III OSK 736/24

III OSK 736/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Zarząd Dzielnicy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 172
art. 23 ust. 2
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 269/23 w sprawie ze skargi X.X. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy z dnia 20 grudnia 2022 r. nr 9975/2022 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 października 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 269/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi X.X. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy z dnia 20 grudnia 2022 r. nr 9975/2022 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zarząd Dzielnicy Wola m.st. Warszawy uchwałą nr 9975/2022 z dnia 20 grudnia 2022 r., na podstawie § 45 pkt 2, 4 i 5 Statutu Dzielnicy Wola miasta stołecznego Warszawy, stanowiącego załącznik nr 17 do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania Statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2022 r. poz. 9305), § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom do wykonywania zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), na podstawie § 4, § 5 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 i § 7 ust. 1, § 32 ust. 1 pkt 2, 3 i ust. 8 oraz § 35 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836 ze zm.) odmówił zakwalifikowania X.Y (omyłkowo wskazano X.Z) i X.X. do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w uchwale została umieszczona sprawa X.Y (organ omyłkowo wskazał X.Z.) i X.X., ubiegających się o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Wnioskodawcy nie posiadają miejsca stałego zameldowania. Do dnia 20 października 2017 r. wnioskodawczyni była zameldowana w lokalu nr [...] przy ul. [...] u swojej matki. W latach 2005-2016 ww. przebywała w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, a później przebywała w mieszkaniu chronionym, prowadzonym przez Dom Pomocy Społecznej, jednak na swoją prośbę zrezygnowała z ww. pomocy. Do 6 marca 2006 r. wnioskodawca był zameldowany w lokalu nr [...]przy ul. [...]. Oświadczył, że do osiągnięcia pełnoletności zamieszkiwał w lokalu nr [...], którego najemcą była jego matka, a w latach 2015-2017 zamieszkiwał w pustostanie przy ul. [...]. Ponadto oświadczył, że w latach 2017-2019 przebywał w Zakładzie karnym, a po opuszczeniu jednostki penitencjarnej zamieszkiwał w wynajmowanym pokoju na Ursynowie. Organ podał, że w trakcie przeprowadzonej analizy ustalono, że matka wnioskodawcy otrzymała lokal nr 2[...] i rozliczyła się z lokalu nr [...]. Organ wskazał, że w dniu 15 lipca 2022 r. wnioskodawcy zajęli samowolnie ww. lokal, dokonując włamania. Lokal składa się z 1 pokoju z kuchnią o powierzchni mieszkalnej 14,32 m2 i powierzchni użytkowej 30,15 m2. W lokalu zamieszkują 2 osoby.
Organ podał, że metraż uprawniający do udzielenia pomocy mieszkaniowej dla dwuosobowego gospodarstwa domowego nie może przekroczyć 14,00 m2 powierzchni mieszkalnej. Dochód dwuosobowego gospodarstwa wnioskodawców wynosi [...] zł, co kwalifikuje na dzień rozstrzygania wniosku do najmu lokalu na czas nieoznaczony. Wnioskodawczyni posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a wnioskodawca posiada [...] stopień niepełnosprawności. Komisja Mieszkaniowa sprawę zaopiniowała negatywnie. Organ podał, że wniosek został rozstrzygnięty negatywnie na podstawie § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 i § 7 ust. 1 § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 ust. 8 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy - przekroczone kryterium warunków zamieszkiwania, zamieszkiwanie w lokalu bez zgody właściciela oraz dotychczasowy sposób korzystania z lokalu (lokal zajęty samowolnie).
Uchwała Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy nr 9975/2022 z dnia 20 grudnia 2022 r. stała się przedmiotem skargi X.X. i X.Y. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarga X.Y. został odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 269/23 z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy Wola m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia dokonane zaskarżoną uchwałą.
Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 10 lipca 2023 r. podtrzymał skargę i przedstawione w niej stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona uchwała nr 9975/2022 z dnia 20 grudnia 2022 r. o odmowie udzielenia pomocy mieszkaniowej narusza w sposób istotny prawo, tj. zastosowany przez organ § 7 ust. 1 i § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wnioskując o udzielenie pomocy mieszkaniowej wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku jednoznacznie wskazał, że zwraca się z prośbą o przyznanie lokalu socjalnego ze względu na trudne warunki finansowe. Podał przy tym, że jego renta wynosi tylko [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że zajmuje lokal bez tytułu prawnego. Zaznaczył także jednocześnie, że zwraca się o przyznanie lokalu przy ul. [...], zajmowanego bez tytułu prawnego lub innego lokalu mieszkalnego, jednakże powyższe nie zmienia tego, że istotą wniosku było żądanie przyznania pomocy mieszkaniowej w postaci lokalu socjalnego w pierwszej kolejności.
