III OSK 709/23

III OSK 709/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Symbol z opisem
6480
Sygn. powiązane
II SA/Wa 3864/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-12-12
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. J. o wyłączenie sędziego delegowanego WSA Pawła Mierzejewskiego od rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3864/21 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Komendanta Służby Ochrony Państwa z dnia 14 października 2021 r., nr 201/2021 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3864/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. J. (dalej także jako: skarżący) na decyzję Komendanta Służby Ochrony Państwa z dnia 14 października 2021 r., nr 201/2021 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący.
Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z dnia 21 października 2025 r. skierowała do rozpoznania na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawę ze skargi kasacyjnej skarżącego od wyroku Sądu I instancji z dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3864/21 i jako skład orzekający wyznaczeni zostali: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, jako przewodnicząca, sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk oraz delegowany sędzia WSA Paweł Mierzejewski, a także sędzia zastępca: sędzia NSA Tamara Dziełakowska.
Pismem z dnia 25 listopada 2025 r. skarżący wniósł, na podstawie art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o wyłączenie sędziego delegowanego WSA Pawła Mierzejewskiego od orzekania w niniejszej sprawie oraz o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skargi konstytucyjnej, sygn. akt Ts 141/25, w której to postanowieniem z dnia 23 października 2025 r. nadano bieg skardze o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją RP art. 13 pkt 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, a także o skierowanie wniosku do NSA o podjęcie uchwały "Czy udział w składzie sądu sędziego z sądu niższej instancji delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości lub Prezesa NSA w trybie art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2011 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie wyższej instancji niż ta do której posiada nominację Prezydenta RP – jest sprzeczny z przepisami prawa i prowadzi do nieważności postępowania?".
W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że zgodnie z Konstytucją RP nominacji sędziów, a więc wskazania ich siedziby i obszaru właściwości może dokonać wyłącznie Prezydent RP, a skoro powołanie przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego polega na wskazaniu miejsca i obszaru właściwości sędziego, to dokonanie jakiejkolwiek zmiany w tym zakresie wymaga zgody Prezydenta RP. Tymczasem, jak wskazał skarżący, "przepisy ustawy zwykłej" dopuszczają zmianę obszaru właściwości sędziego i jego siedziby przez organy inne niż Prezydent RP, mimo że w Konstytucji RP jest on jedynym organem uprawnionym do nominacji sędziego. Zdaniem skarżącego
delegacja oznacza bowiem zmianę zakresu wskazanej przez Prezydenta RP nominacji, czyli siedziby i obszaru właściwości sędziego, przy czym bez znaczenia jest to, czy zmiana ta jest dokonywana jedynie czasowo, jak i to kto dokonuje tej zmiany. Skarżący podkreślił, że istota jego zarzutu sprowadza się do tego, że zmiany tej nie dokonuje Prezydent RP. W związku z powyższym skarżący wskazał, że nie neguje samej instytucji "delegowania", ale zarzuca, iż jest ona dokonywana na podstawie decyzji organów nieuprawnionych do tego w świetle Konstytucji RP, a konsekwencją powyższego jest to, że strona korzystająca z uprawnień wskazanych w art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej nie ma gwarancji rozpoznania jej sprawy przez osobę nominowaną do właściwego Sądu przez Prezydenta RP. W ocenie skarżącego pozbawia to stronę prawa do "właściwego Sądu", co z kolei jest naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Co więcej, zdaniem skarżącego o powyższym naruszeniu świadczy także dokonywanie delegacji sędziów do wyższych instancji z pominięciem wymogów ustawowych awansu zawodowego.
W dniu 4 grudnia 2025 r. sędzia delegowany WSA Paweł Mierzejewski oświadczył w formie pisemnej, że nie zachodzą żadne przesłanki przewidziane w art. 18 i art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające wyłączenie sędziego od udziału w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego delegowanego WSA Pawła Mierzejewskiego od orzekania w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., wyłączenie sędziego na wniosek strony następuje wówczas, gdy zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Przepis ten łącznie z art. 18 § 1-3 p.p.s.a. ustanawia instytucję wyłączenia sędziego, będącą gwarancją procesową zasady obiektywizmu i bezstronności, a więc gwarancją tego, że rozstrzygnięcie w sprawie zawisłej przed sądem nie będzie determinowane przez osobiste zapatrywania, uprzedzenia lub interesy osoby wydającej rozstrzygnięcie. Stosownie zaś do treści art. 20 § 1 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, na które wskazują art. 18 § 1-3 i art. 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jej sprawy, ale okoliczność przewidzianą ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną, konkretną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego. Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2014 r., II OZ 1247/14). W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 p.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56).
Biorąc pod uwagę oświadczenie sędziego delegowanego WSA Pawła Mierzejewskiego oraz to, że skarżący nie wskazał okoliczności wywołujących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego objętego wnioskiem, wniosek M. J. o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie. Przesłanki do wyłączenia sędziego nie mogą stanowić bowiem, wbrew twierdzeniom skarżącego, ustrojowe podstawy delegowania sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Skarżący nie wyjaśnił zresztą, w jaki sposób kwestia ta mogłaby wpłynąć na ewentualny brak bezstronności sędziego delegowanego WSA Pawła Mierzejewskiego w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy.
W związku z powyższym oraz biorąc pod uwagę treść złożonego do akt sprawy oświadczenia sędziego, nie jest możliwe uwzględnienie zgłoszonego w niniejszej sprawie żądania wyłączenia sędziego delegowanego WSA Pawła Mierzejewskiego, o czym postanowiono w oparciu o art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 193 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze treść art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który nie obliguje sądu do zawieszenia postępowania, a stanowi, że Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania przez Sąd Najwyższy sprawy o sygn. akt III CZP 18/25. Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie zagadnienia, o którym mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie byłoby niezasadne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny władny jest rozpoznać wniosek o wyłączenie sędziego we własnym zakresie. Ponadto, niezależnie od powyższego, o bezzasadności wniosku świadczy przede wszystkim to, że Sąd Najwyższy w dniu 9 października 2025 r. postanowił odmówić podjęcia uchwały w tej sprawie.
Przechodząc zaś do wniosku skarżącego o podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem nie jest to niezbędne dla wydania rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie.