III OSK 7219/21

III OSK 7219/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ireneusz Dukiel
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III SA/Lu 101/21 - Wyrok WSA w Lublinie z 2021-06-22
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 85
art. 328 ust. 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 101/21 w sprawie ze skargi W. H. na decyzję Rektora Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania stopnia naukowego uzyskanego za granicą 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. H. na rzecz Rektora Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 22 czerwca
2021 r., sygn. akt III SA/Lu 101/21, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. H. (dalej "skarżący") na decyzję Rektora Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie z [...] grudnia 2020 r. nr [...]
w przedmiocie odmowy uznania stopnia naukowego uzyskanego za granicą, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę.
Wyrok został wydany w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
Na wniosek W. H. wszczęte zostało postępowanie nostryfikacyjne w przedmiocie uznania stopnia naukowego doktora, uzyskanego za granicą za równoważny z odpowiednim polskim stopniem. Do wniosku załączył kopię dyplomu ukończenia studiów wyższych z [...] września 1999 r., wydanego na Wydziale [...], kopię dyplomu wydanego przez [...] Uniwersytet [...] nr [...] z [...] maja 2016 r., wraz z polskim tłumaczeniem, pracę doktorską w języku ukraińskim z polskim tłumaczeniem oraz oświadczeniem zawierającym informację, czy stopień naukowy,
o uznanie którego ubiega się wnioskodawca, nie stanowił przedmiotu postępowania nostryfikacyjnego przed inną radą.
Uchwałą z [...] lutego 2020 r. Rada Naukowa Instytutu [...] Wydziału [...] Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (dalej "Rada Naukowa Instytutu") powołała Komisję ds. uznania stopnia naukowego za równoważny z odpowiednim polskim stopniem (dalej: "Komisja ds. nostryfikacji"). Następnie na podstawie § 6 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 28 września 2018 r. w sprawie nostryfikacji stopni naukowych i stopni uznanych za granicą (Dz. U. z 2018 r. poz., 1877, dalej "rozporządzenie w sprawie nostryfikacji"), zgromadzone w toku postępowania dokumenty skierowane zostały do dwóch recenzji, sporządzonych przez: dr hab. A. K. i dr. hab. P. K., prof. [...].
Uchwałą z 9 lipca 2020 r. Rada Naukowa Instytutu odmówiła uznania stopnia naukowego skarżącego, uzyskanego za granicą, za równoważny
z odpowiednim polskim stopniem naukowym.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Rektor decyzją z [...] sierpnia
2020 r. uchylił uchwałę Rady Naukowej Instytutu z [...] lipca 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zgodnie z wytycznymi zawartymi w decyzji Rektora, z uwagi na dwie przeciwstawne konkluzje sporządzonych recenzji powołano trzeciego recenzenta w osobie prof. dr hab. W. S..
Po ponownej weryfikacji dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w tym dokumentacji złożonej przez wnioskodawcę, trzech recenzji, protokołów Komisji ds. nostryfikacji oraz posiedzeń Rady Naukowej Instytutu, decyzji Rektora UMCS, Rada Naukowa Instytutu w treści uchwał: nr 1/12/2020 i nr 2/12/2020 z [...] grudnia
2020 r., negatywnie zaopiniowała uznanie stopnia naukowego skarżącego uzyskanego za granicą za równoważny z odpowiednim polskim stopniem naukowym doktora w dyscyplinie [...] i rekomendowała Rektorowi odmowę uznania tego stopnia.
Rektor Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (dalej "Rektor", "organ" ) decyzję z [...] grudnia 2020 r. nr [...] odmówił skarżącemu uznania stopnia naukowego uzyskanego za granicą za równoważny z odpowiednim polskim stopniem naukowym. W ocenie Rektora, liczba i rozmiar wskazanych w rozprawie doktorskiej mankamentów, waga postawionych zarzutów doprowadziły do trafnej konkluzji, że zarówno poziom merytoryczny, jak i warsztatowy pracy nie spełnia polskich wymagań w zakresie nadania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie [...]. Organ zwrócił uwagę, że dwie z trzech sporządzonych recenzji zawierały wiele negatywnych uwag. W ocenie dr hab. A. K., wnioskodawca nie wykazał się umiejętnością samodzielnego prowadzenia pracy naukowej, w tym gromadzenia właściwych materiałów normatywnych i empirycznych, przetworzenia zawartych w nich informacji
z zastosowaniem właściwie dobranych metod oraz sformułowania wniosków, zaś rozprawa doktorska nie spełnia polskich wymogów stawianych rozprawom doktorskim w dyscyplinie [...], w szczególności wymogów określonych w art. 187 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85 ze zm.) dalej jako ustawa. Dr hab. P. K., pomimo wielu krytycznych uwag, nie wyraził ostatecznie krytycznego stosunku do całokształtu rozprawy doktorskiej skarżącego, traktując swoje uwagi wyłącznie jako głos w dyskusji naukowej. Ostatnia z przygotowanych recenzji rekomendowała uznanie stopnia naukowego skarżącego za równoważny z polskim stopniem naukowym uzasadniając jednocześnie mankamenty sporządzonej rozprawy doktorskiej niezmiernie złym tłumaczeniem tekstu.
W skardze wniesionej do WSA w Lublinie na ww. decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie w całości poprzedzających ją uchwał Rady Naukowej Instytutu [...] UMCS, tj. uchwały nr [...]
z [...] lipca 2020 r., uchwały nr [...] z [...] grudnia 2020 r. oraz uchwały nr [...] z [...] grudnia 2020 r.
Sąd I instancji uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie wyjaśnił, że w ramach swoich kompetencji oraz na podstawie art. 328 ust. 3 ustawy Rektor wydał 15 grudnia 2020 r. zarządzenie nr 109/2020 w sprawie wprowadzenia Regulaminu przeprowadzania postępowania nostryfikacyjnego stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (dalej "Regulamin"), które weszło w życie z dniem podpisania. Regulamin stanowi załącznik nr 1 do ww. zarządzenia. Według Sądu, sama okoliczność braku odwołania się w zaskarżonej decyzji w podstawie prawnej do przedmiotowego zarządzenia nie stanowi uchybienia o istotnym wpływie na wynik sprawy. Istotne jest natomiast to, że ta podstawa prawna istniała w chwili orzekania przez organ, a organ odwołał się do regulacji ustawy i regulacji rozporządzenia w sprawie nostryfikacji. W § 5 w/w Regulaminu wprost wskazano, że to Rektor wydaje decyzję w przedmiocie uznania lub odmowy uznania stopnia naukowego w zakreślonym terminie od której przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (ust. 5 i 6). Rozstrzygnięcie Rektora poprzedzone jest uchwałami Rady Naukowej wyrażającymi opinię o uznaniu lub odmowie uznania stopnia naukowego za równoważny z polskim stopniem naukowym, a Przewodniczący Rady Naukowej przekazuje Rektorowi dokumentację postępowania nostryfikacyjnego (ust. 4).
Jednocześnie Sąd i instancji podzielił stanowisko organu, wsparte stanowiskiem judykatury, że odmowa nostryfikacji powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej, załatwiającej sprawę indywidulaną i podlegającej sądowej kontroli pod względem legalności. Z treści przepisów regulujących postępowanie nostryfikacyjne wynika, że uczelnia nostryfikuje stopień naukowy w formie zaświadczenia. Nie oznacza to jednak, że odmowa nostryfikacji jest tożsama z odmową wydania zaświadczenia przybierającą formę postanowienia (art. 219 k.p.a.). W ocenie Sądu I instancji, to właśnie decyzja administracyjna, daje stronie tego postępowania najszersze gwarancje procesowe dochodzenia swoich praw.
