III OSK 6932/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-09
NSAAdministracyjneWysokansa
odpadyprzetwarzanie odpadówteren niekorzystnie przekształconywyrobisko górniczeprawo geologiczne i górniczekoncesjastaw rybnyNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że wykop pod staw rybny nie stanowi wyrobiska górniczego w rozumieniu przepisów prawa geologicznego i górniczego, co uniemożliwia wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów w celu wypełnienia tego terenu.

Spółka ubiegała się o zezwolenie na przetwarzanie odpadów w celu wypełnienia terenu niekorzystnie przekształconego, który według niej stanowił wyrobisko górnicze. Organy administracji i sądy obu instancji uznały, że wykop powstał w związku z budową stawu rybnego, a nie wydobyciem kopaliny na podstawie koncesji, co wyklucza jego kwalifikację jako wyrobiska górniczego w rozumieniu przepisów. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że brak koncesji na wydobycie uniemożliwia uznanie terenu za wyrobisko, a tym samym nie można go wypełniać odpadami w ramach procedury odzysku.

Spółka złożyła wniosek o zezwolenie na przetwarzanie odpadów w celu wypełnienia terenu niekorzystnie przekształconego, który identyfikowała jako wyrobisko. Wniosek został umorzony przez Marszałka Województwa, a następnie utrzymany w mocy przez Ministra Klimatu, ponieważ organy uznały, że wykop powstał w związku z budową stawu rybnego, a nie wydobyciem kopaliny na podstawie koncesji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię pojęć "wyrobisko górnicze" i "teren niekorzystnie przekształcony". Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że wykop pod staw rybny, nawet jeśli towarzyszyło mu nielegalne wydobycie kruszywa, nie stanowi wyrobiska górniczego w rozumieniu Prawa geologicznego i górniczego, ponieważ do jego powstania nie była wymagana koncesja. Brak koncesji na wydobycie kopaliny uniemożliwia uznanie terenu za wyrobisko, a tym samym za teren niekorzystnie przekształcony, który można wypełniać odpadami. NSA podkreślił, że przepisy ustawy o odpadach dotyczące wypełniania terenów niekorzystnie przekształconych odnoszą się do wyrobisk i zapadlisk powstałych w wyniku działalności koncesjonowanej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wykop pod budowę stawu rybnego, nawet jeśli towarzyszyło mu nielegalne wydobycie kruszywa, nie stanowi wyrobiska górniczego w rozumieniu Prawa geologicznego i górniczego, jeśli nie było prowadzone na podstawie koncesji na wydobycie kopaliny.

Uzasadnienie

Prawo geologiczne i górnicze definiuje wyrobisko górnicze jako przestrzeń powstałą w wyniku robót górniczych. Roboty górnicze związane z wyrobiskiem wymagają koncesji na wydobycie kopaliny. Brak takiej koncesji uniemożliwia uznanie wykopu za wyrobisko górnicze.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Pomocnicze

p.g.g. art. 6 § ust. 1 pkt. 12

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze

p.g.g. art. 6 § ust. 1 pkt. 17

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze

p.g.g. art. 21 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze

p.g.g. art. 22

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze

UOdp art. 30 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

UOdp art. 30 § ust. 5

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

UOdp art. 41 § ust. 3 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

ROPIU

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku poza instalacjami i urządzeniami

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

p.p.s.a. art. 106 § § 3 i 5

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Wyrok WSA w Warszawie naruszył prawo materialne poprzez błędną wykładnię art. 6 ust. 1 pkt 17 PGG w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 12 PGG, zawężając pojęcie "wyrobiska górniczego". Wyrok WSA w Warszawie naruszył prawo materialne poprzez błędną wykładnię załącznika do ROPIU w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 2, art. 30 ust. 5 i art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. b UOdp, zawężając pojęcie "terenu niekorzystnie przekształconego". Wyrok WSA w Warszawie naruszył przepisy postępowania (art. 106 § 3 i 5 PPSA w zw. z art. 233 § 1 KPC) poprzez dowolną ocenę dowodów uzupełniających.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie "terenu niekorzystnie przekształconego" odnosi się wyłącznie do wyrobisk oraz zapadlisk, zatem terenów wydobycia kruszywa i terenów górniczych wydobycie kruszywa jest uregulowanej w polskim prawie w postaci koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż gdyby takowa koncesja została wydana nie byłoby żadnych wątpliwości co do charakteru powstałego na tym terenie wykopu i wówczas należałoby uznać bez wątpienia, że jest to wyrobisko.

Skład orzekający

Rafał Stasikowski

przewodniczący

Sławomir Wojciechowski

sprawozdawca

Paweł Mierzejewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć \"wyrobisko górnicze\" i \"teren niekorzystnie przekształcony\" w kontekście ustawy o odpadach i prawa geologicznego, zwłaszcza w sytuacjach, gdy działalność wydobywcza nie była prowadzona na podstawie koncesji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie wykop pod staw rybny był jednocześnie miejscem nielegalnego wydobycia kruszywa. Kluczowe jest ustalenie genezy powstania wykopu i posiadania wymaganych koncesji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów prawa geologicznego i o odpadach, która ma znaczenie praktyczne dla firm chcących zagospodarować tereny po działalności wydobywczej. Pokazuje, jak kluczowe jest posiadanie koncesji.

