III OSK 746/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-12-19
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejwniosekbezczynność organuprojekt organizacji ruchuustawa o dostępie do informacji publicznejk.p.a.NSAWSAkwalifikacja wniosku

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że wniosek o projekty organizacji ruchu powinien być rozpatrzony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie k.p.a.

Skarżący złożył wniosek o udostępnienie elektronicznej wersji projektów organizacji ruchu. WSA oddalił skargę na bezczynność, uznając, że wniosek nie był jednoznacznie wnioskiem o informację publiczną i mógł być rozpatrzony w trybie k.p.a. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że wniosek, mimo braku formalnego wskazania ustawy o dostępie do informacji publicznej, powinien być tak zakwalifikowany ze względu na jego treść i odformalizowany charakter postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. M. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na bezczynność Wójta Gminy P. w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący domagał się przesłania elektronicznej wersji projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych. WSA uznał, że wniosek nie odwoływał się wprost do ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.) i mógł być potraktowany jako złożony w trybie k.p.a., a organ nie miał obowiązku rozpoznania go wyłącznie w trybie u.d.i.p. NSA uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną za zasadną. Sąd kasacyjny podkreślił, że przepisy u.d.i.p. nie określają wymogów formalnych wniosku, a organ ma obowiązek prawidłowo zakwalifikować wniosek i rozpoznać go we właściwym trybie. Zdaniem NSA, nawet pobieżna analiza wniosku z 11 lipca 2024 r. pozwalała uznać, że skarżący wnioskował o udzielenie informacji publicznej, a brak wskazania ustawy lub słowa 'informacja' nie zwalniał organu z obowiązku rozpoznania wniosku w trybie u.d.i.p. NSA zwrócił uwagę, że wniosek był jasny i nie wymagał sprecyzowania, a jego treść sugerowała dostęp do informacji publicznej. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wniosek taki powinien być rozpatrzony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, nawet jeśli nie zawiera formalnego wskazania tej ustawy lub słowa 'informacja', o ile z jego treści jasno wynika, czego wnioskodawca żąda.

Uzasadnienie

NSA uznał, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie nakładają wymogów formalnych na wniosek, a organ ma obowiązek prawidłowo zakwalifikować żądanie. Treść wniosku o projekty organizacji ruchu była jasna i pozwalała na uznanie go za wniosek o informację publiczną, a odformalizowany charakter postępowania w tym zakresie upoważniał do stosowania wykładni językowej i logicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 16 § 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

k.p.a. art. 63 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 241

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 8 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 61 § 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.o.ś. art. 9 § 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o projekty organizacji ruchu, mimo braku formalnego wskazania ustawy o dostępie do informacji publicznej, powinien być rozpatrzony w trybie tej ustawy ze względu na jego treść i jasność. Organ ma obowiązek prawidłowo zakwalifikować wniosek i rozpoznać go we właściwym trybie, a odformalizowany charakter postępowania w sprawach o dostęp do informacji publicznej pozwala na stosowanie wykładni językowej i logicznej. Sąd pierwszej instancji błędnie ustalił stan faktyczny, uznając, że wniosek mógł być złożony w trybie k.p.a. lub innych przepisów, zamiast w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Odrzucone argumenty

Wniosek skarżącego nie spełniał wymogów formalnych do zakwalifikowania go jako wniosku o dostęp do informacji publicznej, a mógł być potraktowany jako złożony w innym trybie (np. k.p.a.). Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego, oddalając skargę na bezczynność. Zarzuty naruszenia art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 241 k.p.a., art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. są niezasadne.

Godne uwagi sformułowania

To na organie ciąży obowiązek prawidłowego zakwalifikowania wniosku i rozpoznania go we właściwym trybie. Okoliczność, że wniosek nie zawiera odesłania do ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie może stanowić usprawiedliwienia dla jego nierozpoznania lub niedochowania przez organ terminów przewidzianych przez ustawę o dostępie do informacji publicznej. Uproszczony, odformalizowany i przyspieszony tryb pozyskiwania informacji o sprawach publicznych na podstawie u.d.i.p. upoważniał adresata wniosku przy jego kwalifikowaniu do stosowania przede wszystkim wykładni językowej i logicznej a z niej wynika, że wniosek dotyczył informacji o sprawach publicznych.

Skład orzekający

Tamara Dziełakowska

przewodniczący

Zbigniew Ślusarczyk

sprawozdawca

Mariusz Kotulski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że wnioski o udostępnienie informacji publicznej nie muszą formalnie odwoływać się do ustawy o dostępie do informacji publicznej, a organ ma obowiązek prawidłowej kwalifikacji żądania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o projekty organizacji ruchu, ale zasady interpretacji wniosków o informację publiczną mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji wniosków o dostęp do informacji publicznej i pokazuje, jak ważne jest prawidłowe zakwalifikowanie żądania przez organ administracji.

Czy brak słowa 'informacja' w Twoim wniosku oznacza, że organ może go zignorować? NSA odpowiada.

Dane finansowe

WPS: 800 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 746/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III SAB/Gl 633/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-12-18
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 133 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Gl 633/24 w sprawie ze skargi J. M. na bezczynność Wójta Gminy P. w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2. zasądza od Wójta Gminy P. na rzecz J. M. kwotę 800 (słownie: osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 18 grudnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Gl 633/24, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., oddalił skargę J. M. na bezczynność Wójta Gminy P. w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 11 lipca 2024 r. skarżący wniósł do organu następujące żądanie: "Szanowni Państwo. Proszę o przesłanie zwrotnie mailem elektronicznej wersji projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych na terenie miejscowości [...]. Z poważaniem J. M.".
Wobec braku odpowiedzi organu, bezczynność organu stała się przedmiotem skargi z 6 sierpnia 2024 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ w żaden sposób nie zareagował na wniosek, wobec czego pozostaje w bezczynności.
Następnie, wiadomością e-mail z 22 sierpnia 2024 r. organ ustosunkował się do wniosku o przesłanie elektronicznej wersji projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych w ten sposób, że przesłał skarżącemu projekt SOR dla projektu – równocześnie zwracając uwagę, że odpowiedź wymagała przetworzenia projektu SOR z wersji papierowej na elektroniczną. Ponadto wskazał, że gmina nie posiada innych projektów ruchu w zakresie pozostałych dróg w miejscowościach objętych wnioskiem o udzielenie informacji.
Jednocześnie w odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie o umorzenie postępowania w sprawie, wobec udzielenia informacji. Organ podniósł, że nie zakwalifikował wniosku strony z 11 lipca 2024 r. jako wniosku o udzielenie informacji publicznej co wynikało z interpretacji formy wiadomości jak i tematu e-mail.
Oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem, Sąd I instancji w jego uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowy wniosek ani w tytule, ani w treści nie odwoływał się do ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej: u.d.i.p.), nie posługując się nawet pojęciem "informacji". Z redakcji wniosku strony nie wynika natomiast jednoznacznie, czy faktycznym jej zamiarem pozostaje uzyskanie ww. informacji o sprawach publicznych, czy raczej określonego produktu. Organ zakwalifikował wniosek jako dotyczący "pozyskania danych". Z akt sprawy nie wynika, aby strona przed wniesieniem skargi na bezczynność dokonała sprecyzowania swojego wniosku, przynajmniej w takim kierunku, który identyfikowałby jej żądanie jako wniosek o dostęp do informacji o sprawach publicznych. W ocenie Sądu ustalenia te przesądzały o bezzasadności skargi.
Ponadto, zdaniem Sądu organ nie miał obowiązku rozpoznania wniosku wyłącznie w trybie u.d.i.p., ani wyjaśniania tej kwestii wobec powzięcia wątpliwości co do charakteru wniosku. Organ mógł potraktować wniosek zgodnie z zasadami wykładni językowej i logicznej żądania strony i rozpoznać go jako podanie złożone w trybie k.p.a. Skarżący we wniosku nie przesądził wprost, czy żąda informacji publicznej czy też domaga się dostarczenia produktu, albo też posiadając już projekt organizacji ruchu w wersji papierowej chciałby uzyskać (obecnie) jej wersję elektroniczną. W takim przypadku istniałyby bowiem podstawy do zakwalifikowania żądania strony jako wniosku złożonego w trybie działu VIII k.p.a.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że dopiero w skardze na bezczynność skarżący dokonał kwalifikacji żądania jako wniosku złożonego w trybie u.d.i.p. Dopiero po wpływie skargi do organu podmiot ten miał świadomość, że żądanie strony jest wnioskiem kwalifikowanym przez skarżącego jako złożonym w trybie u.d.i.p. Organ w takiej sytuacji powinien był udzielić odpowiedzi w terminie 14 dni od otrzymania skargi, tj. do 20 sierpnia 2024 r. Organ ostatecznie udzielił wnioskowanej informacji w oczekiwanym przez stronę zakresie, skoro ta nie kwestionuje tego w uzasadnieniu złożonej skargi.
Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego (pkt 1), tj.:
a) art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 241 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż pomimo, że pismo skarżącego spełnia wymogi uznania go za wniosek o dostęp do informacji publicznej, należało je potraktować jako złożony w innym trybie,
b) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż pomimo, że pismo skarżącego spełnia wymogi uznania go za wniosek o dostęp do informacji publicznej, należało je potraktować jako złożony w innym trybie,
c) art. 8 ust. 2 Konstytucji, przez jego niewłaściwe zastosowanie i kompletne pominięcie przez WSA w Gliwicach, że przepisy Konstytucji są stosowane bezpośrednio.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść orzeczenia (pkt 2), tj.:
a) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje rozstrzygnięcie na podstawie akt sprawy, przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego wskutek nieuzasadnionego przyjęcia przez WSA w Gliwicach, że skarżący złożył pismo w trybie k.p.a. (lub innym), a nie w trybie przepisów u.d.i.p.,
b) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie, w jakim przepisy te formułują wymóg wobec uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego polegający na wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez WSA w Gliwicach wskazania powodów, dla których w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ nie był zobowiązany do udostępnienia skarżącemu wnioskowanych przez niego dokumentów w trybie przepisów u.d.i.p. pomimo, że wniosek zarówno podmiotowo jak i przedmiotowo świadczył o tym, że powinien był w tym trybie zostać rozpoznany.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, a w przypadku określonym w treści art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w całości i rozpoznanie skargi. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że skarżący sformułował swój wniosek w sposób poprawny, logiczny i wiadomym było, czego się domagał. Okoliczność, iż skarżący nie użył słowa ,,informacja" nie może stanowić o zakwalifikowaniu wniosku dowolnie przez organ. Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Wystarczy, aby z treści wniosku wynikało, iż wnioskodawca domaga się udostępnienia informacji będącej informacją publiczną, a więc aby podmiotowo i przedmiotowo mieścił się w zakresie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest zasadna, choć nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty podlegały uwzględnieniu.
Nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego: art 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 241 k.p.a. Artykuł 1 ust 1 u.d.i.p. definiuje pojęcie informacji publicznej, jako każdą informację o sprawach publicznych. W sprawie nie ma sporu, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną (została już udostępniona), a zatem WSA prawidłowo zastosował art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Nie można też stwierdzić, że Sąd wadliwie zastosował art. 241 k.p.a., albowiem w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku w ogóle się na ten przepis nie powołano. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że gdyby uznać, że wniosek dotyczy przypadku, gdy wnioskodawca posiadając już projekt organizacji ruchu w wersji papierowej chciałby uzyskać (obecnie) jej wersję elektroniczną to wniosek skarżącego można byłoby uznać za złożony w trybie przepisów k.p.a. (Dział VIII, art. 63 § 1 k.p.a.). Takie było założenie Sądu, ale w żadnym miejscu uzasadnienia Sąd nie stwierdził, iż złożony wniosek należało zakwalifikować jako wniosek z art. 241 k.p.a.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 8 ust. 2 i art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Postanowienia art. 61 ust. 1 Konstytucji RP kreują obywatelskie prawo do informacji publicznej oraz wyznaczają zakres przedmiotowo-podmiotowy tej informacji. Nie normują natomiast procedury składania wniosku dostępowego. Spór w niniejszej sprawie nie dotyczy tego czy skarżący miał prawo do uzyskania wnioskowanej informacji w trybie u.d.i.p., tylko tego, czy złożony przez niego wniosek z 18 lipca 2024 roku należało potraktować, jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Dlatego brak było także podstaw do bezpośredniego stosowania w sprawie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Z tego ostatniego uregulowania wynika co prawda zasada bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji, jest to jednak reguła, od której sama Konstytucja przewiduje wyjątki, stwierdzając: "chyba, że Konstytucja stanowi inaczej". Sytuacja taka występuje wówczas, gdy przepis ustawy zasadniczej wyraźnie uzależnia uregulowanie określonej kwestii od wydania odpowiedniej ustawy. Stosownie do treści art. 61 ust. 4 Konstytucji RP tryb udzielania informacji publicznej określonej w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP określają ustawy. Jak już podano wyżej, spór w niniejszej sprawie nie wymagał bezpośredniego zastosowania przepisów Konstytucji RP w tym jej art. 61 ust. 1. Z podanych względów weryfikowane tu zarzuty nie mogły zostać uwzględnione.
W sprawie nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Jest to przepis określający obowiązkowe elementy strukturalne i treściowe uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego. Zalicza się do nich: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wszystkie wymienione elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zawarty w nim stan sprawy oraz oceny prawne w pełni racjonalizują rozstrzygnięcie wyroku. Kwestia prawidłowości sformułowanych przez WSA ocen prawnych oraz przyjętego stanu sprawy nie może być kwestionowana w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji szczegółowo wyjaśnił w jakich okolicznościach i w jaki sposób skarżący złożył wniosek z 11 lipca 2024 roku. Podał dlaczego jego treść i sposób złożenia mogły w sposób uzasadniony wywołać przeświadczenie, że skarżący swoje czynności podjął w trybie innym niż przewidziany w u.d.i.p. Podważenie przedmiotowych ustaleń oraz ocen nie może opierać się na zarzucie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Sąd pierwszej instancji orzekał w granicach sprawy, które zostały wyznaczone wniesioną skargą. Skarżący domagał się skontrolowania, czy organ nie pozostawał w bezczynności, w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem z 11 lipca 2024 roku. Sąd a quo taką kontrolę – w granicach sprawy przeprowadził. Zatem zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. jest także niezasadny.
Za zasadny należało natomiast uznać zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Z powołanego przepisu wynika dyrektywa, aby sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy. W sprawach ze skarg na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w których nie dochodzi do wydania decyzji administracyjnej, a zatem nie mają zastosowania przepisy k.p.a., ponieważ przepis art. 16 ust. 2 pkt 1 u.d.i.p. zawęża stosowanie k.p.a. wyłącznie do decyzji administracyjnych – art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić substrat zarzutu kasacyjnego, w ramach którego podważa się ustalenia faktyczne organu i sądu. W motywach tego zarzutu skarżący kasacyjnie podważa stanowisko WSA, że treść i sposób wniesienia wniosku z 11 lipca 2024 roku uzasadniały ocenę organu, iż mógł to być wniosek złożony w trybie k.p.a. lub przepisu art. 9 ust. 1 w zw. z art. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko a nie wniosek dostępowy złożony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zgodnie z brzmieniem art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie określają żadnych wymogów formalnych wniosku. Wniosek o udzielenie informacji publicznej może przybrać każdą formę. Istotne jest, aby wynikało z niego w sposób jasny, co jest przedmiotem wniosku. Jak wskazuje się trafnie w orzecznictwie, okoliczność, że wniosek nie zawiera odesłania do ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie może stanowić usprawiedliwienia dla jego nierozpoznania lub niedochowania przez organ terminów przewidzianych przez ustawę o dostępie do informacji publicznej. To na organie ciąży bowiem obowiązek prawidłowego zakwalifikowania wniosku i rozpoznania go we właściwym trybie (patrz wyroki NSA z 14 czerwca 2019 r., I OSK 4/18; 29 stycznia 2025 r., III OSK 1980/24; z 11 lutego 2025 r., III OSK 1750/24, z 9 września 2025 r. III OSK 523/25).
Zgodzić należy się oczywiście z Sądem I instancji, że "[p]ostępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, wymaga złożenia przez zainteresowaną osobę stosownego wniosku, na który udzielana jest następnie odpowiedź (argument z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 w zw. z art. 1 u.d.i.p.). Konieczna jest zatem inicjatywa zainteresowanej strony, która powinna określić swoje żądanie na tyle jasno, aby organ administracji do którego wpływa tego typu żądanie mógł procedować zgodnie z jej faktyczną wolą. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) i wojewódzkich sądów administracyjnych wyrażono zapatrywanie, że zasadniczo to na organie ciąży obowiązek prawidłowego zakwalifikowania wniosku i rozpoznania go we właściwym trybie (por. wyrok NSA z 14 czerwca 2019 r., I OSK 4/18, Legalis nr 2215550; wyrok WSA we Wrocławiu z 25 kwietnia 2024 r., IV SAB/Wr 486/23, Legalis nr 3075157; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 6 września 2017 r., II SAB/Go 46/17, Legalis nr 1668885). Przyjęto także, że wniosek nie musi expressis verbis zawierać wskazania w nim podstawy prawnej, o ile z opisu żądania wynika, że obejmuje on udostępnienie informacji publicznej (por. wyrok NSA z 12 marca 2024 r., III OSK 435/23, Legalis nr 3066445)." Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje jednak na akceptację stanowisko WSA, że brak wskazania przez skarżącego podstawy prawnej lub wskazania ustawy o dostępie do informacji publicznej, bądź choćby podania, że wniosek z 11 lipca 2024 r. dotyczy udostępnienia informacji publicznej, automatycznie uwalniał organ od obowiązku załatwienia go w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. W ocenie Sądu kasacyjnego, nawet pobieżna analiza wniosku dostępowego z 11 lipca 2024 r. determinuje uznanie, że skarżący kasacyjnie formułując żądanie dostępowe, wnioskował o udzielenie informacji publicznej (art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.).
Chybione jest obszerne powołanie się przez Sąd I instancji na wyrok NSA z 28 czerwca 2023 r. III OSK 819/22. Judykat ten dotyczył wymogu precyzji treści żądania znajdującego się we wniosku oraz jego chaotyczności, nielogiczności, wadliwości językowych, niepozwalających ustalić treści żądania. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. We wniosku z 11 lipca 2024 r. skarżący jasno precyzował czego żąda. Wniosek brzmi "Szanowni Państwo. Proszę o przesłanie zwrotne mailem elektronicznej wersji organizacji ruchu dla dróg gminnych na terenie miejscowości [...]. Z poważaniem J. M.". Wniosek ten nie wymagał żadnego sprecyzowania, jego treść nie stwarzała możliwości wieloznacznej jej interpretacji. Uproszczony, odformalizowany i przyspieszony tryb pozyskiwania informacji o sprawach publicznych na podstawie u.d.i.p. upoważniał adresata wniosku przy jego kwalifikowaniu do stosowania przede wszystkim wykładni językowej i logicznej a z niej wynika, że wniosek dotyczył informacji o sprawach publicznych. Skarżący jednoznacznie wskazał, że żąda udostępnienia dokumentu dotyczącego organizacji ruchu na konkretnym terenie jako informacji publicznej. Trudno uznać, że żądanie dotyczyło "raczej określonego rodzaju produktu (tu: elektronicznej wersji projektu)". Ze stanowiska WSA nie wynika w oparciu o jaką konkretną podstawę prawną i w konsekwencji w ramach jakiego to postępowania administracyjnego sprawa pisma skarżącego z 11 lipca 2024 r. miałby zostać rozpoznana, w rozumieniu zakresu przedmiotowego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 1 k.p.a.) lub ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (powołanie się na przepisy art. 9 ust. 1 w zw. z art. 1 tej ustawy jest zbyt ogólne). Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji sama wykładnia literalna wniosku pozwalała na wykluczenie jego kwalifikacji "jako wniosku o uzyskanie informacji o środowisku (argument z art. 9 ust. 1 w zw. z art. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku)". Nawet pobieżna analiza treści tych przepisów nie pozwala na taką kwalifikację wniosku z 11 lipca 2024 r. nadto, wniesienie wniosku na adres poczty elektronicznej organu, wręcz sugerowało, że dotyczy on dostępu do informacji publicznej. Ponieważ jak to trafnie wskazał Sąd I instancji (ale w innym kontekście), wniesienie wniosku na adres doręczeń elektronicznych organu mogłoby skutkować pozostawieniem go bez rozpoznania. Ponadto, skoro jak to zasygnalizował Sąd I instancji, skarżący ze względu na udział w bardzo licznych postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych mających za przedmiot pozyskiwanie szeroko rozumianej informacji publicznej, wykazuje się dużym rozeznaniem co do przepisów prawa i skutków jakie za sobą niosą, to znając praktykę w zakresie wymogów co do wniosków o udostępnienie informacji publicznej (ich niesformalizowanie), mógł świadomie nie powołać się we wniosku na ustawę o dostępie do informacji, jej przepisy ani też nie podawać, że żądanie dotyczy informacji publicznej, wiedząc, że nie narazi się na konieczność ponoszenia kosztów związanych ze skargą na bezczynność w rozpoznaniu takiego wniosku.
W konsekwencji, wbrew przyjętemu przez Sąd I instancji stanowisku, Wójt Gminy zobowiązany był do rozpoznania wniosku skarżącego z 11 lipca 2024 r. na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna posiada usprawiedliwioną podstawę, dlatego na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji ustali, uwzględniając charakter pisma skarżącego z 11 lipca 2024 r., czy zaistniała bezczynność w jego rozpoznaniu w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI