III OSK 7053/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-12-20
NSAAdministracyjneWysokansa
samorząd terytorialnynadzóruchwałaorganizacje pozarządoweterminypostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSAWSA

NSA oddalił skargę kasacyjną gminy w sprawie nieważności uchwały dotyczącej programu współpracy z organizacjami pozarządowymi, potwierdzając prawidłowość interpretacji przepisów o terminach nadzoru i możliwości upoważnienia pracowników do wydawania rozstrzygnięć.

Gmina Łazy wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego stwierdzające nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie programu współpracy z organizacjami pozarządowymi. Gmina zarzucała naruszenie przepisów dotyczących terminów nadzoru oraz możliwości upoważnienia pracowników do wydawania rozstrzygnięć nadzorczych. NSA oddalił skargę, uznając, że interpretacja przepisów przez WSA była prawidłowa, a zarzuty strony skarżącej nie znalazły uzasadnienia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy Łazy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który utrzymał w mocy rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego stwierdzające nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie programu współpracy z organizacjami pozarządowymi na rok 2021. Gmina zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.) w związku z przepisami K.p.a. dotyczącymi liczenia terminów, oraz art. 171 ust. 2 Konstytucji RP w związku z przepisami ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, kwestionując możliwość upoważnienia pracowników do wydawania rozstrzygnięć nadzorczych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że termin 30 dni na stwierdzenie nieważności uchwały przez organ nadzoru (art. 91 ust. 1 u.s.g.) ma charakter materialnoprawny i nie podlega przedłużeniu ani skróceniu. Stosowanie przepisów K.p.a. do liczenia tego terminu jest ograniczone do art. 57 § 1 K.p.a., a przepisy dotyczące zachowania terminów procesowych (art. 57 § 5 K.p.a.) oraz milczącego załatwiania spraw (art. 122b K.p.a.) nie mają zastosowania w postępowaniu nadzorczym. NSA oddalił również zarzut dotyczący naruszenia art. 171 ust. 2 Konstytucji RP, stwierdzając, że wojewoda może upoważnić pracowników urzędu wojewódzkiego do wydawania rozstrzygnięć nadzorczych na podstawie art. 19 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, co stanowi dopuszczalną dekoncentrację wewnętrzną służącą sprawności działania administracji. Sąd nie stwierdził również podstaw do przedstawienia zagadnień prawnych składowi siedmiu sędziów ani do skierowania pytania do Trybunału Konstytucyjnego. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, termin 30 dni na stwierdzenie nieważności uchwały przez organ nadzoru ma charakter materialnoprawny i nie stosuje się do niego przepisów K.p.a. o zachowaniu terminów procesowych ani o milczącym załatwieniu sprawy. Stosuje się jedynie art. 57 § 1 K.p.a. do liczenia terminu.

Uzasadnienie

Termin z art. 91 ust. 1 u.s.g. jest materialnoprawny, ponieważ z jego upływem wygasają kompetencje organu nadzoru. Przepisy K.p.a. o zachowaniu terminów procesowych i milczącym załatwieniu sprawy nie mają zastosowania do postępowania nadzorczego, które nie kończy się decyzją administracyjną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.s.g. art. 91 § 1 i 5

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Termin 30 dni na orzekanie przez organ nadzoru jest materialnoprawny. Do liczenia terminu stosuje się art. 57 § 1 K.p.a.

u.d.p.p.w. art. 5a § 1 i 4 pkt 10

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie

Obowiązek przeprowadzenia konsultacji i zamieszczenia informacji o ich przebiegu w uchwale.

u.d.p.p.w. art. 5a § 4 pkt 4

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie

Formy współpracy w programie powinny tworzyć katalog zamknięty.

Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie art. 19

Możliwość upoważnienia pracowników urzędu wojewódzkiego do załatwiania określonych spraw w imieniu wojewody.

Pomocnicze

K.p.a. art. 57 § § 1 i § 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

§ 1 stosowany do liczenia terminów. § 5 nie stosuje się do terminów materialnoprawnych w postępowaniu nadzorczym.

K.p.a. art. 122b

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Nie stosuje się do postępowania nadzorczego.

Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie art. 12

Wojewoda sprawuje nadzór nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego.

