III OSK 7120/21

III OSK 7120/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 91/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-23
Skarżony organ
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 49 § 1 art. 58 § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 art. 204 pkt 1 w zw. z art. 207 § i art. 202 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. P., A. K., W. C., S. C., H. B. i A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 91/20 w sprawie ze skargi W. P., A. K., W. C., S. C., H. B., A. B., E. S., H. S., R. R. i W. S. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie" albo "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z dnia 23 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 91/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. P., A. K., W. C., S. C., H. B., A.. B., E. S., H. S., R. R. oraz W. S. (dalej także jako "skarżący" albo "skarżący kasacyjnie") na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej "GDOŚ") z dnia [...] października 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, oddalił skargę.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z [...] sierpnia 2018 r. znak: [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] (dalej "RDOŚ") działając na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2 oraz art. 84 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 ze zm.), określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Rozbudowa i budowa dróg gminnych: ul. [...], ul. [...], ul. [...] oraz ulicy na działce nr [...] w miejscowości [...]".
Strony zostały zawiadomione o wydaniu decyzji na podstawie art. 49 § 1 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. Obwieszczenie z [...] sierpnia 2018 r. znak: [...] zostało upublicznione w dniu [...] sierpnia 2018 r. na tablicy ogłoszeń RDOŚ, zaś w dniu [...] sierpnia 2018 r. na stronie BIP RDOŚ, w Urzędzie Gminy [...] oraz w Urzędzie Gminy [...]. Decyzja nie została zaskarżona w trybie odwoławczym i stała się ostateczna.
W dniu [...] marca 2019 r. (data stempla pocztowego) skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r. wskazali, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 5-7 marca 2019 r. Jako okoliczność, która uniemożliwiła im wniesienie odwołania w ustawowym terminie, skarżący przywołali konieczność zweryfikowania, w sposób precyzyjny, przeprowadzonego postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r., co miało miejsce w dniach od 14 lutego do 5-7 marca 2019 r.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. GDOŚ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji RDOŚ z dnia [...] sierpnia 2018 r.
Zdaniem organu odwoławczego skarżący nie wskazali okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. GDOŚ wyjaśnił, że wskazana przez skarżących okoliczność nie istniała w czasie biegu terminu do wniesienia odwołania liczonego od dnia upublicznienia obwieszczenia na tablicy ogłoszeń RDOŚ, czyli w dniach od [...] do [...] września 2018 r., ani liczonego od dnia upublicznienia obwieszczenia na stronie BIP RDOŚ oraz w Urzędzie Gminy [...] i w Urzędzie Gminy [...], tj. od [...] do [...] września 2018 r. Według wyjaśnień skarżących wystąpiła ona w dniach od 14 lutego do 5-7 marca 2019 r. Zdaniem GDOŚ konieczność weryfikacji postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak winy skarżących w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Ustawodawca, ustalając w art. 129 § 2 k.p.a. czternastodniowy termin na wniesienie odwołania, zagwarantował stronom możliwość zapoznania się z rozstrzygnięciem w czasie niezbędnym do jej ewentualnego zaskarżenia w trybie instancyjnym. To, kiedy strona dokona oceny postępowania zakończonego wydaniem decyzji zależy od jej woli, zatem nie jest przeszkodą obiektywną, a tym samym nie uniemożliwia wniesienia odwołania w terminie. Według GDOŚ skarżący nie dochowali staranności podczas udziału w postępowaniu i przy dokonywaniu czynności procesowych. Zaniedbali, a w konsekwencji zaniechali, możliwości dochodzenia swoich praw w postępowaniu, nie wnosząc odwołania w terminie.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając GDOŚ naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 58 § 2 k.p.a. w zw. z art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 174 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, w szczególności uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Skarżący podnieśli, że w związku z nieprawidłową realizacją obowiązku zamieszczenia informacji o wydaniu decyzji na tablicy ogłoszeń Sołectwa [...] wiedzę o wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. uzyskali dopiero w dniu 6 marca 2019 r. Skarżący dowiedzieli się o decyzji na skutek poinformowania przez Starostę [...] [...] o wszczęciu postępowania w sprawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Skarżący zarzucili także naruszenie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 57 § 1 k.p.a. w zw. z art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 174 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko poprzez błędne uznanie przez organ, że datą początkową dla biegu terminu do złożenia odwołania był [...] września 2018 r., podczas gdy nie nastąpiło skuteczne zamieszczenie na tablicy ogłoszeń Sołectwa [...] obwieszczenia o wydaniu decyzji z [...] sierpnia 2018 r. Decyzję tę odebrał osobiście jedynie K. W. Nie doszło więc do uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Mając na uwadze powyższe skarżący domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Domagali się także łącznego rozpoznania skarg na postanowienie z dnia [...] października 2019 r. o odmowie przywrócenia terminu oraz na postanowienie z dnia [...] listopada 2019 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W odpowiedzi na skargę GDOŚ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną skargę powołanym na wstępie wyrokiem wydanym na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: "P.p.s.a.".
Sąd pierwszej instancji podniósł na wstępie rozważań, że brak było podstaw do zastosowania art. 111 P.p.s.a. i łącznego rozpoznania skarg na postanowienie z dnia [...] października 2019 r. o odmowie przywrócenia terminu oraz na postanowienie z dnia [...] listopada 2019 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienia te są bowiem osobnymi aktami i podlegają osobnemu zaskarżeniu. Są więc sprawami odrębnymi i samodzielnymi. Każda z ww. spraw dotyczy w zasadzie różnych stanów faktycznych. W sprawie niniejszej przedmiotem oceny były wskazywane przez skarżących okoliczności uchybienia terminu do wniesienia odwołania, warunkujące przywrócenie terminu, zaś w sprawie [...] organ ustalał, czy zachowany został termin do wniesienia odwołania. Inne były również podstawy prawne wydanych w tych sprawach rozstrzygnięć. Połączenie rzeczonych spraw do wspólnego rozpoznania, a przede wszystkim rozstrzygnięcia, skutkowałoby wydaniem jednego wyroku i sporządzeniem jednego uzasadnienia, co w ocenie Sądu meriti nie było celowe.
Odnosząc się z kolei do meritum sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że GDOŚ właściwie ocenił wskazane przez skarżących powody opóźnienia w wywiedzeniu odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie i budowie dróg gminnych i słusznie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnili należycie braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Zainteresowany wnoszący prośbę o przywrócenie terminu powinien więc dopełnić czynności, dla której określony był termin oraz zachować siedmiodniowy, nieprzywracalny już termin od ustania przyczyny uchybienia terminu do jej wniesienia. Spełnienie tych warunków przez skarżących jest w sprawie bezsporne. Skarżący wskazali bowiem, że o wydaniu decyzji dowiedzieli się 6 marca 2019 r., wskazali też na okoliczności temu towarzyszące. Ponadto, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnieśli odwołanie od decyzji RDOŚ. Uczynili to wprawdzie w jednym piśmie procesowym, jednak w sposób niebudzący wątpliwości wynika z niego, że intencją skarżących było nie tylko złożenie prośby o przywrócenie terminu, ale również zakwestionowanie decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2018 r. Sporne pozostaje, czy skarżący zdołali uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy. Podważali bowiem skuteczność dokonanego obwieszczenia o wydaniu decyzji. Z uwagi zatem na fakt, że z orzekaniem w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej można mieć do czynienia wyłącznie wówczas, gdy czynność została dokonana w warunkach spóźnienia, w sprawie niniejszej należało zatem ustalić, czy doszło do skutecznego doręczenia skarżącym decyzji środowiskowej w trybie art. 49 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej (§ 1); dzień, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej wskazuje się w treści tego obwieszczenia, ogłoszenia lub w Biuletynie Informacji Publicznej. Zawiadomienie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej (§ 2). Do zastosowania tego przepisu upoważniała RDOŚ regulacja zawarta w art. 74 ust. 3 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, według którego jeśli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się art. 49 k.p.a. W art. 49 § 1 k.p.a. ustawodawca wskazał na trzy rodzaje zawiadomienia. Dokonał tego przy użyciu alternatywy nierozłącznej "lub", która oznacza możliwość wystąpienia tylko jednego z elementów alternatywy lub tylko drugiego, ale także możliwość wystąpienia ich obu. W konsekwencji art. 49 § 1 k.p.a. należy interpretować nie jako wymagający zastosowania wyłącznie jednej ze wskazanych w nim form publicznego ogłoszenia, ale jako wymagający zastosowania takich wymienionych w nim rodzajów zawiadomienia (wszystkich lub tylko niektórych), które zrealizują cel przepisu, czyli skuteczne poinformowanie stron o wydaniu decyzji. Wymaga to uwzględnienia okoliczności konkretnej sprawy (przywołano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 21 stycznia 2019 r.; sygn. akt II SA/Bk 792/18). Zawiadomienie o wydanej decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. powinno być ogłoszone w formie publicznego obwieszczenia oraz w sposób zwyczajowo przyjęty w Gminie. Przez publiczne obwieszczenie należy rozumieć umieszczenie (wywieszenie) zawiadomienia na piśmie w miejscu ogólnie dostępnym dla nieograniczonej liczby osób, w tym w lokalach administracji publicznej czy na tablicach ogłoszeń poza lokalami administracji publicznej czy w prasie lokalnej/ogólnopolskiej albo przez zainstalowane w miejscach ogólnodostępnych urządzenia umożliwiającego zapoznanie się z zawiadomieniem. W znaczeniu potocznym publiczne obwieszczenie to rozplakatowanie zawiadomienia w takich miejscach i w takiej formie, aby osoby zainteresowane z łatwością mogły zapoznać się z treścią zawiadomienia. Nie ma przeszkód, aby publiczne obwieszczenie dokonywane było w różnych miejscach i za pomocą różnych środków przekazu (przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietna 2011 r.; sygn. akt II OSK 235/11). Sąd pierwszej instancji zaznaczył przy tym, że nie chodzi o to, aby realizowanie zawiadomienia w trybie art. 49 k.p.a. w każdym przypadku oznaczało wykorzystanie wszystkich wymienionych w tym przepisie form zawiadomienia. Chodzi o to, by zapewnić niezbędne minimum umożliwiające uzyskanie informacji o decyzji tym osobom, które są bezpośrednio inwestycją zainteresowane. To niezbędne minimum podlega ocenie w każdej konkretnej sprawie indywidualnie.
Jak wynika z akt sprawy zawiadomienie o wydaniu decyzji RDOŚ z dnia [...] sierpnia 2018 r. zostało przekazane do upublicznienia na stronie internetowej RDOŚ, tablicy ogłoszeń RDOŚ oraz tablicach ogłoszeń w gminach: [...] (właściwej dla Sołectwa [...]) oraz [...]. W ocenie Sądu meriti takie postępowanie organu wypełniło w sposób wyczerpujący wymogi publicznego obwieszczenia w rozumieniu art. 74 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko w związku z art. 49 § 1 k.p.a. Rację mają skarżący, że zawiadomienia nie dokonano poprzez wywieszenie informacji na tablicy ogłoszeń Sołectwa [...]. Wskazać jednak należy, że jeśli na danym terenie funkcjonuje kilka zwyczajowo przyjętych sposobów publicznego ogłoszenia, to do zachowania wymogów z art. 74 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko w związku z art. 49 § 1 k.p.a. wystarczy zastosowanie jednego z nich. Ustawodawca nie przewidział tu żadnych szczególnych wymogów, a z akt sprawy wynika, że sposób zawiadomienia o wydaniu decyzji środowiskowej był zwyczajowym sposobem zawiadamiania przyjętym przez ten organ. W taki sam sposób strony zawiadomione zostały bowiem o wszczęciu postępowania (zawiadomienie z dnia [...] marca 2018 r.), wystąpieniu do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] o opinię co do konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i ewentualne określenie zakresu raportu (zawiadomienie z dnia [...] kwietnia 2018 r.), a wreszcie o zakończeniu zbierania dowodów w sprawie, możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia co do zgromadzonego materiału dowodowego (zawiadomienie z dnia [...] lipca 2018 r.). Brak jest więc podstaw prawnych, by uzależnić uznanie publicznego obwieszczenia za skuteczne od zastosowania przez organ dodatkowych form zwyczajowego zawiadamiania, w tym umieszczenia go na tablicy ogłoszeń jednostki pomocniczej gminy, w której ma być realizowane przedsięwzięcie. W świetle powyższego przyjąć należy, że obwieszczenie publiczne o wydaniu decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko zostało dokonane skutecznie. W konsekwencji skarżący zostali skutecznie poinformowani o wydaniu tej decyzji. Przyjęcie domniemania skutecznego doręczenia pism (w tym decyzji) poprzez publiczne ogłoszenie wyklucza możliwość wykazania, że strona w istocie dowiedziała się o wydaniu rozstrzygnięcia w innymi terminie niż wskazany w art. 49 § 2 k.p.a. Strona postępowania nie może skutecznie twierdzić, że w rzeczywistości, mimo publicznego ogłoszenia o wydaniu decyzji, o tej decyzji nie wiedziała. Prowadziłoby to bowiem do podważenia sensu regulacji zawartej w tym przepisie. Argumentacja skarżących o konieczności przenalizowania sposobu procedowania RDOŚ (co miało miejsce w okresie od 14 lutego do 5-7 marca 2019 r.) nie stanowiła z kolei obiektywnej przyczyny uzasadniającej brak winy stron w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2018 r. Termin do wniesienia odwołania jest terminem dla dokonania czynności przez stronę bezwzględnie oznaczonym, ustawowym i zawitym, co oznacza, że wniesienie odwołania po terminie jest bezskuteczne.
Sąd pierwszej instancji wskazał nadto, że podziela stanowisko sądów administracyjnych wskazane w zaskarżonym postanowieniu, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (przywołano wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 marca 2019 r.; sygn. akt I OSK 1850/17, z dnia 29 sierpnia 2017 r.; sygn. akt II FSK 2003/15 oraz z dnia 19 czerwca 2012 r.; sygn. akt II GSK 811/11).
W konsekwencji Sąd meriti uznał, że skarżący nie spełnili wszystkich przesłanek z art. 58 k.p.a. z uwagi na brak uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez ich winy. Tym samym nie podzielił zarzutów skargi co do naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 pkt 1 uooś (pełnomocnik skarżących błędnie wskazał przepis art. 174 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, którego ta ustawa nie przewiduje). Skarga okazała się więc bezzasadna i w myśl art. 151 P.p.s.a. podlegała oddaleniu. Na marginesie Sąd pierwszej instancji wskazał, że ewentualne niezapewnienie stronie udziału w postępowaniu przez niedoręczenie jej decyzji może stanowić kwalifikowaną wadę postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy skarżący pismem z [...] marca 2019 r. wnieśli również o wznowienie postępowania zakończonego decyzją RDOŚ z [...] sierpnia 2018 r.
Wyrok z dnia 23 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 91/20 został zaskarżony w całości przez W. P., A. K., W. C., S. C., H. B., A. B., E. S., H. S., R. R. oraz W. S. w drodze skargi kasacyjnej, w której podniesiono zarzuty naruszenia:
1. art. 145 § 1 pkt. 1 c P.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach odziaływania na środowisko w zw. z art. 58 § 1 oraz § 2 k.p.a. polegające na:
- dokonaniu przez Sąd I instancji błędnej wykładni statuowanego na kanwie art. 49 § 1 k.p.a. pojęcia "w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości" wyrażającej się w:
a) uznaniu przez Sąd I instancji, iż pojęcie zamieszczenia publicznego ogłoszenia w formie zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości tożsame jest z zamieszczeniem przez organ zawiadomienia o wydaniu decyzji na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy lub na tablicach ogłoszeń w miejscowości będących siedzibą Urzędu Gminy, w tym w szczególności:
- uznaniu przez Sąd I instancji, iż dla skutecznej realizacji obowiązku w zakresie zamieszczenia publicznego ogłoszenia o wydaniu decyzji w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia w postaci inwestycji drogowej w formie zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości, wystarczające pozostaje w świetle regulacji art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach odziaływania na środowisko, umieszczenie stosownego ogłoszenia na tablicy ogłoszeń, bądź w siedzibie Urzędu Gminy na obszarze której ma zostać zrealizowane przedsięwzięcie objęte zakresem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na jego realizacje, bądź na tablicach ogłoszeń w miejscowości będącej siedzibą Urzędu Gminy, która to interpretacja Sądu I instancji skutkowała:
- uznaniem przez Sąd I instancji, iż zamieszczenie w siedzibie Urzędu Gminy [...] oraz Urzędu Gminy [...] obwieszczeń o wydaniu decyzji RDOŚ dnia [...] sierpnia 2018 r. znak: [...], w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji drogowej po nazwą: "Rozbudowa i budowa dróg gminnych: ul. [...], ul. [...], ul. [...] oraz ulicy na działce nr [...] w miejscowości [...], tożsame jest ze skutecznym oraz prawidłowym zawiadomieniem stron w trybie art. 49 § 1 k.p.a., w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r. o wydaniu decyzji RDOŚ, a finalnie:
- stanowiło w rozumieniu 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r. prawidłowy sposób zawiadomienia stron o wydaniu przedmiotowej decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2018 r., gwarantujący możliwość skutecznego wniesienia przez skarżących kasacyjnie odwołań od wskazanej decyzji w terminie 14 dni, a także:
- kreowało skuteczność zawiadomienia skarżących kasacyjnie o wydaniu decyzji po upływie 14 dni od dnia umieszczenia obwieszczeń o wydaniu decyzji RDOŚ dnia [...] sierpnia 2018 r. siedzibie Urzędu Gminy [...] oraz Urzędu Gminy [...] a finalnie:
- skutkowało uznaniem przez Sąd I instancji, iż nie nastąpiło niezawinione uchybienie przez skarżących kasacyjnie terminowi do złożenia odwołań od wskazanej decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2018 r., które uzasadniałoby zastosowanie instytucji przywrócenia terminu do złożenia przez skarżących kasacyjnie odwołań od przedmiotowej decyzji, a w konsekwencji:
- uznaniem przez Sąd I instancji prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2019 r. znak [...] oraz oddaleniem skargi skarżących kasacyjnie, w sytuacji gdy:
- w świetle prawidłowej wykładni kategorii "w innej formie publicznego ogłoszenia w zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości" (uwzględniającej kierunek interpretacyjny wyrażony w doktrynie oraz orzecznictwie) skuteczne zamieszczenie ogłoszenia o wydaniu decyzji (w tym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji na podstawie art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r.) w formie zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości następuje jedynie w sytuacji gdy dane ogłoszenie o wydaniu decyzji zamieszczone zostanie w miejscowości w której mieszkają lub mają siedzibę strony postępowania, nie zaś w siedzibie organu, a w konsekwencji:
- w świetle prawidłowej wykładni wyszczególnionej powyżej kategorii statuowanej na kanwie art. 49 § 1 k.p.a. możliwość złożenia przez strony skutecznego odwołania od decyzji, w tym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji, nastąpi jedynie w sytuacji gdy dane ogłoszenie o wydaniu decyzji zamieszczone zostanie w miejscowości w której mieszkają lub mają siedzibę strony postępowania, zaś:
- brak zamieszczenia stosownego ogłoszenia w miejscowości w której mieszkają lub maja siedzibę strony postępowania, powodować będzie obiektywny, niezawiniony brak możliwości skutecznego wniesienia odwołania od decyzji (w tym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji), wskutek braku posiadania przez strony postępowania stosownej informacji o wydaniu decyzji, a więc kreować będzie istnienie przesłanek do skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
W konsekwencji:
- Sąd I instancji wskutek błędnej interpretacji kwestii prawidłowości realizacji obowiązku zamieszczenia obwieszczenia o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.a., w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r., uznał prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu GDOŚ z dnia [...] października 2019 r. znak [...], iż zamieszczenie ogłoszenia o wydaniu decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2018 r. w siedzibie Urzędu Gminy w [...] oraz Urzędu Gminy w [...] miało charakter proter legem, gwarantując skuteczność złożenia przez skarżących kasacyjnie odwołania oraz kreujących dla skarżących kasacyjnie instytucji fikcji skutecznego zawiadomienia o wydaniu decyzji RDOŚ wskazanej w art. 49 § 2 k.p.a., oddalając finalnie skargę skarżących kasacyjnie, w sytuacji gdy:
- w związku z błędnością dokonanej przez GDOŚ w wydanym postanowieniu z [...] października 2019 r. oceny kwestii realizacji obowiązku zamieszczenia ogłoszenia w danej miejscowości w zwyczajowo przyjętej formie (przede wszystkim pominięcia przez GDOŚ, iż realizacja wskazanego obowiązku nastąpi w świetle prawidłowej wykładni 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r., jedynie w razie zamieszczenia ogłoszenia w miejscowości [...] w siedzibie [...] jako formie zwyczajowo przyjętej w miejscowości w której zamieszkują skarżący kasacyjnie)
winien zastosować instytucję statuowaną na kanwie art. 145 § 1 pkt. 1 c P.p.s.a., tj.: instytucję uchylenia wskazanego postanowienia GDOŚ z [...] października 2019 r.;
2. art. 145 § 1 pkt. 1 c P.p.s.a., art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 58 § 2 k.p.a. w zw. z art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 pkt. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach odziaływania na środowisko, polegające na:
- braku dokonania przez Sąd I instancji kumulatywnej subsumpcji:
a) regulacji art. 58 § 1 k.p.a., w zw. z art. 58 § 2 k.p.a. (tj. regulacji określających przesłanki zastosowania instytucji przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji) oraz
b) regulacji art. 49 § 1 k.p.a., w zw. z art. 74 ust. 3 pkt.1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach odziaływania na środowisko (tj.: regulacji określających prawidłowość zamieszczenia ogłoszenia o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia w danej miejscowość w przewidzianej zwyczajowo formie oraz warunkujących prawidłowość oraz skuteczność wniesienia odwołania przez strony zawiadamiane o wydaniu decyzji środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia w tym trybie), który to brak łącznej subsumpcji wyszczególnionych w poprzedzającym akapicie regulacji in procedendo (pisownia oryginalna – uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego) skutkował:
- uznaniem przez Sąd I instancji prawidłowości stanowiska zawartego w postanowieniu GDOŚ z [...] października 2019 r., iż nie zaistniały statuowane na kanwie art. 58 § 1 oraz § 2 k.p.a. przesłanki warunkujące uwzględnienie wniosku skarżących kasacyjnie do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji RDOŚ w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 roku, w szczególności:
- uznaniu przez Sąd I instancji prawidłowości stanowiska wyrażonego w postanowieniu GDOŚ z [...] października 2019 r., iż skarżący kasacyjnie nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2018 r., w szczególności:
a) uznaniu przez Sąd I instancji prawidłowości stanowiska wyrażonego we wskazanym postanowieniu GDOŚ z [...] października 2019 r., iż skarżący kasacyjnie nie wykazali, iż nie mieli wiedzy o wydaniu decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2018 r. w następstwie braku uzyskania stosownej informacji w trybie wynikającym z art. 49 § 1 k.p.a., w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r., a rzeczona wiedzę pozwięli (pisownia oryginalna – uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego) w okresie 5-7 marca 2019 r., która to ocena determinowała rozstrzygnięcie w materii oddalenia skargi skarżących kasacyjnie oraz utrzymania w mocy zawartego w postanowieniu z [...] października 2019 r. rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przywrócenia skarżącym kasacyjnie terminu do złożenia odwołania od wyszczególnionej decyzji RDOŚ w sytuacji gdy:
- szczegółowa analiza wniosku skarżących kasacyjnie o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2018 r., przede wszystkim analiza okoliczności dotyczących przyczyn uchybienia terminu do złożenia wyszczególnionego odwołania a także dokumentów potwierdzających wskazane okoliczności dokonana w świetle kumulatywnej subsumpcji art. 58 § 1 k.p.a., w zw. z art. 58 § 2 k.p.a., w zw. z art. 49 § 1 k.p.a., w zw. z art. 74 ust. 3 pkt.1 ustawy z 3 października 2008 r., prowadzi do konkluzji, iż:
- ziściły się wszelkie elementy sine gua non warunkujące zastosowanie instytucji przywrócenia dla skarżących kasacyjnie terminu do złożenia odowłań (pisownia oryginalna – uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego) od decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2018 r., w tym w szczególności:
a) aspekt w postaci niezawinionego niewniesienia przez skarżących kasacyjnie odwołań (pisownia oryginalna – uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego) od decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2018 r. w zawitym terminie, determinowany okolicznością braku wiedzy skarżących kasacyjnie o wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. przed 6 marca 2019 r. w związku z nieprawidłową realizacja statuowanego na kanwie art. 49 § 1 k.p.a., w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r. obowiązku zamieszczenia ogłoszenia o wydaniu decyzji na tablicy ogłoszeń Sołectwa [...] (tj.: zamieszczenia ogłoszenia w miejscu zamieszkania skarżących kasacyjnie jako stron postępowania w formie zwyczajowo przyjętej w miejscowości zamieszkania), wyłączającej możliwość dowiedzenia się przez skarżących o fakcie wydania decyzji oraz złożenia skutecznego odwołania w 14 dniowym terminie;
b) aspekt w postaci złożenia przez skarżących kasacyjnie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2018 r. z zachowaniem 7 dniowego terminu od daty ustania przeszkody powodującej uchybienie pierwotnemu terminowi do złożenia przez skarżących kasacyjnie odwołań od rzeczonej decyzji RDOŚ, tj. od daty 6-8 marca 2019 r., a wiec daty w której skarżący kasacyjnie zapoznali się faktycznie się z treścią decyzji RDOŚ z dnia [...] sierpnia 2018 r., w następstwie poinformowania przez Starostę [...] na łamach prasy zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2019 roku (publikacja na BIP) o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej po nazwą: "Rozbudowa i budowa dróg gminnych: ul. [...], ul. [...], ul. [...] oraz ulicy na działce nr [...] w miejscowości [...] a także:
c) aspekt w postaci uprawdopodobnienia przez skarżących kasacyjnie tak okoliczności braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołań, jak też uprawdopodobnienia daty w której owa niezawiniona przeszkoda ustała poprzez wskazanie in concreto stosownych okoliczności z których wynikał brak zamieszczenia ogłoszenia o wydaniu decyzji RDOŚ w siedzibie Sołectwa [...], tj.: w miejscu zamieszkania skarżących kasacyjnie oraz uzyskanie wiedzy o wydanej przez RDOŚ decyzji w okresie 5-7 marca 2019 r. oraz wykazania rzeczonych faktów za pomocą stosownych dokumentów. Sąd I instancji zatem wskutek braku kumulatywnej subsumpcji art. 58 § 1 k.p.a., w zw. z art. 58 § 2 k.p.a., w zw. z art. 49 § 1 k.p.a., w zw. z art. 74 ust. 3 pkt. 1 ustawy z 3 października 2008 r. uznał prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu GDOŚ z [...] października 2019 r., oddalając finalnie skargę skarżących kasacyjnie, w sytuacji gdy w związku z faktem, iż skarżący kasacyjnie w rzeczywistości w świetle łącznego zastosowania oraz interpretacji art. 58 § 1 k.p.a., w zw. z art. 58 § 2 k.p.a., w zw. z art. 49 § 1 k.p.a., w zw. z art. 74 ust. 3 pkt. 1 ustawy z 3 października 2008 r. uprawdopodobnili brak zawinienia w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji RDOŚ w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a., w szczególności skarżący wskazali okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżących kasacyjnie a wynikających z naruszenia stosownych regulacji prawnych i uniemożliwiało terminowe dopełnienie czynności, a także wskazali zaistnienie okoliczności świadczących o podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Sąd I instancji winien zastosować instytucję statuowaną na kanwie art. 145 § 1 pkt.1 c P.p.s.a., tj.: instytucję uchylenia wskazanego postanowienia GDOŚ z [...] października 2019 r.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji;
- zasadzenie od organu na rzecz skarżących kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wedle norm przepisanych.
Na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. skarżący kasacyjnie wnieśli również o rozpoznanie skargi kasacyjnej w warunkach rozprawy.
Ponadto na podstawie art. 193 w zw. z art. 111 § 2 P.p.s.a. skarżący kasacyjnie wnieśli o łączne rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej ze skargą kasacyjną wniesioną od wyroku wydanego w sprawie [...], tj.: wyroku oddalającego skargę kasacyjną od postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2019 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia przez skarżących kasacyjnie odwołania od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak: [...]. W ocenie skarżących kasacyjnie pomiędzy rozstrzygnięciem skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, a rozstrzygnięciem dotyczącym skargi kasacyjnej od wyroku w sprawie [...] występuje bezpośrednia relacja prawna. Uwzględnienie bowiem skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie kreować będzie zasadność skargi kasacyjnej od wyroku w sprawie [...], ze względu na fakt, iż uznanie błędności rozstrzygnięcia kwestii braku istnienia podstaw do przywrócenia terminu na złożenie odwołań od decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2018 r. wpływać będzie na uznanie błędności rozstrzygnięcia uznającego, iż doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołań od decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2018 r.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 24 czerwca 2021 r. Sąd pierwszej instancji, wobec nieuiszczenia wpisów sądowych od wniesionej skargi kasacyjnej odrzucił skargę kasacyjną E. S., H. S., R. R. i W. S.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uznał, że postanowienie to jest zgodne z prawem. Kwestionując wyrok wydany przez Sąd pierwszej instancji autor skargi kasacyjnej oparł wniesiony środek odwoławczy jedynie na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (zamiast wskazanego w petitum skargi kasacyjnej "art. 174 § 1 pkt 2 P.p.s.a."), tj. dotyczącej naruszenia prawa procesowego. Sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych oraz sposób ich przedstawienia w skardze kasacyjnej, polegający na stworzeniu swoistej kaskady argumentacyjnej mającej uzasadniać uznanie wadliwości zaskarżonego wyroku determinuje zapatrywanie, że wniesiony środek odwoławczy jaki się jako skrajnie nieczytelny. Ponadto należy mieć na uwadze, że zaproponowana przez autora skargi kasacyjnej konstrukcja zarzutów sprowadzająca się do ich sformułowania w sposób modułowy, poprzez swoiste połączenie wielu przepisów, nakłada na autora skargi kasacyjnej obowiązek wykazania, w jaki sposób Sąd pierwszej instancji naruszył każdy z tych przepisów oraz na czym opiera się twierdzenie, że wszystkie te naruszenia pozostają w takim skorelowaniu, które uzasadnia zespolenie ich w jednym zarzucie. W realiach rozpatrywanej sprawy autor skargi kasacyjnej stworzył swoiste moduły zawierające wiele różnych regulacji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko w zw. z art. 58 § 1 oraz § 2 k.p.a. – zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., art. 58 § 1 w zw. z art. 58 § 2 k.p.a. w zw. z art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko – zarzut z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej) i skorelował go z wieloma odmiennymi zastrzeżeniami, które w warstwie opisowej tylko prima facie powiązane zostały z precyzyjnie wskazanym przepisem (względnie przepisami). W orzecznictwie podnosi się z kolei, że tworzenie swoistej, niespójnej zbitki przepisów - szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, bez wskazania konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe. Pogląd taki był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. w tej materii m.in wyroki z dnia: 18 października 2011 r.; sygn. akt II FSK 797/10; 20 stycznia 2022 r.; sygn. akt III FSK 2147/21 oraz z dnia 14 lipca 2022 r.; sygn. akt III OSK 1434/21) i Sąd w składzie rozpoznającym wniesioną skargę kasacyjną w pełni ten pogląd aprobuje.
W związku z powyżej przedstawionymi, znacznymi mankamentami formalnymi wniesionego środka odwoławczego przypomnieć należy, że prawidłowe sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzuty są usprawiedliwione. Z uwagi na to, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym jej sporządzenie powierzono profesjonalistom. Zgodnie zaś z art. 176 P.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz doprecyzowanie na czym polegało ich naruszenie. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno z kolei szczegółowo określać do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało. Formułując zarzut oparty na przepisie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., autor skargi kasacyjnej powinien nie tylko wskazać dokładnie który przepis postępowania został naruszony, lecz również uzasadnić, jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie decyduje bowiem każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem istnieje związek przyczynowy pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy.
Rozpoznawana skarga kasacyjna - jak wskazano powyżej - nie spełnia powyższych wymogów. Brak precyzyjnie wskazanych podstaw kasacyjnych (co przejawia się m.in. tym, że zarzuty kasacyjne odnoszą się w swej treści do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., który to przepis w ogóle nie stanowił podstawy wydanego wyroku) oraz niepełność uzasadnienia w wyjaśnieniu istoty podnoszonych naruszeń nie uzasadniały wprawdzie odrzucenia tej skargi kasacyjnej jako niespełniającej ustawowych wymogów określonych w art. 176 P.p.s.a., jednak znacznie ograniczyły zakres możliwej do przeprowadzenia w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli, gdyż sąd kasacyjny nie może samodzielnie uzupełniać czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych, domniemywać kierunków i zakresu weryfikacji wyroku sądu pierwszej instancji, jeżeli wprost nie wynika to z treści skargi kasacyjnej. Wadliwość konstrukcyjna skargi kasacyjnej spowodowała zatem, że została ona rozpatrzona przez Naczelny Sąd Administracyjny po zrekonstruowaniu zarzutów na podstawie zawartego w skardze kasacyjnej ich uzasadnienia (por. uchwałę pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r.; sygn. akt I OPS 10/09; publ. ONSAi WSA 2010; nr 1., poz. 1) i jedynie w tych granicach, które Naczelny Sąd Administracyjny był w stanie zidentyfikować na podstawie korelacji części argumentacji zawartej w petitum skargi kasacyjnej i jej uzasadnienia.
Na tej podstawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty kasacyjne zmierzają w istocie do zakwestionowania dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny, że organ prawidłowo uznał w realiach rozpatrywanej sprawy brak podstaw do przywrócenia skarżącym kasacyjnie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie podważa prawidłowości tego stanowiska Sądu pierwszej instancji, gdyż w realiach rozpatrywanej sprawy organ nie naruszył prawa.
Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 49 § 1 k.p.a. jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej. W realiach rozpatrywanej sprawy takim przepisem szczególnym jest art. 74 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. W dacie wydania decyzji przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] ([...] sierpnia 2018 r.) przepis ten stanowił, że jeżeli liczba stron postępowania:
1) o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach,
2) w sprawie uchylenia lub zmiany, stwierdzenia nieważności, stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, o której mowa w pkt 1, lub wznowienia postępowania w sprawie tej decyzji
- przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga wskazanie, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany do zawiadomienia o decyzji lub innych czynnościach w określonej formie (to jest w formie wskazanej wprost), organ ten ma swobodę doboru formy zawiadomienia, kierując się przy tym potrzebą wybrania takiej formy, która w największym stopniu zapewnia efektywne i prawidłowe zapoznanie się z treścią zawiadomienia przez zainteresowanych w możliwie najkrótszym czasie. Przewidziana w art. 49 § 1 k.p.a. forma "doręczenia" decyzji jest bowiem rozwiązaniem nadzwyczajnym, służącym zapewnieniu szybkiego skutku doręczenia wobec wszystkich podmiotów, które są adresatami aktu administracyjnego, jeżeli przepisy szczególne przewidują możliwość posłużenia się taką szczególną formą doręczenia, jaką jest publiczne ogłoszenie. Co jednak istotne, stosując tryb z art. 49 § 1 k.p.a. organ nie jest zobowiązany do zawiadamiania stron o zamiarze jego stosowania (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2024 r.; sygn. akt III OSK 5881/21). Nie ma przy tym przeszkód, aby organ administracji publicznej zastosował więcej niż jedną formę spośród wymienionych w art. 49. Zasadną jest konstatacja Sądu pierwszej instancji, że jeżeli na danym terenie funkcjonuje kilka zwyczajowo przyjętych sposobów publicznego ogłoszenia, to do zachowania wymogów z art. 74 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko w związku z art. 49 § 1 k.p.a. wystarczy zastosowanie jednego z nich. Ustawodawca - jak wskazano powyżej - nie przewidział tu żadnych szczególnych wymogów. Sąd pierwszej instancji podkreślił przy tym w sposób zasadny, że z akt administracyjnych sprawy wynika wprost, że sposób zawiadomienia o wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. przyjęty przez organ pierwszej instancji był analogiczny jak sposób zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania (zawiadomienie z dnia [...] marca 2018 r.), wystąpieniu do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o opinię co do konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i ewentualne określenie zakresu raportu (zawiadomienie z dnia [...] kwietnia 2018 r.) jak i o zakończeniu zbierania dowodów w sprawie, możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia co do zgromadzonego materiału dowodowego (zawiadomienie z dnia [...] lipca 2018 r.). W realiach rozpatrywanej sprawy brak było zatem podstaw prawnych, by uzależnić uznanie publicznego obwieszczenia za skuteczne od zastosowania przez organ dodatkowych form zawiadamiania o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej, w tym umieszczenia zawiadomienia na tablicy ogłoszeń jednostki pomocniczej gminy, w której ma być realizowane przedsięwzięcie. Skoro zatem obwieszczenie publiczne o wydaniu decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko zostało dokonane skutecznie uznać należy, że skarżący kasacyjnie zostali skutecznie poinformowani o wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Z kolei argumentacja skarżących kasacyjnie o konieczności przenalizowania sposobu procedowania Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (co miało miejsce w okresie od dnia 14 lutego do 5-7 marca 2019 r.) nie mogła stanowić - jak zasadnie uznał Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska - obiektywnej przyczyny uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2018 r. w świetle art. 58 § 1 k.p.a. W powyżej opisanych realiach Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał zatem postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2019 r. za zgodne z prawem oddalając skargę na to postanowienie na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W realiach rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, o jej oddaleniu.