Czy wykop pod staw rybny to "wyrobisko górnicze"? NSA wyjaśnia, kiedy potrzebna jest koncesja na odpady.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 6932/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Mierzejewski
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 4/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-13
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1290
art. 6 ust. 1 pkt. 12 art. 6 ust. 1 pkt. 17 art. 21 ust. 1 pkt 2 art. 22
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółki jawnej z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 4/21 w sprawie ze skargi [...] Spółki jawnej z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Klimatu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 4/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi [...] Spółki jawnej z siedzibą w [...] (dalej także jako: "strona skarżąca", "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie", "Spółka") na decyzję Ministra Klimatu (dalej także jako: "Minister", "Organ") z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego: oddalił skargę.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:
Pismem z dnia 4 lutego 2020 r. Spółka wystąpiła o wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów w procesie odzysku R5 (recykling lub odzysk innych materiałów nieorganicznych), polegającym na wypełnianiu terenów niekorzystnie przekształconych, na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...] w obrębie geodezyjnym [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]. Do wniosku strona dołączyła m.in. decyzję Starosty Powiatu [...] (dalej także jako: "Starosta", "Starostwo") z dnia [...] października 2019 r., nr [...], ustalającą m.in. rolny kierunek rekultywacji, w której Starosta zaznaczył, że "niniejsza decyzja nie jest wydawana zgodnie z ustawą o odpadach i w żadnym przypadku nie uzgadnia ona wykorzystania tych odpadów w procesie rekultywacji". Dodatkowo decyzja ta zawiera zapis o braku informacji o udokumentowanym złożu kopaliny na tym terenie, podmiocie prowadzącym wydobycie oraz okresie kiedy to wydobycie miałoby być prowadzone.
W toku postępowania wyjaśniającego Marszałek Województwa [...] (dalej także jako: "Marszałek") wystąpił do Starosty o udzielenie informacji, czy dla obszaru zlokalizowanego na przedmiotowych działkach została wydana koncesja na wydobycie kopaliny. Z informacji pozyskanych od ww. organu wynika, iż dla przedmiotowego terenu nie została wydana żadna koncesja. Również Marszałek, jako organ koncesyjny nie wydał decyzji na wydobycie kopaliny dla przedmiotowego obszaru.
Celem wyjaśnienia sprawy Marszałek zwrócił się również do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we [...] z prośbą o udzielenie informacji, czy na badanym obszarze była prowadzona kiedykolwiek działalność górnicza. Z uzyskanej odpowiedzi wynika, iż na przedmiotowym terenie nie prowadzono wydobycia kopalin ze złóż w oparciu o koncesję; na przedmiotowym terenie udokumentowano jednak złoże kruszywa naturalnego "[...]" o numerze [...], powierzchnia udokumentowanego złoża to 6,8 ha, zaś miąższość złoża od 4,5 m do 13 m (średnio 7,7 m).
Dzięki korespondencji prowadzonej z Dyrektorem Okręgowego Urzędu Górniczego we [...] Marszałek ustalił także, że decyzją Starosty (z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...]) udzielone zostało pozwolenie na budowę stawu rybnego, wydane dla Spółki. Jednakże Starostwo nie otrzymało zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego we [...] poinformował także Marszałka, iż rozpoczął postępowanie wyjaśniające pod kątem prowadzenia "nielegalnego wydobycia" piasków i żwirów, tj. prowadzenia działalności wykonywanej bez wymaganej koncesji.
Po analizie całości materiału dowodowego Marszałek stwierdził, że jednoznacznie wynika z niego, że celem powstania wykopu była budowa stawu rybnego, a nie wydobycie kopaliny. Ponieważ wydobycie piasku i żwiru odbywało się przy okazji budowy stawu rybnego, organ I instancji uznał, że przedmiotowego terenu nie można uznać za teren niekorzystnie przekształcony, o którym mowa w Lp. 1 kolumnie 5 zd. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku poza instalacjami i urządzeniami (Dz. U. poz. 796; dalej: rozporządzenie), bowiem nie spełnia on definicji wyrobiska, nie jest również zapadliskiem. W opinii Marszałka, jeżeli przedmiotowe zagłębienie terenu nie spełnia przesłanek do uznania go za teren niekorzystnie przekształcony w rozumieniu powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Środowiska, to nie jest możliwe udzielenie w niniejszym przypadku zezwolenia na przetwarzanie odpadów, gdyż ustawodawca nie przewidział wypełniania tego typu terenu odpadami.
W związku z powyższym, decyzją z [...] kwietnia 2020 r., nr [...], działając w trybie art. 105 § 1 kpa, Marszałek umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów.
Od tej decyzji odwołanie złożyła Spółka, reprezentowane przez radcę prawnego, zarzucając jej następujące naruszenia: 1) przepisów załącznika do ww. rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami, poprzez zawężenie pojęcia "terenu niekorzystnie przekształconego" wyłącznie do wyrobisk górniczych powstałych w wyniku działalności prowadzonej w oparciu o koncesję na wydobywanie kopaliny ze złoża"; 2) art. 6 ust. 1 pkt 11, 12 i 17 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2020 r. poz. 1064 ze zm.; dalej: Prawo geologiczne i górnicze), poprzez uznanie, że tereny, których dotyczy wniosek strony, nie stanowią odkrywkowych wyrobisk górniczych. W związku z powyższym odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy.
W uzasadnieniu odwołania strona stanęła na stanowisku, że w jej rozumieniu zapisy ustawy o odpadach oraz ww. rozporządzenia Ministra Środowiska nie zawierają definicji pojęcia "terenu niekorzystnie przekształconego". Załącznik do rozporządzenia zawiera jedynie wyliczenie przykładowe, uznając za tereny niekorzystnie przekształcone: a) zapadliska, b) nieeksploatowane odkrywkowe wyrobiska, c) wyeksploatowane części odkrywkowych wyrobisk.
W ocenie odwołującej, pojęcie "terenu niekorzystnie przekształconego" powinno być rozumiane szeroko, jako każdy teren, który stanowi część powierzchni ziemi, a nadto został przekształcony w sposób niekorzystny dla środowiska.
Kolejno, odwołując się do przepisów Prawa geologicznego i górniczego, strona odniosła się do pojęcia "wyrobiska odkrywkowego", jako przestrzeni w nieruchomości gruntowej lub górotworze powstałej w wyniku robót górniczych (art. 6 ust. 1 pkt 17). Analizując pojęcie wyrobiska odkrywkowego, odwołująca przeszła do definicji roboty górniczej (art. 6 ust. 1 pkt 12), rozumianej przez wykonywanie, utrzymywanie, zabezpieczanie lub likwidowanie wyrobisk górniczych oraz zwałowanie nadkładu w odkrywkowych zakładach górniczych w związku z działalnością regulowaną ustawą. Zdaniem strony, pojęcie "wyrobiska górniczego" nie zostało powiązane z wydobywaniem kopaliny prowadzonym w oparciu o koncesję na wydobywanie kopaliny ze złoża, a pojęcie "działalności regulowanej ustawą Prawo geologiczne i górnicze jest pojęciem znacznie szerszym, bowiem nie każda działalność uregulowana tą ustawą podlega koncesjonowaniu". Strona przywołała przepisy, zgodnie z którymi szereg rodzajów działalności koncesjonowania nie wymaga, jak choćby poszukiwanie i rozpoznawanie większości znanych złóż kopalin (art. 21 ust. 1 pkt 1), wydobywanie kopaliny na potrzeby własne (art. 4 ), a także: a) budowa, rozbudowa oraz utrzymywanie systemów odwadniania zlikwidowanych zakładów górniczych, b) roboty prowadzone w wyrobiskach zlikwidowanych podziemnych zakładów górniczych w celach innych niż określone ustawą, c) roboty podziemne prowadzone w celach naukowych, badawczych, doświadczalnych i szkoleniowych na potrzeby geologii i górnictwa, d) drążenie tuneli z zastosowaniem techniki górniczej, e) likwidacja obiektów powstałych w wyniku ww. robót (art. 2 ust. 1 Prawo geologiczne i górnicze), f) działalność podmiotów, które uzyskały inne niż koncesja decyzje stanowiące podstawę wykonywania działalności regulowanej ustawą (art. 2 ust. 3 Prawo geologiczne i górnicze).
W związku z powyższym odwołująca stwierdziła, że "z wyrobiskami mamy do czynienia nie tylko w przypadku działalności prowadzonej na podstawie koncesji wydanej w oparciu o przepisy Prawa geologicznego i górniczego, ale każdej działalności uregulowanej przepisami tej ustawy, także działalności niekoncesjonowanej lub prowadzonej bez wymaganej koncesji".
W toku postępowania organ odwoławczy zważył, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji wykazał, iż wniosek strony nie dotyczy "terenu niekorzystnie przekształconego", o którym mowa w ustawie o odpadach i tym samym nie ma podstaw do wydania wnioskowanej przez stronę decyzji o przetwarzanie odpadów poza instalacjami i urządzeniami w kształcie wnioskowanym przez stronę, gdyż brak jest przedmiotu sprawy w rozumieniu tej ustawy.
Wniosek z dnia 4 lutego 2020 r. został oparty o art. 41 i art. 42 ust. 2 ustawy o odpadach i dotyczył wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów poza instalacjami poprzez wypełnienie terenu niekorzystnie przekształconego. We wniosku teren niekorzystnie przekształcony określany jest jako bliżej nieokreślone "wyrobisko". W toku postępowania wyjaśniającego ustalono jednak, że celem powstania wykopu na badanym terenie była budowa stawu rybnego, a nie wydobycie kopaliny. Wydobycie piasku i żwiru odbywało się jedynie przy okazji budowy stawu rybnego.
Organ zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 41 ust. 3 pkt 1 lit b ustawy o odpadach, marszałek jest organem właściwym dla odpadów innych niż niebezpieczne poddawanych odzyskowi w procesie odzysku polegającym na wypełnianiu terenów niekorzystnie przekształconych, jeżeli ilość umieszczanych w wyrobisku lub zapadlisku odpadów jest nie mniejsza niż 10 Mg na dobę lub całkowita pojemność wyrobiska lub zapadliska jest nie mniejsza niż 25.000 Mg. Tym samym przepis ten wyraźnie precyzuje rodzaj przekształconych terenów, co do których wypełnienia właściwy do wydania decyzji jest marszałek, tj. zapadliska i wyrobiska. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z wykopem po budowie stawu rybnego.
