III OSK 69/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że informacja o postępowaniu karnym prowadzonym przez IPN stanowi informację publiczną.
Skarżący zwrócił się do Dyrektora IPN w Poznaniu o udostępnienie informacji o śledztwie dotyczącym fałszowania akt. Organ odmówił, uznając, że informacja o postępowaniu karnym nie jest informacją publiczną. WSA w Poznaniu uznał jednak, że jest to informacja publiczna i zobowiązał organ do jej udostępnienia lub wydania decyzji odmownej. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że informacje o postępowaniach prowadzonych przez publiczne instytucje, takie jak IPN, mają charakter publiczny i podlegają ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Sprawa dotyczyła wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej śledztwa prowadzonego przez pion prokuratorski IPN w Poznaniu w sprawie fałszowania akt i źródeł informacji przez funkcjonariusza WUSW. Dyrektor IPN odmówił udostępnienia informacji, twierdząc, że nie stanowi ona informacji publicznej i jest objęta tajemnicą postępowania karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał jednak, że informacja o postępowaniu karnym prowadzonym przez organ publiczny, jakim jest IPN, ma charakter informacji publicznej, nawet jeśli dotyczy spraw indywidualnych. Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie lub wydania decyzji odmownej. Organ złożył skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że informacja o postępowaniu karnym nabiera charakteru publicznego ze względu na podmiot, który je prowadzi, a prawo dostępu do informacji publicznej jest szeroko interpretowane. NSA zaznaczył, że choć nie każda informacja o postępowaniu karnym musi być udostępniona w całości, to odmowa udostępnienia wymaga wydania decyzji administracyjnej z powołaniem się na konkretne podstawy ustawowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, informacja o postępowaniu karnym prowadzonym przez organ publiczny, jakim jest IPN, nabiera charakteru publicznego ze względu na podmiot, który je prowadzi, i podlega ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Uzasadnienie
Informacja o postępowaniu karnym, nawet dotyczącym spraw indywidualnych, staje się informacją publiczną, gdy jest prowadzona przez organ władzy publicznej. Podmiot zobowiązany powinien udostępnić informację lub wydać decyzję odmowną z uzasadnieniem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.d.i.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 2 § ust. 1 i 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 4 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 5 § ust. 1 i 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 16 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
p.p.s.a. art. 149 § § 1 i 1a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.k. art. 156 § § 5
Kodeks postępowania karnego
uIPN art. 1
Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Informacja o postępowaniu karnym prowadzonym przez IPN jest informacją publiczną. Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma zastosowanie do spraw zakończonych postępowaniem karnym.
Odrzucone argumenty
Informacja o postępowaniu karnym nie jest informacją publiczną. Art. 156 k.p.k. wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej do akt postępowań przygotowawczych.
Godne uwagi sformułowania
Informacja o przedmiocie tego postępowania nabiera charakteru "publicznego" z uwagi na podmiot, który to postępowanie prowadzi. Nie można przyjąć bardzo ogólnej zasady, zgodnie z którą tam, gdzie postępowanie karne dotyczy spraw ściśle indywidualnych, prywatnych, stosowanie ustawy będzie wyłączone. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji nie może skutecznie następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego.
Skład orzekający
Ewa Kwiecińska
sprawozdawca
Teresa Zyglewska
przewodniczący
Wojciech Jakimowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że informacje o postępowaniach prowadzonych przez organy publiczne, takie jak IPN, są informacją publiczną, nawet jeśli dotyczą spraw indywidualnych lub karnych, oraz że odmowa udostępnienia wymaga decyzji administracyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o informację dotyczącą postępowania karnego prowadzonego przez IPN. Ograniczenia w dostępie mogą wynikać z art. 5 u.d.i.p. (ochrona prywatności, tajemnic ustawowych).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego – dostępu do informacji publicznej – w kontekście instytucji historycznej (IPN) i wrażliwego tematu postępowań karnych. Pokazuje, jak sądy interpretują granice informacji publicznej.
“Czy IPN musi ujawnić informacje o śledztwach? NSA rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 69/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-02-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-01-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/ Teresa Zyglewska /przewodniczący/ Wojciech Jakimowicz Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Sygn. powiązane II SAB/Po 148/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-10-13 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 2176 art. 1, art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 1 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j. Dz.U. 2023 poz 259 art. 149 § 1 i 1a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 148/22 w zakresie punktów: I, II i V w sprawie ze skargi M. M. na bezczynność Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 13 października 2022 r., wydanym w sprawie o sygnaturze II SAB/Po 148/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi M. M. (dalej jako "skarżący"), na podstawie art. 149 § 1-1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późń. zm.; określanej dalej jako "p.p.s.a."), zobowiązał Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt I), stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (pkt II) , uznał, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt III), oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt IV) oraz orzekł w zakresie kosztów postępowania (pkt V). Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z 30 grudnia 2021 r. skarżący wystąpił do Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, czy pion prokuratorski IPN prowadził śledztwo dotyczące fałszowania akt i ewidencji osobowych źródeł informacji przez funkcjonariusza Wydziału [...] WUSW w Poznaniu P. G., co wynika z korespondencji wnioskodawcy z K. K., zarejestrowanym przez P. G. jako tajny współpracownik pod pseudonimem K. [...] września 1986 r. Pismem z 5 stycznia 2022 r. nr [...] organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek, wskazując, że informacja o postępowaniu karnym toczącym się przeciwko określonej osobie (czy też dotyczącym indywidualnie wskazanej osoby) nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.; dalej: "u.d.i.p."). Ponadto wskazano, że dane z postępowania przygotowawczego objęte są tajemnicą aż do czasu ich ujawnienia w postępowaniu sądowym, a ich ewentualne wcześniejsze ujawnienie skutkować może odpowiedzialnością karną przewidzianą w art. 241 Kodeksu karnego. Pismem z 7 stycznia 2022 r. skarżący wniósł ponaglenie na bezczynność organu w zakresie realizacji złożonego wniosku. Pismem z 25 stycznia 2022 r. organ wskazał, że odpowiedź na wniosek z 30 grudnia 2021 r. została udzielona pismem informacyjnym z 5 stycznia 2022 r. Podkreślono przy tym, że odpowiedź udzielona została w 14 dniowym terminie, jaki wskazany został w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Tym samym ani przewlekłość, ani bezczynność w załatwieniu wniosku nie zachodzi. W uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że w sprawach dotyczących skarg na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, sąd zobowiązany jest do zbadania czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznych, czy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy, jak również zobowiązany jest do ustalenia, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku, czy zostały dokonane w wymaganej formie, w końcu zaś czy została ona udzielona w pełni. Sąd pierwszej instancji podkreślił w tym zakresie, że z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, zaś od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Wskazano również, w oparciu o treść art. 4 ust. 1 u.d.i.p., katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd meriti wskazał, że skarżący był uprawniony o złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Ponadto podkreślono, że Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu, jako organ o uprawnieniach badawczych, edukacyjnych, archiwalnych, śledczych i lustracyjnych (którego zadania określone zostały w szczegółowo art. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r., poz. 177 ze zm.; dalej jako "uIPN")), służących wypełnianiu przypisanych mu funkcji publicznych, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że wskazana we wniosku z 30 grudnia 2021 r. informacja – stanowi informację publiczną, która podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd odwołał się w tym zakresie do art. 61 Konstytucji RP, zaznaczając przy tym, że każdy obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a prawo to obejmuje w szczególności dostęp do dokumentów. Ograniczenie prawa do informacji może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Art. 6 u.d.i.p. zawiera jedynie przykładowy katalog informacji publicznych, przy czym art. 6 ust. 2 u.d.i.p. wprost wskazuje, że poprzez "dokument urzędowy" należy rozumieć treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwaloną i podpisaną w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowaną do innego podmiotu lub złożoną do akt sprawy. Na gruncie tych regulacji ustawy oraz wyżej wskazanych gwarancji konstytucyjnych pojęcie informacji publicznej jest stosunkowo szeroko interpretowane zarówno przez doktrynę, jak i przez judykaturę. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Informację publiczną stanowi więc treść dokumentów urzędowych czy wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Rozstrzygając przedmiotową sprawę Sąd pierwszej instancji podkreślił przy tym, że informacją publiczną jest również informacja odnosząca się do spraw indywidualnych. Bez znaczenia przy tym pozostaje to, kogo ta działalność dotyczy. W konsekwencji, w ocenie Sądu pierwszej instancji, informacje publiczne mogą się więc odnosić do osób prywatnych, szczególnie zaś informacja o działaniach organu podjętych w indywidualnej sprawie (administracyjnej). Z uwagi na powyższe rozważania doszedł do wniosku, że informacja o postępowaniu karnym mieści się w zakresie informacji publicznej i to również w tych wypadkach, gdy samo postępowanie nie dotyczy sprawy publicznej. Informacja o przedmiocie tego postępowania nabiera charakteru "publicznego" z uwagi na podmiot, który to postępowanie prowadzi. Zaznaczono także, iż nie można przyjąć zasady, zgodnie z którą tam, gdzie postępowanie karne dotyczy spraw ściśle indywidualnych, prywatnych, stosowanie ustawy będzie wyłączone. Nie oznacza to jednocześnie obowiązku udostępnienia informacji o postępowaniu karnym (w szczególności akt postępowania przygotowawczego) in extenso, ale powoduje w razie złożenia wniosku o udostępnienie akt w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznych konieczność szczegółowej ich analizy, a w razie odmowy ich udostępnienia – wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej z powołaniem się na konkretną podstawę z art. 5 ustawy. Podkreślono przy tym, że konieczne jest dokonanie indywidualnego rozstrzygnięcia, czy dana informacja winna być udostępniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał nadto, że ustawa o dostępie do informacji publicznej stanowi lex generali, co oznacza, że jej unormowania znajdują zastosowanie w zakresie nieuregulowanym innymi przepisami. W tym zakresie Sąd odniósł się do kwestii art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 534; dalej: "k.p.k."), stwierdzając, że przepis ten nie może być stosowany rozszerzająco. Art. 156 § 5 k.p.k. wyraźnie wskazuje, że odmienny tryb dostępu dotyczy jedynie spraw w toku postępowania przygotowawczego i nie odnosi się do spraw zakończonych umorzeniem, w związku z czym – w ocenie Sądu pierwszej instancji – do takich spraw znajduje zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej. Ustawa będzie więc miała zastosowanie w stosunku do wniosków o udostępnienie dokumentów z akt prawomocnie zakończonych postępowań przygotowawczych, przy czym stosowanie przepisów ustawy winno się także rozszerzać na dokumenty z akt postępowań zakończonych postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego. Uznanie akt postępowania przygotowawczego za źródło informacji publicznej nie oznacza jednak automatycznie udostępniania ich bez żadnych ograniczeń po prawomocnym zakończeniu postępowania. Ograniczenia takie wynikają z treści art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, a dotyczą ochrony prywatności, tajemnicy przedsiębiorcy i ochrony tajemnic ustawowych. Podsumowując swoje rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, stwierdził, że na tle wniosków o udostępnienie informacji publicznej związanej w jakikolwiek sposób z postępowaniem karnym należy dokonywać wnikliwej analizy treści wniosku, w szczególności w zakresie kwalifikacji czy podlega on załatwieniu przy zastosowaniu u.d.i.p., czy też w oparciu o przepisy odrębne. Należy przy tym w sposób wyraźny odróżnić jednak żądanie dostępu do akt postępowania w sprawie o wykroczenie czy w sprawie karnej w toku, od treści różnego rodzaju zapisów o charakterze ewidencyjno-porządkującym, zgromadzonych przez organ poza tymi aktami, nawet jeżeli zapisy te powstały lub mogły powstać na tle konkretnej i indywidualnej sprawy określonej osoby fizycznej. Sama informacja o tym czy toczyło się postępowanie, czy został sporządzony wniosek o ukaranie, bądź że został sporządzony akt oskarżenia nie jest tożsama z udostępnieniem akt sprawy o wykroczenie czy akt sprawy karnej. W konsekwencji rozważań Sądu pierwszej instancji, informacja taka niewątpliwie stanowi informację publiczną, zaś jej udostępnienie może podlegać ewentualnym ograniczeniom wynikającym jedynie z ochrony informacji niejawnych, tajemnic prawnie chronionych, prywatności i tajemnicy przedsiębiorcy (art. 5 u.d.i.p.). Sąd odwołał się również w tym zakresie do art. 5 ust. 3 u.d.i.p., zgodnie z którym nie można, z zastrzeżeniem ust. 1 i 2-2b, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji. W ocenie Sądu pierwszej instancji zatem, informacja zawnioskowana pismem z 30 grudnia 2021 r. stanowi informację publiczną, w konsekwencji czego podmiot zobowiązany do jej udostepnienia winien bądź udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, bądź wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy określone w art. 5 tej ustawy. W przypadku zaś, gdy podmiot nie dysponuje daną informacją publiczną, powinien poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. W rozpoznawanej sprawie nieprawidłowe było więc załatwienie wniosku skarżącego w formie pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Organ winien bowiem udostępnić żądaną informację, jeśli jest w jej posiadaniu, lub wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, powołując się na ograniczenia wskazane w art. 5 u.d.i.p. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ, zaskarżając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w zakresie punktu I, II i V oraz zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odpowiedź na pytanie, które zadał skarżący, jest informacją publiczną; 2. art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że z samego faktu, że dana informacja jest w posiadaniu organu władzy publicznej zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej wynika, że jest ona informacją publiczną. W oparciu o tak sformułowane zarzuty organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi w całości, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie od skarżącego na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu złożonej skargi kasacyjnej wskazano, że zaproponowana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej unieważnia stanowisko orzecznictwa i doktryny wskazujące na konieczność stopniowania podziału zagadnień w zakresie udostępniania informacji publicznej: najpierw, czy dana informacja w ogóle jest informacją publiczną, czy też nie, a dopiero następnie, w przypadku stwierdzenia, że mamy do czynienia z informacją publiczną - rozważenia, czy udostępnić ją, czy odmówić udostępnienia poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Zaznaczono, że zapytanie nie dotyczy osoby sprawującej funkcję publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wniosek skarżącego – w ocenie organu – nie ma w sobie żadnego aspektu publicznego, który uzasadniałby uznanie tej sprawy za informację publiczną. Wskazano, że zaakceptowanie stanowiska Sądu pierwszej instancji musiałoby skutkować tym, że każda informacja dotycząca postępowania przygotowawczego prowadzonego w jednostkach organizacyjnych prokuratury czy IPN przeciwko komukolwiek byłaby informacją publiczną. IPN lub Prokuratura, ich jednostki organizacyjne i organy, z natury rzeczy są bowiem organami/instytucjami publicznymi. Zaznaczono przy tym, że art. 4 u.d.i.p. nie daje podstaw do wywodzenia, że wszelka informacja, w której posiadaniu są wymienione tam organy jest już przez sam ten fakt informacją publiczną. Podkreślono, że ww. przepis jedynie zobowiązuje wskazane podmioty do udostępniania informacji publicznej, lecz co nią jest, musi być ustalone w oparciu o kryteria z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej. Wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego. W przypadku sformułowania zarzutów w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. należy nie tylko wskazać, które konkretnie przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie, a także wykazać jak w ocenie skarżącego kasacyjnie powinien być rozumiany zastosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odpowiedź na pytanie, które zadał skarżący, jest informacją publiczną, na wstępie należy zauważyć, że wyjaśnieniem powołanego zarzutu skarżący kasacyjnie uczynił stwierdzenie, iż "pytanie nie dotyczy osoby sprawującej funkcję publiczną w rozumieniu przepisów udip" oraz "nie ma w sobie żadnego aspektu publicznego, który uzasadniałby uznanie tej sprawy za informację publiczną, a odpowiedzi na to pytanie za udostępnienie informacji publicznej". Uzasadnienie tak sformułowanego zarzutu odnosi się zatem bezpośrednio do ocen i ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, skoro odnosi się do treści wniosku złożonego w sprawie. W istocie zatem strona skarżąca kasacyjnie zarzuca niewłaściwą ocenę treści złożonego w sprawie wniosku w konsekwencji wadliwej wykładni powołanych przepisów, których rozumienia przyjętego przez Sąd pierwszej instancji jednak skutecznie nie zakwestionowano w treści omawianego zarzutu. Oznacza to, że omawiany zarzut dotyczy elementu stanu faktycznego, jakim jest treść wniosku o udostępnienie informacji publicznej i ma służyć zakwestionowaniu prawidłowości kwalifikacji i oceny przez Sąd pierwszej instancji treści wniosku z punktu widzenia jej podpadania pod zakres pojęcia informacji publicznej. W związku z taką konstrukcją zarzutu należy przypomnieć, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji nie może skutecznie następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, ponieważ wadliwie oceniono treść złożonego wniosku, to zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędne zastosowanie w konsekwencji wadliwej wykładni należy ocenić jako co najmniej przedwczesny, a przez to nieskuteczny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051), a wniosek inicjujący postępowanie o udostępnienie informacji publicznej i podlegający ocenie w tym postępowaniu wchodzi właśnie w zakres stanu faktycznego sprawy. Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych (również jako następstwo ich błędnej wykładni) zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości, czego w niniejszej skardze kasacyjnej nie uczyniono. Zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię okazał się niezasadny. Analizując z kolei zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że z samego faktu, że dana informacja jest w posiadaniu organu władzy publicznej zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, wynika, że jest ona informacją publiczną, stwierdzić należy, że również nie zasługuje on na uwzględnienie. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowi bowiem, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Nie ulega wątpliwości, że Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu jest organem władzy publicznej. Stanowisko Sądu pierwszej instancji jest zatem w tym zakresie prawidłowe. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika też, by przy interpretacji pojęcia "informacji publicznej" WSA w Poznaniu posłużył się normą z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., czy też uznał, jak wywodzi skarżący kasacyjnie organ, że z samego faktu, iż dana informacja jest w posiadaniu organu władzy publicznej zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, wynika, że jest ona informacją publiczną. Sąd pierwszej instancji trafnie natomiast stwierdził, że "Wedle powszechnie przyjętej interpretacji także informacja o postępowaniu karnym mieści się w zakresie informacji publicznej i to również w tych wypadkach, gdy samo postępowanie nie dotyczy sprawy publicznej. Informacja o przedmiocie tego postępowania nabiera charakteru "publicznego" z uwagi na podmiot, który to postępowanie prowadzi. Podkreśla się, że nie można przyjąć bardzo ogólnej zasady, zgodnie z którą tam, gdzie postępowanie karne dotyczy spraw ściśle indywidualnych, prywatnych, stosowanie ustawy będzie wyłączone. Nie oznacza to oczywiście, iż informacje o postępowaniu karnym (a w szczególności akta postępowania przygotowawczego) będą w każdym przypadku udostępniane in extenso, ale powoduje w razie złożenia wniosku o udostępnienie akt w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznych konieczność szczegółowej ich analizy, a w razie odmowy ich udostępnienia – wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej z powołaniem się na konkretną podstawę z art. 5 ustawy". W przytoczonym fragmencie uzasadnienia Sąd pierwszej instancji celnie zatem zwrócił uwagę, iż na ocenę charakteru prawnego informacji o postępowaniu karnym rzutuje też publiczny charakter podmiotów, przed którymi to postępowanie jest prowadzone. W świetle powyższego zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię okazał się niezasadny. Z powołanych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, co skutkowało jej oddaleniem w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI