II SA/WA 2521/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-08-31
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ustawa emerytalnafunkcjonariusze służbSBMSWiAsłużba w PRLprzesłanki wyłączeniarzetelność służbykrótkotrwała służba

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę funkcjonariusza na decyzję odmawiającą wyłączenia stosowania przepisów ustawy emerytalnej, uznając, że nie spełnił on przesłanek "krótkotrwałej służby" w państwie totalitarnym ani "rzetelnego wykonywania obowiązków" po 1989 r.

Skarżący, były funkcjonariusz służb PRL, domagał się wyłączenia stosowania wobec niego przepisów ustawy emerytalnej, które obniżają świadczenia funkcjonariuszom służb totalitarnych. Wniosek opierał na art. 8a ustawy, wymagającym "krótkotrwałej służby" przed 1990 r. i "rzetelnego wykonywania obowiązków" po 1989 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił, uznając, że służba skarżącego w SB była zbyt długa, a jego rzetelność po 1989 r. budzi wątpliwości z powodu naruszeń dyscyplinarnych i postępowań karnych. Sąd administracyjny zgodził się z organem, oddalając skargę.

Przedmiotem sprawy była skarga L. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, które obniżają świadczenia osobom służącym w organach bezpieczeństwa państwa totalitarnego. Skarżący domagał się zastosowania art. 8a ustawy, który w szczególnie uzasadnionych przypadkach pozwala na wyłączenie tych przepisów, pod warunkiem spełnienia dwóch przesłanek: krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Organ administracji uznał, że skarżący nie spełnił pierwszej przesłanki, gdyż jego służba w Służbie Bezpieczeństwa trwała prawie 4,5 roku, co nie jest okresem "krótkotrwałym". Ponadto, organ wskazał na wątpliwości co do rzetelności jego służby po 1989 r., powołując się na naruszenia dyscypliny służbowej, postępowanie karne (warunkowo umorzone) oraz zawieszenie w czynnościach służbowych. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organu, uznając, że okres służby w SB nie może być uznany za krótkotrwały, a dowody dotyczące rzetelności służby po 1989 r. są niejednoznaczne. Sąd podkreślił, że przesłanki z art. 8a ustawy muszą być spełnione łącznie, a sam przepis ma charakter uznaniowy i dotyczy przypadków wyjątkowych, które nie zostały w tej sprawie wykazane.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, okres prawie 4,5 roku służby w państwie totalitarnym nie może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu tego przepisu, co potwierdza wykładnia językowa i celowościowa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie "krótkotrwały" oznacza czas niedługi, niestały. Okres prawie 4,5 roku służby, zwłaszcza zakończony transformacją ustrojową, nie spełnia tej definicji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § 1

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Pomocnicze

ustawa zaopatrzeniowa art. 13b

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa zaopatrzeniowa art. 15c

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa zaopatrzeniowa art. 22a

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa zaopatrzeniowa art. 24a

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Okres służby w państwie totalitarnym trwający prawie 4,5 roku nie jest "krótkotrwały". Naruszenia dyscypliny służbowej i postępowanie karne po 1989 r. podważają "rzetelność" wykonywania obowiązków. Przesłanki z art. 8a ustawy muszą być spełnione łącznie, a przypadek musi być "szczególnie uzasadniony" i wyjątkowy.

Odrzucone argumenty

Służba w SB była "krótkotrwała" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1. Służba po 1989 r. była "rzetelna", pomimo naruszeń dyscyplinarnych i postępowań. Nawet niespełnienie obu przesłanek może uzasadniać wyłączenie, jeśli istnieją inne szczególne okoliczności. Sąd powinien przeprowadzić dowód z informacji Prezesa IPN w celu ustalenia tożsamości danych. Organ naruszył art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego. Organ naruszył art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

"krótkotrwała służba" - wykładnia językowa i celowościowa "szczególnie uzasadniony przypadek" - charakter wyjątkowy, nadzwyczajny "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" - wątpliwości co do rzetelności Przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Skład orzekający

Andrzej Wieczorek

sprawozdawca

Izabela Głowacka-Klimas

przewodniczący

Joanna Kruszewska-Grońska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek do wyłączenia stosowania przepisów ustawy emerytalnej dotyczących funkcjonariuszy służb PRL (krótkotrwałość służby, rzetelność po 1989 r.)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej funkcjonariuszy służb PRL i interpretacji art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Ocena "krótkotrwałości" i "rzetelności" jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy trudnego tematu służby w organach bezpieczeństwa PRL i jej wpływu na świadczenia emerytalne, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i emerytalnym.