Decyzją Starosty z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], udzielone zostało pozwolenie na budowę stawu rybnego, wydane dla spółki. Z poczynionych w trakcie postępowania ustaleń wynika, że dokonano wykopu połączonego z "nielegalnym wydobyciem" (bez wymaganej koncesji) kruszywa naturalnego (piasków i żwirów).
W tych okolicznościach faktycznych nie sposób uznać, iż zmiana ukształtowania terenu na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...] obręb [...], gmina [...], była efektem prowadzenia eksploatacji złoża kruszywa naturalnego. Podstawowym celem dokonania zmiany była budowa stawu rybnego, która to zmiana nie jest niekorzystnym przekształceniem terenu, o którym mowa w ustawie o odpadach, a wydobycie piasku i żwiru miało miejsce nielegalnie przy okazji prowadzonych pod budowę wykopów. Jednocześnie organ odwoławczy uznał za właściwą analizę zawartą w decyzji organu I instancji odnośnie pojęcia "wyrobisko" i rozumienia go przez pryzmat przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze, nawet mimo iż w ustawie nie użyto pełnej formy pojęcia, tj. wyrobiska górniczego. Nie ma tu bowiem możliwości innego rozumienia tego pojęcia, nawet bowiem "Słownik języka polskiego" (pod red. W. Doroszewskiego, sjp.pwn.pl) definiuje to pojęcie jako "pustą przestrzeń w kopalni powstałą po wybraniu skał w wyniku robót górniczych". Dlatego też nie można za uzasadniony uznać zarzutu strony, co do błędnego uznania przez organ I instancji zawężającego rozumienia pojęcia "wyrobisko". W tym stanie faktycznym sprawy nie można uznać, iż wykop pod budowę stawu stanowi wyrobisko i marszałek jest właściwy w związku z powyższym do wydania przedmiotowej decyzji.
Organ wskazał również, iż zapis ustawowy przepisu art. 41 ust. 3 pkt 1 lit b ustawy o odpadach jest nadrzędny w stosunku do zapisów załącznika nr 1 rozporządzenia w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami. Stąd wymienione w nawiasie przykłady "terenów niekorzystnie przekształconych", w świetle przepisów ustawy o odpadach muszą i tak zostać ograniczone do pojęć zapadlisko lub wyrobisko wymienionych w ustawie o odpadach.
Z przyczyn oczywistych w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z zapadliskiem, które oznacza zagłębienie terenu powstałe wskutek zapadnięcia się warstw skalnych w głąb ziemi ("Słownik języka polskiego" pod red. W. Doroszewskiego, sjp.pwn.pl).
Odnosząc się do zarzutu strony opartego na twierdzeniu, że "z wyrobiskami mamy do czynienia nie tylko w przypadku działalności prowadzonej na podstawie koncesji wydanej w oparciu o przepisy Prawa geologicznego i górniczego, ale każdej działalności uregulowanej przepisami tej ustawy, także działalności niekoncesjonowanej lub prowadzonej bez wymaganej koncesji" - organ zauważył, że na badanym obszarze zostało udokumentowane złoże kruszywa naturalnego "[...]" nr [...], o powierzchni 6,8 ha i miąższości złoża od 4,5 m do 13 m (średnio 7,7 m). Na wydobycie na tym obszarze wymagana jest zatem koncesja, co wynika z art. 22 ust. 2 i 4 ustawy Prawo geologiczne i górnicze.
Gdyby takowa koncesja (wymagana w tym przypadku prawem) została wydana, nie byłoby żadnych wątpliwości co do charakteru powstałego na tym terenie wykopu. Wówczas uznać należałoby bez wątpienia, że jest to wyrobisko. Brak byłoby wtedy także zastrzeżeń co do właściwości marszałka w sprawie wydania zezwolenia we wnioskowanym zakresie. W obecnej sytuacji obiekcje Marszałka co do genezy powstałego wykopu należało uznać za uzasadnione. Zbadanie sprawy pod tym kątem było uzasadnione tym bardziej, że organ I instancji był w posiadaniu dowodów na to, że wykop był prowadzony w kierunku budowy stawu rybnego. Wobec powyższych ustaleń Minister Klimatu uznał za w pełni udowodnione, że rzeczonego wykopu nie można zaklasyfikować jako wyrobisko.
Organ odwoławczy wyjaśnił także, że na stronie nadal ciąży obowiązek wywiązania się z zobowiązań wynikających z decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2019 r. dotyczącej ustalenia kierunku i warunków rekultywacji terenów niekorzystnie przekształconych.
Biorąc powyższe pod uwagę, Minister Klimatu orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Marszałka.
Z decyzją tą nie zgodziła się Spółka reprezentowana nadal przez radcę prawnego, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie:
a) prawa materialnego, a to: art. 6 ust. 1 pkt 17 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuzasadnionym zawężeniu pojęcia "wyrobiska górniczego", co skutkowało uznaniem, że tereny, których dotyczy wniosek skarżącej, nie stanowią odkrywkowych wyrobisk górniczych; załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami w związku z art. 30 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797 ze zm.), poprzez błędną wykładnię polegającą na zawężeniu pojęcia "terenu niekorzystnie przekształconego" wyłącznie do wyrobisk górniczych powstałych w wyniku działalności prowadzonej w oparciu o koncesję na wydobywanie kopaliny ze złoża, co skutkowało uznaniem, że tereny, których dotyczy wniosek skarżącej, nie stanowią odkrywkowych wyrobisk górniczych;
b) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz brak podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie występuje wyrobisko, a wykop po budowie stawu rybnego, podczas gdy wyrobisko ma charakter historyczny i powstało znacznie przed budową stawu rybnego.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Jednocześnie, w związku z twierdzeniami organu, że w przedmiotowej sprawie nie występuje wyrobisko, a wykop po budowie stawu rybnego, skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z następujących dokumentów: - wydruku zdjęcia z portalu: geoportal.gov.pl (skala: 1:2.000), - wydruku zdjęcia z portalu: geoportal.gov.pl, (skala 1:5.000), - wydruku zdjęcia z programu Google Earth Pro - stan na dzień 2 września 2020 r., - wydruku zdjęcia z programu Google Earth Pro - stan na dzień 10 sierpnia 2013 r., - wydruku zdjęcia z programu Google Earth Pro - stan na dzień 30 września 2009 r., - wydruku zdjęcia z programu Google Earth Pro - stan na dzień 16 grudnia 2006 r., - wydruku zdjęcia z programu Google Earth Pro - stan na dzień 16 listopada 2003 r., - mapy historycznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], Wydział Geodezji i Kartografii z lat 2011-2013, - mapy historycznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], Wydział Geodezji i Kartografii z lat 1994-1998, - mapy historycznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], Wydział Geodezji i Kartografii z lat 1981-1988 na okoliczność wykazania, że prowadzenie wydobycia kopaliny ze złoża na terenie objętym wnioskiem ma charakter historyczny; wydobycie piasku i żwiru nie było związane z budową stawu rybnego i nie było dokonywane przy okazji budowy tego obiektu; eksploatacja odbywała się przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, a także poprzedzającej ją ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze, a w związku z powyższym roboty górnicze nie musiały być objęte koncesją.
W odpowiedzi na skargę Minister Klimatu i Środowiska, który zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2019 r. (Dz. U. poz. 2266) jest organem właściwym do rozpatrzenia odwołania w niniejszej sprawie, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 4/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od wyroku wywiodła skarżąca Spółka zaskarżając go w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:
a) naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 6 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 09.06.2011 - Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2020 r., poz. 1064 ze zm., dalej jako: "PGG") w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 12 PGG, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym zawężeniu pojęcia "wyrobiska górniczego", co skutkowało uznaniem, że tereny, których dotyczy wniosek Skarżącej, nie stanowią odkrywkowych wyrobisk górniczych,
- załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz. U. poz. 796, dalej jako: "ROPIU") w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779 ze zm., dalej jako: "UOdp") w zw. z art. 30 ust. 5 UOdp i w zw. z art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. b UOdp, poprzez błędną wykładnię polegającą na zawężeniu pojęcia "terenu niekorzystnie przekształconego" wyłącznie do wyrobisk górniczych powstałych w wyniku działalności prowadzonej w oparciu o koncesję na wydobywanie kopaliny ze złoża, co skutkowało uznaniem, że tereny, których dotyczy wniosek Skarżącej, nie stanowią odkrywkowych wyrobisk górniczych;
b) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 3 i 5 PPSA w związku z art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575 ze zm., dalej jako: "KPC"), poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów uzupełniających z następujących dokumentów:
- wydruku zdjęcia z portalu: geoportal.gov.pl (skala: 1:2000),
- wydruku zdjęcia z portalu: geoportal.gov.pl, (skala 1:5000),
- wydruku zdjęcia z programu Google Earth Pro – stan na dzień 2 września 2020 r.,
- wydruku zdjęcia z programu Google Earth Pro – stan na dzień 10 sierpnia 2013 r.,
- wydruku zdjęcia z programu Google Earth Pro – stan na dzień 30 września 2009 r.,
- wydruku zdjęcia z programu Google Earth Pro – stan na dzień 16 grudnia 2006 r.,
- wydruku zdjęcia z programu Google Earth Pro – stan na dzień 16 listopada 2003 r.,
- mapy historycznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], Wydział Geodezji i Kartografii z lat 2011 – 2013,
- mapy historycznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], Wydział Geodezji i Kartografii z lat 1994 – 1998,
- mapy historycznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], Wydział Geodezji i Kartografii z lat 1981 – 1988,
