III OSK 6942/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-10
NSAAdministracyjneWysokansa
informacja publicznabezczynność organuBIPprawo administracyjnesądownictwo administracyjneskarga kasacyjnaWójt Gminy

NSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej publikacji informacji w BIP, zobowiązując organ do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji o kosztach opinii prawnej, odrzucając skargę w pozostałym zakresie.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Wójta Gminy L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wniosek obejmował publikację umów z radcą prawnym w BIP oraz informację o kosztach opinii prawnej. WSA uznał organ za bezczynny. NSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej publikacji w BIP, uznając skargę za niedopuszczalną w tym zakresie, ale zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o koszty opinii prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał Wójta Gminy L. za bezczynnego w sprawie udostępnienia informacji publicznej, zobowiązując go do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni. Skarga dotyczyła wniosku o publikację umów z radcą prawnym w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) oraz o pisemną informację o kosztach opinii prawnej. Wójt odmówił publikacji w BIP, powołując się na ochronę danych osobowych i toczące się postępowanie, proponując udostępnienie informacji w siedzibie urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w części dotyczącej publikacji w BIP, uznając skargę za niedopuszczalną, ponieważ publikacja w BIP nie jest czynnością podlegającą kontroli sądu administracyjnego w trybie skargi na bezczynność. Jednakże, NSA uznał skargę za zasadną w części dotyczącej wniosku o informację o kosztach opinii prawnej, zobowiązując Wójta do jej rozpoznania w terminie 14 dni. Skarga w pozostałym zakresie została odrzucona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na bezczynność organu w zakresie publikacji informacji publicznej w BIP jest niedopuszczalna, ponieważ nie dotyczy ona indywidualnych praw lub obowiązków strony, a jedynie sposobu prowadzenia BIP.

Uzasadnienie

Publikacja w BIP jest czynnością o charakterze ogólnym, skierowaną do nieograniczonego kręgu adresatów. Obowiązek publikacji nie rodzi po stronie odbiorców uprawnienia do żądania jej dokonania lub usunięcia. Kontroli sądowej podlegają jedynie akty i czynności dotyczące spraw indywidualnych, wynikające z przepisów prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (27)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 5 lit. c

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 7

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Dz.U. 2023 poz 259 art. 149 § § 1a

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontroli sądowej podlegają akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, dotyczące spraw indywidualnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola obejmuje skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 16 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 14 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga na bezczynność organu w zakresie publikacji informacji publicznej w BIP jest niedopuszczalna, gdyż nie dotyczy indywidualnych praw lub obowiązków strony. Organ pozostawał w bezczynności w zakresie wniosku o pisemną informację o kosztach opinii prawnej.

Odrzucone argumenty

Organ nie pozostawał w bezczynności, gdyż zakwestionował jedynie wnioskowany sposób udzielenia informacji (publikacja w BIP), wskazując na możliwość udostępnienia w siedzibie urzędu. Sąd I instancji naruszył przepisy k.p.a. (art. 134 § 1, art. 7, 77, 80, 8, 107 § 1) oraz art. 149 § 1a p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

Biuletyn Informacji Publicznej stanowi, w swoim założeniu, platformę zapoznawania się z informacją dotyczącą spraw publicznych przez nieograniczony krąg adresatów i stąd też obowiązek umieszczenia informacji w Biuletynie nie rodzi po stronie jego potencjalnych odbiorców uprawnienia do żądania dokonania publikacji, lub jej usunięcia. Wszelkie akty i czynności podejmowane przez organy administracji w związku z prowadzeniem Biuletynu Informacji Publicznej, jak i bezczynność w tym zakresie, nie mogą podlegać kontroli sądu administracyjnego.

Skład orzekający

Beata Jezielska

sprawozdawca

Olga Żurawska - Matusiak

członek

Wojciech Jakimowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie granic kontroli sądowej nad Biuletynem Informacji Publicznej oraz dopuszczalności skargi na bezczynność organu w tym zakresie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki skargi na bezczynność w kontekście publikacji w BIP, a nie ogólnych zasad udostępniania informacji publicznej na wniosek.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Wyrok precyzuje granice kontroli sądowej nad Biuletynem Informacji Publicznej, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego i dziennikarzy śledczych.

Czy skarga na brak publikacji w BIP jest możliwa? NSA wyjaśnia granice kontroli sądowej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 6942/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Kr 45/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-05-13
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i zobowiązano do załatwienia wniosku w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt II SAB/Kr 45/21 w sprawie ze skargi K. D. na bezczynność Wójta Gminy L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. zobowiązuje Wójta Gminy L. do rozpoznania akapitu drugiego wniosku skarżącego K. D. z 11 sierpnia 2020 r. w terminie 14 dni, 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. odrzuca skargę w pozostałym zakresie, 5. zasądza od Wójta Gminy L. na rzecz skarżącego K. D. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 6. odstępuje od zasądzenia na rzecz Wójta Gminy L. kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 13 maja 2021 r. (sygn. akt II SAB/Kr 45/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi K. D. na bezczynność Wójta Gminy L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 oraz art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity na dzień orzekania przez WSA Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), zobowiązał Wójta Gminy L. do wydania aktu lub dokonania czynności w przedmiocie wniosku skarżącego zawartego w piśmie z 11 sierpnia 2020 r. w terminie 14 dni, stwierdził, że Wójt Gminy L. i dopuścił się bezczynności oraz stwierdził, że bezczynność Wójta Gminy L. nie miała miejsca z rażącym.
W uzasadnieniu wyroku podano, że pismem z 11 sierpnia 2020 r skarżący złożył do Wójta Gminy L. wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w którym wniósł udostępnienie umowy/umów zawartych przez Gminę z radcą prawnym [...] poprzez opublikowanie jej w treści w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy oraz opracowań będących realizacją tychże umów, jak również podanie wynagrodzenia z tytułu umów, a także o pisemną informację, jaki koszt dla Gminy wynikał ze sporządzenia przez radcę prawną opinii prawnej datowanej na 22 kwietnia 2020r. w przedmiocie skutków prawnych złożonego przez pracodawcę oświadczenia woli o rozwiązanie stosunku pracy bez zachowania okresu wypowiedzenia. W odpowiedzi, pismem z 21 sierpnia 2020 r., Wójt podał, że gmina nie wyraża zgody na udostępnienie informacji w sposób we wniosku wskazany z powodu wątpliwości w zakresie możliwości opublikowania umów w zakresie ochrony danych osobowych, w tym danych wrażliwych. Ponadto organ wskazał, że zakres żądania koliduje z postępowaniem jakie toczy się przed Sądem Rejonowym dla Krakowa Nowej Huty w Krakowie, a także że udostępnienie umów oraz faktur VAT możliwe jest w siedzibie Urzędu Gminy, we wcześniej umówionym terminie. Jednocześnie organ poinformował, że jeśli wniosek nie zostanie złożony w odpowiedniej formie wskazanej w piśmie, postępowanie o udostępnienie informacji zostanie umorzone.
W skardze na bezczynność organu skarżący wniósł o nakazanie Wójtowi realizacji wniosku w całości i zasądzenie od Wójta zwrotu kosztów procesu na rzecz skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm. dalej jako: u.d.i.p.) stanowią, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Wskazano, że w kontrolowanej sprawie niesporne było, że żądana informacja stanowi informację publiczną, gdyż skarżony organ tego nie kwestionował, polemizując w zakresie sposobu jej udzielenia. Skoro zatem żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ jest w jej posiadaniu i tego nie kwestionuje, to winien udzielić takiej informacji. Jeśli natomiast uważa, że nie może udostępnić informacji, czy to ze względu np. na ochronę danych osobowych, czy z jakiegoś innego powodu nie może uczynić zadość żądaniu to winna zostać wydana decyzja administracyjna w tym względzie. Wskazano, że w kontrolowanej sprawie organ ani nie udzielił informacji w takim zakresie, w jakim jej żądano, ani też nie wydał decyzji odmownej, stąd pozostaje w bezczynności. Podniesiono, że błędne jest stanowisko skarżonego organu, że ze względu na kwestię ochrony danych osobowych, czy innych danych wrażliwych albo inne toczące się postępowanie sądowe, może zwykłym pismem informacyjnym podać, że nie udzieli informacji. WSA uznając, że skarżony organ dopuścił się bezczynności, zobowiązał go na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania aktu lub dokonania czynności w zakresie wniosku skarżącego z pisma z 11 sierpnia 2020r. w terminie 14 dni. Jedocześnie zdaniem WSA skarżony organ nie działał z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ bezzwłocznie odniósł się do wniosku, a jedynie z powodu wątpliwości w zakresie możliwości opublikowania umów błędnie przyjął, że nie zachodzi obowiązek wydania decyzji administracyjnej. Zatem brak wydania decyzji wynikał jedynie z błędnej wykładni przepisów u.d.i.p, co w ocenie Sądu oznacza brak celowego czy uporczywego działania.
Od wyroku tego skargę kasacyjną wywiodła Gmina L., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to:
- art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. polegające na przyjęciu, iż skarżący ani nie udzielił informacji w żądanym zakresie, ani nie wydał decyzji odmownej pozostając w bezczynności, w sytuacji kiedy skarżąca zakwestionowała jedynie wnioskowany sposób udzielenia informacji, tj. umieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej, wskazując, że żądane informacje zostaną udostępnione w siedzibie skarżącego w dogodnym dla strony terminie, co z kolei doprowadziło do wydania orzeczenia nieodpowiadającego prawu oraz w konsekwencji naruszenie także:
- art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a. poprzez zobowiązanie skarżącego do wydania aktu lub dokonania czynności w przedmiocie wniosku strony, w sytuacji kiedy skarżący właściwych czynności dokonał z zachowaniem wymaganego prawem terminu,
II. naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 13 ust 1 i 2 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię, a następnie niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że z przepisu tego miałby wynikać obowiązek wydania decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej stronie.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów wyjaśniono, że organ poinformował wnioskodawcę, że nie wyraża jedynie zgody na sposób udostępnienia informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publiczne, wskazując jednocześnie, że wnioskowane informacje w pełni zostaną udostępnione stronie w siedzibie skarżącego w dogodnym dla strony terminie. W związku z tym zarzucono, że Sąd I instancji całkowicie bezpodstawnie uznał, że działanie skarżącego, które de facto znajdowało swoją oparcie w treści art. 14 ust 2 u.d.i.p., nie stanowiło udzielenia informacji publicznej w żądanym wnioskiem zakresie lub wymagało wydania decyzji o odmowie udzielenia takiej informacji. Wskazano, że strona domagała się nie tyle własnego dostępu do przedmiotowej informacji, ile jej upublicznienia. Związku z tym powołano się na wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 23 listopada 2018 r. (sygn. akt I OSK 110/17), w którym podano, że wszelkie akty i czynności podejmowane przez organy administracji w związku z prowadzeniem BIP, jak bezczynność w tym zakresie, nie mogą podlegać kontroli sądu administracyjnego, tym bardziej, że w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie istnieje przepis prawa, który wskazywałby na uprawnienia strony do żądania zamieszczenia, bądź też usunięcia określonych informacji publicznej w BIP, a w konsekwencji uznano skargę za niedopuszczalną.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik K. D. wniósł o jej oddalenie oraz oświadczył, że nie żąda rozprawy. Podniósł, że skarżący kasacyjnie pomija drugą część wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wymagającego zestawienia wnioskowanych informacji, czego nie dokonano.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjna uznał, że skarga kasacyjna częściowo jest zasadna.
Przede wszystkim podkreślić należy, że przedmiotem skargi do WSA była bezczynność Wójta w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Przy czym wniosek skarżącego skierowany do organu składał się z dwóch akapitów; w pierwszym akapicie skarżący wniósł o udostępnienie umowy/umów zawartych przez Gminę z podanym we wniosku radcą prawnym poprzez opublikowanie jej w treści w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy oraz opracowań będących realizacją tychże umów i poinformowania go o sposobie załatwienia tego wniosku. Natomiast w drugim akapicie wniósł o pisemną informację odnośnie do kosztów, jakie poniosła Gmina w związku ze sporządzeniem przez tego radcę prawnego opinii prawnej datowanej na 22 kwietnia 2020r. w przedmiocie skutków prawnych złożonego przez pracodawcę oświadczenia woli o rozwiązanie stosunku pracy bez zachowania okresu wypowiedzenia.
Słusznie zatem wskazuje skarżący organ na kwestię niedopuszczalności skargi. Wprawdzie w tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały prawidłowo sformułowane, ale spełniona została przesłanka, o której mowa 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a., a w związku z tym okoliczność tą Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę z urzędu.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2), a także inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 4). W doktrynie podkreśla się, że wskazane w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., akty administracji publicznej, aby mogły zostać poddane kontroli sądowej, muszą dotyczyć spraw indywidualnych, skierowanych do określonych adresatów, których praw i obowiązków dotyczą, zaś uprawnienie lub obowiązek, którego czynność dotyczy, musi być określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. s. 455 i 456, J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. s. 22). Regulacja taka stanowi bowiem istotne uzupełnienie sądowej kontroli administracji w sprawach indywidualnych, zapobiegając unikaniu przez organ kontroli sądowej spraw indywidualnych niezakończonych w drodze decyzji administracyjnej. Stąd też wyłączone spod zakresu stosowania art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., są akty o charakterze generalnym. Także Naczelny Sąd Administracyjnego w uchwale z 4 lutego 2008 r. (sygn. I OPS 3/07), wskazał, że "po pierwsze, w przepisie tym jest mowa o aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej innych niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych. To zdaje się wyraźnie wskazywać, że