Czy służba w SB przez prawie 4,5 roku to "krótkotrwałość"? Sąd rozstrzyga w sprawie emerytury byłego funkcjonariusza.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 2521/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-08-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/
Joanna Kruszewska-Grońska
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Służba Bezpieczeństwa
Sygn. powiązane
III OSK 100/22 - Wyrok NSA z 2025-04-09
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 708
art. art. 8a, 13b, 15c, 22a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej organem/MSWiA) decyzją z dnia [...]października 2020 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Pana L. S. (zwanego dalej skarżącym) od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwanego dalej organem I instancji) z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w sprawie o odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy przepisów, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wnioskiem z [...] lipca 2017 r. skarżący działając na podstawie art. 8a ustawy
z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 708 z późn. zm. - dalej "ustawa zaopatrzeniowa"), wniósł o wyłączenie w stosunku do niego stosowania: art. 15c art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Decyzją, z dnia [...] stycznia 2019 r., organ I instancji odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15 c, art. 22 a, i art. 24 a ustawy. Pismem z dnia [...] lutego 2019 r., skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją.
Organ zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...].
Organ wskazał, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:
1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r.
oraz
2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,
w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
W ocenie organu przesłanki wymienione w ww. artykule muszą być spełnione łącznie. Wskazał, że znaczenie fundamentalne ma fakt, że przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawiera dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby. Nadto nakłada na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Jedynie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, tj. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Organ ustalili, że z kopii akt osobowych o sygn. [...] przekazanych za pismem z dnia [...] lutego 2018 r. (znak: [...]) oraz pismem
z dnia [...] kwietnia 2020 r. (znak: [...]) przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu) wynika, że skarżący pełnił służbę od dnia [...] sierpnia 1985 r. do dnia [...] lutego 2015 r., tj. przez okres 29 lat, 5 miesięcy i 26 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - od dnia [...] sierpnia 1985 r. do dnia [...] stycznia 1990 r., tj. przez 4 lata, 5 miesięcy i 16 dni.
Zdaniem organu skarżący nie spełnia wymogu przewidzianego w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, bowiem służba pełniona przed dniem 31 lipca 1990 r., uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa, nie była pełniona w sposób krótkotrwały. W ocenie MSWiA przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. W ocenie organu prawie czteroipółletniego okresu służby nie można uznać za krótkotrwały, bowiem nie sposób scharakteryzować go jako odpowiadający wskazanej w decyzji wykładni językowej. Stwierdził, iż wnioskodawca w sposób świadomy rozpoczął pracę w strukturze Służby Bezpieczeństwa, pomimo że składał podanie o przyjęcie do pracy w organach Milicji Obywatelskiej (podanie z dnia [...] kwietnia 1985 r.), otrzymał on propozycję pracy na stanowisku inspektora [...] Służby Bezpieczeństwa (zob. wniosek personalny o przyjęcie do MO z dnia [...] lipca 1985 r.), na którą musiał wyrazić zgodę, skoro
w kolejnych wnioskach personalnych i opiniach służbowych figurował na etatach Służby Bezpieczeństwa. Nie złożył również odwołania od tego rozstrzygnięcia ani też później nie podejmował prób przeniesienia się do innych komórek, czy jednostek, składając stosowny raport w tym zakresie. MSWiA wskazał, że zakończenie wskazanego okresu pełnienia przez ww. służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z jego woli, lecz z likwidacji i transformacji struktur formacji, związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce.
Zdaniem organu służba skarżącego była służbą wieloletnią, podjętą nie przypadkowo, lecz w pełni świadomie oraz ze względu na długość okresu jej pełnienia - trwałą.
Dokonując oceny spełnienia przez stronę przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." opisanej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej organ wskazał, że wziął pod uwagę stanowisko Komendanta Głównego Policji zawarte w piśmie z dnia [....] marca 2018 r. oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. zawarte w "Informacji dot. przebiegu służby"
z dnia [...] lutego 2018 r. i "Ocenie rzetelności służby (...)" z dnia [...] lutego 2018 r. Rzetelność wykonywanych przez skarżącego obowiązków służbowych została
w sposób niejednoznaczny oceniona zarówno przez Komendanta Głównego Policji jak i Komendanta Wojewódzkiego Policji w R.. Komendant Główny Policji
w swoim stanowisku stwierdził, iż: "w 2000 r. i 2001 r. wymienionego uznano za winnego naruszenia dyscypliny służbowej podczas wykonywania czynności służbowych oraz obniżono dodatek służbowy i nagrodę roczną za 2000 r. Ponadto Prokuratura Okręgowa w T. prowadziła wobec skarżącego postępowanie karne (warunkowo umorzone na okres 1 roku)". Jednocześnie poinformował, iż
w aktach osobowych byłego funkcjonariusza brak jest dokumentów potwierdzających udział w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.
Komendant Wojewódzki Policji w R. w "Informacji dotyczącej przebiegu służby" z dnia [...] lutego 2017 r., w punkcie 10. "Postępowanie karne lub karno-skarbowe" - wskazał m.in.: "W 2000 roku prowadzone było postępowanie karne przez Prokuraturę Okręgową w T. sygn. akt III [...] które zostało w dniu [...].12.2000 roku warunkowo umorzone w Sądzie Rejonowym w B. na okres próby 1 rok".
W "Ocenie rzetelności służby (...)" dot. skarżącego Komendant Wojewódzki Policji w R. wskazał że: "(...) w aktach osobowych znajduje się także Decyzja nr [...] w D. z dnia [...] marca 2000 roku zawieszająca ww. funkcjonariusza w czynnościach służbowych od dnia [...]03.2000 roku do [...]03.2000 roku w związku z pismem z Prokuratury Okręgowej z T., informującym
o przedstawieniu zarzutów "...nadkom. L. S. o przestępstwo z art. 231 § 2 kk i art. 271 § 1 kk. ...". Ponadto w aktach osobowych są również rozkazy personalne o obniżeniu dodatku służbowego oraz decyzja w przedmiocie obniżenia nagrody rocznej za 2000 rok w związku z:
- naruszeniem dyscypliny służbowej w czasie wykonywania czynności służbowych, co zostało stwierdzone w prawomocnym orzeczeniu dyscyplinarnym l.dz. [...] wydanym w dniu [...] 02.2001 roku przez KPP w D. z dnia [...].07.2000 roku (Rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 roku KPP
w D.);
- naruszeniem dyscypliny służbowej w czasie wykonywania czynności służbowych co zostało stwierdzone w prawomocnym orzeczeniu dyscyplinarnym
z dnia [...].07.2000 roku (Rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] marca 2001 roku KPP
w D. l.dz. [...]);
- zakończonym postępowaniem dyscyplinarnym i wydaniem prawomocnego orzeczenia l.dz. [...] w dniu [...].02.2001 roku KP w D., na mocy którego skarżący został uznany winnym popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, stanowiącego naruszenie dyscypliny służbowej podczas wykonywania czynności służbowych, za który odstąpiono od wymierzenia kary (Decyzja nr [...] KPP
w D. z dnia [...] 02.2001 r.).
Nadto wskazał, że Komendant Wojewódzki Policji w R. poinformował także o otrzymanych przez stronę w trakcie pełnienia służby awansach oraz podwyżkach dodatku służbowego/funkcyjnego. Z dokumentów wynika również, że skarżący został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi (2004 r.) oraz Medalem Srebrnym za Długoletnią Służbę (2009 r.). Z opinii dotyczącej skarżącego wynika: "...Posiada bardzo dobre przygotowanie ogólne (...). Samodzielnie prowadzi postępowania przygotowawcze oraz pełni dyżury operacyjne (...). Wykazuje pomysłowość w adoptowaniu nowych rozwiązań pracy (...). W miarę bieżących potrzeb podnosi poziom wiedzy własnej i motywuje innych do uczestnictwa
w szkoleniach (...). Posiada umiejętności planowania, organizowania zadań służbowych oraz predyspozycje niezbędne do kierowania zespołem ludzi (...). Dzięki jego zaangażowaniu i profesjonalnemu realizowaniu zadań systematycznie spada dynamika przestępczości na terenie miasta D., rośnie poczucie bezpieczeństwa mieszkańców, co jest akceptowane przez przedstawicieli Rad Osiedlowych
i Samorządu Lokalnego (...)".
Podniósł, że w posiadanych zasobach archiwalnych brak jest dokumentów wskazujących na udział wnioskującego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Nie były również wydawane zaświadczenia uprawniające do podwyższenia emerytury zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734, z późn. zm.).
Biorąc to pod uwagę organ stwierdził, że w niniejszym stanie faktycznym zaistniały okoliczności, które rzutują na ocenę rzetelności służby ww. byłego funkcjonariusza. Zatarciu z całą pewnością uległa kara naruszenia dyscypliny służbowej przez skarżącego podczas realizowania obowiązków służbowych, jednakże jej konsekwencje w postaci obniżenia dodatku służbowego i nagrody rocznej nie podlegają już dyskusji. Tym samym zdaniem organu należy stwierdzić, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:
a. art. 7 i 77 § 1 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, w szczególności niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przez co doszło do błędnego przyjęcia, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ustawy;
b. art. 78 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu zgłoszonego w pkt. 3) wniosku o wyłączenie zastosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, tj. dowodu z informacji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, w celu ustalenia czy dane osobowe Wnioskodawcy znajdujące się w zasobach IPN są tożsame z danymi występującymi w katalogu funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa wymienionych w ustawie o IPN;
c. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zebranego materiału dowodowego przejawiającą się w:
- uznaniu, że skarżący w sposób świadomy rozpoczął pracę w strukturze Służby Bezpieczeństwa, pomimo treści złożonego wniosku o przyjęcie do pracy w milicji obywatelskiej oraz ślubowania z dnia [...] października 1985 r., a także okoliczności iż skarżący na stanowisko inspektora [...] SB RUSW D. został skierowany niezależnie od swej woli na podstawie rozkazu służbowego, a następnie urodziło mu się dziecko, co zmusiło skarżącego do zapewnienia utrzymania swojej rodzinie i tym
samym ograniczyło możliwość dowolnej rezygnacji ze stanowiska pracy, o którym mowa powyżej,
- uznaniu, że skarżący po dniu 12 września 1989 r., nie wykonywał swoich zadań i obowiązków w sposób rzetelny, pomimo że: (i) z akt osobowych Komendy Powiatowej Policji w D. nr [...], nr [...] oraz akt osobowych Komendy Wojewódzkiej Policji w R. nie wynika, aby wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po powyższej dacie, (ii) wnioskodawca przeszedł pozytywną weryfikację po dniu [...] lipca 1990 roku oraz całe swoje życie poświęcił zwalczaniu przestępczości w szeregach policji
w "Wolnej Polsce" uzyskując państwowe odznaczenia takie jak: Brązowy Krzyż zasługi za zasługi w działalności na rzecz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz Złoty Medal za Długoletnią Służbę,
- uznaniu, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa,
- pominięciu przez organ, że w okresie czasu służby w RUSW, Wnioskodawca zajmował się wyłącznie kontrwywiadem - ochroną obiektów wojskowych znajdujących się w D., a służba ta trwała od [...] sierpnia 1985 r. do [...] maja
1990 r., a w okresie od [...] października 1987 r. do [...] czerwca 1988 r. wnioskodawca przebywał w WSO MSW w L., a więc de facto nie wykonując zwykłych zadań służbowych wobec błędnego przyjęcia, że rzeczywisty charakter zadań
i obowiązków skarżącego w ww. okresie czasu jest obojętny dla rozstrzygnięcia sprawy,
- uznaniu, że w materiale dowodowym zebranym w sprawie brak jest dowodów wskazujących, że służba skarżącego po 12 września 1989 r., pełniona była
z narażeniem zdrowia i życia i pominięciu przez organ, że poszczególne stanowiska
i jednostki organizacyjnej policji, charakteryzują się odmiennym stopniem ryzyka, zatem wykonywanie zadań i obowiązków w wydziale kryminalnym może i powinno być oceniane jako wykonywanie zadań i obowiązków z narażeniem zdrowia i życia oraz, że wnioskodawca został zakwalifikowany do III grupy inwalidzkiej w związku ze służbą - co prima facie potwierdza wykonywanie zadań z rzeczywistym narażeniem zdrowia i życia, które to narażenie przerodziło się w realne następstwo w postaci trwałej utraty zdrowia.
2. przepisów prawa materialnego, tj.:
a. art. 8a ust. 1 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" stanowiąca podstawę do wyłączenia stosowania
art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy, w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 8a ustawy, jest spełniona wyłącznie w przypadku osób pełniących krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnie wykonujących zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, a nawet łączne spełnienie powyższych przesłanek z art. 8a ust. 1 pkt 1) i 2) nie musi prowadzić do zastosowania przez organ art. 8a ust. 1 ustawy;
b. art. 8a ust. 1 ustawy poprzez całkowite pominięcie intencji ustawodawcy, którą przy uchwalaniu przepisu 8a ustawy było inne traktowanie funkcjonariuszy "którzy zostali dopuszczeni do pracy w wolnej Polsce w różnych służbach i którzy w sposób rzetelny pełnili swoje obowiązki, którzy mają swoje zasługi po roku 1990, byli nawet odznaczani, nagradzani, ofiarnie, że tak powiem, wykonywali swoje obowiązki niezależnie od tego, że wcześniej pełnili służbę w organach bezpieczeństwa totalitarnego państwa";
c. art. 8 ust. 1 pkt 1) ustawy poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że za krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 roku nie można na gruncie przepisu uznać okresu służby wnioskodawcy, w sytuacji, gdy interpretacji przepisów emerytalno-rentowych nie można opierać wyłącznie o prostą wykładnię językową,
z pominięciem aspektu wykładni systemowej i celowościowej, w szczególności, gdy ustawowa przesłanka jest "nieostra";
d. art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że do wystąpienia przesłanki szczególnej "narażenia zdrowia i życia" konieczne jest zaistnienie określonego, udokumentowanego następstwa pełnienia służby w postaci narażenia zdrowia i życia w sytuacji, gdy przepis nie określa takiego wymogu, a sam warunek "narażenia zdrowia i życia" sformułowany jest w odniesieniu do istniejącego stanu narażenia, a nie określonego skutku.
W uzasadnieniu skargi rozwiną argumentację.
W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości
i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] października 2020 r.
nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w sprawie o odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy przepisów ustawy zaopatrzeniowej.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.
Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.
Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się
z uwzględnieniem pełnych miesięcy.
W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa,
o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem [...] sierpnia
1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4).
Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy
do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione.
Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne
i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący pełnił służbę od dnia [...] sierpnia 1985 r. do dnia [...] lutego 2015 r., tj. przez okres 29 lat, 5 miesięcy i 26 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - od dnia [...] sierpnia 1985 r. do dnia [...] stycznia 1990 r., tj. przez 4 lata, 5 miesięcy i 16 dni.
Jedną z przesłanek umożliwiających organowi zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy o zaopatrzeniu jest "krótkotrwałość" służby na rzecz totalitarnego państwa. Ustawa o zaopatrzeniu nie zawiera definicji pojęcia "krótkotrwała służba". W ocenie Sądu, wyraz "krótkotrwały" wskazuje na czas pełnienia służby. Zdaniem Sądu, odkodowanie powyższej klauzuli dokonane przez organ w zaskarżonych decyzjach jest prawidłowe. Krótkotrwały to "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny". Organ słusznie dokonał wykładni językowej sformułowania "krótkotrwała służba", wspierając swoje wywody zapisami ze słownika wyrazów bliskoznacznych. Prawie czteroletni okres służby zakończony zmianami organizacyjnymi tj. faktycznie likwidacją SB może być określony jako służba trwałą. Zakończenie wskazanego okresu pełnienia przez skarżącego służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z jego woli, lecz z likwidacji i transformacji struktur formacji, związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce.
Z powodów wskazanych wyżej zdaniem Sądu zasadne jest twierdzenie, że
w niniejszej sprawie brak jest przesłanki wskazanej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, i to prawidłowo zostało dowiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Dokonując oceny spełnienia przez skarżącego przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. " opisanej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej organ wskazał, że stanowisko Komendanta Głównego Policji zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. zawarte w "Informacji dot. przebiegu służby"
z dnia [...] lutego 2018 r. i "Ocenie rzetelności służby (...)" z dnia [...] lutego 2018 r. co do rzetelność wykonywanych przez skarżącego obowiązków służbowych, jest niejednoznacznie ocenione zarówno przez Komendanta Głównego Policji
jak i Komendanta Wojewódzkiego Policji w R.. Komendant Główny Policji
w swoim stanowisku stwierdził, iż: "w 2000 r. i 2001 r. wymienionego uznano za winnego naruszenia dyscypliny służbowej podczas wykonywania czynności służbowych oraz obniżono dodatek służbowy i nagrodę roczną za 2000 r. Ponadto Prokuratura Okręgowa w T. prowadziła wobec skarżącego postępowanie karne (warunkowo umorzone na okres 1 roku)". Organy Policji informowały
o postępowaniach dyscyplinarnych, ale także o otrzymanych przez stronę w trakcie pełnienia służby awansach oraz podwyżkach dodatku służbowego/funkcyjnego.
Mając na względzie ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, należy uznać, że stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zgodnie z którym w badanej sprawie zaistniały okoliczności wskazujące na wątpliwości co do rzetelności służby skarżącego, zostało wykazane.
W niniejszej sprawie, ocenie Sądu, nie zaistniał również "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu. Uprawnienie z art. 8a ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami – niekoniecznie związanymi z narażeniem zdrowia i życia. Taka okoliczność nie została w postępowaniu wykazana przez skarżącego a organ uznał jej brak. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie szczególnie uzasadniony przypadek zaistnieje zarówno wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie przesłanki wskazane w pkt 1) i 2) przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jak i żadna z nich nie zaistnieje, a wykazane zostanie zaistnienie szczególnych okoliczności np. takiego zdarzenia z zawodowego życia skarżącego, które pozwoli uznać wyjątkowość jego zasług albo dokonań dla Polski. Opisywane w skardze "wyjątkowe" wydarzenia związane z służbą skarżącego dotyczą normalnych działań podejmowanych przez funkcjonariusza na służbie czy poza nią.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ustawodawca wprowadzając tę przesłankę zasadnie nie wiązał oceny organu co do określenia jakie to ma być zdarzenie, ale wskazał jedynie na jej szczególne
i uzasadnione znaczenie a zatem na jej szczególną wyjątkowość.
W niniejszej sprawie, organ stwierdził brak istnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" i w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie ustalenie to jest prawidłowe, gdyż z istoty każdej służby wynika konieczność wykonywania przez funkcjonariusza powierzonych mu zadań
z najwyższą gotowością i starannością.
W ocenie Sądu, szczególnie uzasadniony przypadek to przypadek o charakterze wyjątkowym, nadzwyczajnym. Samo wykonywanie służby w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie wypełnia tej przesłanki, gdyż jest to obowiązek każdego funkcjonariusza.
W niniejszej sprawie, w ocenie składu orzekającego, skarżący nie wykazał, żeby w przebiegu jego służby zaistniało szczególne zdarzenie o charakterze wyjątkowym, które wyróżniałoby go na tle innych funkcjonariuszy i pozwoliło na uznanie, że w jego sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek".
Zatem organ zasadnie stwierdził, że wobec skarżącego nie ma możliwości wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24c ww. ustawy.
Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja z dnia [...] października 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w sprawie o odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy przepisów ustawy zaopatrzeniowej nie narusza prawa, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.
.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI