III OSK 74/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-20
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona danych osobowychRODOprzewlekłość postępowaniaskarga kasacyjnaNSAUODOpostępowanie administracyjnesąd administracyjny

NSA uchylił wyrok WSA w sprawie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Prezesa UODO, wskazując na błędną wykładnię art. 78 ust. 2 RODO.

Sprawa dotyczyła skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa UODO w sprawie naruszenia ochrony danych osobowych. WSA uznał organ za winnego przewlekłości i przyznał skarżącej zadośćuczynienie. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował art. 78 ust. 2 RODO, który nie jest przepisem szczególnym określającym termin załatwienia skargi przez organ nadzorczy w rozumieniu k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych za winnego przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie dotyczącej naruszenia ochrony danych osobowych skarżącej D. K. Sąd przyznał skarżącej 2000 zł zadośćuczynienia. Skarga kasacyjna organu została uwzględniona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który uchylił wyrok WSA. NSA stwierdził, że WSA błędnie zinterpretował art. 78 ust. 2 RODO, uznając go za przepis szczególny określający termin załatwienia skargi przez organ nadzorczy. Zdaniem NSA, przepis ten nie wyznacza terminu załatwienia sprawy, a jedynie określa, kiedy osoba, której dane dotyczą, może dochodzić ochrony prawnej przed sądem, jeśli organ nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował o jej postępach w ciągu trzech miesięcy. NSA podkreślił, że termin z art. 78 ust. 2 RODO należy traktować jako termin szczególny w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a., a jego upływ uprawnia do wniesienia skargi na bezczynność. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, art. 78 ust. 2 RODO nie jest przepisem szczególnym określającym termin załatwienia skargi przez organ nadzorczy w rozumieniu k.p.a. Termin ten odnosi się do obowiązku poinformowania strony o postępach lub efektach rozpatrywania skargi, a nie do samego rozpatrzenia skargi.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 78 ust. 2 RODO nie wyznacza terminu na załatwienie sprawy administracyjnej, a jedynie określa, kiedy osoba, której dane dotyczą, może dochodzić ochrony prawnej przed sądem, jeśli organ nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował o jej postępach w ciągu trzech miesięcy. Termin ten należy traktować jako termin szczególny w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a., a jego upływ uprawnia do wniesienia skargi na bezczynność.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

RODO art. 78 § ust. 2

Ogólne rozporządzenie o ochronie danych

Bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77.

k.p.a. art. 35 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Załatwienie sprawy administracyjnej powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki.

k.p.a. art. 35 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Termin załatwienia sprawy administracyjnej wynosi miesiąc.

k.p.a. art. 35 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż wskazane w treści tego artykułu.

k.p.a. art. 36 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

W przypadkach, o których mowa w art. 35, organ obowiązany jest zawiadomić strony o każdym przypadku zwłoki, podać przyczyny zwłoki i wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 37 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Strona może wnieść ponaglenie, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.

k.p.a. art. 7 § ust. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej działa na podstawie przepisów prawa.

k.p.a. art. 12 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, sprawnie i szybko, starając się uprościć czynności proceduralne, jeśli nie wpływa to ujemnie na tok postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania i orzeka o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Jeżeli przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, sąd może orzec o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

p.p.s.a. art. 203 § pkt. 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę.

Pomocnicze

u.o.d.o. art. 62

Ustawa o ochronie danych osobowych

W przypadku przedłużenia terminu załatwienia sprawy, Prezes Urzędu, zawiadamiając strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, jest obowiązany również poinformować o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia art. 78 ust. 2 RODO przez WSA.

Odrzucone argumenty

Zarzuty organu dotyczące stwierdzenia przewlekłości postępowania i przyznania zadośćuczynienia przez WSA.