Konstytucja RP art. 171 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego to Prezes Rady Ministrów i wojewodowie.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 91 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 57 § 1, § 5 i art. 122b K.p.a. poprzez błędne liczenie terminu nadzoru. Naruszenie art. 171 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 12 i 19 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie poprzez uznanie, że wojewoda może upoważnić do dokonywania czynności z zakresu nadzoru nad samorządem terytorialnym inne osoby.

Godne uwagi sformułowania

Termin ten wyznacza zakres czasowych kompetencji organu nadzoru i nie może być on ani skrócony, ani też przedłużony. Za takim charakterem tego terminu opowiedziało się orzecznictwo sądowe. Nie jest dopuszczalnym wprost stosowanie przepisów K.p.a. do postępowania nadzorczego, ponieważ o ile celem postępowania administracyjnego jest załatwienie jakiejś sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach jej adresata lub w inny sposób kończy postępowanie w sprawie, o tyle celem postępowania nadzorczego jest jedynie ocena zgodności z prawem danej uchwały lub zarządzenia. Udzielanie przez wojewodę upoważnień stanowi tzw. dekoncentrację wewnętrzną, dzięki której jest możliwa realizacja norm materialnego prawa administracyjnego.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

sędzia

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Teresa Zyglewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminów nadzoru nad uchwałami samorządowymi oraz dopuszczalności upoważniania pracowników do wydawania rozstrzygnięć nadzorczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania nadzorczego nad uchwałami gminnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w nadzorze nad samorządem, które mają praktyczne znaczenie dla gmin i organów nadzoru, a także dla organizacji pozarządowych.

NSA rozstrzyga: Czy wojewoda może delegować swoje uprawnienia nadzorcze? Kluczowe orzeczenie dla samorządów.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 7053/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Gl 505/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-06-22
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 713
art. 91 ust. 1 i ust. 5
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 57 § 1 i § 5, art. 122b
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Łazy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 505/21 w sprawie ze skargi Gminy Łazy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 31 grudnia 2020 r. nr NPII.4131.1.1076.2020 w przedmiocie współpracy gminy z organizacjami pozarządowymi oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 22 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 505/21 oddalił skargę Gminy Łazy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 31 grudnia 2020 r. nr NPII.4131.1.1076.2020 stwierdzające nieważność w całości uchwały Rady Miejskiej w Łazach z dnia 26 listopada 2020 r. nr XX/126/2020 w sprawie "Programu współpracy Gminy Łazy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na rok 2021".
W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji przywołując treść art. 5a ust. 1 i art. 5a ust. 4 pkt 10 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1057) zwanej dalej u.d.p.p.w. wskazał, że ustawa wyraźnie nakłada na organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego obowiązek przeprowadzenia konsultacji, a następnie zamieszczenia w treści uchwały informacji o sposobie tworzenia programu oraz przebiegu konsultacji. Tym wymogom uchwała rady gminy nie odpowiada. Wbrew twierdzeniom skarżącej wskazanie, iż takie konsultacje się odbyły nie jest wystarczające. Skoro ustawodawca wymaga informacji o przebiegu konsultacji, to wymaga dokładnego opisu: czasu, w jakim te konsultacje zostały przeprowadzone; które podmioty w nich uczestniczyły; jaki wyznaczono im czas na zgłaszanie ewentualnych uwag; czy i jakie uwagi zgłoszono oraz w jaki sposób zgłoszone uwagi wpłynęły na treść podjętej uchwały. Tylko zamieszczenie w uchwale dokładnego opisu tych okoliczności będzie wystarczające do stwierdzenia, że rada gminy wypełniła nałożony na nią obowiązek podjęcia stosownej uchwały. Z zawartych postanowieniach Programu, w szczególności w § 16, § 17 i § 18 zawarto stwierdzenia, które w żaden sposób nie pozwalają ustalić przebiegu konsultacji. Co więcej nie pozwalają stwierdzić, że takowe rzeczywiście miały miejsce. W konsekwencji nie jest możliwe stwierdzenie, czy rada gminy wypełniła nałożony na nią obowiązek przeprowadzenia konsultacji wynikający z art. 5a ust. 1 u.d.p.p.w. Prawidłowo Wojewoda uznał, że uchybienie to ma charakter istotnego naruszenia prawa obligującego do stwierdzenia nieważności uchwały w drodze rozstrzygnięcia nadzorczego.
Zdaniem Sądu zasadnie także Wojewoda wskazał, że w uchwale zawarto otwarty katalog form współpracy gminy z organizacjami pozarządowymi, posługując się słowem w szczególności, co czyni przepis uchwały w tym zakresie sprzeczny z art. 5a ust. 4 pkt 4 u.d.p.p.w. Jakkolwiek ustawowy katalog form współpracy z art. 5 ust. 2 u.d.p.p.w. ma charakter otwarty i rada gminy może wprowadzić do programu inne, niewymienione w ustawie formy współpracy, to jednak w uchwalanym Programie współpracy, przyjęte formy współpracy winny tworzyć katalog zamknięty.
Odnosząc się do podniesionych w skardze kwestii proceduralnych, tj. doręczenia i wejścia do obrotu prawnego rozstrzygnięcia nadzorczego oraz możliwości delegowania kompetencji Wojewody do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego, Sąd uznał, iż są one niezasadne.
Dokonując wykładni art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713) zwanej dalej u.s.g. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że trzydziestodniowy termin określony w tym przepisie dotyczy orzekania przez organ nadzoru, a nie doręczenia rozstrzygnięcia. Doręczenie rozstrzygnięcia nadzorczego bezpośrednio Gminie w dniu 31 grudnia 2020 r., zaś pełnomocnikowi w dniu 9 marca 2021 r. (za pomocą platformy ePUAP w postaci podpisanej kwalifikowanym podpisem elektronicznym w formacie PDF) nie powoduje nieważności takiego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie to zostało wydane dnia 31 grudnia 2020 r., tj. w tym dniu organ orzekał, po czym dopiero dokonał doręczenia wydanego rozstrzygnięcia. Przepis art. 98 ust. 1 interpretowany łącznie z art. 98 ust. 5 u.s.g. określa skutki procesowe doręczenia rozstrzygnięcia w postępowaniu nadzorczym, zgodnie z którymi rozstrzygnięcie nadzorcze staje się prawomocne z upływem terminu do wniesienia skargi, który wynosi 30 dni od dnia jego doręczenia. Kwestia doręczenia ma znaczenie dla ustalenia daty prawomocności rozstrzygnięcia nadzorczego i terminu do jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Nawet jeśli doręczenie z pominięciem pełnomocnika było wadliwe, a strona we właściwym terminie podjęła czynności zmierzające do wzruszenia rozstrzygnięcia nadzorczego, to i tak takie uchybienie nie niweczyłoby skutków wydanego rozstrzygnięcia nadzorczego.
W kwestii możliwości powierzenia przez wojewodę w drodze upoważnienia do załatwienia spraw z zakresu nadzoru stwierdzono, że istotne znaczenie ma art. 19 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1464), zgodnie z którym wojewoda może upoważnić na piśmie pracowników urzędu wojewódzkiego, niezatrudnionych w urzędach obsługujących inne organy rządowej administracji zespolonej w województwie, do załatwiania określonych spraw w jego imieniu i na jego odpowiedzialność, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń, z tym że upoważnienie nie może dotyczyć wstrzymania egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 27 ust. 1. Poprzez użycie sformułowania w szczególności ustawodawca wskazał na pewien katalog typowych spraw, przy czym nie jest to katalog zamknięty. Co więcej, w przepisie tym ustawodawca wyraźnie wyłączył możliwość upoważnienia do wstrzymania egzekucji administracyjnej. W ocenie Sądu taka konstrukcja przepisu nakazuje przyjąć, że wyłączenie upoważnienia dotyczy wyłącznie wstrzymania egzekucji administracyjnej. A skoro tak, to nie było przeszkód prawnych do upoważnienia przez Wojewodę w niniejszej sprawie innej osoby do załatwienia sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Gmina Łazy, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego:
1) art. 91 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 57 § 1, art. 57 § 5 i art. 122b ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a. w związku z art. 91 ust. 5 u.s.g. poprzez uznanie, że przy liczeniu terminu określonego w art. 91 ust. 1 u.s.g. stosuje się art. 57 § 1 K.p.a., a nie stosuje się art. 57 § 5 oraz art. 122b K.p.a.;
2) art. 171 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 12 i 19 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie poprzez uznanie, że wojewoda może upoważnić do dokonywania czynności z zakresu nadzoru nad samorządem terytorialnym inne osoby.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, a w szczególności wynagrodzenia adwokata.
Pismem z dnia 17 marca 2022 r. Wojewoda Śląski podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Pismem z dnia 5 kwietnia 2022 r. Gmina Łazy wiosła o przedstawienie składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia następujące zagadnienia prawne budzące poważne wątpliwości: 1) czy wojewoda w ramach art. 19 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie może upoważnić pracowników urzędu wojewódzkiego do stwierdzania w jego imieniu nieważności uchwał rady gminy na podstawie art. 91 ust. 1 u.s.g.; 2) czy do terminu przewidzianego w art. 91 ust. 1 u.s.g. mają zastosowanie art. 57 § 1 i art. 57 § 5 K.p.a. na podstawie art. 91 ust. 5 u.s.g.; 3) czy do terminu przewidzianego w art. 91 ust. 1 u.s.g. ma zastosowanie art. 122b K.p.a. w związku z 91 ust. 5 u.s.g., ewentualnie o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego, czy art. 19 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, w zakresie w jakim pozwala na poważnienie pracowników urzędu wojewódzkiego do wykonywania czynności z zakresu nadzoru nad samorządem terytorialnym jest zgodny z art. 171 ust. 2 Konstytucji RP.
W piśmie z dnia 21 kwietnia 2022 r. Gmina Łazy wskazała, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt I NSKP 21/21 zaprezentował argumentację zbieżną z argumentacją skargi kasacyjnej w zakresie liczenia terminów, zwłaszcza w związku z art. 122b K.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a.
W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia przesłanki nieważności postępowania, ani też przesłanki uzasadniającej odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie lub umorzenie postępowania sądowego. Tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a., ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a strona przeciwna wyraziła zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnie nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego wyroku.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty były już wielokrotnie przedmiotem kontroli sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia.
Termin ten wyznacza zakres czasowych kompetencji organu nadzoru i nie może być on ani skrócony, ani też przedłużony (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1674/16; wyrok NSA 19 października 2021 r. sygn. akt III FSK 4090/21). Zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. po upływie terminu określonego w art. 91 ust. 1 u.s.g., organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia. Tym samym termin określony w art. 91 ust. 1 u.s.g. ma charakter terminu materialnoprawnego, ponieważ z jego upływem wygasają kompetencje organu wykonującego zadania publiczne. Za takim charakterem tego terminu opowiedziało się orzecznictwo sądowe (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2021 r. sygn. akt III FSK 3940/21; wyrok NSA z 19 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 684/11; wyrok NSA z 22 października 2008 r., sygn. akt II OSK 839/08; wyrok NSA z 4 lipca 2022 r. sygn. akt II OSK 987/22). Także w doktrynie charakter tego terminu jako materialnego i nieprzywracalnego nie budzi wątpliwości (P. Chmielnicki, [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, pod red. P. Chmielnickiego, Warszawa 2022, s. 1161).
Zgodnie z art. 91 ust. 5 u.s.g. do postępowania nadzorczego objętego regulacją art. 91 u.s.g. stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jest to jednak jedynie stosowanie "odpowiednie". Nie jest dopuszczalnym wprost stosowanie przepisów K.p.a. do postępowania nadzorczego, ponieważ o ile celem postępowania administracyjnego jest załatwienie jakiejś sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach jej adresata lub w inny sposób kończy postępowanie w sprawie, o tyle celem postępowania nadzorczego jest jedynie ocena zgodności z prawem danej uchwały lub zarządzenia. Nie rozstrzyga się o prawach i obowiązkach stron, a tym samym postępowanie nadzorcze nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, tylko rozstrzygnięcia nadzorczego.
Do liczenia terminu określonego w art. 91 ust. 1 u.s.g. należy stosować art. 57 § 1 K.p.a. ponieważ jest to przepis regulujący sposób liczenia terminów tak procesowych, jak i uregulowanych w przepisach administracyjnego prawa materialnego. Ponieważ ustawa o samorządzie gminnym nie reguluje sposobu liczenia terminu, to również i liczenie terminu objętego art. 91 ust. 1 u.s.g. odbywa się na zasadach określonych w art. 57 § 1 K.p.a.
Rozstrzygnięcie nadzorcze zostaje wydane w terminie, jeżeli nie upłynął jeszcze termin liczony zgodnie z art. 91 ust. 1 tej ustawy, tj. 30-dniowy termin. Chodzi więc o datę wydania rozstrzygnięcia nadzorczego, a nie datę jego doręczenia gminie lub innej jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym co do zasady nie znajduje zastosowania art. 57 § 5 K.p.a., zgodnie z którymi termin zostaje zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało wysłane na adres do doręczeń elektronicznych, nadane w polskiej placówce pocztowej bądź złożone: w polskim urzędzie konsularnym, przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej, przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku lub przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. Art. 57 § 5 K.p.a. dotyczy zachowania terminów procesowych, a nie materialnoprawnych. Analogiczne stanowisko zajęto także w orzecznictwie sądowym (NSA w wyroku z 19 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 911/16; NSA w wyroku z 30 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 1123/15) wskazując, że brak jest podstaw do odpowiedniego stosowania art. 57 § 5 k.p.a., gdyż norma art. 91 ust. 1 u.s.g. w sposób samodzielny i kompleksowy reguluje kwestię orzekania przez organ nadzoru z zachowaniem terminu 30 dni.
Do postępowania nadzorczego nie stosuje się także art. 122b K.p.a. Powołany artykuł reguluje datę (dzień) wydania decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie załatwianej w milczący sposób (rozdział 8a K.p.a.).
Co istotne, dopuszczalność milczącego załatwienia sprawy nie może być dorozumiane, ale musi wnikać z właściwego przepisu (art. 122a § 1 K.p.a.).
W przypadku postępowań nadzorczych organ nadzoru po otrzymaniu uchwały lub zarządzenia przeprowadza czynności nadzorcze, które mogą ujawnić albo istotne naruszenie prawa, albo też brak takiego naruszenia. W tym drugim przypadku nie następuje milczące załatwienie sprawy, a jedynie ma miejsce sytuacja, w której organ nadzoru nie znalazłszy naruszenia prawa, nie ma kompetencji do podjęcia jakiejkolwiek czynności nadzorczej. Tym samym upływ okresu 30-dniowego wyznaczonego art. 91 ust. 1 u.s.g. i brak wydania w tym czasie rozstrzygnięcia nadzorczego oznacza, że dana uchwała nie była obarczona istotą wadą prawną. Nawet w takim przypadku, tj. braku wydania przez organ nadzoru rozstrzygnięcia nadzorczego, nie ma podstaw do stosowania któregokolwiek z przepisów K.p.a. regulujących milczące załatwienie sprawy (art. 122a - art.122h K.p.a.).
Nie jest zasadnym także drugi zarzut zawarty w skardze kasacyjnej, zgodnie z którym Sąd pierwszej instancji naruszył prawo materialne w zakresie obejmującym art. 171 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 12 i 19 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie poprzez uznanie, że wojewoda może upoważnić do dokonywania czynności z zakresu nadzoru nad samorządem terytorialnym inne osoby.
Zgodnie z treścią art. 171 ust. 1 Konstytucji RP działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności. Organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego są Prezes Rady Ministrów i wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych regionalne izby obrachunkowe (art. 171 ust. 2 Konstytucji RP).
Potwierdza to treść art. 12 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, zgodnie z którym wojewoda sprawuje nadzór nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego i ich związków na zasadach określonych w odrębnych ustawach.
Dopuszczalność upoważnienia przez wojewodę pracowników urzędu wojewódzkiego do załatwiania określonych spraw w imieniu wojewody obejmuje również uprawnienie do wydawania w imieniu wojewody rozstrzygnięć nadzorczych. Podstawę do takiego upoważnienia stanowi art. 19 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, zgodnie z którym wojewoda może upoważnić na piśmie pracowników urzędu wojewódzkiego (...) do załatwiania określonych spraw w jego imieniu i na jego odpowiedzialność, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń, z tym że upoważnienie nie może dotyczyć wstrzymania egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 27 ust. 1 tej ustawy.
Wbrew argumentacji strony skarżącej kasacyjnie udzielenie przez wojewodę upoważnienia pracownikowi urzędu wojewódzkiego do wydawania w jego imieniu rozstrzygnięć nadzorczych w żadnej mierze nie może być traktowane jako naruszenie konstytucyjnej pozycji wojewody jako organu nadzoru. Niezależnie bowiem od tego, czy rozstrzygnięcie nadzorcze osobiście podpisze wojewoda, czy też z jego upoważnienia inny pracownik urzędu wojewódzkiego – nadal będzie to sprawowanie nadzoru przez wojewodę. Powołany art. 171 ust. 2 Konstytucji RP nie wymienia kompetencji nadzorczych wojewody, a jedynie wskazuje na wojewodę jako organ nadzoru.
Udzielanie na podstawie art. 19 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie upoważnień stanowi tzw. dekoncentrację wewnętrzną, dzięki której jest możliwa realizacja norm materialnego prawa administracyjnego. W wypadku jednoosobowego organu jakim jest wojewoda, realizacja norm prawa materialnego nie następowałaby zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawnego, w tym w zgodzie z zasadą efektywności i sprawności działania, gdyby nie instytucja dekoncentracji wewnętrznej. Jest to rozwiązanie stricte organizacyjne, stosowane przez prawodawcę właśnie ze względu na postulat sprawności działania administracji. Skoro organy jednoosobowe zostały wyposażone w kompetencje przekraczające możliwości jednej osoby, to konieczne staje się wprowadzanie system dekoncentracji wewnętrznej (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 3743/18; wyrok NSA z 26 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 3524/18).
Ponadto w orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym w pełni dopuszczalnym jest powierzenie przez wojewodę uprawnień do prowadzenia postępowań nadzorczych w imieniu wojewody i na jego odpowiedzialność wicewojewodom i innym pracownikom (np. wyrok NSA z dnia 8 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 401/12; wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2505/18; wyrok NSA 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 3743/18).
Mając powyższe należy stwierdzić, że w tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie naruszył prawa materialnego przyjmując, że rozstrzygnięcie nadzorcze podpisane z upoważnienia wojewody nie naruszyło prawa. Taki sposób podpisywania rozstrzygnięć nie stanowił naruszenia art. 171 ust. 2 Konstytucji RP, jak również art. 12 i art. 19 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie
Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za uzasadnione przedstawianie składowi siedmiu sędziów zagadnień prawnych zawartych w piśmie z 5 kwietnia 2022 r. Pytania te objęte zostały zarzutami zawartymi w skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 187 § 1 P.p.s.a. jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu. Warunkiem przedstawienia zagadnienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA jest wyłonienie się przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości.
Poważne wątpliwości prawne występują wtedy, gdy w sprawie pojawią się kwestie prawne, których wyjaśnienie nastręcza znaczne trudności głównie z powodu możliwości różnego rozumienia przepisów prawnych. Dotyczy to kwalifikowanych wątpliwości. Podstawą do przyjęcia, że wystąpiła ta przesłanka będzie również pojawienie się w danej kwestii prawnej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, aczkolwiek w przypadku uchwał konkretnych owa rozbieżność nie jest koniecznym elementem skutecznego wniosku o podjęcie uchwały (por. wyrok NSA z 5 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 2670/16; postanowienie NSA z 11 grudnia 2017 r. sygn. akt I FPS 4/17).
W tej sprawie, jak wynika to zarówno z wykładni powołanych w skardze przepisów prawa, jak i orzecznictwa sądowego nie występują żadne zagadnienia prawne budzące poważne wątpliwości. Tym samym nie ma podstaw do przekazywania zagadnień prawnych do rozstrzygania składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Nie ma również podstaw do kierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego dotyczącego ustalenia zgodności z art. 171 ust. 2 Konstytucji RP art. 19 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie w zakresie, w jakim pozwala na poważnienie pracowników urzędu wojewódzkiego do wykonywania czynności z zakresu nadzoru nad samorządem terytorialnym.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej okazały się nieuzasadnione, to Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI