III OSK 7063/21

III OSK 7063/21 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Kazimierz Bandarzewski
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Kr 923/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-05-07
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1429
art. 3 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 923/20 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 15 lipca 2020 r., znak Adm.-025-32/20 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 7 maja 2021 r., sygn. II SA/Kr 923/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę R. S. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 15 lipca 2020 r., znak Adm.-025-32/20,
w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 20 kwietnia 2020 r. R. S. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Tarnowie w trybie dostępu do informacji publicznej o udostępnienie kopii wszystkich orzeczeń wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2018
w sprawach prowadzonych w repertorium C oraz Ca pod symbolem 028. Zaznaczył, że żądane informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD.
Pismem z 8 maja 2020 r. Prezes SO wezwał zainteresowanego do wykazania w terminie 7 dni, iż udostępnienie żądanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, wskazując że z uwagi na liczbę wydanych orzeczeń, a co za tym idzie ilość dokumentów podlegających anonimizacji, żądane informacje mają charakter informacji przetworzonej.
W odpowiedzi wnioskodawca podniósł, że sama anonimizacja wyroków
i uzasadnień nie sprawia, że informacje stają się przetworzone.
Decyzją z 1 czerwca 2020 r., znak: Adm. -0144-46/20, Prezes Sądu Okręgowego w Tarnowie, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.; "u.d.i.p."), odmówił udostępnienia żądanej informacji publicznej.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że uczynienie zadość żądaniu wnioskodawczy oznaczałoby konieczność zanonimizowania 8 wyroków z uzasadnieniami, co przekłada się na około 160 stron dokumentów. Żądana przez wnioskodawcę informacja ma więc charakter przetworzony, na co wpływ ma konieczność poniesienia określonych kosztów, wysiłku o charakterze organizacyjnym (kadrowym i czasowym), trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami organu.
Decyzją z 15 lipca 2020 r., znak Adm.-025-32/20, Prezes Sądu Apelacyjnego
w Krakowie, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej "k.p.a."), utrzymał zaskarżoną decyzję
w mocy.
W uzasadnieniu podzielił ocenę Prezesa Sądu Okręgowego w Tarnowie, że żądana informacja w zakresie kopii wyroków wraz z uzasadnieniem, wydanych w roku 2018 w ww. sprawach, jest informacją przetworzoną. Wyjaśnił, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Zdaniem organu odwoławczego nie można pominąć okoliczności, że R. S. systematycznie składa kolejne wnioski o udostępnienie orzeczeń należących do różnych kategorii spraw i w ten sposób angażuje w wysokim stopniu pracę administracji sądów. Podobne działania wnioskodawcy mają miejsce w odniesieniu do Sądu Apelacyjnego w Krakowie, do którego w latach 2013-2020 złożył on 23 wnioski o udostępnienie informacji publicznej dotyczące około 600 orzeczeń. Powoduje to, że w pewnym zakresie administracja sądów zaczyna realizować przede wszystkim zadania "zlecane" jej przez podmiot, który nawet nie próbuje twierdzić, że pozyskanie takiej informacji realizuje cel szczególnie istotny dla interesu publicznego.
Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że skoro informacja publiczna, której domagał się wnioskodawca, jest informacją przetworzoną, a wnioskodawca nie wykazał, by była ona szczególnie istotna dla interesu publicznego, to odmowa jej udostępnienia była zasadna.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Krakowie wniósł R. S., podnosząc że przeprowadzenie procesu anonimizacji nie może stanowić o zakwalifikowaniu informacji do kategorii informacji przetworzonej.
W odpowiedzi na skargę Prezes SA podtrzymał stanowisko wyrażone
w zaskarżonej decyzji i jej uzasadnieniu.
Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji wskazał, że istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do tego, czy żądana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną (jak twierdzi organ), czy też informację prostą (jak twierdzi skarżący). W razie przyjęcia, że żądana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną, konieczne bowiem staje się rozstrzygnięcie drugiej kwestii, a mianowicie czy jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.d.i.p. – prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Zdaniem tego Sądu organy obu instancji prawidłowo zakwalifikowały wnioskowaną przez skarżącego informację do kategorii informacji przetworzonych. Wprawdzie, co do zasady, samo udostępnienie odpisu wyroku z uzasadnieniem, nawet jeśli miałoby się wiązać z dokonaniem jego anonimizacji, stanowi udostępnienie informacji prostej, bowiem nie polega na wytworzeniu nowej jakościowo informacji, a jedynie udostępnieniu informacji już istniejącej i będącej w posiadaniu organu. Jednakże sytuacja ta ulega zmianie w chwili, gdy wniosek dotyczy pewnego zbioru informacji prostych, który to zbiór należy utworzyć wedle kryteriów wskazanych we wniosku. Takie działanie wymaga już pewnego wysiłku ze strony organu udostępniającego informację, w celu ich wyszukania, zebrania
i opracowania.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że istotne znaczenie dla wyrażenia takiej oceny w kontrolowanej sprawie miała przy tym okoliczność znana z urzędu, że przedmiotowy wniosek skarżącego nie był jedynym takim jego wnioskiem skierowanym do Prezesa Sądu Okręgowego w Tarnowie, lecz skarżący sukcesywnie występuje z analogicznymi wnioskami obejmującymi kolejne lata kalendarzowe.
W konsekwencji Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że skarżący wnioskował w rzeczywistości o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, nie zaś informacji prostej. Z dostępnej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu bazy orzeczniczej sądów administracyjnych wynika, że skarżący tego rodzaju wnioski, jak w niniejszej sprawie, złożył do sądów powszechnych w całej Polsce.
Zdaniem tego Sądu norma zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ma na celu przeciwdziałanie lawinie wniosków zmierzających do uzyskania informacji przetworzonej do realizacji celów osobistych lub komercyjnych i zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupione są nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych mu kompetencji, lecz na udzielaniu informacji publicznej. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że sytuację, w której wnioskodawca składa jeden wniosek o udostępnienie 600 orzeczeń należy traktować jako punkt odniesienia do oceny sytuacji, gdy wnioskodawca składa np. 60 wniosków o udostępnienie 10 orzeczeń. Pomiędzy tymi sytuacjami nie występują bowiem istotne różnice, jeżeli chodzi o rodzaj i nakład pracy, które musieliby podjąć pracownicy adresata wniosku celem udostępnienia żądanej informacji.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w realiach niniejszej sprawy organ słusznie wezwał więc wnioskodawcę do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, która uzasadniałaby udostępnienie mu wnioskowanych informacji – jak tego wymaga art. 3 ust. 1 pkt u.d.i.p. Poza sporem jest, że skarżący istnienia takiej przesłanki nie wykazał, a jedynie podtrzymał swoje stanowisko co do nieprzetworzonego charakteru żądanej informacji. W rezultacie Prezes Sądu Okręgowego w Tarnowie, jako organ pierwszej instancji, zasadnie odmówił wnioskodawcy udostępnienia wnioskowanych informacji, a Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie, występując w roli organu odwoławczego, prawidłowo tę odmowną decyzję utrzymał w mocy.
Mając powyższe na uwadze Sąd ten, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Nadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów procesu oraz zrzekł się rozprawy. Pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach pomocy zwrócił się o przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu, która nie została opłacona
w całości ani w części.
W oparciu o art. 176 § 1 pkt 2) p.p.s.a. oraz art. 174 pkt 1) p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wniosek skarżącego z 20 kwietnia 2020 r. o udostępnienie kopii wszystkich orzeczeń wraz
z uzasadnieniami, wydanych w roku 2018 w sprawach prowadzonych w repertorium C oraz Ca pod symbolem 028., w trybie dostępu do informacji publicznej, dotyczył informacji przetworzonej, której udostępnienie uzależnione jest od wykazania istnienia istotnego interesu publicznego, podczas gdy informacja ta miała charakter tzw. informacji "prostej".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący odniósł się do powyższego zarzutu.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
W niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W tej sytuacji skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W jej ramach podniesiony został tylko jeden zarzut naruszenia prawa materialnego, który jest nieuzasadniony. Strona skarżąca kasacyjnie podniosła naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wniosek skarżącego z 20 kwietnia 2020 r. dotyczył informacji przetworzonej, w sytuacji gdy informacja ta była informacją prostą. Strona skarżąca kasacyjnie upatruje zatem błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w wadliwej kwalifikacji złożonego przez nią w sprawie konkretnego wniosku, tj. wniosku z 20 kwietnia 2020 r., jako żądania dotyczącego informacji publicznej przetworzonej.
W odniesieniu do tak sformułowanego zarzutu, w treści którego nie kwestionuje się wadliwej wykładni normatywnego pojęcia informacji przetworzonej, lecz podkreśla, że treść złożonego w sprawie wniosku wszczynającego postępowanie nie dotyczy informacji publicznej przetworzonej (co potwierdza także treść uzasadnienia skargi kasacyjnej), należy stwierdzić, że strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje w istocie prawidłowość kwalifikacji i oceny przez Sąd pierwszej instancji treści wniosku z punktu widzenia jej podpadania pod zakres pojęcia informacji publicznej przetworzonej, a zatem kwestionuje prawidłowość oceny stanu faktycznego sprawy, a nie przyjętego przez Sąd pierwszej instancji rozumienia przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W związku z powyższym należy przypomnieć, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji nie może skutecznie następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; z 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; z 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, ponieważ wadliwie oceniono treść złożonego wniosku, to zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię nie mógł osiągnąć skutku, a zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie - gdyby nawet istniały podstawy do jego zrekonstruowania - jest co najmniej przedwczesny.
Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051), a wniosek inicjujący postępowanie o udostępnienie informacji publicznej i podlegający ocenie w tym postępowaniu wchodzi właśnie w zakres stanu faktycznego sprawy. Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych (również jako następstwo ich błędnej wykładni) zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń, czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący kasacyjnie nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, tj. nie czyni tego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, lecz w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego - jak to miało miejsce w realiach niniejszej sprawy, to zarzuty błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są w tym stanie rzeczy są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; z 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; z 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).
Można jedynie zasygnalizować, co koresponduje ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, zgodnie z którym w pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku wymagający zgromadzenia, zanonimizowania, sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania adresata wniosku i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną. Realizacja przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie może bowiem prowadzić do zakłócenia prawidłowego funkcjonowania organów władzy publicznej w zakresie realizacji przez nie swoich podstawowych funkcji. Podkreślić również trzeba, że przetworzenia informacji nie można utożsamiać wyłącznie z wytworzeniem informacji rodzajowo nowej, gdyż może ono polegać w szczególności na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów, które nie zawsze są prowadzone w sposób umożliwiający proste udostępnienie zgromadzonych w nich danych, i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy, choćby poprzez opracowanie prostego zestawienia (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 865/14; z 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14). W niniejszych rozważaniach nie można pominąć trafnego poglądu, według którego: mimo że anonimizacja dokumentów stanowi jedynie przekształcenie informacji, to prowadzi do uzyskania informacji przetworzonej, jeżeli polega na utworzeniu całego zbioru tak opracowanych dokumentów, wcześniej wybranych z wszystkich posiadanych materiałów, i przez to wymaga nakładu środków i zaangażowania pracowników z uszczerbkiem dla prawidłowego toku funkcjonowania organu (zob.: M. Jaśkowska, "Pojęcie informacji publicznej i jej rodzaje", Kwartalnik Prawa Publicznego z 2012 r., nr 3, s. 72). Słusznie zwrócił także uwagę Sąd pierwszej instancji, iż wniosku skarżącego nie można rozpatrywać
w oderwaniu od innych wniosków o udostępnienie informacji publicznej złożonych przez skarżącego do organu. Zsumowanie zakresu i nakładu pracy niezbędnego do udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej bez wątpienia byłoby do niepogodzenia z bieżącą działalnością organu.
Zaakcentowania wymaga także fakt, że Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu, z racji rozpoznawanych spraw, znane jest, że skarżący od wielu lat z tego rodzaju wnioskami o udostępnienie informacji publicznej występuje masowo nie tylko do innych sądów powszechnych, ale także do innych organów, tj. jednostek prokuratury, urzędów miejskich oraz aresztów śledczych.
Z dostępnej Sądowi drugiej instancji bazy orzeczniczej sądów administracyjnych (CBOSA) wynika, że skarżący tego rodzaju wnioski, jak w niniejszej sprawie, systematycznie składa do sądów powszechnych w całej Polsce (por. przykładowo wyroki w sprawach: WSA w Łodzi sygn. akt: II SA/Łd 626/20, II SA/Łd 493/20, II SA/Łd 425/20; WSA w Opolu sygn. akt II SA/Op 297/20; WSA we Wrocławiu sygn. akt: IV SA/Wr 237/20, IV SA/Wr 358/20, IV SAB/Wr 221/20; WSA w Gdańsku sygn. akt: II SAB/Gd 53/20, II SAB/Gd 61/20; WSA w Bydgoszczy sygn. akt II SAB/Bd 35/20; WSA w Gliwicach sygn. akt III SAB/Gl 136/20; WSA w Poznaniu sygn. akt: IV SA/Po 462/20, IV SAB/Po 36/16; WSA w Rzeszowie sygn. akt: II SA/Rz 639/16, II SAB/Rz 41/20, II SAB/Rz 25/20). W uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wskazano, że skarżący w okresie od 18 czerwca 2020 r. do 30 października 2020 r., będąc pozbawionym wolności, przekazał do wysłania 4 306 listów urzędowych (4.306:19 tygodni = 226,6 przesyłek tygodniowo: 7 dni = 32,4 przesyłek dziennie) skierowanych do sądów w całej Polsce (zob. wyrok WSA w Lublinie z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 223/21).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skala wykorzystywania przez skarżącego instytucji dostępu do informacji publicznej uzasadnia przekonanie, że wniosek skarżącego stanowił przejaw nadużywania prawa do informacji. Nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (vide: J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] J. Góral, R. Hauser i J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, W-wa, 2005 r., s. 146–147; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14; z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15; z 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16).
Zasadniczo w doktrynie prawniczej oraz w orzecznictwie konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej pojawia się w kontekście: 1. wykorzystania prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji (do swoistego pieniactwa z wykorzystaniem prawa do informacji); 2. wykorzystania dla celów gospodarczych, zawodowych lub na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych; 3. wykorzystania dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów osobistych, zaspokojenia prywatnych animozji (por. wyrok WSA w Krakowie z 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II SAB/Kr 481/19).
Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega zatem na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska i dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15).
Wprawdzie w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie określono granic korzystania z prawa do informacji, a zatem brak jest jakichkolwiek ograniczeń zarówno co do liczby, jak i jakości żądanej informacji. Taki stan rzeczy powoduje jednak, że w praktyce bardzo często dochodzi do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają z ustawy, ani tym bardziej z Konstytucji RP oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy. W każdym indywidualnym przypadku zachowanie skarżącego wnoszącego o udzielenie informacji publicznej winno być zatem oceniane nie tylko w kontekście uprawnienia do uzyskania takiej informacji, ale w konkretnych sytuacjach należy również uwzględnić płynące wobec niego wartości, a przede wszystkim nadrzędne zasady.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym kontekście pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 30 sierpnia 2012 r.,
I OSK 799/12, zgodnie z którym zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę miedzy korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom
i zakłócać funkcjonowanie urzędu (zob. Nadużywane prawa do informacji publicznej – Uwagi De Lege Lata i De Lege Ferenda, Agnieszka Piskorz – Ryń, Kontrola Państwowa nr 6/2008).
Powyższe uprawnia do wniosku, że celem działania skarżącego nie jest jakakolwiek dbałość o interes publiczny, lecz wywołanie dolegliwości u adresata
i utrudnienie funkcjonowania określonego organu, co stanowi o nadużyciu prawa do informacji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej jest zastrzeżony zgodnie z treścią przepisu art. 254 § 1 p.p.s.a. do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego, co oznacza, że zostanie on merytorycznie rozpoznany po zwróceniu akt sądowoadministracyjnych przez Naczelny Sąd Administracyjny.