Sąd I instancji po przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że nie doszło do naruszenia § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie nostryfikacji, a zarzuty skargi, iż nie wystąpiły żadne uzasadnione wątpliwości co do osiągnięć naukowych skarżącego, uznał za chybione. Termin "uzasadnione wątpliwości" nie został legalnie zdefiniowany. Powszechnie przyjmuje się, że "uzasadniony" to oparty na obiektywnych podstawach, a "wątpliwości" to stan niepewności do jakiegoś stanu rzeczy, niepewność co do prawdziwości jakichś słów, słuszności rozstrzygnięć, postępowania. Sąd przyznał również rację Rektorowi, że postępowanie nostryfikacyjne ma charakter ekspercki. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest władny zastępować organy opiniujące lub weryfikować merytorycznie wiedzę ekspercką. Istota sądowej kontroli sprowadza się do analizy "sposobu dojścia" organu do konkretnego rozstrzygnięcia. Kontrola sądu obejmuje jedynie zbadanie, czy w postępowaniu nostryfikacyjnym organ nie naruszył uprawnień stron oraz, czy dochowały nałożonych na niego obowiązków procesowych i trybu postępowania wynikającego z mających zastosowanie w danej sprawie przepisów.
I tak, Sąd analizując regulację § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie nostryfikacji, stwierdził, że podmiot nostryfikujący wyznacza nie więcej niż trzech recenzentów spośród swoich pracowników posiadających co najmniej stopień doktora habilitowanego w dyscyplinie, której dotyczy wniosek, oraz określa zakres recenzji i termin jej przedstawienia. To unormowanie znalazło odzwierciedlenie w Regulaminie przeprowadzania postępowania nostryfikacyjnego stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Z § 4 ust. 4 pkt 3 zd. drugie Regulaminu wnika, że recenzentem może być pracownik Uniwersytetu posiadający co najmniej stopień doktora habilitowanego w dyscyplinie, której dotyczy wniosek. Nie jest konieczne spełnienie przez recenzenta jakichkolwiek innych wymagań. W szczególności, nie mają żadnego znaczenia temat pracy habilitacyjnej czy doktorskiej recenzenta, wydanie publikacji w określonym języku, czy posiadanie wcześniejszego doświadczenia w recenzowaniu. Warunki te zostały zatem w sprawie spełnione.
Nawiązując do eksperckiego charakteru postępowania nostryfikacyjnego, Sąd wskazał, że w istocie jego podstawę stanowią recenzje napisane przez recenzentów, którzy, jak trafnie zauważa skarżący, pełnią rolę podobną do biegłych. Recenzja jednak podobnie jak opinia biegłego nie jest prawnie wiążąca dla organu uznającego lub odmawiającego uznania stopnia naukowego za równoważny. Jednakże stanowi istotny materiał dowodowy, który podlega ocenie samodzielnie i w całokształcie okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego. Jednak, jak podkreślił Sąd I instancji, "rekomendacje" recenzentów nie są wiążące dla organu przy wydaniu decyzji co do meritum. Dlatego też nie zgodził się ze skarżącym, iż uzyskanie większości pozytywnych recenzji powinno automatycznie skutkować pozytywną opinią. Nie można przy tym, w kontekście obowiązku organu co do zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego tracić z pola widzenia, co zauważył organ w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że dwie recenzje rekomendujące uznanie stopnia skarżącego za równoważny, także wskazywały na uchybienia, które zawierała rozprawa doktorska skarżącego. Co więcej, według Sądu I instancji, bezpośrednia ocena recenzji została dokonana przez Radę Naukową, w wyniku której podjęła ona uchwałę o wyrażeniu negatywnej opinii w sprawie uznania stopnia naukowego skarżącego za równoważny z polskim. Jak zaznaczył Sąd to Rada Naukowa posiada wiedzę i umiejętności równe w istocie recenzentom i była uprawniona do naukowej polemiki z ich ustaleniami.
W tym zaś zakresie Rada Naukowa uznała, że skarżący nie wykazał w dysertacji wystarczającej wiedzy teoretycznej z zakresu danej dyscypliny, kwerendę literaturową, ograniczył wyłącznie do ukraińsko i rosyjskojęzycznych publikacji. Tytuł rozprawy doktorskiej uznano za nieadekwatny wobec podjętych badań. W postępowaniu nostryfikacyjnym przyjęto również, że nie zrealizowano głównego celu rozprawy, w szczególności autor nie zidentyfikował i nie przeprowadził oceny mechanizmów regulacji rynku farmaceutycznego na Ukrainie i nie wskazał możliwych kierunków ich doskonalenia. Wnioskodawcy zarzucono także nieprzedstawienie zastosowanej w pracy metodyki badawczej, poprzez brak stosownego omówienia wykorzystanych metod i narzędzi badawczych, zarówno we wstępie, jak i dalszych częściach pracy. Wątpliwości Rady Naukowej wzbudziła również strona metodyczna części rozprawy, a także wyniki przeprowadzonych badań empirycznych, niedające podstawy do uznania, że proponowane przez wnioskodawcę rozwiązanie stanowi realne i oryginalne rozstrzygnięcie problemu naukowego.
Ponadto, jak zaznaczył Sąd I instancji, przy przyjmowaniu uchwały przez Radę Naukową brało udział piętnastu naukowców, z których każdy był zdolny samodzielnie ocenić kompetencje naukowe skarżącego. Spośród nich dziesięciu głosowało za wyrażeniem negatywnej opinii, a tylko czterech było przeciw, jeden wstrzymał się od głosu.
W tej zaś sytuacji, zgromadzony materiał dowodowy wskazywał, że podjęcie przez Rektora decyzji zgodnej z opinią przedstawioną przez Radę Naukową, w okolicznościach niniejszej sprawy nie naruszało prawa. Według Sądu I instancji, bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostawał również fakt uzyskania przez skarżącego
w ukraińskiej uczelni stopnia docenta.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., wniósł o uchylenie w całości ww. wyroku oraz uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie z [...] grudnia 2020 r. ([...]) oraz uchylenie w całości poprzedzających ją uchwał Rady Naukowej Instytutu [...] UMCS tj.: uchwały nr [...] z [...].07.2020 r., uchwały nr [...] z [...].12.2020 r. oraz uchwały nr [...]
z [...].12.2020 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniósł również o zasądzenie od skarżonego organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w I i II instancji, według przepisów właściwych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Oświadczył też, że wnosi o rozpoznanie skargi na rozprawie.
Skarżący kasacyjnie zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania tj.
art. 134 § 1 i art. 145 § 1 p.p.s.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez nieuwzględnienie skargi i uznanie, że uzasadnienie decyzji Rektora Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie z [...] grudnia 2020 r. było sporządzone stosownie do wymagań, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy,
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania tj.
art. 134 § 1 i art. 145 § 1 p.p.s.a. oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie nostryfikacji oraz § 4 ust. 4 pkt 3 zd. drugie Regulaminu przeprowadzania postępowania nostryfikacyjnego stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki w Uniwersytecie Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie (zarządzenie Rektora z 15 grudnia 2020 r. - nr 109/2020 - dalej jako Regulamin) przez uznanie, że powołanie dr hab. A. K. jako recenzenta nieposiadającego odpowiedniego dorobku do oceny dokumentów nostryfikacyjnych oraz pracy doktorskiej skarżącego było prawidłowe, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy,
3. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania tj. § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie nostryfikacji przez uznanie, że Rektor posiadał uprawnienia do wydania zaskarżonej decyzji i że nie przekroczył swoich kompetencji w postaci wydania skarżonej decyzji z [...] grudnia 2020 r.,
w sytuacji braku uprawnienia prawnego do wydania takiej decyzji, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy,
4. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania tj. § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia przez uznanie, że zaistniały uzasadnione wątpliwości co do osiągnięć naukowych skarżącego i jednocześnie niesprecyzowanie przez Sąd jakie to były uzasadnione wątpliwości oraz, że skierowanie dokumentów przekazanych w procedurze nostryfikacyjnej do recenzji było prawidłowe, pomimo, że Rada Naukowa w swojej uchwale z 30 kwietnia 2020 r. oraz Rektor w swojej decyzji nie wskazał na istnienie takich uzasadnionych wątpliwości, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy,
5. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędne zastosowanie, tj. naruszenie art. 328 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85 z późn. zm.) oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia nostryfikacyjnego przez uznanie, że Rektor zasadnie odmówił uznania stopnia naukowego skarżącego za równoważny
z odpowiednim polskim stopniem naukowym, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy,
6. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz
art. 7, 8 § 1, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez uznanie, "że Rektor nie naruszył przepisów postępowania w tym zasad wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i jego swobodnej oceny i że wyprowadził z analizy materiału dowodowego, w tym z recenzji wnioski w granicach swobodnej oceny dowodów i nie podważył konkluzji dwóch pozytywnych recenzji, i że ustalił prawdziwy stan faktyczny, że nie naruszył słusznego interesu skarżącego, że działał w sposób budzący zaufanie skarżącego do Rektora UMCS i Rady Naukowej i że wyjaśnił skarżącemu zasadności przesłanek, którymi kierował się Rektor UMCS odmawiając uznania za równoważny stopień doktora", które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Rektor, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie. Wystąpił również o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu ww. pisma procesowego stwierdził m.in. że argumentacja skarżącego zawarta w skardze kasacyjnej stanowi wyłącznie polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie i nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak
i naruszenie przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.
W ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania skarżący zarzucił Sądowi I instancji samodzielne naruszenie przepisów postępowania, tj.: § 7 ust. 1 rozporządzenia nostryfikacyjnego (zarzut 3. skargi kasacyjnej) oraz zarzut naruszenia § 6 ust. 1 tegoż rozporządzenie (zarzut 4. skargi kasacyjnej). Te dwa zarzuty skarżący kasacyjnie postawił jako zarzuty samodzielne bez ich powiązania
z odpowiednimi przepisami p.p.s.a.
Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22).
W związku z konstrukcją powyższego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, należy podkreślić, że dla poprawności zarzutu sformułowanego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej konieczne jest co do zasady wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Podstawą skargi kasacyjnej może być bowiem, m.in. "naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", nie chodzi tutaj jednak o wszelkie naruszenia przepisów proceduralnych, ale o naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów procedury sądowoadministracyjnej, uregulowanej przepisami p.p.s.a., co oczywiście może wiązać się z zarzutami naruszenia przepisów k.p.a., czy też innych, szczególnych przepisów postępowania w sposób pośredni (w rozpoznawanym przypadku – także przepisów postępowania administracyjnego zamieszczonych w akcie podustawowym – rozporządzeniu regulującym postępowanie nostryfikacyjne). Ocena skuteczności zarzutów ich naruszenia uzależniona jest od wyszczególnienia przez wnoszącego skargę kasacyjną naruszonych – jego zdaniem – przepisów postępowania sądowego, a nie przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem orzeczenie sądu, a nie akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Działanie sądu administracyjnego podlega regulacji ustawy p.p.s.a. i ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 217). Z tego punktu widzenia istotne jest zatem, aby strona zawarła w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów, które mogły być i były stosowane przez Sąd I instancji w procesie orzekania. Rolą sądu administracyjnego, rozstrzygającego w granicach sprawy i na podstawie akt sprawy jest bowiem przeprowadzenie procesu kontroli działania organu administracji z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Proces ten obejmuje: kontrolę rekonstrukcji i zastosowania przez organy administracji publicznej norm proceduralnych określających prawne wymogi ustalania faktów, kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym kontroli ich wykładni i zastosowania przez pryzmat przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie do uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia (por. L. Leszczyński, Orzekanie przez sądy administracyjne a kontrola wykładni prawa, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" z 2010 r., nr 5-6, s. 267 i nast.).
W przypadku dwóch wskazanych zarzutów takiego powiązania skarżący kasacyjnie nie dokonał. Co więcej, powiązania takiego nie można wyprowadzić z uzasadnienia skargi kasacyjnej w części odnoszącej się do tych właśnie zarzutów ["Ad 3)" i "Ad 4)" uzasadnienia skargi kasacyjnej]. Tak skonstruowane zarzuty (w pkt. 3. i 4. skargi kasacyjnej) nie mogły odnieść zatem skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznając sprawę stosował przepisy procedury sądowoadministracyjnej, a rozstrzygnięcie zostało oparte na podstawie wyrażonej w przepisie art. 151 p.p.s.a. Zasadność zarzutu naruszenia przepisów rozporządzenia mogłaby być oceniania jedynie w przypadku zarzucenia Sądowi I instancji błędnego zastosowania przepisów ustawy p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami tego właśnie rozporządzenia.
Przechodząc do pozostałych postawionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie zarzutu naruszenia art. 134 § 1 i art. 145 § 1 p.p.s.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. (pkt 1 skargi kasacyjnej), zarzutu naruszenia art. 134 § 1
i art. 145 § 1 p.p.s.a. oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki Szkolnictwa Wyższego z dnia 28 września 2018 r. (pkt 2 skargi kasacyjnej), a także zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 7, 8 § 1, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. (pkt 6 skargi kasacyjnej) należy z kolei wskazać, że zostały one sformułowane nieprecyzyjnie i niedbale i to co najmniej z dwóch przyczyn. Po pierwsze, skarżący kasacyjnie nie dokonał wyraźnego powiązania przepisów p.p.s.a. z przepisami postępowania administracyjnego lub rozporządzenia według zasad określonych powyżej. We wszystkich bowiem trzech zarzutach użył spójnika "oraz", który to spójnik używany jest do łączenia zdań lub innych wyrażeń, które odnoszą się do tych samych przedmiotów, osób lub faktów (Słownik Języka Polskiego PWN, wersja internetowa, https://sjp.pwn.pl/sjp/oraz;2495954.html). Z takiego z kolei sformułowania zarzutów może wynikać, że zarzuty naruszenia przepisów p.p.s.a. (art. 134 § 1 i art. 145 § 1 p.p.s.a.) mają charakter samodzielny i występują niezależnie obok siebie, a nie w powiązaniu. Po drugie, art. 145 § 1 p.p.s.a. składa się z wielu jednostek redakcyjnych (punktów) o zróżnicowanej treści normatywnej, a nadto w obrębie punktu 1. zawiera dalsze wyliczenie polegające na wprowadzeniu liter od "a" do "c".
Dopiero z całokształtu wskazanych zarzutów oraz z uzasadnienia skargi kasacyjnej można wnioskować, że intencją skarżącego kasacyjnie było zakwestionowanie oceny Sądu I instancji co do tego, że zaskarżona decyzja powinna była być uchylona, ponieważ naruszała wymienione w tychże zarzutach przepisy postępowania, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uwaga te dotyczy jednak powiązania art. 145 § 1 p.p.s.a. (a w istocie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyłożone bowiem z całej treści skargi kasacyjnej powiązanie wymienionych przepisów postępowania
z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. jest chybione i nie zasługuje na uwzględnienie. Do naruszenia art. 134 p.p.s.a. mogłoby dojść gdyby sąd wyszedł poza granice tej sprawy lub gdyby nie dokonał jej kontroli w pełnym zakresie, a tylko w części. Okoliczność, że Sąd I instancji oddalił skargę (nie uchylił zaskarżonej decyzji) nie oznacza, iż naruszył wskazany przepis. Nadto w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego
i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów, ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1961/21, Legalis nr 2861110).
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z przepisami postępowania administracyjnego, wbrew stanowisku skarżącego kasacyjne, trudno doszukać się zasadności jego twierdzeń, jakoby w rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji uznał legalność zaskarżonej decyzji mimo istnienia naruszeń art. 107 § 3 k.p.a., naruszeń ogólnych zasad postępowania administracyjnego i zasad postępowania wyjaśniającego (w tym dowodowego) -
art. 7, 8 § 1, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a., czy też naruszenia przepisu § 6 ust. 2 rozporządzenia nostryfikacyjnego oraz § 4 ust. 4 pkt 3 zd. drugie Regulaminu.
Sąd prawidłowo uznał, że w sprawie wszechstronnie i wyczerpująco zebrano materiał dowodowy i właściwie go oceniono, z tą uwagą, że dowody zebrane w sprawie wypełniały obowiązki nałożone tak na uczelnię, o której mowa w art. 328 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jak też na wnioskodawcę pośrednio wymienionego w tym przepisie (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji). W postępowaniu zgromadzono materiał dowodowy w postaci dokumentów, o których mowa w § 3 ust. 2 i § 6 ust. 2 rozporządzenia nostryfikacyjnego (również w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej) oraz postanowieniu § 4 ust. 4 pkt 3 zd. 2. Regulaminu. Ta ostatnia regulacja - o charakterze wewnętrznym - odpowiadała treści § 6 ust. 2 rozporządzenia. Skoro uczelnia, której organem działającym na zewnątrz i wydającym decyzje administracyjne jest rektor (art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 23 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 4 ww. ustawy), powzięła uzasadnione wątpliwości dotyczące osiągnięć stanowiących podstawę nadania wnioskodawcy stopnia naukowego, to do jej wyłącznej kompetencji należało wyznaczyć nie więcej niż trzech recenzentów spośród swoich pracowników posiadających co najmniej stopień doktora habilitowanego w dyscyplinie, której dotyczy wniosek. Nie można się zgodzić ze skarżącym kasacyjnie, że dr hab. A. K. nie spełniała wymogów rozporządzenia skoro legitymowała się zgodnym z przepisem § 6 ust. 2 rozporządzenia nostryfikacyjnego stopniem w odpowiedniej dyscyplinie (w tym przypadku [...]). Toteż skarżący kasacyjnie w zarzutach skargi kasacyjnej i jej uzasadnieniu w istocie usiłuje wprowadzić wobec recenzenta wymogi i kwalifikacje nieznane obowiązującemu prawu.
Z pola widzenia skarżącego kasacyjnie umyka również fakt, że postępowanie nostryfikacyjne jest prowadzone przez uczelnię o określonej kategorii naukowej, a zatem przez podmiot o wiedzy specjalnej. Zakres tej wiedzy ma charakter autonomiczny w tym znaczeniu, że to uczelni pozostawiono chronioną Konstytucją RP i przywołaną ustawą sferę wolności w ocenie wartości osiągnięć wynikających
z nostryfikowanego stopnia naukowego (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 1 in fine i art. 9 ust. 2 ustawy). Oczywiście zarówno art. 70 ust. 5 Konstytucji RP, jak też art. 9 ust. 2 ustawy wyraźnie stanowi o autonomii na zasadach określonych
w ustawie i to dlatego ustawodawca, w ramach przepisu art. 328 ustawy oraz przepisów wykonawczych wydanych w oparciu o delegację zamieszczona w jego ust. 8, nałożył na uczelnię określoną procedurę, ze szczegółową regulacją dotycząca m.in. kwalifikacji recenzentów i ich liczby. To tylko zatem te wymagania, a nie kwestie ściśle związane z wartością naukową określonych prac naukowych (i uzyskanych w ich oparciu stopni naukowych) w określonych dyscyplinach naukowych podlegają kontroli co do ich zgodności z prawem. Słusznie zatem Sąd I instancji powołał się na zasadę autonomii uczelni, zwracając za organem uwagę na ekspercki aspekt postępowania nostryfikacyjnego, który już takiej kontroli nie podlega.
Uzasadnienie faktyczne decyzji spełniało wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Rektor wyjaśnił w nim, że dwie z trzech sporządzonych opinii zawierały wiele negatywnych uwag, a Rada Naukowa Instytutu dysponując wszystkimi trzema recenzjami negatywnie zaopiniowała uznanie stopnia naukowego skarżącego uzyskanego za granicą za równoważny z odpowiednim polskim stopniem naukowym. To ostatecznie rektor jako organ wydający decyzję (co wskazano już powyżej), a nie recenzenci, mając za podstawę materialnoprawną również i przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia odmawia przyznania skarżącemu uprawnienia w postaci uznania stopnia naukowego za równoważny z odpowiednim polskim stopniem naukowym. Rektor ocenił wartość osiągnięć naukowych skarżącego w kontekście postępowania nostryfikacyjnego korzystając tak z recenzji, jak i z uchwał Rady, czyli z dowodów zebranych zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia oraz autonomicznymi, wewnętrznymi przepisami uczelni. Sąd I instancji prawidłowo wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zarówno na przepis art. 23 ust. 4 ustawy, jak i przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia nostryfikacyjnego. Skoro zatem istniała zarówno ogólna norma kompetencyjna, jak również wyraźna podstawa materialnoprawna, to rektor był uprawniony do podjęcia wobec skarżącego indywidualnego rozstrzygnięcia - decyzji administracyjnej (por. art. 1 pkt 1 k.p.a.).
Z powyższych względów za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez jego błędne zastosowanie, tj. naruszenie art. 328 ust. 3 ustawy oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.