości należącej do S. sp. z o.o. (działki nr [...] i [...]). Północna część nieruchomości, znajdująca się w bliższej odległości od nieruchomości skarżących pozostanie nieprzekształcona. Z powyższym stanowiskiem Sądu I instancji należy się zgodzić. Sąd I instancji miał podstawy, aby podzielić stanowisko skarżonego organu, co do tego, że skarżący słusznie nie zostali zaliczeni do kręgu stron postępowania, którego przedmiotem było rozstrzygnięcie o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
W skardze kasacyjnej nie zarzucono naruszenia art. 153 p.p.s.a. co oznacza, że skarżący kasacyjnie nie kwestionują tego, że art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem
Zdaniem NSA orzekającego w tym składzie wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 826/18 zostały zrealizowane.
Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt II.1 i 2 petitum skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b, ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w zw. z art. 28 k.p.a. przez ich błędną wykładnię, przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny w zw. z art. 28 k.p.a. przez ich błędną wykładnię, przez ich niewłaściwe zastosowanie. Odnosząc się do tych zarzutów wskazać należy, że zgodnie z art. 174 w zw. z art. 176 i art. 183 § 1 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie. W przypadku zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, którego podstawę prawną stanowi art. 174 pkt 1 p.p.s.a., należy wskazać na czym polegała jego błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. W przypadku błędnej wykładni przyjmuje się, że przejawia się ona w nieprawidłowym zrekonstruowaniu normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów), polegającym na mylnym zrozumieniu jej treści lub znaczenia albo zastosowaniu normy nieobowiązującej. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on w sprawie zastosowany. W orzecznictwie podkreśla się, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie.
Wynika to z okoliczności, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (zob. wyrok NSA z 10 grudnia 2024 r., sygn. akt III FSK 348/24, LEX nr 3820601).
Wyjaśnić też trzeba, że przez wzgląd na postanowienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, co oznacza, że zakres kontroli tego Sądu określa wnoszący skargę kasacyjną, przez wskazanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak należytego uzasadnienia zarzutów przedstawionych w pkt II. 1.,2. petitum skargi kasacyjnej czyni niemożliwym poddanie ich ocenie.
W rozpoznawanej sprawie, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, autor skargi kasacyjnej zarzutów tych nie usprawiedliwił. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera żadnej argumentacji, którą można byłoby odnieść do postawionych zarzutów w pkt II. 1.,2. petitum skargi kasacyjnej. Uzasadnienie zawiera zaś opis zdarzeń faktycznych, które jednak nie mogą stanowić właściwych motywów do usprawiedliwienia zarzutów naruszenia prawa materialnego przedstawionych w pkt II.1., 2. petitum skargi kasacyjnej.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.