W ocenie Sądu pierwszej instancji rozstrzygając w sprawie organ nie wziął pod uwagę i nie rozważył spełnienia warunków do uzyskania lokalu socjalnego. Tymczasem ta właśnie okoliczność mogła ważyć na wyniku niniejszej sprawy. Z zaskarżonej uchwały nie wynika przede wszystkim, w jaki sposób organ ustalił dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego w podanej w uchwale wysokości, jakie dochody skarżącego i osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym oraz z których konkretnie miesięcy (za jaki okres) organ wziął pod uwagę. Nie sposób zweryfikować ustaleń organu zawartych w uchwale w tym zakresie. Z uchwały nie wynika także jaką wartość procentową dochodu, o którym mowa w § 5 uchwały Rady m.st. Warszawy, stanowi przyjęty przez organ dochód. Powyższego także nie wskazano w uchwale. Bezsporne ustalenia we wskazanym wyżej zakresie mają zasadnicze znaczenie, gdyż o formie udzielenia pomocy mieszkaniowej decyduje wysokość dochodu gospodarstwa domowego (art. § 5, § 1 pkt 18 uchwały Rady m.st. Warszawy).
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwrócić trzeba uwagę, że organ zaskarżoną uchwałą odmówił udzielenia pomocy mieszkaniowej z uwagi na przekroczenie kryterium metrażowego, o którym mowa w § 7 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy o 0,32 m2, zamieszkiwanie w lokalu bez zgody właściciela (§ 32 ust. 1 pkt 3 uchwały Rady m.st. Warszawy) i dotychczasowy sposób korzystania z lokalu (lokal zajęty samowolnie) - § 32 ust. 1 pkt 2 uchwały Rady m.st. Warszawy. Podkreślenia w związku z tym wymaga, że materię dotyczącą najmu lokalu socjalnego reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 172, zwana dalej: "u.o.p.l."). Zgodnie z art. 23 ust. 2 tej ustawy umowa najmu socjalnego lokalu, z uwzględnieniem art. 14 ust. 1, może być zawarta z osobą, która nie ma tytułu prawnego do lokalu i której dochody gospodarstwa domowego nie przekraczają wysokości określonej w uchwale rady gminy podjętej na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2, z uwzględnieniem art. 21b. Z powyższego jednoznacznie wynika, że lokale socjalne zostały potraktowane odrębnie i uprawnienie do wynajęcia z gminnego zasobu mieszkaniowego lokalu socjalnego przysługuje osobom spełniającym tylko dwa warunki: nie posiadającym tytułu prawnego do lokalu oraz spełniającym kryterium dochodowe określone przez radę na podstawie art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ spełnienia warunków do uzyskania lokalu socjalnego – mimo wniosku strony w tym zakresie – nie zbadał. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika, aby organ w ogóle kwestię tę rozważał. Niezasadnie, w świetle art. 23 ust. 2 u.o.p.l., odmówił zaś przyznania pomocy mieszkaniowej z uwagi na przekroczenie kryterium powierzchniowego. Powołana ustawa wyklucza bowiem stosowanie tego rodzaju kryterium przy przyznawaniu pomocy mieszkaniowej w postaci lokalu socjalnego. Jest to oczywiste, skoro jednym z dwóch warunków do przyznania lokalu socjalnego jest – obok dochodu nie przekraczającego wysokości wskazanych w uchwale Rady m.st. Warszawy - brak tytułu prawnego do lokalu (nie ustala się wówczas powierzchni zajmowanego lokalu, o którym to warunku jest mowa w § 7 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy).
Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ pominął, że skarżący wnioskował o przydział lokalu socjalnego (podawał, że jego renta wynosi [...] zł miesięcznie), nie ocenił, czy spełnione są do jego uzyskania warunki (nie stwierdził, że wysokość dochodu nie kwalifikuje do przyznania lokalu socjalnego, z uchwały nie wynika o jaką ewentualnie wartość dochód przekracza wartości określone w uchwale Rady m.st. Warszawy i czy w istocie je przekracza) i niezasadnie odmawiając – na tym etapie sprawy – udzielenia pomocy mieszkaniowej – oparł się na przekroczeniu kryterium metrażowego, zajmowaniu lokalu bez zgody właściciela i samowolnym zajęciu lokalu, które to kryteria są kryteriami pozaustawowymi w przypadku wnioskowania o lokal socjalny. Mogłyby one podlegać ocenie w przypadku wnioskowania o pomoc mieszkaniową w postaci zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobu miasta st. Warszawy na czas nieoznaczony. Wnioskodawca ze względu na swoją trudną sytuację finansową wnioskował jednak w pierwszej kolejności o przyznanie lokalu socjalnego z zasobu m.st. Warszawy. Zasadnie w skardze podniesiono, że skoro ustawodawca wyraźnie określa kryteria, jakie muszą spełniać osoby, którym gmina może przyznać lokale socjalne, to nie ma podstaw do tego, aby wprowadzać inne wymogi w tej kwestii, w tym przypadku w postaci kryterium powierzchni mieszkalnej.
W ocenie Sądu pierwszej instancji rozstrzygając w sprawie ponownie organ weźmie pod uwagę przedstawioną wyżej ocenę i wskazania dotyczące konieczności rozważenia w pierwszej kolejności podstaw do przyznania pomocy mieszkaniowej w postaci lokalu socjalnego. Dopiero w dalszej kolejności można rozpatrywać kwestię uprawnień do przyznania lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony i wówczas oceny należy dokonać również z uwzględnieniem § 7 ust. 4 uchwały Rady m.st. Warszawy.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Zarząd Dzielnicy Wola m.st. Warszawy, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) § 5 ust. 2 pkt 2 i § 5 ust. 3 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836 z późn. zm.) poprzez bezpodstawne przyjęcie, że organ nie dokonał dostatecznych ustaleń dotyczących wysokości dochodu gospodarstwa domowego i w konsekwencji niezasadnie przyjął, że skarżący nie kwalifikuje się do udzielenia pomocy mieszkaniowej w postaci najmu socjalnego lokalu, podczas gdy organ dokonał dostatecznych ustaleń w tym zakresie i zasadnie przyjął, że skarżący kwalifikuje się do najmu lokalu na czas nieoznaczony;
2) art. 23 ust. 2 u.o.p.l. w zw. z § 7 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836 z późn. zm.) poprzez bezpodstawne przyjęcie, że organ nie zbadał warunków do udzielenia pomocy w formie najmu socjalnego lokalu i odmawiając udzielenia pomocy mieszkaniowej bezpodstawnie oparł się na przekroczeniu kryterium metrażowego, podczas gdy organ dokonał stosownych ustaleń dotyczących dochodu skarżącego i zasadnie odmówił udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także oświadczył, iż zrzeka się rozprawy w niniejszej sprawie.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną X.X. wniósł o jej oddalenie oraz przyznanie i wypłacenie na rzecz radcy prawnego A.A. od Skarbu Państwa kosztów wynagrodzenia powiększonego o należny podatek VAT z tytułu nieopłaconego prawa pomocy udzielonego skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 203 r., sygn. akt. II SPP/Wa 93/23, według norm przepisanych (zgodnie z treścią Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2023 r., poz. 2437) i oświadczył, że wynagrodzenie nie zostało zapłacone na rzecz ustanowionego pełnomocnika ani w całości, ani w części. Jednocześnie X.X. oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), gdyż skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a skarżący S. T. nie zażądał jej przeprowadzenia.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skarga kasacyjna w niniejszej sprawie podlegała rozpoznaniu w granicach przytoczonej w niej podstawy.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego kasacyjnie - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. W niniejszej sprawie zostały postawione jedynie zarzuty naruszenia prawa materialnego, niepowiązane w sposób wyraźny z formami naruszenia wskazanymi w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 725; dalej jako "ustawa o ochronie praw lokatorów") w związku z § 7 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy poprzez bezpodstawne przyjęcie, że organ nie zbadał warunków do udzielenia pomocy w formie najmu socjalnego lokalu i odmawiając udzielenia pomocy mieszkaniowej bezpodstawnie oparł się na przekroczeniu kryterium metrażowego, podczas gdy organ dokonał stosowanych ustaleń dotyczących dochodu skarżącego i zasadnie odmówił udzielenia pomocy mieszkaniowej, trzeba podnieść, że zgodnie z art. 23 ust. 2 powołanej wyżej ustawy umowa najmu socjalnego lokalu, z uwzględnieniem art. 14 ust. 1 ustawy, może być zawarta z osobą, która nie ma tytułu prawnego do lokalu i której dochody gospodarstwa domowego nie przekraczają wysokości określonej w uchwale rady gminy podjętej na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2, z uwzględnieniem art. 21b ustawy o ochronie praw lokatorów.
Z kolei zgodnie z § 7 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy: "Przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego powierzchnia mieszkalna wynosi nie więcej niż 7 m2 w przypadku zamieszkiwania w tym lokalu 1 osoby, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną zamieszkującą w tym lokalu osobę, z zastrzeżeniem ust. 2-4".
Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skoro z art. 23 ust. 2 ustawy z 2001 r. o ochronie praw lokatorów wynika, że uprawnienie do najmu z gminnego zasobu mieszkaniowego lokalu socjalnego przysługuje osobie spełniającej tylko dwa warunki: nie posiadającej tytułu prawnego do lokalu oraz spełniającej kryterium dochodowe określone przez organ stanowiący gminy na podstawie art. 21 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, to nie ma podstaw do wprowadzania w zakresie wynajmowania lokali socjalnych wchodzących w skład gminnego zasobu mieszkaniowego kolejnych kryteriów, które ani nie zostały zawarte w ustawie, ani też ustawa ta nie zawiera delegacji do ich określenia.
Skarżący we wniosku wyraźnie sformułował żądanie przyznania lokalu socjalnego, umotywowane trudnymi warunkami finansowymi. Tymczasem w zaskarżonej uchwale z 20 grudnia 2022 r. jako przesłanki odmowy wskazano przekroczenie kryterium warunków zamieszkiwania, zamieszkiwanie w lokalu bez zgody właściciela oraz dotychczasowy sposób korzystania z lokalu (lokal zajęty samowolnie), a zatem okoliczności irrelewantne z punktu widzenia oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa do lokalu socjalnego. Wbrew stanowisku kasatora decydujące znaczenie dla oceny zasadności wniosku ma odniesienie się do treści jego żądania. Powyższy zarzut skargi kasacyjnej jest zatem bezzasadny, a stanowisko Sądu pierwszej instancji – prawidłowe.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia § 5 ust. 2 pkt 2 i § 5 ust. 3 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy poprzez bezpodstawne przyjęcie, że organ nie dokonał dostatecznych ustaleń dotyczących wysokości dochodu gospodarstwa domowego i w konsekwencji niezasadnie przyjął, że skarżący nie kwalifikuje się do udzielenia pomocy mieszkaniowej w postaci najmu socjalnego lokalu, podczas gdy organ dokonał dostatecznych ustaleń w tym zakresie i zasadnie przyjął, że skarżący kwalifikuje się do najmu lokalu na czas nieoznaczony należy wskazać na treść powołanych przepisów.
Zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 2 wskazanej wyżej uchwały: "Wysokość współczynnika, o którym mowa w ust. 1 wynosi: 0,50 – w przypadku obliczania dochodu uprawniającego do oddania w najem lub podnajem lokalu na czas nieoznaczony z zastrzeżeniem pkt 3 i 4". Z kolei § 5 ust. 3 uchwały stanowi, że o formie udzielenia pomocy mieszkaniowej decyduje wysokość dochodu gospodarstwa domowego, z zastrzeżeniem § 8 pkt 5 i 9. Powyższe regulacje prawne nie mogą stanowić skutecznej podstawy zarzutu, który opiera się na twierdzeniu, iż Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie przyjął, że organ nie dokonał dostatecznych ustaleń dotyczących wysokości dochodu gospodarstwa domowego skarżącego. W ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego nie można bowiem skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny ustaleń stanu faktycznego. Należy przypomnieć, że Sąd pierwszej instancji wskazał, że z zaskarżonej uchwały nie wynika, w jaki sposób organ ustalił dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego w podanej w uchwale wysokości, jakie dochody skarżącego i osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym oraz z których konkretnie miesięcy (za jaki okres) organ wziął pod uwagę. Powyższe ustalenia Sądu pierwszej instancji znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniu kontrolowanej uchwały.
Biorąc pod uwagę odpowiednie regulacje wszystkich trzech ustaw samorządowych, zgodnie z którymi przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem oraz stanowisko judykatury, zgodnie z którym do istotnych naruszeń prawa w rozumieniu tych unormowań należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (zob. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97), należy przyjąć, że brak uzasadnienia uchwały czy też nieprecyzyjne, szczątkowe uzasadnienie może w konkretnej sytuacji prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały, jeżeli nie jest możliwe ustalenie w inny sposób motywów jej podjęcia (zob. wyrok NSA z 8 kwietnia 2009 r., II OSK 1468/08). Zwłaszcza dla oceny motywów działania organu nie może być wystarczająca taka treść uchwały, z której nie wynikają racje, jakimi kierował się organ podejmujący rozstrzygnięcie skierowane do adresatów stojących na zewnątrz administracji i dotyczące ich sytuacji prawnej.
Z powyższych przyczyn omawiany zarzut skargi kasacyjnej jest bezzasadny.
Ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 p.p.s.a. i art. 258-261 p.p.s.a.