Godne uwagi sformułowania

NSA w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela oceny prawne wyrażone w powyższych judykatach, przyjmując je za własne. trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 RODO nie odnosi się tylko do obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77 RODO, ale w pierwszej kolejności odnosi się do rozpatrzenia skargi

Skład orzekający

Maciej Kobak

sprawozdawca

Olga Żurawska - Matusiak

członek

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 78 ust. 2 RODO w kontekście przewlekłości postępowania administracyjnego i stosowania przepisów k.p.a."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów RODO i k.p.a. w kontekście skargi na przewlekłość postępowania przed organem ochrony danych osobowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony danych osobowych i przewlekłości postępowania administracyjnego, co jest istotne dla prawników i obywateli. Interpretacja przepisów RODO przez NSA ma znaczenie praktyczne.

NSA wyjaśnia: Czy 3 miesiące na skargę RODO to termin na rozpatrzenie sprawy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 74/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
659
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 348/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-28
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1781
art. 78 ust. 2,
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35 § 4, art. 36 § 1, art. 37 § 1 pkt. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1997 nr 133 poz 883
art. 7 ust. 1, art. 62
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 348/22 w sprawie ze skargi D. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2021 r. sygn., akt II SA/Wa 178/21 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od D. K. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 28 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 348/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi D. K.(dalej: "skarżąca") na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "organ") po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21 stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznał skarżącej od organu sumę pieniężną w wysokości 2000 (słownie: dwa tysiące) złotych i oddalił skargę w pozostałym zakresie.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 16 listopada 2018 r. skarżąca wniosła do organu skargę, w której podniosła, że udostępnienie przez Starostę na stronach internetowych BIP Starostwa Powiatowego w (...) protokołów z posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu (...) z dnia 8 października 2015 r. (protokół nr 8/15) oraz z dnia 16 czerwca 2016 r. (protokół nr 6/16) bez dokonania pełnej anonimizacji jej danych osobowych narusza jej prawo do ochrony prywatności. Dodatkowo na nagraniach CD z ww. posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu (...) zostało utrwalone jej imię i nazwisko, wypowiedziane przez jej uczestników, ponieważ Starosta nie dokonał stosownej anonimizacji jej danych osobowych. Wobec powyższego skarżąca zwróciła się do Prezesa UODO o przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez nakazanie Staroście usunięcia spornych protokołów ze strony internetowej BIP Starostwa Powiatowego w (...), względnie o zobowiązanie Starosty Powiatowego w (...) do niezwłocznego dokonania pełnej anonimizacji protokołów posiedzeń Komisji Rewizyjnej z dnia 8 października 2015 r. oraz z dnia 16 czerwca 2016 r. w sposób uniemożliwiający identyfikację jej danych osobowych.
Decyzją z dnia 19 lipca 2019 r. nr ZSPU.440.138.2019.AR.1.46446 organ odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej.
Na skutek skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lutego 2020 r. sygn. II SA/Wa2096/19 uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził na rzecz skarżącej koszty postępowania.
W związku z uprawomocnieniem się ww. wyroku Sądu, decyzją z dnia 13 listopada 2020 r. nr ZSPU.440.138.2019.WP.AB.98926 organ nakazał Staroście (...) wyeliminowanie nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych skarżącej poprzez ich usunięcie z protokołu nr 8/15 z posiedzenia Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu (...) z 8 października 2015 r. znajdującego się na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w (...) w zakresie informacji, że nazywana jest "(...)" oraz informacji dotyczącej wykonywanego przez jej męża zawodu oraz miejsca jego wykonywania,
w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W pozostałym zakresie odmówił uwzględnienia wniosku.
Na skutek skargi na powyższą decyzję w zakresie punktu 2 decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21 uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 2 oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania.
Sąd stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że nie doszło do należytego wykonania wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/WA 2096/19 i organ ponownie naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a."). Sąd podniósł także, że organ, przedstawiając stan faktyczny sprawy nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do twierdzeń zawartych w piśmie skarżącej z dnia 6 sierpnia 2020 r.
Ponadto WSA wskazał, że organ nie odniósł się w decyzji do kwestii naruszenia danych osobowych skarżącej poprzez ich utrwalenie na płytach CD. Organ winien wyjaśnić dlaczego i na jakiej podstawie faktycznej i prawnej doszedł do wniosku, że legalne było utrwalenie danych osobowych skarżącej. Organ winien też ustalić w jakim zakresie doszło do faktycznej anonimizacji danych osobowych skarżącej przez Starostę na płytach CD.
W dniu 3 grudnia 2021 r. do organu wpłynął odpis prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21 wraz z aktami administracyjnymi.
Pismem z 6 kwietnia 2022 r. skarżąca złożyła ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w niniejszej sprawie.
Pismem z 19 kwietnia 2022 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej o konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie i wezwał go do wskazania adresu, pod jakim na stronie internetowej Powiatu (...) zostały udostępnione dane osobowe skarżącej w treści protokołów z posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu (...) z 8 października 2015 r. (nr 8/15) oraz z 16 czerwca 2016 r. (nr 6/16), a także wskazania, czy obecnie na stronie internetowej Powiatu (...) są udostępniane dane osobowe skarżącej w treści ww. protokołów, a jeśli tak, to pod jakim konkretnie adresem oraz przesłania dowodów potwierdzających powyższe okoliczności.
Pełnomocnik skarżącej pismem z 29 kwietnia 2022 r. poinformował organ, iż reprezentuje skarżącą jedynie w zakresie skargi z 4 listopada 2020 r. na niewykonanie nakazu orzeczonego decyzją organu z 13 listopada 2020r., nie zaś w postępowaniu toczącym się przed Prezesem UODO dotyczącym skargi z dnia 16 listopada 2018 r. Niemniej jednak, wskazując, iż ww. skargi dotyczą tej samej materii, pełnomocnik udzielił merytorycznej odpowiedzi w sprawie.
W dniu 28 kwietnia 2022 r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego zainicjowanego skargą z dnia 16 listopada 2018 r.
Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: - art. 35 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki, podczas gdy sprawa powinna być w oparciu o dowody zawarte w aktach sprawy i zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21, - art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niewyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy i brak załatwienia sprawy w terminie właściwym, - art. 12 k.p.a. poprzez naruszenie zasady szybkości postępowania administracyjnego, co spowodowało nadmierne przedłużenie postępowania administracyjnego poprzez brak należytej koncentracji czynności procesowych. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała w szczególności, że w dniu 8 stycznia 2022 r. skierowała do organu pismo w przedmiocie toczącego się postępowania, na które nie otrzymała odpowiedzi,
a następnie - pismem z dnia 6 kwietnia 2022 r. - wniosła ponaglenie. Powołując art. 35 i art. 36 k.p.a. podniosła, że przedmiotowa sprawa powinna być załatwiona w ciągu miesiąca.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powołał art. 78 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.U. UE. L. 2016.119.1 i Dz.U. UE. L 2018.127.2), dalej: "ogólne rozporządzenie o ochronie danych", wskazując, że przepis ten, stosowany bezpośrednio przed uregulowaniami zawartymi w k.p.a., nie stanowi dyrektywy określającej maksymalnego terminu do rozstrzygnięcia sprawy przez organ.
W piśmie procesowym z dnia 25 lipca 2022 r. skarżąca ustosunkowała się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę podtrzymując zarzuty i wnioski zawarte w skardze. Nadto wniosła o nałożenie na organ grzywny. W uzasadnieniu pisma skarżąca podniosła w szczególności, że czuje się pokrzywdzona brakiem działania ze strony organu, w sytuacji gdy proces przetwarzania jej danych osobowych pozbawiony jest ochrony od ponad trzech lat.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie uwzględnił skargę. Sąd I instancji podzielił pogląd przedstawiony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 723/20, który pozwala przyjąć, że art. 78 ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych nie wyznacza innego, niż określony w Kodeksie postępowania administracyjnego, terminu na rozpatrzenie sprawy skarżącej i wydanie decyzji administracyjnej - w sprawie niniejszej po wyroku Sądu z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21. Termin trzech miesięcy, o których mowa w ww. przepisie, należałoby liczyć ewentualnie od dnia wpływu skargi na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych, co miało miejsce 16 listopada 2018 r.
Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21 wraz z aktami administracyjnymi wpłynął od organu w dniu 3 grudnia 2021 r., jednakże przez okres ponad czterech miesięcy (do dnia wniesienia ponaglenia, co miało miejsce 11 kwietnia 2022 r.) organ nie podejmował w istocie żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy i wydania decyzji administracyjnej. Jedynie w dniu 7 kwietnia 2022 r. skierował do Departamentu Informatyki UODO prośbę o sprawdzenie bezpieczeństwa zawartości płyt CD złożonych w toku postępowania administracyjnego.
WSA zwrócił uwagę, że już w dniu 17 stycznia 2022 r. do organu wpłynęło pismo skarżącej z dnia 8 stycznia 2022 r. dotyczące przedmiotu sprawy, w którym akcentowała, iż sprawa zainicjowana skargą z dnia 16 listopada 2018 r. trwa ponad trzy lata. Do pisma skarżąca załączyła kopię prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 723/20. Na pismo to organ nie udzielił odpowiedzi. Niewątpliwie załatwienie niniejszej sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jednakże kilkumiesięcznej zwłoki w podjęciu przez organ pierwszych merytorycznych czynności w sprawie nie można było- w świetle materiału aktowego - usprawiedliwić. Ponadto, postępowanie wyjaśniające trwało w istocie niewiele ponad trzy miesiące. Intensyfikacja czynności organu miała miejsce w okresie maj - czerwiec, w dniu 6 lipca 2022 r. organ wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
o wypożyczenie akt administracyjnych, które wpłynęły do organu w dniu 21 lipca 2022 r. W dniu 4 sierpnia 2022 r. organ zawiadomił strony postępowania o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego oraz o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a. (zawiadomienia zostały doręczone skarżącej oraz Staroście (...) odpowiednio w dniu 22 sierpnia 2022 oraz 4 sierpnia 2022 r.). Pomimo tego decyzja administracyjna w sprawie została wydana przez organ dopiero w dniu 4 października 2022 r. W świetle powyższych okoliczności WSA stwierdził, że Prezes UODO dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Termin określony
w przepisie art. 35 § 3 k.p.a. nie został dotrzymany. Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że od wpływu do organu prawomocnego wyroku Sądu
z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21 do dnia wydania decyzji administracyjnej upłynęło 10 miesięcy, przy czym organ w ciągu pierwszych czterech miesięcy nie podjął żadnych czynności w sprawie, nie dopełnił też obowiązku, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. i art. 62 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781, dalej: "u.o.d.o.")
W ocenie Sądu stwierdzone w sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Uwzględniając powyższe Sąd przyznał skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2.000 złotych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ, kwestionując go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 3 K.p.a. i art. 78 ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych poprzez błędne przyjęcie, że:
a) powyższy przepis K.p.a. ma zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy do określenia terminu załatwienia przedmiotowej sprawy miał zastosowanie art. 78 ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych,
b) Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie podjął w istocie żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy i wydania decyzji administracyjnej w okresie od wpływu odpisu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21 wraz z aktami administracyjnymi (3 grudnia 2021 r.) do dnia wniesienia ponaglenia (11 kwietnia 2022 r.),
c) o przewlekłości Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych świadczy fakt wydania decyzji administracyjnej w sprawie w dniu 4 października 2022 r., w sytuacji, gdy strony postępowania o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego oraz o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 K.p.a. zostały zawiadomione pismami z dnia 4 sierpnia 2022 r.,
d) o przewlekłości Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych świadczy upływ 10 miesięcy od wpływu do organu prawomocnego wyroku WSA z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21 do dnia wydania decyzji administracyjnej,
2) art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 12 § 1, art. 35 § 3 K.p..a oraz art. 78 ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych poprzez stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa,
3) art. 149 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 12 § 1, art. 35 § 3 K.p.a. oraz art. 78 ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych poprzez przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2000 złotych.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi, albo uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie w całości, zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej, o zasądzenie od organu, począwszy od dnia 1 stycznia 2023 r. ustawowych odsetek od sumy pieniężnej 2000 złotych, przyznanej przedmiotowym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2022 r., oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183
§ 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest zasadna, albowiem uwzględnieniu podlegał zarzut błędnej wykładni art. 78 ust. 2 RODO.
Stosownie do postanowień powołanego art. 78 ust. 2 RODO "Bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77." W doktrynie można spotkać pogląd, że "[z]godnie z art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż wskazane w treści tego artykułu. Takim przepisem szczególnym nie jest jednak art. 78 ust. 2 rozporządzenia 2016/679 RODO, nie określa on bowiem terminu załatwienia skargi przez organ nadzorczy. Termin trzech miesięcy, o jakim mowa w tym przepisie, odnosi się do wykonania przez organ nadzorczy obowiązku poinformowania strony, której dane dotyczą, o postępach i efektach rozpoznawania jej skargi, z jego upływem RODO łączy możliwość uruchomienia przez podmiot danych środków ochrony prawnej przed sądem - wniesienia skargi na bezczynność organu nadzorczego" (por.: I. Bogucka (w:) Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, D. Lubasz (red.), Warszawa 2019, art. 62). Pogląd ten wydaje się podzielać Sąd I instancji.
Powyższe zapatrywania przedstawicieli doktryny prawa nie zostały podzielone w orzecznictwie sądowym - zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 5190/21, III OSK 4754/21, 29 listopada 2023 r. III OSK 1959/22 oraz 25 września 2024 r. III OSK 2184/22. Naczelny Sąd Administracyjny
w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela oceny prawne wyrażone w powyższych judykatach, przyjmując je za własne.
Mając na uwadze istotę problemu w sprawie jak i podniesione przez organ argumenty należy podkreślić, że trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 RODO nie odnosi się tylko do obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą,
o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77 RODO, ale w pierwszej kolejności odnosi się do rozpatrzenia skargi, co wynika z treści przepisu ("jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował..."). Rozpatrzenie skargi w rozumieniu art. 78 ust. 2 RODO w zw.
z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U.
z 2019 r. poz. 1781 z późn. zm.), dalej: u.o.d.o., oznacza wydanie decyzji administracyjnej. Nie jest więc uprawnione twierdzenie, że art. 78 ust. 2 RODO nie wyznacza terminu na załatwienie sprawy administracyjnej. Skoro upływ trzymiesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 78 ust. 2 RODO, uprawnia do wniesienia skargi na bezczynność (jak podnosi przywołana wyżej doktryna; zob. też P. Fajgielski (w:) Komentarz do ustawy o ochronie danych osobowych (w:) Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 62, uw. 4) - a bezczynność wiąże się
z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (zob. art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) - to termin z art. 78 ust. 2 RODO musi być traktowany jako termin szczególny, w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 78 ust. 2 RODO należy odczytywać zatem w ten sposób, że obowiązek organu nadzoru poinformowania osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi staje się aktualny, jeśli skarga nie została rozpatrzona w tym terminie (czyli nie została wydana decyzja administracyjna) i zachodzi potrzeba jego wydłużenia, w trybie art. 36 k.p.a., co koresponduje z art. 62 u.o.d.o., nakazującym dodatkowo w takiej sytuacji poinformowanie stron o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach. Zgodnie bowiem z art. 62 u.o.d.o. "W przypadku, o którym mowa w art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Prezes Urzędu, zawiadamiając strony o niezałatwieniu sprawy
w terminie, jest obowiązany również poinformować o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach."
Co oczywiste, nic nie stoi na przeszkodzie w złożeniu przez dany podmiot skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Sąd I instancji dokonując oceny zasadności skargi w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania oparł się jednak na niewłaściwej podstawie prawnej, a tym samym nie rozpoznał istoty sprawy, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu poznanie rzeczywistych motywów rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie
art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną i na jej tle rozważy, czy organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.
Odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej na obecnym etapie postępowania jest przedwczesne. Dotyczą one bowiem sfery oceny faktów, a tej można dokonać wyłącznie przez pryzmat właściwie skonstruowanej podstawy prawnej.
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI