III OSK 6940/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-21
NSAAdministracyjneWysokansa
świadczenia rzeczoweobrona państwamobilizacjaczas wojnysamochód ciężarowyNSApostępowanie administracyjneprawo obronne

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą przeznaczenia samochodu ciężarowego na świadczenia rzeczowe na rzecz obrony w czasie wojny, uznając prawidłowość działań organów administracji.

Skarga kasacyjna dotyczyła decyzji o przeznaczeniu samochodu ciężarowego na świadczenia rzeczowe na rzecz obrony w czasie wojny. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego, w tym błędną wykładnię art. 210 ust. 1 u.p.o.o. oraz naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego i procedury dowodowej. NSA uznał skargę za niezasadną, stwierdzając, że organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy, a organy wojskowe mają wyłączność w ocenie potrzeb Sił Zbrojnych, a organy cywilne nie mogą weryfikować celowości wniosków.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. H. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. o przeznaczeniu samochodu ciężarowego do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie wojny. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 210 ust. 1 i art. 208 ust. 1 u.p.o.o.) oraz przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 7, 10, 77, 80, 81, 107 § 3 K.p.a.). NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że nie doszło do naruszenia przepisów K.p.a. dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. NSA podkreślił, że organy administracji wojskowej składają wnioski dotyczące nakładania obowiązku świadczenia rzeczowego, a organy administracji cywilnej (Prezydent Miasta, Wojewoda) nie mają uprawnień do oceny konieczności lub niezbędności wnioskowanego przedmiotu dla Sił Zbrojnych. Wniosek wojskowego komendanta uzupełnień został złożony zgodnie z przepisami, a organy cywilne nie mogą weryfikować jego celowości. Świadczenie rzeczowe dotyczyło okresu mobilizacji i czasu wojny, a nie okresu pokoju. Odnosząc się do zarzutów proceduralnych, NSA stwierdził, że skarżący był prawidłowo informowany o postępowaniu i miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Odmowa kolejnego przedłużenia terminu do zapoznania się z aktami nie stanowiła naruszenia przepisów. Uzasadnienie decyzji Wojewody spełniało wymogi formalne, a wskazanie na odstąpienie od zasady równomiernego obciążania wynikało z § 11 ust. 3 rozporządzenia, który nie ma zastosowania do świadczeń na potrzeby etatowe Sił Zbrojnych. NSA wyjaśnił również, że art. 208 ust. 1 u.p.o.o. nie wymaga uprzedniego ustalenia braku możliwości spełnienia świadczenia przez inny podmiot, a organy nie mogą oceniać zasadności wskazania konkretnej rzeczy ruchomej. W przypadku wątpliwości co do stanu technicznego pojazdu, organ mógł przeprowadzić oględziny, jednak w tej sprawie nie było takiej potrzeby. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy administracji cywilnej nie mają uprawnień do oceny konieczności lub niezbędności wnioskowanego przedmiotu stanowiącego świadczenie rzeczowe na potrzeby Sił Zbrojnych. Ich rola ogranicza się do formalnego przeprowadzenia postępowania na podstawie wniosku organu wojskowego.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że organy wojskowe składają wnioski dotyczące zapotrzebowania na świadczenia rzeczowe, a organy cywilne nie mogą weryfikować celowości tych wniosków pod względem merytorycznym. Wniosek wojskowego komendanta uzupełnień jest wiążący dla organów cywilnych w zakresie wskazania przedmiotu świadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.o.o. art. 208 § ust. 1

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

u.p.o.o. art. 210 § ust. 1

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju § § 11 ust. 2

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju § § 11 ust. 3

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 210 ust. 1 u.p.o.o. przez błędną wykładnię, która doprowadziła do aprobaty stanowiska organów, że samochód ciężarowy jest niezbędny na czas nieoznaczony oraz że wniosek organu wojskowego spełniał wymogi formalne i merytoryczne. Naruszenie art. 208 ust. 1 u.p.o.o. w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia przez błędną wykładnię, prowadzącą do aprobaty nałożenia świadczeń rzeczowych na osobę fizyczną, gdy są one ostatnią kategorią zobowiązanych. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a. przez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego i zbadania zasadności nałożenia świadczeń na osobę fizyczną. Naruszenie art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. przez bezpodstawne przyjęcie, że samochód jest niezbędny dla batalionu zapasowego. Naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że samochód jest niezbędny. Naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 81 K.p.a. przez niezawiadomienie skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego i braku możliwości zapoznania się z aktami. Naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. przez brak uzasadnienia w decyzji organu w kwestii nałożenia świadczenia rzeczowego na skarżącego i uwzględnienia równomiernego obciążenia.

Godne uwagi sformułowania

organy administracji wojskowej składają wnioski dotyczące nakładania obowiązku określonego świadczenia rzeczowego na rzecz Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Organy administracji cywilnej (w tej sprawie Prezydent Miasta O. i Wojewoda Świętokrzyski) nie mają uprawnień do oceny konieczności lub niezbędności wnioskowanego przedmiotu stanowiącego świadczenie rzeczowe na potrzeby Sił Zbrojnych. Sama treść wniosku wynika z załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju. Nie jest warunkiem wydania decyzji nakładającej obowiązek przeznaczenia w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny konkretnej rzeczy ruchomej będącej w posiadaniu osoby fizycznej lub przedsiębiorcy do używania na rzecz konkretnej jednostki wojskowej ustalenie, czy inny podmiot mógłby takie świadczenie spełnić.

Skład orzekający

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący

Mirosław Wincenciak

członek

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, w szczególności zakresu kompetencji organów wojskowych i cywilnych oraz braku obowiązku weryfikacji przez organy cywilne celowości wniosków wojskowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przeznaczenia pojazdu na świadczenia rzeczowe na rzecz obrony w czasie wojny/mobilizacji. Interpretacja przepisów K.p.a. w kontekście postępowań obronnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu obronności państwa i obowiązków obywateli, choć jej rozstrzygnięcie opiera się na interpretacji przepisów proceduralnych i kompetencyjnych, a nie na nietypowych faktach.

Czy Twój samochód może zostać przeznaczony na cele obronne? NSA wyjaśnia kompetencje organów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 6940/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Powszechny obowiązek obrony
Sygn. powiązane
II SA/Ke 390/21 - Wyrok WSA w Kielcach z 2021-05-27
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 181 poz 1872
Art. 208 ust. 1, art. 210 ust. 1
Rozporządzenie  Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r.  w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 390/21 w sprawie ze skargi R. H. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 15 stycznia 2021 r. znak: BiZK.III.654.214.2020 w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 390/21 oddalił skargę R. H. (dalej jako skarżący) na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 15 stycznia 2021 r. znak: BiZK.III.654.214.2020 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia 12 października 2020 r. znak WSO.II.5566/A-24/20 przeznaczającą do wykonania świadczenia rzeczowego na rzecz obrony, będący w posiadaniu skarżącego samochód ciężarowy skrzyniowy [...] o numerze rejestracyjnym [...], ładowność [...] tony, rok produkcji [...] poprzez oddanie go w używanie na rzecz [...] batalionu zapasowego w K., przez okres "do chwili ustania potrzeby użytkowania" w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem na gruncie kontrolowanej sprawy nie doszło ani do wskazywanego przez skarżącego naruszenia art. 208 i art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1541 z późn. zm.) zwanej dalej u.p.o.o., ani przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego zmierzających do podważenia prawidłowości toczącego się względem strony postępowania, w tym konieczności prowadzenia dalszego postępowania dowodowego.
Wobec bezspornej okoliczności posiadania przez stronę opisanego we wniosku samochodu oraz wynikającymi ze specyfiki przedmiotowego postępowania uregulowaniami prawnymi ograniczającymi jawność informacji związanych z obronnością Państwa, organy prawidłowo zastosowały art. 210 ust. 1 u.p.o.o. Dokonując natomiast kontroli zaskarżonej decyzji w kontekście oceny przez organ kompletności wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień, Sąd nie dostrzegł błędów w przyjęciu jego zgodności z załącznikiem nr 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2004 r. Nr 181, poz. 1872 z późn. zm.) zwanego dalej rozporządzeniem oraz zupełności informacji w nim zawartych dla wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego:
1) art. 210 ust. 1 u.p.o.o. przez jego błędną wykładnię, która doprowadziła do aprobaty przez WSA w Kielcach stanowiska organu pierwszej i drugiej instancji i bezpodstawnego przyjęcia, że:
- ww. samochód ciężarowy skrzyniowy [...] jest niezbędny (ewentualnie potrzebny) dla [...] batalionu zapasowego w K. na czas nieoznaczony ("do chwili ustania potrzeby użytkowania") w celu użycia go "do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny", w sytuacji gdy ww. samochód nie jest niezbędny (ani potrzebny) dla [...] batalionu zapasowego w K. na czas nieoznaczony ("do chwili ustania potrzeby użytkowania") w celu "wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny",
- wniosek, który wpłynął do organu dnia 30 lipca 2020 r. nr [...] Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w S. z dnia 23 lipca 2020 r. o przeznaczenie do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, ww. samochodu ciężarowego skrzyniowego na uzupełnienie etatowych potrzeb [...] batalionu zapasowego w K., spełniał wszystkie wymogi formalne i merytoryczne do wydania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy ww. wniosek organy pierwszej i drugiej instancji oparły tylko i wyłącznie na stwierdzeniu, że wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień należy uznać, za zasadny gdyż spełniał wszystkie wymogi formalne i merytoryczne do wydania zaskarżonej decyzji;
2) art. 208 ust. 1 u.p.o.o. w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia przez jego błędną wykładnię, która doprowadziła do aprobaty przez WSA w Kielcach stanowiska organu pierwszej i drugiej instancji i bezpodstawnego przyjęcia zasadności nałożenia na osobę fizyczną (R. H.) świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju, gdy z przepisów tych wynika, że osoby fizyczne są ostatnią kategorią osób zobowiązanych do takich świadczeń;
II. przepisów proceduralnych (przepisów postępowania), które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) zwanej dalej P.p.s.a. przez nieuchylenie w całości zaskarżonej przez stronę skarżącą decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 15 stycznia 2021 r. w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta O. z dnia 12 października 2020 r. w sytuacji, gdy przy jej wydawaniu doszło do naruszenia:
a) art. 7 K.p.a. przez zaniechanie podjęcia przez Wojewodę Świętokrzyskiego wszelkich możliwych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego (w szczególności zbadaniu czy w niniejszej sprawie istnieje zasadność nałożenia na osobę fizyczną (R. H.) świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju) niniejszej sprawy oraz jej załatwienia, pomimo istnienia takiego prawnego obowiązku po jego stronie;
b) art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. przez bezpodstawne przyjęcie w oparciu zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy (a w zasadzie jego brak), że ww. samochód ciężarowy skrzyniowy [...] jest niezbędny (ewentualnie potrzebny) dla [...] batalionu zapasowego w K. na czas nieoznaczony ("do chwili ustania potrzeby użytkowania" w celu użycia go "do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny" w sytuacji, gdy ww. samochód nie jest niezbędny (ani potrzebny) dla [...] batalionu zapasowego w K. na czas nieoznaczony ("do chwili ustania potrzeby użytkowania" w celu "wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny"),
c) art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego, że ww. samochód ciężarowy skrzyniowy [...] jest niezbędny (ewentualnie potrzebny) dla [...] batalionu zapasowego w K. na czas nieoznaczony ("do chwili ustania potrzeby użytkowania") w celu użycia go "do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny", w sytuacji gdy ww. samochód nie jest niezbędny (ani potrzebny) dla [...] batalionu zapasowego w K. na czas nieoznaczony ("do chwili ustania potrzeby użytkowania") w celu "wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny";
d) art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 81 K.p.a. przez niezawiadomienie skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego i niepowiadomienie skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się i zgłoszenia ewentualnych dodatkowych wniosków dowodowych;
e) art. 107 § 3 K.p.a. przez brak uzasadnienia w decyzji organu w kwestii nałożenia świadczenia rzeczowego na skarżącego, w sytuacji gdy organ wydający decyzję powinien mieć na względzie równomierne obciążenie obowiązkiem świadczenia wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze danej gminy, a z uzasadnienia decyzji nie wynika, by przesłanka ta została uwzględniona.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, tym samym rozpoznając tę sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza zaś związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.
Sprawa ta podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Strona skarżąca kasacyjnie zarzucając naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a., art. 10 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 81 K.p.a. podniosła zaniechanie przez organy administracyjne wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez ocenę, czy w tej sprawie istnieje zasadność nałożenia na skarżącego kasacyjnie jako osobę fizyczną świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju oraz bezpodstawne uznanie, że samochód ciężarowy skrzyniowy marki [...] nr rej. [...] jest niezbędny dla [...] batalionu zapasowego w K. w celu wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony planowanych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Podniesiono ponadto, że naruszenia ww. przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatruje w braku zawiadomienia skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego i niepowiadomieniu o możliwości zapoznana się z aktami sprawy.
Kontrolując zaskarżony wyrok należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił ww. zarzuty zawarte już w skardze wniesionej w tej sprawie stwierdzając, że nie został naruszony ani art. 7 K.p.a., ani też art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. K.p.a. nakazującym uznania za dowód wszystko, co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że wydane w sprawie decyzje wynikają ze złożonego wniosku organu administracji wojskowej. Zarówno Prezydent Miasta O. jak i Wojewoda Świętokrzyski nie mają szczegółowej wiedzy co do potrzeb Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. To organy administracji wojskowej składają wnioski dotyczące nakładania obowiązku określonego świadczenia rzeczowego na rzecz Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Sama treść wniosku wynika z załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2004 r. Nr 181, poz. 1872 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. W tej sprawie wniosek został złożony zgodnie z tym załącznikiem do rozporządzenia. Organy administracji cywilnej (w tej sprawie Prezydent Miasta O. i Wojewoda Świętokrzyski) nie mają uprawnień do oceny konieczności lub niezbędności wnioskowanego przedmiotu stanowiącego świadczenie rzeczowe na potrzeby Sił Zbrojnych. Mając powyższe na względzie należy uznać, że trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji brak naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., ponieważ oceniając zgromadzony materiał dowodowy prawidłowo organy orzekły o obowiązku świadczenia rzeczowego w zakresie objętym wydanymi decyzjami. Nie można uznać za zasadne twierdzenie strony skarżącej, jakoby obowiązek świadczenia rzeczowego w postaci oddania do używania na rzecz [...] batalionu zapasowego w K. samochodu ciężarowego skrzyniowego marki [...] nr rej. [...] obejmował okres pokoju. Opisane wydanymi decyzjami w tej sprawie świadczenie rzeczowe obejmuje jedynie okres mobilizacji i czas wojny.
Nie jest zasadnym zarzut naruszenia art. 10 § 1 i art. 81 K.p.a. Jak trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji w tej sprawie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym Prezydent Miasta O. nie tylko zawiadomił skarżącego kasacyjnie o wszczęciu postępowania administracyjnego, ale także poinformował o prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym i możliwością wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Skarżącemu w toku postępowania wyznaczano terminy 14-dniowe i 30-dniowe do zapoznania się z aktami sprawy i ewentualnego złożenia wniosków dowodowych, a ponadto skarżącemu przesłano dokumenty dotyczące tej sprawy. Okoliczność, że kolejny wniosek skarżącego z daty 21 września 2020 r. o ponowne przedłużenie terminu do zapoznania się z aktami sprawy o następne 30 dni został załatwiony negatywnie nie oznacza naruszenia ani art. 10 § 1, ani też art. 81 K.p.a. Ponadto przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej w dacie 12 października 2020 r. skarżący mógł przejrzeć akta sprawy lub zgłosić wnioski dowodowe nawet po odmownym załatwieniu jego następnego wniosku z daty 21 września 2020 r. o kolejne przedłużenie prowadzenia postępowania w tej sprawie.
Organ odwoławczy powiadomił natomiast skarżącego o toczącym się postępowaniu odwoławczym oraz zawiadomieniem z dnia 7 grudnia 2020 r. poinformował stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Zawiadomienie to otrzymał skarżący w dniu 14 grudnia 2020 r., a Wojewoda Świętokrzyski wydał decyzję w dniu 15 stycznia 2021 r., a tym samym skarżący kasacyjnie miał okres ponad jednego miesiąca na zapoznanie się z aktami sprawy.
Również zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 15 stycznia 2021 r. nr BiZK.III.654.214.2020 zawiera uzasadnienie faktyczne oraz uzasadnienie prawne spełniające wymogi wynikające z art. 107 § 3 K.p.a. W jej treści wskazano, że wydając zaskarżoną decyzję organy administracyjne uwzględniły równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na terenie Miasta O. dodając zarazem, że w tej sprawie zaistniała szczególna podstawa do odstąpienia od zasady zobowiązującej do równomiernego obciążania obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na terenie tej Gminy. Jak wynika z wniosku nr [...] Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia 23 lipca 2020 r. (karta nr 1 akt administracyjnych sprawy), dotyczył on przeznaczenia konkretnej rzeczy ruchomej na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zgodnie zaś z § 11 ust. 3 rozporządzenia w przypadku wydawania decyzji o przeznaczeniu do wykonania świadczeń planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nie ma zastosowania zasada, zgodnie z którą przy wydawaniu takiej decyzji wójt, burmistrz lub prezydent miasta powinien mieć na względzie, aby w miarę możliwości równomierne obciążać obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy.
Tym samym skoro mimo braku obowiązku stosowania ww. zasady organy administracyjne wskazały, że jednak ją uwzględniły w tej sprawie, to nie było to działanie uzasadniające uchylenie wydanych decyzji.
Nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 208 ust. 1 u.p.o.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na tym, że obowiązek świadczeń rzeczowych polegających na oddaniu do używania posiadanej rzeczy ruchomej został nałożony bez oceny zasadności ich nałożenia na osobę fizyczną, zobowiązaną w ostatniej kolejności.
Art. 208 ust. 1 u.p.o.o. wymienia podmioty, na które mogą być nałożone obowiązki świadczeń rzeczowych i z jego treści nie wynika, aby warunkiem obciążenia takim obowiązkiem konkretnego podmiotu było uprzednie ustalenie braku możliwości spełnienia świadczenia przez inny podmiot.
Tryb postępowania w przedmiocie wydania decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony uregulowany został w § 6-10 rozporządzenia. Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) z wnioskiem o przeznaczenie rzeczy ruchomych na cele świadczeń planowanych do wykorzystania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny występuje - za jednostki organizacyjne Sił Zbrojnych - wojskowy komendant uzupełnień. Wzór takiego wniosku określa załącznik nr 1 do rozporządzenia, w którym wyszczególnia się przedmioty świadczeń oraz dane o ich posiadaczu lub właścicielu.
Po otrzymaniu takiego wniosku właściwy wójt (burmistrz, prezydent miasta) wszczyna postępowanie i w toku tak prowadzonego postępowania organ ten może dokonywać oględzin rzeczy ruchomych które, stosownie do zgłoszonych wniosków i własnych potrzeb, mogą być przedmiotem świadczeń (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). W przypadku stwierdzenia w toku oględzin nieprzydatności rzeczy ruchomych na potrzeby świadczeń wójt (burmistrz, prezydent miasta) odstępuje od nałożenia obowiązku świadczenia i zawiadamia o tym organ wnioskujący o nałożenie świadczeń (§ 9 ust. 1 rozporządzenia).
Jak wynika z powołanych przepisów, wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadząc postępowanie nie może dokonywać oceny, czy zasadnym było wskazanie danej rzeczy ruchomej będącej własnością lub w posiadaniu konkretnego podmiotu jako właściwej na potrzeby mobilizacji i w czasie wojny. Nie jest warunkiem wydania decyzji nakładającej obowiązek przeznaczenia w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny konkretnej rzeczy ruchomej będącej w posiadaniu osoby fizycznej lub przedsiębiorcy do używania na rzecz konkretnej jednostki wojskowej ustalenie, czy inny podmiot mógłby takie świadczenie spełnić. Z treści art. 208 ust. 1 u.p.o.o. nie wynika, że warunkiem obciążenia danych świadczeniem przedsiębiorcy jest uprzednie ustalenie, że inny podmiot (np. instytucja państwowa) nie może danego świadczenia spełnić. Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 26 sierpnia 2020 r. sygn. akt II OSK 76/20, opubl. w LEX nr 3117217 oraz NSA w wyroku z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 365/21 stwierdzając, że na podstawie art. 208 ust. 1 u.p.o.o. obowiązek wynikający z tego przepisu może być nałożony na każdą, wyodrębnioną i wymienioną w tym przepisie jednostkę.
Nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 210 ust. 1 u.p.o.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że organ wydający decyzję administracyjną o przeznaczeniu rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, jest związany treścią wniosku organów i kierowników jednostek organizacyjnych, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że organ wydający decyzję powinien samodzielnie ocenić potrzebę lub niezbędność danego pojazdu na rzecz konkretnej jednostki wojskowej.
Jak już zostało to wskazane wniosek wojskowego komendanta uzupełnień co do zgłoszonego zapotrzebowania nie mógł być weryfikowany przez Prezydenta Miasta O. pod względem celowości. To zaś oznacza, że Prezydent Miasta po otrzymaniu wniosku zawierającego wskazanie konkretnego pojazdu nie mógł oceniać, czy taki pojazd jest zasadny na potrzeby jednostki wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (analogicznie stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 365/21). Nie budzi także wątpliwości, że w razie powstania wątpliwości dotyczących np. stanu technicznego pojazdu, Prezydent Miasta powinien przeprowadzić oględziny stosownie do powołanego § 8 i § 9 rozporządzenia. Stwierdzenie nieprzydatności rzeczy ruchomej na potrzeby świadczenia prowadziłoby do wydania decyzji o odmowie nałożenia obowiązku świadczenia (§ 9 ust. 1 rozporządzenia). Jednakże w tej sprawie z akt sprawy nie wynikała potrzeba przeprowadzania oględzin pojazdu.
Mając powyższe należy stwierdzić, że skoro wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, a zarzuty skargi kasacyjnej nie uzasadniają uznania naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię oraz naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI