III OSK 7084/21

II SA/Łd 682/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2021-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Robert Adamczewski
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 7084/21 - Wyrok NSA z 2023-03-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 310
art. 234 ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
art. 82 pkt 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Dz.U. 2020 poz 256
art. 6, art. 7, art. 8 par. 1, art. 11, 77 par. 1, art. 80, art. 84 par. 1, art. 107 par. 3, art. 138 par. 2, art. 136, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 10, art. 79
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 119 pkt 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi U. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę. a.bł.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania U. G., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z [...] r. znak: [...].
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż decyzją z [...] r. Wójt Gminy B., po rozpatrzeniu wniosku U. G., odmówił przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr ew. 383/1. Jak wyjaśnił organ I instancji, U. G. 21 listopada 2018 r. złożyła do Urzędu Gminy B. wniosek w przedmiotowej sprawie. W dniu 14 grudnia 2018 r. zostały przeprowadzone oględziny terenu, z udziałem stron. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z [...] r. Wójt Gminy B. stwierdził, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, SKO w S. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wykonując zalecenia zawarte w decyzji Kolegium, organ I instancji powołał biegłego. W dalszej części uzasadnienia zostały przytoczone ustalenia biegłego zawarte w sporządzonej przez niego opinii, jak też przepisy ustawy Prawo wodne.
W toku postępowania U. G. wniosła zastrzeżenia do opinii sporządzonej przez biegłego. Do powyższych zastrzeżeń biegły ustosunkował się w piśmie z 7 kwietnia 2020 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji U. G. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Odwołująca opisała stan faktyczny sprawy. Podniosła zarzut, że uniemożliwienie jej udziału w przeprowadzonym dowodzie z pomiarów geodezyjnych narusza art. 79 oraz art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Powyższe wywołało skutki w postaci wskazania przez biegłego do pomiaru punktów w miejscach niższych niż najwyżej wyniesione na powierzchni utwardzonego terenu od strony północnej tj. od strony działki nr 382, co ma dalsze konsekwencje dla rozstrzygnięcia sprawy. Odwołująca wskazała, że pismem z 20 grudnia 2019 r. biegły poinformował ją, że o wyborze lokalizacji geodezyjnych punktów pomiarowych decyzję podjął biegły. W ocenie strony brak jest przepisu k.p.a. uprawniającego do prowadzenia postępowania przez inny organ, uczestnika danego postępowania oraz wyłączającego obowiązek organu prowadzenia takiego postępowania. W dalszej części odwołania strona opisała zastrzeżenia, jakie wniosła do opinii biegłego. Nadmieniła, że biegły nie wskazał, jakich danych potrzebuje do określenia kierunku i natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych na gruncie biologicznie czynnym wg ukształtowania terenu. Stwierdziła, że jej wniosku o wykonanie przez biegłego ustaleń dotyczących działania drenażu, jego chłonności i możliwości przejęcia całej ilości wód opadowych z połaci dachowych oraz przeprowadzenie przez biegłego obliczeń dla deszczu nawalnego są uzasadnione. Zwróciła uwagę, że zasygnalizowała Wójtowi potrzebę wyjaśnienia uprawnień zawodowych biegłego. Dodała, że poddała w wątpliwość wiadomości specjalne posiadane przez biegłego jako niewystarczające do oceny stanu wód na gruncie. Zdaniem odwołującej opinia biegłego jest niepełna, nierzetelna i sprzeczna ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Wójt Gminy B. zobowiązany był do uzyskania dowodu z opinii innego biegłego. Odwołująca stwierdziła także, że z uwagi na treść art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, organ [...] r. nie mógł wydać decyzji.
Powołaną na wstępie decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ drugiej instancji przytoczył brzmienie art. 234 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r., poz. 310), a następnie stwierdził, że dokonując rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu organ musi jednoznacznie ustalić, czy właściciel terenu dokonał zmiany stanu wód na swoim gruncie i czy zmiana ta powoduje szkody na gruncie czy gruntach sąsiednich tj., że istnieje bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie sprawcy naruszenia, a szkodą występującą na gruncie sąsiednim. W rozpatrywanej sprawie kwestią sporną jest, czy właściciele działki nr 383/1 poprzez utwardzenie znacznej części działki polegające na położeniu kostki brukowej naruszyli stosunki wodne, a tym samym, czy przyczynili się do zalewania działki sąsiedniej należącej do U. G.. W sprawach dotyczących oceny zmiany stosunków wodnych wielokrotnie wymagane są wiadomości specjalne oraz odpowiednia wiedza z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych. Regułą jest, że w sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie powinien być przeprowadzony dowód z opinii biegłego, między innymi na okoliczność, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie, czy na działce sąsiedniej powstała szkoda oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie, a szkodą. W niniejszej sprawie organ I instancji powołał biegłego - A. K. mającego uprawnienia hydrogeologiczne. Sporządzając opinię w grudniu 2019 r. biegły w szczególności dokonał wizji w terenie. Stwierdził, że kostka betonowa ułożona jest ze spadkiem w kierunku wschodnim tj. ulicy A.. Nieznaczny spadek powierzchni utwardzonej - około 1 cm skierowany jest w stronę północną tj. gruntu nieutwardzonego przy granicy z działką nr 382. Z niwelacji wynika, że powierzchnia utwardzona znajduje się wyżej o 4 cm do 10 cm powyżej gruntu nieutwardzonego. Z kolei pomiary geodezyjne wykazały, że wody opadowe i roztopowe z terenu utwardzonego na działce nr 383/1 będą spływały w kierunku wschodnim - w stronę ul. A.. Jest to zgodne z naturalnym spadkiem terenu ku dolinie rzeki R.. Niewielkie ilości wody, które spłyną w kierunku północnym na teren biologicznie czynny znajdujący się pomiędzy utwardzeniem a granicą działki nr 382. "Lite w części przyziemnej oraz zagłębione w grunt na głębokość 10-15 cm stanowi dodatkową zaporę przed ewentualnym przedostawaniem się wód opadowych na działkę nr 382". W ocenie biegłego zmiany dokonane na gruncie działki nr 383/1 nie wpływają na zmianę kierunku i natężenia wód opadowych i roztopowych ze szkodą na grunty sąsiednie tj. działkę nr 382.
Kolegium podkreśliło, że w piśmie z 7 kwietnia 2020 r. biegły wskazał w szczególności, że stan wody na gruncie przed wprowadzeniem zabudowy nie jest możliwy do określenia ze względu na brak dostatecznej ilości danych. Powoływanie się na archiwalne mapy nie stanowi wystarczającej przesłanki do określenia na tej podstawie kierunku spływu i natężenia wód. Z kolei analizowanie kilkucentymetrowych różnic w wysokości terenu na mapach pochodzących z różnych lat nie prowadzi do żadnych istotnych wniosków.
Organ drugiej instancji mając na uwadze treść powyższej opinii, jak i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznał, że brak jest podstaw do zastosowania sankcji określonej w art. 234 ust. 3 ustawy. Dowód z opinii biegłego podlega ocenie organu - tak jak każdy dowód - z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów. Odnosząc się do znajdującej się w aktach sprawy opinii biegłego Kolegium stwierdziło, że ma ona walor dokumentu, mającego istotne znaczenie na wynik podjętego rozstrzygnięcia. W specjalistycznej opinii z 2019 r. wykazano, że brak jest związku przyczynowo - skutkowego, zachodzącego pomiędzy podniesieniem terenu na działce nr 383/1 a zalewaniem działki U. G.. Opinia ta, wraz z odpowiedzią biegłego na zarzuty, jest wyczerpująca, zawiera klarowne, jednoznaczne wnioski, jak też przesłanki, z których wnioski te wywiedziono. Biegły dokonał określonych w opinii ustaleń, przeprowadził badania na przedmiotowych gruntach, dokonał stosownych badań i analiz. Osoba sporządzająca opinię ma uprawnienia hydrogeologiczne, a więc jest osobą mającą specjalistyczną wiedzę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu dodało, że o ile w toku postępowania administracyjnego strona nie zgadza się z opinią biegłego, może skorzystać z możliwości zlecenia kontropinii we własnym zakresie i przedłożenia jej jako dowodu w sprawie. Dowodu takiego nie przedstawiono. Przy tym organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku powołania kolejnego biegłego, jeżeli uzna, że sporządzona opinia jest dokumentem wystarczającym do wydania stosownej decyzji. Ponadto celem postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych nie jest, o co wnosiła odwołująca, wykonanie ustaleń dotyczących działania drenażu, jego chłonności i możliwości przejęcia całej ilości wód opadowych z połaci dachowych. U. G. w złożonym odwołaniu, powołując się na art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, stwierdziła, że organ w dniu [...] r. nie mógł wydać przedmiotowej decyzji (Dz.U. z 2020 r., poz. 374). Zgodnie z tym przepisem w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Wskazany przez odwołującą przepis nie zakazywał wydawania decyzji, odnosi się on bowiem do terminów procesowych. Jednakże Kolegium ma na uwadze, że w czasie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązywał art. 15zzs ust. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zgodnie z którym w okresie, o którym mowa w ust. 1 (czyli w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID), organ lub podmiot może wydać odpowiednio decyzję w całości uwzględniającą żądanie strony lub uczestnika postępowania, zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, wyrazić stanowisko albo wydać interpretację indywidualną lub decyzję w sprawach, o których mowa w ust. 3a. Organ odwoławczy nadmienił, że w przedmiotowa sprawa została wszczęta na wniosek U. G. z 16 listopada 2018 r., a więc przed wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, ponadto stan ten nie miał wpływu na wynik podjętego rozstrzygnięcia. Wstrzymywanie się przez organ z wydaniem decyzji, zbędnie wydłużyłoby postępowanie administracyjne. Dodatkowo Kolegium nadmieniło, że pismem z 26 listopada 2020 r. organ pierwszej instancji poinformował strony o przeprowadzeniu oględzin w zakresie pomiarów wysokości nawierzchni z kostki betonowej przez geodetę. Oględziny zostały wyznaczone na 13 grudnia 2019 r., a odwołująca korespondencję w tym przedmiocie odebrała 12 grudnia 2019 r. Doszło zatem do naruszenia art. 79 § 1 k.p.a. Uchybienie to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy. Reasumując Kolegium stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Aby możliwe było zastosowanie sankcji określonej w art. 234 ustawy konieczne jest stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy działaniami właściciela danego gruntu a wystąpieniem niekorzystnej zmiany stosunków wodnych na gruntach sąsiednich. W tej sprawie dowiedziono, że brak jest takiego związku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi U. G. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia:
1. art. 6 k.p.a., poprzez niewykonywanie obowiązków nałożonych przepisami obowiązującego prawa;
2. art. 7 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej;
3. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania i bez zachowania zasady bezstronności;
4. art. 11 k.p.a. poprzez niewskazanie przesłanek jakimi organ kierował się przy wydaniu decyzji;
5. art. 75 § 1 oraz art. 76 § 3 k.p.a. poprzez odrzucenie złożonych przez stronę dowodów z dokumentów urzędowych bez przeprowadzenia dowodu przeciwko ich treści;
6. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego;
7. art. 78 § 1 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłowe nie uwzględnienia żądania skarżącej przeprowadzenia dowodu z pomiarów geodezyjnych wysokości powierzchni terenu utwardzonego na działce nr ew. 383/1 i wysokości powierzchni terenu działki nr ew. 382 przy granicy z działką nr ew. 383/1;
8. art. 79 i art. 81 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłowe zawiadomienia skarżącej o terminie przeprowadzenia dowodu z pomiarów geodezyjnych na jeden dzień przez datą przeprowadzenia dowodu;
9. art. 80 k.p.a., poprzez niedokonanie analizy całokształtu materiału dowodowego i oceny czy dana okoliczność została udowodniona;
10. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że w przypadku uzyskania wiadomości specjalnych organ nie ma obowiązku ich oceny;
11. art. 107 § 3 poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
12. art. 136 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie odrębnego postępowania;
13. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i nie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 7, 77 i 80 k.p.a.; tym samym zasadnym było uchylenie w całości decyzji organu I instancji i ponowne rozpoznanie przez ten organ sprawy;
14. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zakończenie postępowania decyzją ostateczną;
15. art. 234 § 3 ustawy, poprzez nie wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego;
16. art. 82 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 Nr 92 poz. 880 ze zm.) poprzez uznanie za prawidłowe zakłócenie stosunków wodnych na obszarze chronionym;
17. art. 82 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez niepodjęcie działań służących przywracaniu ochrony zasobów środowiska;
18. § 3 ust. 1 pkt 6 Uchwały Nr LXI/1685/10 z dnia 26 października 2010 r. Sejmiku Województwa Łódzkiego (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego Nr 327 z dnia 15 listopada 2010 r.) poprzez uznanie za prawidłowe działanie niewydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego.
19. art. 39 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 1985 r., nr 14, poz. 60 ze zm.) poprzez uznanie za prawidłowe odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych na gminną drogę publiczną.
W oparciu o sformułowane zarzuty skarżąca, na podstawie art. 106 p.p.s.a., wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów i zdjęć załączonych do skargi na okoliczność: zmiany ukształtowania terenu działki nr ew. 383/1, odprowadzania wód opadowych i roztopowych z działki nr ew. 383/1 na drogę publiczną.
W uzasadnieniu skargi jej autorka przytoczyła dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie stwierdziła, że organy obu instancji uznały, iż złożone 11 lutego 2020 r. dowody w postaci dokumentów urzędowych (m.in. dwa wycinki mapy zasadniczej w skali 1:1000) stanowią mapy archiwalne, czyli dowody zostały odrzucone. Organ winien był ocenić dowody z tych map, konfrontując je z pozostałym zgromadzonym w aktach materiałem dowodowym, wskazując przyczyny odrzucenia map złożonych do organu I instancji 11 lutego 2020 r. oraz przyczyny uznania mapy z Geoportalu powiatu [...]. Organy uznały bez uzasadnienia, iż dowód biegłego jest bardziej wiarygodny nie dostrzegając przy tym znacznego podniesienia terenu działki nr ew. 383/1 w jej środkowej części. Brak uzasadnienia dla odrzucenia dowodów złożonych w dniu 11 lutego 2020 r. narusza przepisy art. 75 § 1 i art. 76 § 3 k.p.a. Skarżąca stwierdziła, że porównanie terenu biologicznie czynnego w miejscu orientacyjnego środka działki (nr ew. 383/1) oznaczonego rzędną wysokościową wskazuje, iż teren działki nr ew. 383/1 został podniesiony o 51 centymetrów (51= 93,11-92,60), co wymagało nawiezienia i rozplantowania znacznych mas ziemi, zwłaszcza, że podwyższenie terenu miało szerszy zasięg niż próbują to przedstawić organy obu instancji czyli "analizowanie kilku centymetrowych różnic w wysokości terenu na mapach pochodzących z różnych lat nie prowadzi do żadnych istotnych wniosków" jak też "właściciele działki nr 383/1 wyrównali poziom terenu swojej działki niwelując zagłębienie znajdujące się w części środkowej działki". Jednocześnie organy obu instancji, w ślad za biegłym, wskazały iż "kostka betonowa znajduje się wyżej o 4 do 10 cm powyżej gruntu nieutwardzonego", co tylko dodatkowo podkreśla fakt zmiany ukształtowania terenu działki nr ew. 383/1. Powierzchnia utwardzona została dodatkowo wyniesiona o 6 cm ponad poziom gruntu biologicznie czynnego - dowód: pkt 2 i 3 niwelacji geodezyjnej = 93,17 m n.p.m. czyli docelowo podniesienie terenu wynosi 57 centymetrów. Nawiezienie i rozplantowanie znacznych mas ziemi na terenie działki nr ew. 383/1 doprowadziło do zaburzeń stosunków wysokościowych czego skutkiem towarzyszącym jest zmiana struktury gruntu i jego właściwości fizycznych w wyniku nadsypywania materiału, zniszczenie warstwy gleby i przerwanie procesów glebotwórczych. Powyższe zaburzyło dotychczasowe stosunki wodne poprzez zmianę procesu infiltracji i absorpcji wód opadowych i roztopowych, które ze względu na inną strukturę nawiezionych mas ziemi wolniej lub szybciej przenikają do gruntu, co szkodliwie oddziałuje na grunty sąsiadujące. Skarżąca podniosła także, że tereny gminy B. są włączone do Obszaru Chronionego Krajobrazu Pradoliny Warszawsko-Berlińskiej na mocy Rozporządzenia nr 6/2009 z dnia 24 marca 2009 r. Wojewody Łódzkiego, zmienionego Uchwałą Nr LXI/1686/10 Sejmiku Województwa Łódzkiego z dnia 26 października 2010 r. (Dz. Urz. Województwa Łódzkiego Nr 327 poz. 2842). Uchwała Sejmiku Samorządowego Województwa Łódzkiego jest obowiązującym aktem prawa miejscowego. W § 3 ust. 1 pkt 6 Uchwały Sejmiku Województwa Łódzkiego z dnia 26 października 2010 r. ustanowiono zakaz dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych lub leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka. Powyższy zakaz nie pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym oddziaływania na grunty sąsiadujące czyli podlega bezwzględnej egzekucji. Obowiązywanie powyższego zakazu związane jest wyłącznie z celem zakłócenia stosunków wodnych na gruncie. Odprowadzanie do ziemi wód opadowych i roztopowych nie wyłącza stosowania powyższego zakazu.
Działka nr ew. 383/1 jest działką budowlaną położoną na terenach nie przeznaczonych do wykorzystania użytków rolnych lub leśnych oraz racjonalnej gospodarki wodnej lub rybackiej. Grunty powyższej działki nie są użytkami ekologicznymi. Złamanie powyższego zakazu zobowiązuje organ ochrony środowiska do nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie. Poza nawiezieniem znacznych mas ziemi, stan wody na gruncie działki nr ew. 383/1 został dodatkowo zaburzony poprzez utwardzenie znacznej części terenu kostką betonową. Utwardzenie powierzchni terenu spowodowało zmniejszenie ilości wód opadowych i roztopowych wnikających w grunt rodzimy jak i ograniczenie terenu mogącego przyjąć wody opadowe. Ułożenie kostki betonowej na powierzchni gruntu pozbawiło grunt rodzimy i tym samym grunty sąsiadujące z działką nr ew. 383/1 znacznej ilości wód opadowych i roztopowych wcześniej trafiających w sposób naturalny do gruntu. Organy obu instancji, w ślad za biegłym stwierdziły, iż "wykonane pomiary wskazują na znaczny spadek terenu utwardzonego w kierunku wschodnim, tj. w stronę ulicy A." (pkt 16 na stronie 8 niniejszej skargi). Organy obu instancji stwierdziły (w ślad za biegłym) iż "wyrównanie terenu działki nr ew. 383/1 nie spowodowało zmiany kierunku spływu wód (pkt 17 na stronie 8 niniejszej skargi), co nie jest poparte dowodem. Przed nawiezieniem mas ziemi i wyrównaniem terenu działki nr ew. 383/1 naturalne ukształtowanie terenu wykazywało obniżenie gruntu w okolicy orientacyjnego środka ww. działki (Załącznik B do niniejszej skargi), co skutkowało spływem wód w ww. kierunku - dowód: Załącznik B projekt zagospodarowania działki nr ew. 383/1, w którym oznaczono rzędne terenu=92,80 m n.p.m. w zachodniej stronie działki (za projektowanym budynkiem) oraz wschodniej stronie działki (przed projektowanym budynkiem) patrząc na działkę od strony ulicy A.). Zmiana kierunku odpływu wód opadowych lub roztopowych na działce nr ew. 383/1 szkodliwie oddziałuje na sąsiednie grunty ponieważ zakłóca dotychczasową równowagę wód gruntowych, co jest zakazane przepisem art. 234 ust. 1 pkt 1 ustawy czego organy obu instancji nie dostrzegły. W uzasadnieniu decyzji organów obu instancji nie wskazano iż została wydana decyzja zezwalająca właścicielowi gruntu działki nr ew. 383/1 na odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych na ulicę A., co świadczy o naruszeniu art. 39 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 1985 r. nr 14, poz. 60 ze zm.). Ulica A jest drogą publiczną gminną numer [...] figurującą w Rejestrze gminnych dróg publicznych województwa [...]. Z powodu nieuwzględnienia w opinii biegłego wskazanych powyżej determinantów zaburzeń stanu wód/zakłóceń stosunków wodnych na gruncie działki nr ew. 383/1 oraz utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie brak jest podstaw do uznania, iż organy obu instancji rozstrzygnęły w sposób nie pozostawiający wątpliwości, że nie może dochodzić do okresowych podtopień gruntów działki sąsiadującej nr ew. 382, czyli brak było podstaw do wydania decyzji odmawiającej przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie działki nr ewid. 383/1. W związku z bezsprzecznie ustalonym i stwierdzonym przez organy obu instancji (w ślad za biegłym) zakłóceniem stanu wód/stosunków wodnych na gruncie działki nr 383/1 poprzez: zmianę kierunku odpływu wód opadowych lub roztopowych szkodliwie wpływającej na grunty sąsiednie; zmianę natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych szkodliwie wpływającej na grunty sąsiednie; odprowadzanie wód opadowych na sąsiednie grunty czyli na ulicę A. oznaczoną w ewidencji jako działka nr ew. 337/4; odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód gruntowych na terenie objętym czynną ochroną krajobrazową organ I instancji miał obowiązek wydać decyzję nakazującą właścicielowi działki nr ew. 383/1 przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie ponieważ jest związany przepisami obowiązującego prawa. Zważywszy na powyższe, niewydanie właścicielowi gruntu działki nr ew. 383/1 decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie narusza wszystkie przywołane wyżej przepisy, ponieważ organ I instancji nie wykonuje swoich ustawowych obowiązków. Organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji sanuje łamanie prawa. Organ II instancji nie uzasadnił wyczerpująco swojej decyzji, a tylko powielił wnioski organu I instancji (w ślad za biegłym), co wskazuje na naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a., opierając się przy tym na jedynym uznanym w sprawie dowodzie czyli opinii biegłego. Z wcześniejszych wywodów zawartych w niniejszej skardze jednoznacznie wynika, że twierdzenia biegłego w części są niepoparte dowodami a postawione wnioski zaprzeczają dokonanym ustaleniom. Istotą dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego jest dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie przez dwa różne organy tej samej sprawy. Ze względu na zasadę dwuinstancyjności postępowania, sprawa administracyjna rozstrzygnięta po raz pierwszy jest otwarta do ponownego orzekania, jeżeli zostanie wniesiony środek odwoławczy. Rozstrzygnięcie organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.
W związku z zarządzeniem p. o. Przewodniczącego Wydziału II z 30 października 2020 r., pismem z 12 listopada 2020 r. organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pismem z 30 listopada 2020 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn.zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a."), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy.
Według art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie), jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy B. stwierdził, że zostały one wydane zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do usunięcia ich z obrotu prawnego, jak oczekuje tego strona skarżąca.
Lektura akt sprawy dowodzi, że istotą sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie, czy w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, organy obu instancji prawidłowo, na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 310 – dalej w skrócie "Prawo wodne"), odmówiły przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr ew. 383/1.
Zgodnie bowiem z treścią art. 234 Prawa wodnego właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1).
Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (ust. 3). Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane (ust. 4). Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (ust. 5).
Z przywołanego wyżej unormowania jasno wynika, że zasadniczą przesłanką warunkującą zastosowanie przez właściwy organ przepisu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego jest ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, że właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na swoim gruncie i zmiany te wywierają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Obie przesłanki czyli zmiana stanu wody na gruncie, w postaci zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych bądź kierunku odpływu wód ze źródeł i szkodliwy wpływ tej zmiany na grunty sąsiednie muszą zostać spełnione łącznie. A zatem, jeśli nie ma szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie, to w takim przypadku zmiana stanu wody na gruncie nie rodzi odpowiedzialności określonej w art. 234 ust. 2 Prawa wodnego i obowiązku organów do wydawania określonych w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego nakazów. Innymi słowy, organ musi ustalić i wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą stanu wody na gruncie a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim. Podkreślić w związku z tym przyjdzie, że nie każda zmiana stosunków wodnych na gruncie będzie skutkowała zastosowaniem art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Musi to być zmiana szkodliwie wpływająca na grunty sąsiednie. Sama więc zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia organu do tego żeby uwzględnił on żądanie strony. Mówiąc o szkodzie dla gruntu sąsiedniego co do zasady powinna być to szkoda realna (vide: wyrok WSA w Krakowie z 4 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 488/19 – Lex nr 2697827). W wyroku z 26 sierpnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1002/20 (dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dla zastosowania art. 234 ust. 3 Prawa wodnego konieczne jest jedynie ustalenie, czy zmiana stanu wody na gruncie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Nie chodzi przy tym o oddziaływanie hipotetyczne ale o rzeczywiste. Natomiast w wyroku z 17 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 529/18 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że uzasadnione jest przyjęcie szerokiego ujęcia szkody na tle pojęcia "szkodliwego wpływu" zmian stanu wody na gruncie na grunty sąsiednie. Szkodliwe oddziaływanie zmiany stanu wody na grunty sąsiednie może więc mieć charakter zarówno aktualny, jak i potencjalny, z tym jednak zastrzeżeniem, że potencjalność ta musi wykazywać cechę prawdopodobieństwa realnej (chociaż odroczonej) aktualizacji. Realna możliwość powstania szkody musi więc bazować na odpowiednio wysokim stopniu prawdopodobieństwa wystąpienia konkretnych zdarzeń szkodliwie oddziałujących na grunty sąsiednie (np. podtopień, cyklicznego zalewania, stałego podmakania), które są normalnym następstwem działań lub zaniechań właściciela gruntu, który doprowadził do zmiany stosunków wodnych. Nie można jednak uznać, że ustawowa przesłanka "szkodliwego wpływu" na grunty sąsiednie obejmuje bliżej nieokreślone hipotetyczne szkody lub potencjalne zagrożenia, których horyzont czasowy wystąpienia jest nieokreślony. Podejście to jest zgodne z kierunkiem wykładni wynikającym z dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu, dokonując jego doprecyzowania (por. w tym kontekście np. wyrok NSA z dnia 12 września 2008 r., II OSK 1026/07: "pojęcie "szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie" nie może być ujmowane wyłącznie w oparciu o cywilnoprawne pojęcie szkody, rozumianej głównie jako uszczerbek majątkowy lub utrata realnie spodziewanych korzyści. Może to być także szkoda, która może ewentualnie powstać w wyniku katastrofalnego zdarzenia atmosferycznego"; wyrok NSA z dnia 29 marca 2011 r., II OSK 546/10: "dokonanie zmian stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich (...) oznaczać może także potencjalne ryzyko zalania gruntów sąsiednich uzależnione od zdarzeń nadzwyczajnych, ale będące także wynikiem tych zmian. Szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie w rozumieniu tego przepisu nie musi się łączyć z uszczerbkiem majątkowym. Może polegać także na zagrożeniu w postaci niebezpieczeństwa zalania lub zatopienia"; wyrok NSA z dnia 4 października 2012 r., II OSK 1035/11: "Do zastosowania przepisów art. 29 ust. 1 i ust. 3 nie jest (...) konieczne (...) stwierdzenie szkody, która już wystąpiła, lecz stwierdzenie samej, potencjalnej możliwości powstania szkody na skutek większych opadów czy roztopów. (...) nie jest więc konieczne wykazanie, że szkoda już wystąpiła (a tym bardziej ustalenia jej wysokości). Wystarczy, że na podstawie logicznego wnioskowania opartego o zwykłe doświadczenie życiowe można przyjąć, iż skutkiem zmiany kierunku spływu wody będzie powstawanie szkód"). Co prawda przytoczony wyżej pogląd został wyrażony na gruncie art. 29 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, nie mniej jednak zachował on w pełni swoją aktualność na gruncie obecnie obowiązującego art. 234 Prawa wodnego.
Dodać w tym miejscu trzeba, że przez stan wody na gruncie, o jakim mowa w art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo wodne z 2001 r. należy rozumieć zarówno naturalny stan wody na gruncie jak i stan wody na gruncie, który powstał w wyniku legalnego zagospodarowania terenu - np. w wyniku budowy określonych obiektów budowlanych. Jeśli natomiast stan wody na gruncie powstanie w wyniku zagospodarowania terenu nielegalnie, to stan wody na gruncie osiągnięty w wyniku takiego działania nie będzie podlegać ochronie z art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo wodne (vide: wyrok NSA z dnia 25 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 799/11 i z 26 sierpnia 2020 r. sygn. akt II OSK 437/20). Powyższe stanowisko zachowuje swoją aktualność także w obecnym stanie prawnym.
Ustalenie wspomnianego wyżej związku przyczynowo - skutkowego, którego wystąpienie jest warunkiem sine qua non wydania decyzji, na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. W postępowaniu takim koniecznym jest zatem przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Treść tej opinii stanowi bowiem materiał dowodowy pozwalający organowi na poczynienie prawidłowych ustaleń w zakresie istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem. Organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną. Jego obowiązkiem jest jednak dokonanie oceny tego dowodu zgodnie z regułami zdefiniowanymi w art. 77 § 1 i 80 k.p.a., w szczególności organ powinien ocenić czy stanowisko biegłego nie pozostaje w sprzeczności z innymi ustaleniami uzyskanymi w sprawie w trakcie postępowania bądź czy opinia nie zawiera sprzeczności w swojej treści. W sytuacji zaś, gdy treść opinii powoduje wątpliwości w zakresie logiczności, zupełności, spójności jej elementów możliwe jest negatywne dokonanie przez organ administracyjny lub sąd administracyjny oceny wartości dowodowej takiego opracowania.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wartość dowodową opinii biegłego, sporządzonej dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy niniejszej organy obu instancji oceniły pozytywnie. Skład orzekający tutejszego Sądu w pełni podziela stanowisko organów w tym zakresie. Z załączonej do akt opinii sporządzonej w grudniu 2019 r. przez A. K., posiadającego uprawnienia hydrogeologiczne nr 051043, dotyczącej ustalenia wpływu robót wykonanych na działce nr ew. 383/1 w miejscowości B. na zmianę kierunku odpływu wód wynika, że w trakcie przeprowadzonych 7 listopada 2019 r. oględzin ustalono, iż na działce nr ew. 383/1 znajduje się budynek jednorodzinny. Teren wokół budynku utwardzony jest kostką betonową. Właściciele działki nr 383/1 przekazali plan zagospodarowania działki nr 383/1 z projektem nawierzchni. Pomiędzy działkami nr ew. 383/1 i nr 382 (działka ta stanowi własność skarżącej) znajduje się ogrodzenie betonowe, lite w części przyziemnej oraz zagłębione w grunt na głębokość 10-15cm. Na działce nr ew. 383/1 pomiędzy terenem utwardzonym kostką betonową a ogrodzeniem betonowym jest pas nieutwardzony o szerokości wynoszącej od 1,04m od strony zachodniej do 1,52m przy zmianie kształtu utwardzenia kostką betonową. Od strony zachodniej, przy bramie szerokość gruntu nieutwardzonego wynosi 4,20m. Powyższe pomiary, jak podkreślił biegły, wykazują inne wartości aniżeli opisała to właścicielka działki nr ew. 382 we wniosku z 16.11.2018 r., które według wnioskodawczyni wynosiły około 0,5m. Woda opadowa z dachu budynku odprowadzana jest rynną do systemu drenarskiego ułożonego pod ziemią na terenie niezagospodarowanej zachodniej części działki nr 383/1. Biegły nie stwierdził znacznego podniesienia terenu na działce nr 383/1. Z informacji uzyskanych w trakcie oględzin od zainteresowanych stron wynika, że nie zaobserwowano w czasie opadów deszczu występowania wody na powierzchni terenu zarówno na działce nr ew. 383/1 jak i nr ew. 382. Nie zaobserwowano szkód na działce nr 382. Po zakończeniu oględzin podjęto decyzję o zleceniu wykonania niwelacji terenu w celu określenia rzędnych powierzchni utwardzonej na działce nr ew. 383/1. Do opinii załączono zdjęcia z oględzin terenu.
Następnie z wyników niwelacji na str. 8 opinii wynika, że niwelację wskazanych w zleceniu punktów wykonał uprawniony geodeta w dniu 13 grudnia 2019 r., a wyniki prac geodety zostały przedstawione na szkicu załączonym w niniejszej opinii (załącznik nr 3). Z analizy rzędnych wynika, że kostka betonowa ułożona jest ze spadkiem w kierunku wschodnim (w kierunku ul. A.). W części zachodniej rzędna powierzchni kostki wynosi 93,17 m n.p.m., a w części wschodniej 93,01m n.p.m. (różnica poziomów wynosi 16cm). Nieznaczny spadek powierzchni utwardzonej – około 1cm skierowany jest w stronę północną tj. gruntu nieutwardzonego przy granicy z działką nr ew. 382. Z niwelacji wynika również, że powierzchnia utwardzona znajduje się wyżej o 4 do 10cm powyżej gruntu nieutwardzonego.
Z przeprowadzonych przez biegłego obliczeń spływu wód opadowych i infiltracji wynika, że wody opadowe i roztopowe z terenu utwardzonego na działce nr ew. 383/1 będą spływały w kierunku wschodnim – w stronę ul. A. Ponieważ w obszarze po północnej stronie budynku jest słabo zaznaczony spadek w kierunku północnym wykonano obliczenia spływu wód z terenu utwardzonego na powierzchnię biologicznie czynną przy granicy z działką nr ew. 382. Następnie wykonano obliczenia niezbędnej powierzchni infiltracji (rysunek do obliczeń spływu i infiltracji skala 1:500).
W podsumowaniu i wnioskach z opinii biegły stwierdził, że utwardzenie terenu działki nr 383/1 wykonane jest zgodnie z ogólnym nachyleniem w kierunku wschodnim w stronę ul. A. Jest zgodne z naturalnym spadkiem terenu ku dolinie rzeki Rawki. Niewielkie ilości wody, które spłyną w kierunku północnym będą infiltrowały na teren biologicznie czynny znajdujący się pomiędzy utwardzeniem, a granicą działki nr ew. 382. Lite ogrodzenie stanowi w części przyziemnej oraz zagłębione w grunt na głębokość 10-15 cm stanowi dodatkową zaporę przed ewentualnym przedostawaniem się wód opadowych na działkę nr ew. 382.
Zdaniem biegłego z analizy zebranych danych wynika, że zmiany dokonane na gruncie nr ew. 383/1 i położenie kostki brukowej nie wpływają na zmianę kierunku i natężenia wód opadowych i roztopowych ze szkodą na grunty sąsiednie tj. na działkę nr ew. 382. Nie wpływają na korzystanie z sąsiedniej nieruchomości tj. działki nr ew. 382. Nie powstała na skutek tych zmian szkoda dla gruntów sąsiednich. Nie przewiduje się wystąpienia takiej szkody w przyszłości.
W przekonaniu Sądu sporządzona dla potrzeb sprawy niniejszej opinia została opracowana przez osobę uprawnioną, dysponującą wiedzą specjalistyczną, którą nie dysponują organy obu instancji orzekające w sprawie jak i skład orzekający tutejszego Sądu. Niemniej jednak lektura tego dokumentu, stanowiącego zasadniczy dowód w kontrolowanej sprawie pozwala w całości zgodzić się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji jak i organu odwoławczego, że jest ona jasna, logiczna i spójna, stanowi tym samym wiarygodny dowód. Stanowisko biegłego i zobrazowany tok rozumowania, poparty dokumentacją fotograficzną i pozostałymi załącznikami do opinii nie budzi zastrzeżeń Sądu. W toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji biegły pisemnie ustosunkował się do wszystkich uwag i zastrzeżeń skarżącej zgłoszonych w piśmie z 17 lutego 2020 r. Jego stanowisko w tym zakresie, podobnie jak w przypadku wspomnianej wyżej opinii jest rzeczowe, logiczne i spójne. Co istotne, sam fakt, że treść opinii i wypływające z niej wnioski nie jest zgodna z oczekiwaniami skarżącej nie świadczy automatycznie o jej wadliwości, czy ferowanej przez skarżącą konieczności powołania nowego biegłego. Jeśli zdaniem skarżącej rozważana opinia jest wadliwa, niepełna, niespójna i zawiera wady, to nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżąca w toku postępowania wyjaśniającego przedłożyła kontrdowód w postaci opinii sporządzonej na własne zlecenie, której wiarygodność musiałaby zostać oceniona przez organy orzekające w sprawie. Z takiej możliwości, co potwierdza materiał aktowy sprawy, skarżąca nie skorzystała w toku postępowania administracyjnego.
W sprawie niespornym jest, że właściciel działki nr ew. 383/1 dokonał jej niwelacji i utwardzenia terenu kostką betonową. Działka nr 383/1, co potwierdza załączona dokumentacja fotograficzna zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, zagospodarowana i uporządkowana. Właściciele działki nr 383/1 w trakcie oględzin przeprowadzonych 7 listopada 2019 r. z udziałem właścicielki działki nr 382 (skarżącej), przedstawicielki Urzędu Gminy B. i biegłego przekazali plan zagospodarowania działki nr 383/ 1 z projektem nawierzchni. Powyższe ustalenia, których skarżąca dotychczas nie podważyła w toku postępowania wyjaśniającego, dowodzą z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że zagospodarowanie działki nr 383/1 jest legalne i zostało wykonane przez jej właściciela na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodzić się trzeba z organami obu instancji, że zakres prac zrealizowanych na działce nr 383/1, nawet jeśli w środkowej części działki, gdzie obecnie stoi dom, był uprzednio dół (zagłębienie) i nastąpiło jej podwyższenie o 0,5m i w rezultacie wyrównanie, nie doprowadził do zmiany kierunku i natężenia spływu wód opadowych i roztopowych, skoro w dalszym ciągu zachowany został naturalny kierunek spływu wód w kierunku rzeki Rawki. Z poczynionych w toku postępowania niewadliwych ustaleń wynika, że właściciel działki nr 383/1 zagospodarowuje wody opadowe na własnym terenie, wody te nie spływają na teren innych działek, w tym na teren działki skarżącej. Woda opadowa z dachu budynku odprowadzana jest rynną do systemu drenarskiego ułożonego pod ziemią na terenie niezagospodarowanej zachodniej części działki nr 383/1. Co istotne w toku całego postępowania administracyjnego trwającego od 2018 r. skarżąca, poza gołosłownymi twierdzeniami w tym zakresie, nie zdołała wykazać związku przyczynowo - skutkowego, o którym mowa w art. 234 Prawa wodnego. Z opinii biegłego wynika, że nie zaobserwowano w czasie deszczu występowania wody na powierzchni terenu działki nr 382. W sprawie nie zachodzi przypadek stałego bądź okresowego lub potencjalnego zalewania działki nr 382, w następstwie którego doszłoby do wyłączenia jej z normalnego użytkowania. Skoro więc w następstwie prac niwelacyjnych przeprowadzonych na działce nr 383/1 i utwardzenia jej kostką betonową nie nastąpiła zmiana kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na niej wód opadowych lub roztopowych ani też kierunku odpływu wód ze źródeł, to w kontrolowanej sprawie nie została spełniona zasadnicza przesłanka warunkująca wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Obecny stan wody na gruncie, dotychczas niezmieniony i niezakłócony jest efektem legalnych działań właściciela działki nr 383/1. Brak szkody rzeczywistej jak i hipotetycznej dla gruntów sąsiednich, w tym przede wszystkim dla działki skarżącej, jest w tym wypadku oczywisty. A zatem – wbrew stanowisku skarżącej - wydane w sprawie decyzje organów obu instancji nie naruszają art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.
Reasumując w kontrolowanej sprawie został ustalony niewadliwy stan faktyczny. Organy obu instancji przeprowadziły postępowanie administracyjne z poszanowaniem reguł prawa procesowego, w tym art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji nie naruszyło art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a. Jak zostało to już wyjaśnione organ dysponował opinią biegłego, której wiarygodności i wartości dowodowej skarżąca nie zdołała zakwestionować przedkładając chociażby kontropinię polemizującą ze stanowiskiem biegłego będącym odpowiedzią na jej zarzuty. Wnioski z opinii są logiczne i klarowane. Jednocześnie mając na uwadze zarzuty skargi podkreślić trzeba, że dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej nie zachodziła potrzeba weryfikowania prawidłowości działania drenażu i jego chłonności, bowiem drenaż zrealizowany na skutek legalnych działań właściciela działki nr 383/1, nie stanowił przedmiotu niniejszego postępowania.
Co prawda, jak trafnie dostrzegło Kolegium w sprawie doszło do naruszenia art. 79 § 1 k.p.a. Pismem z 26 listopada 2020 r. organ pierwszej instancji poinformował strony o przeprowadzeniu oględzin wyznaczonych na 13 grudnia 2019 r. w zakresie pomiarów wysokości nawierzchni z kostki betonowej przez geodetę. Skarżąca odebrała korespondencję w tym przedmiocie 12 grudnia 2019 r. Stwierdzone uchybienie – w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego - pozostawało jednak bez istotnego wpływu na wynik sprawy.
Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Z materiału aktowego sprawy wynika, że skarżąca miała zapewnioną możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji z materiałem dowodowym. Na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego strona złożyła na pisemne zastrzeżenia, do których biegły szczegółowo się ustosunkował. Co prawda na etapie postępowania odwoławczego organ naruszył art. 10 § 1 k.p.a., nie mniej jednak powyższe uchybienie należy potraktować jako nierzutujące na wynik sprawy. W judykaturze sądów administracyjnych wielokrotnie zwracano uwagę, że zaniechanie przez organ administracji obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. nie w każdym przypadku skutkuje zaistnieniem podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny.
Chybione są także podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 82 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, art. 82 pkt 1 Prawa ochrony środowiska oraz § 3 ust. 1 pkt 6 uchwały nr LXI/1685/10 z dnia 26 października 2010 r. Sejmiku Województwa Łódzkiego (Dz.Urz. Woj. Łódzkiego Nr 237 z dnia 15 listopada 2010 r.) skoro w stanie faktycznym sprawy nie doszło do zakłócenia i zmiany stosunków wodnych.
Podobnie bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 39 ust. 1 pkt 9 ustawy o drogach publicznych bowiem właściciel działki nr 383/1 odprowadza wody opadowe i roztopowe na teren własnej nieruchomości, a nie na drogę publiczną. To, że naturalny kierunek spływu wód odbywa się w kierunku wschodnim czyli w stronę ul. A. nie upoważnia skarżącej do ferowania poglądów, że w sprawie doszło do naruszenia art. 39 ust. 1 pkt 9 ustawy o drogach publicznych.
Na zakończenie rozważań Sąd pragnie wyjaśnić, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Załączone do skargi dokumenty, w tym projekt zagospodarowania działki nr 383/1, stanowiący załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę z 11 września 2009 r. nr 358/2009, nie wnoszą nic nowego do sprawy, a dodatkowo dowodzą, że działania właściciela działki nr 383/1 mają oparcie w przepisach prawa i były w pełni legalne.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
A. P.