która to ocena skutkowała stwierdzeniem, że "celem powstania wykopu (zmiany ukształtowania terenu) na terenie działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...] obręb [...], gmina [...] - była budowa stawu rybnego, a nie wydobycie kopaliny (piasku i żwiru), które odbywało się jedynie przy okazji budowy stawu rybnego", podczas gdy z powyższych dokumentów wynika wprost, że wykop ma charakter historyczny i powstał znacznie wcześniej niż budowa stawu rybnego (budowa stawu rybnego była realizowana na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr: [...], podczas gdy wyrobisko widoczne jest zarówno na wydruku zdjęć z dnia 16.11.2003 r. i późniejszych, jak i uwzględnione zostało na mapach historycznych z lat 2011-2013, 1994-1998 i 1981-1988); w konsekwencji zaś celem powstania wyrobiska nie mogła być budowa stawu rybnego, a jedynie wydobycie kopaliny ze złoża.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 PPSA, rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Jak wskazano, ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Dalej, wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
W rozpatrywanej sprawie skarżąca kasacyjnie spółka oparła skargę kasacyjną, wskazując obie podstawy – naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy wskazać należy, że autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie "art. 106 § 3 i 5 PPSA w związku z art. 233 § 1 KPC", poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów z dokumentów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedmiotowy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie jako chybiony.
Wskazać należy, że przyjęcie w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. O istotnych wątpliwościach można mówić wówczas, gdy istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego pozostają niewyjaśnione, są sporne. Przeprowadzenie dowodu (dopuszczenie dowodu) ma formę postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Dopuszczając dowód, sąd powinien wskazać, jakie okoliczności mają nim być stwierdzone. Do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 106 § 5 p.p.s.a.). Przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, które mają odpowiednie zastosowanie do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. są, między innymi: art. 233 § 1 k.p.c. (zasada swobodnej oceny dowodów); art. 235 k.p.c. (zasada bezpośredniości); art. 236 § 1 k.p.c. (postanowienie dowodowe). W postanowieniu o dopuszczeniu dowodu sąd powinien oznaczy środek dowodowy i fakty, które mają nim zostać wykazane. Postanowienie o przeprowadzeniu dowodu, winno oznaczyć precyzyjnie środek dowodowy, w przypadku dokumentów z podziałem na dokumenty urzędowe i dokumenty prywatne. Gdy sąd administracyjny I instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe, winien zaprezentować kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów (odpowiednie stosowanie zasady swobodnej oceny dowodów z art. 233 § 1 k.p.c.), a przede wszystkim przedstawić dodatkowe ustalenia faktyczne dokonane w omawianym trybie w zakresie objętym sprawą administracyjną, których nie dokonał, lub błędnie dokonał organ administracji publicznej (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2023 r., sygn. akt I GSK 1776/19, Legalis).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej podniesionych w uzasadnieniu, że: "Sąd w uzasadnieniu wydanego wyroku wskazał, że "odnosząc się do zgłoszonych w skardze wniosków dowodowych podnieść należy, że ich analiza prowadzi do konkluzji, iż nie wskazują one na to, by wykop, w którym skarżąca zamierza prowadzić działalność polegającą na przetwarzaniu odpadów w procesie odzysku R5 (recykling lub odzysk innych materiałów nieorganicznych) stanowił wyrobisko wskazane w art. 41 ust. 3 pkt 1 ustawy o odpadach." Powyższe świadczy o fakcie, że Sąd przeprowadził dowód ze wskazanych dokumentów i dokonał ich oceny." (str. 6 i 7 uzasadnienia skargi kasacyjnej) to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedstawiając stan sprawy oraz wyjaśniając w uzasadnieniu zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku podstawę prawną rozstrzygnięcia, nie przedstawił dodatkowych ustaleń faktycznych dokonanych w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., bowiem nie wskazał jakie konkretnie dokumenty miały być dowodami w sprawie oraz jakie okoliczności miały nimi być stwierdzone.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczony przez autora skargi kasacyjnej fragment uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie jest oceną sądu, a wyłącznie przytoczeniem stanowiska Ministra z odpowiedzi na skargę (k. 19v). Ponadto trudno uznać przedmiotowe dokumenty za dowody uzupełniające, bowiem były one już znane w toku postępowania administracyjnego przy piśmie skarżącej spółki będącym uzupełnieniem odwołania od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r.
Dalej, wskazać należy, że w świetle przepisów p.p.s.a. sąd administracyjny zasadniczo w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie ustala stanu faktycznego sprawy, nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy. Wprawdzie, przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów, lecz dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu, a zarzut naruszenia tego przepisu może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd administracyjny I instancji prowadził takie postępowanie dowodowe oraz jeżeli strona skarżąca wykazała, że zastosowane przez ten sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. pozwala zatem jedynie w drodze wyjątku przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w razie wystąpienia istotnych wątpliwości co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu – a nie co do prawidłowości poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych. Ponadto możliwość jego przeprowadzenia uzależniona jest od uznania sądu, który postępowanie takie przeprowadzić może, lecz nie musi. Powyższy przepis należy bowiem odczytywać z uwzględnieniem generalnej zasady, wyrażonej w art. 133 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Zasada ta oznacza, że sąd administracyjny nie prowadzi we własnym zakresie postępowania dowodowego i nie ustala samodzielnie stanu faktycznego sprawy, lecz ocenia jedynie, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, w tym także czy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy i czy właściwie oceniły zebrane dowody. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy przy tym do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, a tym bardziej ustaleń faktycznych, które nie są kwestionowane, lecz odmiennie oceniane. W związku z tym zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. może być uzasadniony jedynie wówczas, gdy sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, a skarżący kasacyjnie wykaże, że kryteria wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2023 r., III OSK 2872/21, Legalis).
W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Zatem zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. jest bezzasadny, gdyż może być on skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd administracyjny pierwszej instancji prowadził postępowanie dowodowe wyłącznie w zakresie wynikającym z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz jeżeli strona skarżąca wykazała, że zastosowane przez sąd pierwszej instancji kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne. Tym samym, nie poddaje się kontroli kasacyjnej przedmiotowy zarzut naruszenia przepisów postępowania podniesiony w petitum skargi kasacyjnej. Pomimo wyraźnego braku po stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie czynności sądowej w postaci dopuszczenia lub oddalenia wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów (art. 106 § 3 p.p.s.a.), to w realiach niniejszej sprawy nie miało to jednak istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Skoro bowiem, Sąd I instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., to tym samym nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania dowodowego przez Ministra Klimatu. Inaczej mówiąc, Sąd I instancji ostatecznie przyjął, że istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego zostały wyjaśnione pomimo, że są sporne.
Mając na względzie całość przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania o bezzasadności podniesionego przez skarżącą kasacyjnie spółkę zarzutu naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny pragnie dostrzec, że autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował w sposób skuteczny ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak zarzutów naruszenia przepisów postępowania czy też ich nieskuteczność powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd pierwszej instancji.
Nieskuteczne okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Nie są oparte na usprawiedliwionych podstawach zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 17 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni polegającej na nieuzasadnionym zawężeniu pojęcia "wyrobiska górniczego", co skutkowało uznaniem, że tereny, których dotyczy wniosek skarżącej, nie stanowią odkrywkowych wyrobisk górniczych.
Istota problemu w zakresie podniesionego zarzutu sprowadza się do rozumienia pojęcia "wyrobiska górniczego". Zdaniem organu, uwzględniając realia niniejszej sprawy, pojęcie to nie obejmuje wykopu pod budowę stawu rybnego, przy jednoczesnym wydobyciu kruszywa naturalnego w postaci piasku i żwiru, które ma charakter nielegalny z uwagi na brak koncesji, natomiast skarżąca kasacyjnie spółka wyraża pogląd przeciwny i wskazuje, że wyrobiska są efektem nie tylko działalności prowadzonej na podstawie koncesji wydanej w oparciu o przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze, ale każdej działalności uregulowanej przepisami tej ustawy, także działalności niekoncesjonowanej lub prowadzonej bez wymaganej koncesji.
Według art. 6 pkt 17 p.g.g., wyrobiskiem górniczym jest przestrzeń w nieruchomości gruntowej lub górotworze powstała w wyniku robót górniczych. Z kolei pojęcie robót górniczych zdefiniowane jest w art. 6 pkt 12 p.g.g., który stanowi: "robotą górniczą – jest wykonywanie, utrzymywanie, zabezpieczanie lub likwidowanie wyrobisk górniczych oraz zwałowanie nadkładu w odkrywkowych zakładach górniczych w związku z działalnością regulowaną ustawą". Z przedstawionej definicji roboty górniczej wynika, że dotyczy ona dwóch odrębnych przedmiotów, bowiem czynności polegające na: wykonywaniu, utrzymywaniu, zabezpieczaniu lub likwidowaniu – odnoszą się do wyrobisk górniczych, natomiast zwałowanie nadkładu jest robotą górniczą w odkrywkowych zakładach górniczych. Zatem dla określenia cech działań związanych z wyrobiskiem górniczym oraz dotyczących odkrywkowego zakładu górniczego ustawa używa odmiennych rzeczowników odczasownikowych: wykonywanie, utrzymywanie, zabezpieczanie, likwidowanie, oraz odpowiednio: zwałowanie. W konsekwencji definiując pojęcie wyrobiska górniczego należy odwoływać się tylko do tej części definicji robót górniczych, zawartej w art. 6 pkt 12 p.g.g., która dotyczy wyrobiska. Dalsza część definicji zawarta w tym przepisie ma natomiast zastosowanie do odkrywkowego zakładu górniczego. Dodatkowo nadmienić należy, że obszar górniczy w myśl art. 6 pkt 8 p.g.g. to przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wybywania kopaliny oraz prowadzenia robót górniczych związanych z wykonywaniem koncesji. Teren górniczy zaś to stosownie do art. 6 pkt 9 tej ustawy przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych.
Nie ulega wątpliwości, że na badanym obszarze zostało udokumentowane złoże kruszywa naturalnego, tym samym na wydobycie na tym obszarze wymagana jest koncesja, co wynika z art. 22 ust. 2 i 4 p.g.g. W związku z tym podzielić należy stanowisko organu, że gdyby takowa koncesja została wydana nie byłoby żadnych wątpliwości co do charakteru powstałego na tym terenie wykopu i wówczas należałoby uznać bez wątpienia, że jest to wyrobisko. Natomiast w niniejszej sprawie geneza powstałego wykopu jest zgoła inna, bowiem wykop był prowadzony w kierunku budowy stawu rybnego.
Natomiast również za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 5 i w zw. z art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Skarżąca kasacyjnie spółka wskazała, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni polegającej na zawężeniu pojęcia "terenu niekorzystnie przekształconego" wyłącznie do wyrobisk górniczych powstałych w wyniku działalności prowadzonej w oparciu o koncesję na wydobywanie kopaliny ze złoża, co skutkowało uznaniem, że tereny, których dotyczy wniosek skarżącej, nie stanowią odkrywkowych wyrobisk górniczych.
Powołane przez stronę skarżącą kasacyjnie przepisy ustawy o odpadach (art. 30 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 5 i w zw. z art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. b) stanowią podstawę do wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów, a tym samym przepisy te nie mogły być stosowane przy kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Klimatu w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach dopuszcza, aby w zezwoleniu określono możliwość odzysku odpadów poza instalacjami lub urządzeniami w procesie R5 zgodnie z warunkami określonymi w załączniku nr 1 do tej ustawy. Art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. b ustawy o odpadach wskazuje na właściwość organu wydającego zezwolenie na przetwarzanie odpadów poza instalacjami i urządzeniami, natomiast załącznik do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami określa rodzaje odpadów oraz warunki ich odzysku w procesach odzysku R3, R5, R11 i R12 wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, poza instalacjami lub urządzeniami. Prawidłowo w tej sprawie żadnego z tych przepisów nie stosował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Dalej, pojęcie "terenu niekorzystnie przekształconego" odnosi się wyłącznie do wyrobisk oraz zapadlisk, zatem terenów wydobycia kruszywa i terenów górniczych, a skoro odnosi się do terenów wydobycia kruszywa, jak już wyżej wskazano, to wydobycie kruszywa jest uregulowanej w polskim prawie w postaci koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż – może być wykonywana po uzyskaniu koncesji, zaś samo wydobycie kopaliny poza obszarem górniczym stanowi rażące naruszenie warunków koncesji, gdyż następuje z ewidentnym naruszeniem prawa bezwzględnie obowiązującego w zakresie koncesjonowanej działalności (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2020 r., VI SA/Wa 1087/20, Legalis).
W konsekwencji prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że pojęcie "terenu niekorzystnie przekształconego" odnosi się wyłącznie do wyrobisk górniczych powstałych w wyniku działalności prowadzonej w oparciu o koncesję na wydobywanie kopalin ze złoża, zaś tereny, których dotyczy wniosek skarżącej spółki, nie stanowią odkrywkowych wyrobisk górniczych.
Reasumując, przeprowadzona przez Sąd kasacyjny sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wyrok Sądu I instancji jest zgodny z prawem.
W świetle znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, skarga kasacyjna nie mogła być więc uznana za usprawiedliwioną, a co za tym idzie i skuteczną. Brak zaangażowania autora skargi kasacyjnej w rzeczowe zakwestionowanie naruszenia przepisu prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a) oraz brak wykazania, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) przekonały Naczelny Sąd Administracyjny o niezasadności skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i orzekł o jej oddaleniu, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI