III OSK 4751/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-26
NSAAdministracyjneWysokansa
odprawa mieszkanioważołnierz zawodowyzwolnienie ze służbystan rodzinnyprawo administracyjnezakwaterowanieNSAinterpretacja przepisów

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne dotyczące odprawy mieszkaniowej, uznając, że żołnierz ma prawo wskazać konkretny dzień z okresu służby do obliczenia należnych norm, nawet jeśli jego sytuacja rodzinna uległa zmianie po tym dniu.

Sprawa dotyczyła prawa żołnierza do odprawy mieszkaniowej po zwolnieniu ze służby. Kluczowe było ustalenie, na jaki dzień należy obliczyć należne normy mieszkaniowe – na dzień wskazany przez żołnierza, czy na dzień wydania decyzji. Organy administracji i WSA uznały, że należy brać pod uwagę aktualny stan faktyczny na dzień wydania decyzji, co skutkowało nieuwzględnieniem byłej żony i córki w obliczeniach. NSA uchylił te rozstrzygnięcia, podkreślając, że ustawa jednoznacznie pozwala żołnierzowi wybrać dzień z okresu służby do obliczenia norm, a późniejsze zmiany stanu rodzinnego nie wpływają na to uprawnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.Z. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego dotyczącą wypłaty odprawy mieszkaniowej. Spór dotyczył sposobu obliczenia tej odprawy. J.Z. wnioskował o uwzględnienie do obliczeń dnia 9 listopada 2015 r., kiedy zamieszkiwał z żoną i córką. Organy administracji, a następnie WSA, uznały, że do obliczenia odprawy należy brać pod uwagę aktualny stan faktyczny na dzień wydania decyzji, a nie dzień wskazany przez żołnierza. Argumentowano, że celem odprawy jest zaspokojenie aktualnych potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby, a skoro małżeństwo zostało rozwiązane, a córka mieszka z matką, to byłej żony i córki nie można uwzględnić jako wspólnie zamieszkałych członków rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne. NSA podkreślił, że przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (art. 47 ust. 1 pkt 3 i ust. 5) jednoznacznie pozwalają żołnierzowi na wskazanie konkretnego dnia z okresu służby, na który mają być naliczone należne normy mieszkaniowe. NSA uznał, że wykładnia literalna tych przepisów jest jasna i nie budzi wątpliwości. Podkreślono, że ustawodawca dał żołnierzowi swobodę wyboru dnia, a późniejsze zmiany stanu rodzinnego, takie jak rozwód czy zmiana miejsca zamieszkania dziecka, nie wpływają na uprawnienie do odprawy ani na jej wysokość, jeśli zostały uwzględnione na wskazany przez żołnierza dzień. NSA powołał się na jednolite orzecznictwo w analogicznych sprawach, stwierdzając, że organy i WSA błędnie zinterpretowały przepisy, odchodząc od wykładni literalnej na rzecz interpretacji systemowej i funkcjonalnej, która nie dawała podstaw do takiego odstępstwa. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje, nakazując organom uwzględnienie przyjętej wykładni przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Ilość norm należnych żołnierzowi do wyliczenia odprawy mieszkaniowej należy obliczyć na dzień wskazany przez żołnierza z okresu jego zawodowej służby wojskowej.

Uzasadnienie

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jednoznacznie stanowi, że żołnierz ma prawo wskazać konkretny dzień z okresu służby, na który mają być naliczone normy do odprawy mieszkaniowej. Wykładnia literalna przepisów jest jasna i nie pozwala na odstępstwo w celu uwzględnienia późniejszych zmian stanu rodzinnego czy sytuacji faktycznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.z.S.Z.RP art. 47 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Odprawę mieszkaniową oblicza się i wypłaca z uwzględnieniem ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza.

u.z.S.Z.RP art. 47 § ust. 5

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Do obliczenia wartości przysługującego lokalu mieszkalnego przy wypłacie odprawy mieszkaniowej przyjmuje się ilość norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza.

Pomocnicze

u.z.S.Z.RP art. 26 § ust. 1

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej uwzględnia się stanowisko służbowe żołnierza zawodowego oraz jego stan rodzinny.

u.z.S.Z.RP art. 26 § ust. 3

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Definiuje członków rodziny żołnierza uwzględnianych przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej (małżonek, dzieci).

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 26 § § 1

Kodeks cywilny

Definicja miejsca zamieszkania dziecka.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Żołnierz ma prawo wybrać konkretny dzień z okresu służby do obliczenia ilości norm należnych do odprawy mieszkaniowej. Zmiana stanu rodzinnego po dniu wskazanym do obliczeń nie wpływa na prawo do uwzględnienia członków rodziny na ten dzień.

Odrzucone argumenty

Odprawę mieszkaniową należy obliczać na podstawie aktualnego stanu faktycznego na dzień wydania decyzji, uwzględniając obecny stan rodzinny żołnierza. Po rozwodzie i zmianie miejsca zamieszkania córki, nie można uwzględniać byłej żony i córki przy obliczaniu odprawy.

Godne uwagi sformułowania

brzmienie powołanych przepisów art. 47 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 ustawy jest jednoznaczne i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych ustawodawca umożliwił żołnierzowi wybór dnia z okresu służby, na jaki organ ma naliczyć ilość norm do odprawy mieszkaniowej żołnierz ma swobodę wskazania dnia z okresu swojej służby, na który będzie liczona ilość należnych mu norm mieszkaniowych nie jest zadaniem ani organów, ani Sądu, dokonywanie oceny przyczyn i zasadności przyjętych przez ustawodawcę regulacji normatywnych brak jest w aktualnym stanie prawnym podstaw do takiego stanowiska [że ustalenia należy dokonywać na dzień wydawania decyzji]

Skład orzekający

Małgorzata Pocztarek

przewodniczący

Przemysław Szustakiewicz

sprawozdawca

Kazimierz Bandarzewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że żołnierz ma prawo wybrać dzień z okresu służby do obliczenia odprawy mieszkaniowej, a późniejsze zmiany stanu rodzinnego nie wpływają na to uprawnienie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji żołnierzy zawodowych ubiegających się o odprawę mieszkaniową na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa żołnierzy po zakończeniu służby i pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna interpretacja przepisów, zwłaszcza gdy zmienia się stan faktyczny. Pokazuje też, jak NSA koryguje błędne interpretacje sądów niższych instancji i organów administracji.

Żołnierzu, masz prawo wybrać dzień do wyliczenia odprawy mieszkaniowej – nawet po latach!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 4751/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 928/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-10
Skarżony organ
Prezes Agencji Mienia Wojskowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
art. 47 ust. 5
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski protokolant asystent sędziego Ewelina Gee-Milan po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 928/20 w sprawie ze skargi J.Z. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego w Warszawie z dnia 12 lutego 2020 r. nr BP-DZ.412.5.2020/2 w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego [...] z dnia 13 stycznia 2020 r., 2. zasądza od Prezesa Agencji Mienia Wojskowego na rzecz J.Z. kwotę 850 (osiemset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 10 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 928/20, oddalił skargę J.Z. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego w Warszawie z dnia 12 lutego 2020 r., nr BP-DZ.412.5.2020/2 w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
J.Z. pismem z dnia 15 października 2019 r. wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego [...] o wypłatę odprawy mieszkaniowej. Zgodnie z rozkazem personalnym Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia 31 lipca 2019 r., nr 61 J.Z. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez żołnierza zawodowego. Termin wypowiedzenia upływał z dniem 29 lutego 2020 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] zaświadczył, że żołnierz na dzień zwolnienia ze służby wojskowej będzie posiadał wysługę, od której jest uzależniona wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową, w wymiarze 15 lat, 6 miesięcy, 26 dni liczoną od dnia 4 sierpnia 2004 r. Strona w załączonym do wniosku o wypłatę odprawy mieszkaniowej oświadczeniu wskazała do wyliczenia odprawy mieszkaniowej dzień 9 listopada 2015 r., w którym zajmowała stanowisko służbowe o stopniu etatowym: sierżant oraz posiadała następujących członków rodziny: żonę oraz córkę, z którymi wspólnie zamieszkiwał.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego [...], decyzją z dnia 13 stycznia 2020 r., nr 18/ŚO/2020, orzekł o wypłacie żołnierzowi odprawy mieszkaniowej, uwzględniając do jej wyliczenia 1 normę powierzchni użytkowej podstawowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że małżeństwo wnioskodawcy zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego [...] z dnia 25 kwietnia 2018 r., który stał się prawomocny z dniem 14 grudnia 2018 r. W sytuacji, gdy żołnierz nie mieszka z którymkolwiek z członków rodziny, nie można uwzględnić tej osoby przy określaniu wysokości odprawy mieszkaniowej. Dlatego też do obliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej przyjęto wyłącznie wnioskodawcę, nie uwzględniono natomiast normy na byłą małżonkę oraz córkę, które nie zamieszkują z wnioskodawcą.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 12 lutego 2020 r., nr BP-DZ.412.5.2020/2 wskazał, że w sprawie, z punktu widzenia jej okoliczności faktycznych, istotnym jest odpowiednie zinterpretowanie normy prawnej zawartej w art. 26 ust. 1 i 3 w związku z art. 47 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2018 r., poz. 2356 ze zm.; dalej: "ustawa"). Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej uwzględnia się stanowisko służbowe żołnierza zawodowego oraz jego stan rodzinny. Norma powierzchni użytkowej podstawowej, która przysługuje żołnierzowi z jednego tytułu, wynosi od 8 m2 do 12 m2. Członków rodziny żołnierza zawodowego, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej lokalu mieszkalnego definiuje i określa art. 26 ust. 3 ustawy. W świetle tego przepisu są nimi: małżonek oraz wspólnie zamieszkałe dzieci własne (...), nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia 25 roku życia, chyba, że przed tym dniem stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji i nie zawarły związku małżeńskiego. Uwzględniając powyższe organ uznał, że w normie prawnej wyrażonej w art. 47 ustawy chodzi więc o pomoc tym żołnierzom, którzy po odejściu ze służby nadal zapewniają potrzeby mieszkaniowe swym dzieciom, ponieważ wspólnie z nimi zamieszkują i dlatego brane są one pod uwagę przy określeniu wartości stosownej normy potrzebnej dla wyliczenia przysługującej odprawy mieszkaniowej. Istotnym na gruncie sprawy jest pojęcie miejsca zamieszkania. Zgodnie z art. 26 § 1 Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2019 r., poz. 1145) miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielska jest miejsce zamieszkania rodziców, albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska, lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Bezspornym jest fakt, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego [...] z dnia 25 kwietnia 2018 r., orzekającym rozwód małżeństwa M.Z. i J.Z., wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką zostało powierzone matce, natomiast władza rodzicielska żołnierza została ograniczona do współdecydowania o wszystkich istotnych sprawach dziecka. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że córka jest "wspólnie zamieszkałym" dzieckiem żołnierza, w rozumieniu art. 26 ust. 3 ustawy, która powinna być uwzględniona przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej. W świetle powyższego, miejscem zamieszkania małoletniej córki jest miejsce zamieszkania matki, której zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. W takim stanie sprawy, wbrew twierdzeniom żołnierza, przebywanie dziecka w miejscu zamieszkania żołnierza, w ramach wykonywanej przez niego ograniczonej władzy rodzicielskiej, nie może być utożsamiane ze "wspólnym zamieszkiwaniem", o jakim mowa w art. 26 ust. 3 ustawy.
Organ, odwołując się zatem do wykładni funkcjonalnej przepisów art. 26 ust. 1 i 3 w związku z art. 47 ustawy wskazał, iż rozstrzygając o wypłacie odprawy mieszkaniowej obowiązany jest stosować się do treści przepisów mających zastosowanie w sprawie, niemniej adekwatnie do stanu faktycznego występującego w dacie orzekania. Oznacza to, że wydanie decyzji o wypłacie żołnierzowi odprawy mieszkaniowej poprzedza ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, podczas którego ocenie podlega m.in. oświadczenie żołnierza o stanie rodzinnym na dzień przez niego wskazany, z uwzględnieniem okoliczności zaistniałych na dzień wydania rozstrzygnięcia.
Z powyższą decyzją nie zgodził się żołnierz, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), uznał że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
WSA w Warszawie przypomniał, że przepisy art. 21 ust.1, art. 21 ust. 6, 23 ust. 1 pkt b i art. 23 ust. 9 ustawy stanowią, że odprawa mieszkaniowa jest jedną z przewidzianych tą ustawą form zaspokojenia przysługującego żołnierzowi, w tym żołnierzowi, który nabył prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej, prawa do zakwaterowania. Celem odprawy mieszkaniowej, jest udzielenie pomocy byłemu żołnierzowi w zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby wojskowej. Chodzi więc niewątpliwie o zaspokojenie aktualnych potrzeb mieszkaniowych istniejących po zakończeniu służby (przejściu na emeryturę), co prowadzi do równie oczywistego wniosku, że te potrzeby mają być oceniane według stanu faktycznego zaistniałego po zakończeniu służby (przejściu na emeryturę), nie zaś według stanu faktycznego poprzedzającego to przejście.
Według art. 26 ust. 3 ustawy, członkami rodziny żołnierza zawodowego, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej, są małżonek oraz wspólnie zamieszkałe dzieci własne, przysposobione, przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, dzieci małżonka, do czasu zawarcia przez nie związku małżeńskiego, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia 25 roku życia, chyba że przed tym dniem stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji i nie zawarły związku małżeńskiego. Przepis art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy stanowi natomiast, że odprawę mieszkaniową oblicza się i wypłaca z uwzględnieniem m.in. maksymalnej powierzchni użytkowej podstawowej przypadającej na jedną normę, o której mowa w art. 26 ust. 1 oraz ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza.
W ocenie Sądu, wbrew wykładni literalnej art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy, określenie mówiące o "ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza", należy interpretować w ten sposób, że ten dzień nie może być dniem dowolnie wskazanym przez żołnierza, przypadającym w jakimkolwiek momencie pełnienia służby, przed nabyciem prawa do odprawy mieszkaniowej. Potrzeby mieszkaniowe winny być oszacowane w sposób uwzględniający realny stan rodzinny żołnierza, bowiem to wymiar tych potrzeb winien stanowić o rozmiarze przyznanej pomocy mieszkaniowej.
W ocenie Sądu, żądanie skarżącego sprowadza się do domagania się zaspokojenia jego nieaktualnych potrzeb mieszkaniowych, wtedy gdy pozostawał w związku małżeńskim, a nie potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby. Jego uwzględnienie nie tylko pozostawałoby w jaskrawej sprzeczności z celem instytucji odprawy mieszkaniowej należnej żołnierzowi, ale wręcz nosiłoby wszelkie cechy nadużycia prawa do odprawy. Pozostawałoby bowiem bez jakiegokolwiek związku z koniecznością zapewnienia - po odejściu ze służby - potrzeb mieszkaniowych członkom rodziny, tj. byłej żonie i córce, która ma miejsce zamieszkania przy matce.
W dniu 26 kutego 2021 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według przedłożonego spisu kosztów, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. art. 47 ust. 1 pkt 3 oraz art. 47 ust. 5a także 2, art. 26 ust. 3 pkt 1 oraz art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., polegającą na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej dokonał błędnej jego wykładni poprzez uznanie, że skarżącemu pomimo wskazania okresu, w którym wraz z byłą już żoną oraz wspólną córką zamieszkiwał wspólnie i tworzył wspólne gospodarstwo domowe na dzień przez niego wskazany, tj. 9 listopada 2015 r. gdy żadnej z tych przesłanek skutkujących odmowną decyzją nie można skarżącemu przypisać,
2. art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 80 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania organu administracji publicznej istotnie naruszył przepisy dotyczące właściwej oceny dowodów i zebranego w sprawie materiału dowodowego uznając, że zachodzą wobec skarżącego przesłanki do odmowy wypłaty odprawy mieszkaniowej na wskazanych członków rodzinny we wniosku o wypłatę odprawy mieszkaniowej, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego nie daje podstaw do odmowy wypłaty odprawy, gdyż skarżący nadal wykonuje opiekę nad małoletnią córką, a także zapewnia i realizuje jej potrzeby mieszkaniowe.
W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
W skardze kasacyjnej opartej na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie norm procesowych, jak również przepisów prawa materialnego. Jednakże zarzuty, zarówno te natury procesowej, jak również dotyczące norm prawa materialnego, oscylują faktycznie wokół wykładni art. 47 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy, które, zadaniem WSA w Warszawie, wyłączają możliwość wskazania przez żołnierza dowolnego dnia miarodajnego do ustalenia jego stanu rodzinnego, jako elementu koniecznego do obliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy, odprawę mieszkaniową oblicza się i wypłaca według zasady: wartość przysługującego lokalu mieszkalnego jest iloczynem maksymalnej powierzchni użytkowej podstawowej przypadającej na jedną normę, o której mowa w art. 26 ust. 1, ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza, wskaźnika 1,66, wskaźnika ceny 1 m(2) powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w kwartale poprzedzającym kwartał, w którym nastąpiło zwolnienie z tej służby, określanego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Zgodnie natomiast z przepisem art. 47 ust. 5 ustawy, żołnierzowi zawodowemu, w stosunku do którego wydano ostateczną decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, na jego wniosek złożony przed zwolnieniem ze służby, wydaje się decyzję o wypłacie odprawy mieszkaniowej, przyjmując do obliczenia wartość przysługującego lokalu mieszkalnego, ilość norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza, oraz wskaźnika ceny 1 m(2) powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w kwartale poprzedzającym kwartał, w którym decyzja o zwolnieniu stała się ostateczna, określonego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W przypadku uchylenia decyzji o zwolnieniu żołnierza i dalszego pełnienia służby, odprawa ponowna i jej wyrównanie za pozostały okres nie przysługuje.
Warto w tym miejscu zauważyć, że treść art. 47 ustawy, została zmieniona z dniem 1 października 2015 r. przez art. 107 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1322), poprzez wskazanie jednoznacznie określające, że to żołnierz wskazuje dzień, w odniesieniu do którego należy ustalać liczbę norm przysługujących żołnierzowi niezbędnych do wyliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brzmienie powołanych przepisów art. 47 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 ustawy jest jednoznaczne i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Z przepisów tych wynika, że do wyliczenia odprawy mieszkaniowej należy przyjąć ilość norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej, w dniu wskazanym przez żołnierza.
Skarżący kasacyjnie w postępowaniu administracyjnym dotyczącym odprawy mieszkaniowej jako dzień do wyliczenia odprawy mieszkaniowej wskazał 9 listopada 2015 r., kiedy członkami jego rodziny byli: jego żona oraz córka, z którymi we wskazanej dacie zamieszkiwał, czego organ nie kwestionował.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tej sytuacji nie było podstaw do uwzględnienia do wyliczenia odprawy mieszkaniowej innej ilości norm niż należne żołnierzowi w dniu przez niego wskazanym, tj. 9 listopada września 2015 r. Ustawodawca bowiem w przepisach art. 47 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 ustawy umożliwił żołnierzowi wybór dnia z okresu służby, na jaki organ ma naliczyć ilość norm do odprawy mieszkaniowej. Zatem żołnierz ma swobodę wskazania dnia z okresu swojej służby, na który będzie liczona ilość należnych mu norm mieszkaniowych i nie jest zadaniem ani organów, ani Sądu, dokonywanie oceny przyczyn i zasadności przyjętych przez ustawodawcę regulacji normatywnych (por. wyroki NSA z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2965/21, oraz z dnia 6 września 2023, sygn. akt III OSK 1019/22). Okoliczność, że Sąd Okręgowy [...] wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2018 r. orzekł rozwiązaniu małżeństwa skarżącego kasacyjnie, a córka mieszka z matką, nie wpływa na uprawnienie żołnierza do odprawy mieszkaniowej ani na jej wysokość. Brzmienie przepisu art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy jest oczywiste i nie przeczy w sposób oczywisty określonemu w art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy celowi odprawy mieszkaniowej, która stanowi tylko określony procent wartości przysługującego lokalu mieszkalnego (art. 47 ustawy).
Natomiast wykładnia systemowa i funkcjonalna nie dają w tej sprawie podstaw, aby odstąpić od wykładni literalnej i przyjąć, jak chciałby organ, że ustaleń co do ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej, należy dokonywać na dzień wydawania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej, a nie na dzień wskazany przez żołnierza, jak stanowi art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy. Prawo do odprawy mieszkaniowej jest ściśle związane z przysługującym żołnierzowi w trakcie służby prawem do zakwaterowania. W rozpatrywanej sprawie żona i córka żołnierza byli - na dzień wskazany przez żołnierza - członkami jego rodziny, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni mieszkaniowej, czego nie kwestionowały orzekające w sprawie organy. Przyjęcie, że ustaleń w zakresie ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej, o czym jest mowa w art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy, organ powinien dokonywać na dzień wydawania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej, na co wskazano w zaskarżanych decyzjach organu I i II instancji, jak i zaskarżonym wyroku - nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Przyjęcie bowiem takiego stanowiska powodowałoby, że użyty w art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy zwrot "w dniu wskazanym przez żołnierza" odnoszony do ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej, należałoby uznać za zbędny. Brak jest w aktualnym stanie prawnym podstaw do takiego stanowiska. Nadto, przyjęcie ustaleń w zakresie ilości norm, o których mowa wyżej, na dzień wydawania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej przez organ, a nie na dzień wskazany przez żołnierza, oznaczałoby, że to organ wybierałby w istocie datę, na którą dokonywane byłyby ustalenia faktyczne w tym zakresie. Trzeba zwrócić przy tym uwagę, że ustawodawca powtórzył zwrot "na dzień wskazany przez żołnierza" w art. 47 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy. Zdecydował bowiem, że dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję o wypłacie odprawy mieszkaniowej nie później niż w terminie 90 dni od dnia złożenia wniosku. Ustawodawca wyznaczył organowi aż 90 dni na wydanie decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej. W zdaniu drugim art. 47 ust. 2 ustawy, ustawodawca wskazał, że wydanie decyzji następuje m.in. po złożeniu oświadczenia żołnierza o stanie rodzinnym "na dzień wskazany przez żołnierza, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, (...)". W art. 47 ust. 5 ustawy, ustawodawca potwierdził, że do obliczenia wartości przysługującego lokalu mieszkalnego, należy przyjąć ilość norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej "w dniu wskazanym przez żołnierza". Również Minister Obrony Narodowej w rozporządzeniu z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie wypłaty odprawy mieszkaniowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1195) określając wzór wniosku o wypłatę odprawy mieszkaniowej w załączniku nr 1 uwzględnił brzmienie ustawy o zakwaterowaniu wskazując na konieczność załączenia do wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym "na wskazany dzień".
Podkreślić również należy, że przedstawione oceny prawne są zbieżne z jednolitym i stabilnym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w analogicznych sprawach - zob. wyroki NSA z 2 czerwca 2022 r., III OSK 5108/21, z 6 września 2023 r., III OSK 1019/22, z 12 października 2022 r., III OSK 5367/21, z 12 października 2022 r., sygn. III OSK 5257/21.
Uwzględniając powyższe oceny prawne, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a., uchylił w całości zaskarżony wyrok. Jednocześnie, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., wobec wyjaśnienia istoty sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia 12 lutego 2020 r., nr BP-DZ.412.5.2020/2 oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego [...] z dnia 13 stycznia 2020 r., nr 18/ŚO/2020.
Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią przyjętą w części zważającej niniejszego uzasadnienia wykładnię art. 47 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy.
O kosztach postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. 2 wyroku, na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI