III OSK 742/25

III OSK 742/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk /sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
III SAB/Gl 529/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-12-09
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędziowie sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. J. o wyłączenie sędziego delegowanego WSA Hanny Knysiak-Sudyki w sprawie ze skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Gl 529/24 w sprawie ze skargi M. J. na bezczynność Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej postanawia: 1. oddalić wniosek o wyłączenie sędziego, 2. oddalić wniosek o zawieszenie postępowania.
Uzasadnienie
W piśmie z 26 stycznia 2026 r. M. J. złożył wniosek o wyłączenie sędziego delegowanego WSA Hanny Knysiak-Sudyki w sprawie ze skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 grudnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Gl 529/24 w sprawie ze skargi M. J. na bezczynność Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. We wniosku wniesiono także o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skargi konstytucyjnej pod sygn. akt Ts 141/25 oraz do czasu podjęcia uchwały po przedstawieniu sprawy do rozstrzygnięcia w drodze uchwały przez NSA w przedmiocie tego, "czy udział w składzie sądu sędziego z sądu niższej instancji delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości lub Prezesa NSA w trybie art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie wyższej instancji niż ta, do której posiada nominację Prezydenta RP – jest sprzeczny z przepisami prawa i prowadzi do nieważności postępowania?"
Na uzasadnienie wniosku M. J. podniósł, że podstawą wniosku jest delegowanie ww. sędziego do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W sprawie o sygn. akt III CZP 18/25 Sąd Najwyższy przystąpił do rozpoznania zapytania prawnego w przedmiocie tego, czy udział w składzie sądu okręgowego sędziego sądu rejonowego delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie okręgowym – jest sprzeczny z przepisami prawa i prowadzi do nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c.? Skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzi analogiczna kwestia formalna, co uzasadnia zawieszenie postępowania. Dalej podkreślił, że zarzut nie polega na braku bezstronności czy niezawisłości sędziego delegowanego, a istota problemu polega na tym, że wskazania siedziby i obszaru właściwości sędziego może dokonać wyłącznie Prezydent RP. Przepisy ustawy zwykłej dopuszczają zmianę obszaru właściwości sędziego przez inne organy, przez delegację sędziego. Strona nie neguje samej instytucji delegowania, ale zarzuca iż jest ona dokonywana na podstawie decyzji organów nieuprawnionych.
W złożonym oświadczeniu sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka oświadczyła, że w sprawie nie zachodzi w stosunku do niej żadna z okoliczności stanowiących przesłanki wyłączenia sędziego (art. 18 i art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a.").
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego na wniosek strony następuje wówczas, gdy zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Przepis ten łącznie z art. 18 § 1-3 p.p.s.a. ustanawia instytucję wyłączenia sędziego, będącą gwarancją procesową zasady obiektywizmu i bezstronności, a więc gwarancją tego, że rozstrzygnięcie w sprawie zawisłej przed sądem nie będzie determinowane przez osobiste zapatrywania, uprzedzenia lub interesy osoby wydającej rozstrzygnięcie. Stosownie zaś do treści art. 20 § 1 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, na które wskazują art. 18 § 1-3 i art. 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jej sprawy, ale okoliczność przewidzianą ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną, konkretną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego. Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2014 r., II OZ 1247/14). W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 p.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie SN z 7 września 1994 r., I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56).
Biorąc pod uwagę oświadczenie sędziego delegowanego Hanny Knysiak-Sudyki oraz to, że skarżący poza przytoczeniem licznego orzecznictwa, nie przedstawił żadnej argumentacji uzasadniającej słuszność złożonego wniosku, nie wskazał okoliczności wywołujących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego objętego wnioskiem, wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie. Przesłanki do wyłączenia sędziego nie mogą stanowić bowiem, wbrew twierdzeniom skarżącego, ustrojowe podstawy delegowania sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Skarżący nie wyjaśnił zresztą, w jaki sposób kwestia ta mogłaby wpłynąć na ewentualny brak bezstronności sędziego delegowanego WSA Hanny Knysiak-Sudyki w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy.
Należy przypomnieć, że powołany do składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego sędzia, jest sędzią wojewódzkiego sądu administracyjnego delegowanym - zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa - do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Do składu orzekającego NSA wyznaczani są sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołani na to stanowisko przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego posiada jednak ustawowy instrument, jakim jest art. 13 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), pozwalający mu delegować, na czas określony, sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, za jego zgodą, do pełnienia obowiązków sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Stosownie do art. 49 powołanej ustawy w związku z art. 58 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) w składzie orzekającym Naczelnego Sądu Administracyjnego może brać udział tylko jeden sędzia delegowany do pełnienia czynności sędziowskich w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, przy czym sędzia delegowany nie może być przewodniczącym składu orzekającego. Skoro przepis art. 13 § 1 ww. ustawy nie wprowadza ograniczeń w zakresie delegowania do pełnienia obowiązków sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, to należy przyjąć, że sędzia wojewódzkiego sądu administracyjnego uprawniony jest do orzekania w tymże Sądzie.
Stanowisko to wynika z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. postanowienia NSA: z 4 listopada 2025 r., III OSK 2419/24, z 8 października 2025 r., I GSK 1973/22, z 23 października 2024 r., III OSK 988/23, z 27 września 2024 r., III OSK 180/23).
Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził także przesłanek wyłączenia sędziego, o których mowa w art. 18 p.p.s.a. Katalog przesłanek zawarty w tym przepisie ma charakter zamknięty i żadna z przesłanek nie wystąpiła w odniesieniu do sędziego WSA Hanny Knysiak-Sudyki.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o wyłączenie sędziego WSA Hanny Knysiak-Sudyki od orzekania w sprawie o sygn. akt III OSK 742/25.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny skargi konstytucyjnej pod sygn. akt Ts 141/25, gdyż w świetle art. 125 p.p.s.a. kompetencja do zawieszenia postępowania ma charakter fakultatywny, zaś Naczelny Sąd Administracyjny władny jest rozpoznać wniosek o wyłączenie sędziego we własnym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o przedstawienie sprawy do rozstrzygnięcia w drodze uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanki z art. 187 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu powyższe ustalenia pozwalają uznać, że w sprawie nie wystąpiło zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, gdyż niedopuszczalne jest podważanie w trybie wniosku o wyłączenie sędziego uprawnienia sędziego delegowanego do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, bez powołania indywidualnych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.