chodzi o sprawy indywidualne, podobnie jak w przypadku spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, tyle tylko, że w sprawach tych nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, lecz mogą być podejmowane akty lub czynności dotyczące określonych adresatów. Jak decyzja czy postanowienie administracyjne są kierowane do konkretnych podmiotów, tak akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, są kierowane przez organ administracji publicznej również do konkretnych podmiotów. Z omawianego przepisu można wnosić, iż wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego." Zatem prawo złożenia skargi do sądu administracyjnego nie przysługuje na wszystkie podejmowane przez organy administracji publicznej akty lub czynności, gdyż kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny nie będą podlegać akty skierowane do nieoznaczonych indywidualnie adresatów. Dotyczy to również zakresu stosowania art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt regulacji dotyczącej dostępu do informacji publicznej wskazać należy, że art. 2 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, a zasadnicze formy jej udostępniania wskazano w art. 7 i są nimi: 1. ogłaszanie informacji publicznej, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8, 2. udostępnianie, o którym mowa w art. 10 i art. 11, tj. na wniosek oraz w formie wyłożenia lub wywieszenia, bądź poprzez zainstalowanie w miejscach ogólnie dostępnych urządzenia umożliwiającego zapoznanie się z informacją, 3. wstępu na posiedzenia organów i udostępnianie materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia. O ile złożenie przez indywidualnie oznaczony podmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje sprawę administracyjną, której zakończenie podlega kontroli sądu administracyjnego, o tyle zupełnie inny charakter ma publikowanie informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej. "Szczególny charakter ustawodawca nadał dotychczas nieznanej (w Polsce na gruncie prawnym) procedurze udostępniania informacji, czyli zamieszczenia jej w Biuletynie Informacji Publicznej. Ten urzędowy teleinformatyczny publikator ma spełniać funkcję instytucji powszechnego udostępniania informacji publicznej w postaci ujednoliconego systemu stron w sieci teleinformatycznej." (Biuletyn Informacji Publicznej. Informatyzacja administracji. Michał Bernaczyk, Mariusz Jabłoński, Krzysztof Wygoda, s. 40). Zatem Biuletyn Informacji Publicznej stanowi, w swoim założeniu, platformę zapoznawania się z informacją dotyczącą spraw publicznych przez nieograniczony krąg adresatów i stąd też obowiązek umieszczenia informacji w Biuletynie nie rodzi po stronie jego potencjalnych odbiorców uprawnienia do żądania dokonania publikacji, lub jej usunięcia. Wszak sama czynność utworzenia biuletynu, czy też czynność zamieszczenia w nim określonej informacji publicznej, nie dotyczy ani uprawnień strony, ani też jej obowiązków. W konsekwencji wszelkie akty i czynności podejmowane przez organy administracji w związku z prowadzeniem Biuletynu Informacji Publicznej, jak i bezczynność w tym zakresie, nie mogą podlegać kontroli sądu administracyjnego. Tym bardziej, że w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie istnieje żaden przepis prawa, który wskazywałby na uprawnienia strony do żądania zamieszczenia, bądź też usunięcia określonych informacji publicznej w Biuletynu Informacji Publicznej. Konstatacja ta nie prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu oraz wyrażonego w art. 61 Konstytucji RP prawa obywateli do uzyskiwania informacji o działalności administracji publicznej, gdyż nieumieszczenie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej daje, zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., uprawnienie dla każdego do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a rozpatrzenie z kolei takiego wniosku, podlega kontroli sądu administracyjnego. Ponadto ewentualna skarga na prowadzenie Biuletynu Informacji Publicznej, może przybrać jedynie formę skargi w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro skarga na prawidłowość prowadzenia Biuletynu Informacji Publicznej znajduje się poza kognicją sądów administracyjnych, bowiem nie dotyczy czynności związanych z prawami i obowiązkami indywidualnych podmiotów, to tym samym nie jest dopuszczalne wniesienie skargi na bezczynność organu polegającą na braku publikacji w Biuletynie zadanych informacji, czyli na sposób prowadzenia Biuletynu, który jest przez stronę postępowania uznawany za niewyczerpujący czy nieprawidłowy i stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sadow administracyjnych (por. np. postanowienie NSA z 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 1210/05, wyroki NSA z 20 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 611/08 i z 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 169/09, postanowienie NSA z 23 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 110/17).
Skoro zatem nie istnieje przepis prawa, który uprawniałby skarżącego do żądania zamieszczenia w BIP informacji publicznej, to jego skarga na bezczynność organu w odniesieniu do akapitu pierwszego wniosku, w którym skarżący domagał się udostępnienie informacji publicznej poprzez jej zamieszczenie w BIP, wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest niedopuszczalna, bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, i jako taka podlegała odrzuceniu stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Natomiast zarzuty skargi kasacyjnej nie okazały się skuteczne w pozostałej części, dotyczącej bezczynności organu w zakresie odnoszącym się akapitu drugiego wniosku. Skarżący kasacyjnie organ nie dostrzegł bowiem, że w akapicie drugim wniosku o informację publiczną skarżący domagał się pisemnej informacji, a nie publikacji w BIP, dotyczącej kosztów opinii sporządzanej przez radcę prawnego. W związku z tym nie można uznać za zasadne zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a., zwłaszcza, że skarżący kasacyjnie opiera je na twierdzeniu, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż zakwestionował jedynie wnioskowany sposób udzielenia informacji, tj. umieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej i wskazał na możliwość udostępnienia żądanych informacji w siedzibie skarżącego w dogodnym dla strony terminie.
Przede wszystkim należy wskazać, że w postępowaniu dotyczącym udostępnienia informacji publicznej w zasadzie nie stosuje się przepisów k.p.a., poza przypadkiem określonym w art. 16 ust. 2 u.d.i.p., a mianowicie w odniesieniu do decyzji wydawanych w oparciu o przepisy u.d.i.p. Skoro zatem przedmiotem skargi była bezczynność organu, to wskazane przepisy k.p.a. w ogóle nie miały zastosowania, a tym samym Sąd I instancji nie mógł ich naruszyć. Natomiast należy podnieść, że w sprawie ze skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej sąd administracyjny bada jedynie, czy podmiot do którego zostało skierowane żądanie o udzielenie informacji publicznej należy do kręgu podmiotów zobowiązanych w myśl art. 4 u.d.i.p. oraz czy wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej i na tym tle ocenia sposób rozpoznania wniosku. W tym zakresie ustalenia Sądu I instancji nie budzą wątpliwości, gdyż skarżący organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a żądana informacja ma charakter informacji publicznej, gdyż dotyczy wydatkowania środków publicznych będących w dyspozycji jednostki samorządu terytorialnego, a więc jej majątku (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.). Skoro zatem w udzielonej odpowiedzi organ odniósł się wyłącznie do tej części wniosku, która dotyczyła udzielenia informacji publicznej poprzez jej publikację w BIP, w odniesieniu do akapitu drugiego wniosku organ pozostawał w bezczynności. W tych okolicznościach niezasadny jest także podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 13 u.d.i.p. Przepis ten określa bowiem termin w którym informacja publiczna winna być udzielona, a mianowicie bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) lub w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku pod warunkiem powiadomienia wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Skoro zatem organ ani nie udzielił żądanej informacji w zakresie akapitu drugiego we wskazanym terminie, to wbrew zarzutom skargi, doszło do naruszenia tego przepisu.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację, pomimo uznania, że wniesiona skarga kasacyjna jest zasadna tylko częściowo, z uwagi na czytelność rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne uchylić zaskarżony wyrok w całości i na podstawie art. 188 p.p.s.a. rozpoznać skargę (pkt 1 wyroku). W związku z tym z tym na podstawie art. 188 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał Wójta Gminy L. do rozpoznania akapitu drugiego wniosku skarżącego K. D. z 11 sierpnia 2020 r. w terminie 14 dni (pkt 2 wyroku). Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że bezczynność organu w udzieleniu informacji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 wyroku). Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków wnioskodawcy i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie taka szczególna sytuacja nie zaistniała, zaś bezczynność organu nie wynikała ze złej woli organu, ani nie miała cech celowego ignorowania lub lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami u.d.i.p., lecz stanowiła konsekwencję błędnej interpretacji przepisów prawa dotyczących obowiązków informacyjnych wynikających z u.d.i.p. O odrzuceniu skargi w pozostałym zakresie orzeczono na podstawie art. 188 w zw. z art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 4 wyroku).
O kosztach postępowania sądowego na rzecz skarżącego K. D. orzeczono na podstawie art. 188 w zw. z art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. i uwzględniają one wysokość uiszczonego wpisu (pkt 5 wyroku). Natomiast o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o art. 207 § 2 p.p.s.a., odstępując od zasądzenia ich zwrotu na rzecz organu. Skład orzekający podzielił pogląd zaprezentowany w wyrokach NSA z 17 stycznia 2008 r. (sygn. akt I FSK 140/07) i z 21 lutego 2012 r. (sygn. akt II GSK 51/11), że jeżeli wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie Sądu I instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny, to brak jest dostatecznych podstaw do tego, aby obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji, kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. (pkt 6 wyroku).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI