III OSK 6883/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-15
NSAAdministracyjneWysokansa
środowiskochlewnieodoryocena oddziaływaniapostępowanie administracyjnesądownictwo administracyjneprawo ochrony środowiskauchwaładecyzjaskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej środowiskowych uwarunkowań dla budowy chlewni, potwierdzając prawidłowość oceny sądu I instancji i organów administracji w zakresie uwzględnienia wcześniejszych wytycznych sądowych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargi na decyzję SKO w Płocku ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla budowy sześciu chlewni. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym brak analizy wariantów, uciążliwości zapachowych i skumulowanych oddziaływań. NSA uznał skargę kasacyjną za bezzasadną, podkreślając, że sąd I instancji oraz organ administracji prawidłowo zastosowali się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA, zgodnie z art. 153 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.C., A.S. i E.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r., który oddalił skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 4 września 2020 r. Decyzja SKO ustalała środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie sześciu chlewni rusztowych. Skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, dotyczące braku analizy wszystkich wariantów, uciążliwości zapachowych i skumulowanych oddziaływań, a także naruszenie przepisów postępowania przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną. Sąd podkreślił, że zarówno organ administracji, jak i sąd I instancji były związane oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2019 r. (sygn. akt IV SA/Wa 3217/18), zgodnie z art. 153 p.p.s.a. W ocenie NSA, organ administracji prawidłowo zastosował się do wytycznych zawartych w tym wyroku, a sąd I instancji właściwie ocenił, że organ administracji uwzględnił wcześniejsze zalecenia, w tym dotyczące analizy uciążliwości odorowych i przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego. Sąd wskazał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego były w istocie próbą podważenia ustaleń faktycznych, co jest niedopuszczalne w ramach tej podstawy kasacyjnej, zwłaszcza gdy nie podważono skutecznie stanu faktycznego w ramach zarzutów procesowych. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ administracji i sąd I instancji prawidłowo zastosowały się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA, zgodnie z art. 153 p.p.s.a.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że art. 153 p.p.s.a. nakłada bezwzględny obowiązek stosowania się do oceny prawnej sądu w kolejnych postępowaniach. W tej sprawie sąd I instancji właściwie ocenił, że SKO zastosowało się do wytycznych z poprzedniego wyroku WSA, a stan prawny i faktyczny nie uległy zmianie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy i sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ma charakter bezwzględnie obowiązujący.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania przez NSA.

u.u.i.ś. art. 66 § ust. 1 pkt 5 i 6

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Dotyczy analizy wariantów przedsięwzięcia w raporcie o oddziaływaniu na środowisko.

u.u.i.ś. art. 80 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Określenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia.

u.u.i.ś. art. 85 § ust. 2 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Dotyczy analizy skumulowanych oddziaływań w raporcie.

u.u.i.ś.

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Tekst jednolity Dz.U. 2017 poz. 1405

p.p.s.a.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 935

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd I instancji i organ administracji prawidłowo zastosowały się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA (art. 153 p.p.s.a.). Zarzuty naruszenia prawa materialnego były bezzasadne, ponieważ w istocie kwestionowały ustalenia faktyczne, a nie wykładnię lub zastosowanie przepisów. Raport o oddziaływaniu na środowisko zawierał wystarczające analizy uciążliwości zapachowych i skumulowanych oddziaływań, a nałożone warunki zapobiegają przekroczeniu norm.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b, art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 u.u.i.ś.) przez nieuwzględnienie braku analizy wszystkich wariantów, uciążliwości zapachowych i skumulowanych oddziaływań. Naruszenie przepisów o postępowaniu (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.) przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i oparcie wyroku na twierdzeniach raportu.

Godne uwagi sformułowania

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy [...] oraz sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego.

Skład orzekający

Piotr Korzeniowski

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Stelmasiak

sędzia

Tadeusz Kiełkowski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążący charakter oceny prawnej sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.) w kolejnych postępowaniach, nawet w sprawach dotyczących środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji rolniczych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd I instancji ocenił prawidłowość zastosowania się organu do poprzedniego wyroku WSA. Kluczowe jest ustalenie, czy stan prawny i faktyczny uległy zmianie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na szczegółowe omówienie zastosowania art. 153 p.p.s.a. i granic zarzutów w skardze kasacyjnej. Dla szerszej publiczności może być mniej atrakcyjna, choć dotyczy kwestii środowiskowych.

Jak art. 153 p.p.s.a. kształtuje postępowanie sądowoadministracyjne? Kluczowe orzeczenie NSA.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 6883/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Piotr Korzeniowski /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2372/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 1405
art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b w zw. art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.C., A.S., E.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2372/20 w sprawie ze skarg K.C., A.S. i E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 4 września 2020 r., nr KO-629/4105/51/19 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt IV SA/Wa 2372/20 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2021 r. sprawy ze skarg K.C., A.S. i E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku (dalej: SKO, Kolegium) z 4 września 2020 r., nr KO-629/4105/51/19 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia, oddalił skargi.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją z 4 września 2020 r. SKO w Płocku, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 66 ust. 1 i ust. 6, art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 73 ust. 1, art. 80, art. 82, art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1405 ze zm., dalej: u.u.i.ś.), a także § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 71) oraz art. 1 i 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 570), po rozpatrzeniu odwołania W.A. od decyzji Wójta Gminy Z. (dalej: Wójt) z 6 czerwca 2018 r. znak: OS.6220.2.24.2017 odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Budowa 6 chlewni rusztowych o liczbie stanowisk 990 sztuk każda wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą w miejscowości K. gm. Z., dz. nr ew. [...]", w pkt 1. uchyliło zaskarżoną decyzję, w pkt 2. ustaliło środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia, jednocześnie szczegółowo określając w decyzji warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.
Tożsame skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnieśli K.C. oraz A. i E. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżących.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że w odniesieniu do przedmiotowego przedsięwzięcia, Kolegium prowadziło ponownie postępowanie odwoławcze w sprawie w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3217/18, mocą którego - po rozpatrzeniu skargi W.A. - uchylono zaskarżoną decyzję SKO z 28 września 2018 r. Nr KO - 511/4105/37/18 utrzymującą w mocy decyzję Wójta z 6 czerwca 2018 r. znak: OŚ.6220.2.24.2017 odmawiającą określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. W przedmiotowej sprawie, organ administracji zobowiązany był do uwzględnienia stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Warszawie z 20 lutego 2019 r. w sprawie IV SA/Wa 3217/18.
W ocenie Sądu I instancji, Kolegium w sposób prawidłowy ustaliło stan faktyczny sprawy i dokonało właściwej jego oceny. Sąd I instancji w całości podziela ustalenia i ocenę sprawy przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz wstępnej części uzasadnienia i przyjmuje je za własne, co czyni zbędnym ich ponowne przytaczanie.
Odnosząc się do zarzutów skarg, to w ocenie Sądu zaskarżona decyzja Kolegium nie narusza prawa, a sformułowane zarzuty są bezzasadne. Orzekając ponownie SKO było zobowiązane do zrealizowania wytycznych wyrażonych w uzasadnieniu wyroku WSA z 20 lutego 2019 r., jak również było związane oceną prawną wyrażoną przez ten Sąd.
W skardze kasacyjnej K.C., A.S. i E.S. (dalej: skarżący kasacyjnie) reprezentowani przez r. pr., zaskarżyli w całości wyrok Sądu I instancji.
Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 §1 p.p.s.a., wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1/. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b, tiret pierwsze w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 oraz 6a, u.u.i.ś. przez nieuwzględnienie braku w raporcie o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie 6 chlewni rusztowych o liczbie stanowisk 990 sztuk każda wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą na terenie działki nr ew. [...] w miejscowości K. gmina Z. rzetelnej analizy wszystkich trzech wariantów o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5, 6 oraz 6a, u.u.i.ś. i praktycznie braku racjonalnego wariantu alternatywnego dla planowanego przedsięwzięcia;
- art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b, tiret pierwsze w zw. z art. 66 ust.1 pkt 5 oraz 6a pkt a, u.u.i.ś. przez brak zawarcia w raporcie analizy uciążliwości planowanej inwestycji w postaci nieprzyjemnego zapachu - odoru w tym skumulowanego odoru z sąsiednią inwestycją na przedmiotowej działce, gdzie obok 6 chlewni będzie dodatkowo zlokalizowanych także 6 kurników, na budowę których zostało wydane pozwolenie na budowę. Raport, który powinien kierować się zasadą przezorności i stanowiący dowód w ocenie nie zawiera procedur eliminacji uciążliwości zapachowych i hałasu dla mieszkańców najbliżej usytuowanych, a prawna ochrona zdrowia i życia ludzi są wartościami nadrzędnymi;
- art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b, tiret pierwsze w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 8 u.u.i.ś. przez pominięcie w raporcie analizy prognozowanych oddziaływań skumulowanych.
2) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. art. 7,77 § 1 i 80 k.p.a. przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności oparcie wyroku wyłącznie na twierdzeniach zawartych w raporcie oraz nieuwzględnienie merytorycznych uwag i wniosków wnoszonych przez lokalną społeczność w toku postępowania, a także przyjęcie za udowodnione kluczowych okoliczności jedynie na podstawie treści raportu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów skargi kasacyjnej.
W piśmie procesowym z 4 sierpnia 2021 r. skarży kasacyjnie, reprezentowani prze r.pr., wnieśli o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 2) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu
art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 7,77 § 1 i 80 k.p.a. przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności oparcie wyroku wyłącznie na twierdzeniach zawartych w raporcie oraz nieuwzględnienie merytorycznych uwag i wniosków wnoszonych przez lokalną społeczność w toku postępowania, a także przyjęcie za udowodnione kluczowych okoliczności jedynie na podstawie treści raportu.
Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy, że prawidłowo Sąd I instancji na początku swoich rozważań zwrócił uwagę, że w odniesieniu do przedmiotowego przedsięwzięcia, Kolegium prowadziło ponownie postępowanie odwoławcze w sprawie w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3217/18, w ramach którego - po rozpatrzeniu skargi W.A. - uchylono zaskarżoną decyzję SKO w Płocku z 28 września 2018 r., nr KO - 511/4105/37/18 utrzymującą w mocy decyzję Wójta z 6 czerwca 2018 r., znak: OŚ.6220.2.24.2017 odmawiającą określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Budowa 6 chlewni rusztowych o liczbie stanowisk 990 sztuk każda wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą w miejscowości K. gm. Z., dz. nr ew. [...]".
Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyjaśniło, że organ administracji zobowiązany był do uwzględnienia stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Warszawie z 20 lutego 2019 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 3217/18.
Organ i Sąd I instancji trafnie uznali, że przytoczony wyżej wyrok WSA w Warszawie z 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3217/18 jest wiążący w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Użyty w tym przepisie zwrot "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualne określonego podmiotu (lub podmiotów) oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, 2011, Komentarz do art. 153, Pkt 3, a także T. Woś (w:) H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2016, Komentarz do art. 153, Pkt 5 oraz wyrok NSA z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1248/22, LEX nr 3821597.).
Dla organu administracji ponownie rozpatrującego sprawę, jak też każdego innego organu orzekającego w danej sprawie, zawarty w orzeczeniu kasacyjnym pogląd dotyczący wyłożonych i zastosowanych przepisów, jak również ocena co do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, jest wiążąca. Oznacza to, że skutki wydanego orzeczenia sądowego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, rzutując tak na ponownie prowadzone postępowanie administracyjne w danej sprawie, jak też na ewentualne postępowanie sądowoadministracyjne w razie ponownego zaskarżenia kolejnego rozstrzygnięcia ostatecznego (por. m.in. wyrok NSA z 10 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 541/14; z 2 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2971/14). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Powszechnie przyjmuje się, że od takiej oceny prawnej można odstąpić, np. gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować inne przepisy prawa, odmienne od wyjaśnionych w poprzednio wydanym wyroku (zob. wyrok NSA z 28 października 2024 r., sygn. akt I OSK 937/23, LEX nr 3780756).
Strona skarżąca nie może na dalszych etapach postępowania skutecznie zakwestionować przesądzonych już wcześniej przez sąd, a przedstawionych powyżej, kwestii. Nie chodzi przy tym o to, czy formułowane w skardze zarzuty są zasadne, czy też nie, lecz o to, że na danym etapie postępowania nie mogą już być skutecznie podnoszone. Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają bowiem zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu (por. wyrok NSA z 24 września 2014 r., sygn. II FSK 2541/12).
Wyjaśnić trzeba, że nie tylko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznający ponownie sprawę, ale również Naczelny Sąd Administracyjny, związany jest oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3217/18.
Sąd I instancji orzekając ponownie w niniejszej sprawie miał za zadanie skontrolowanie, czy organy administracyjne obu instancji zastosowały się do zaleceń i wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3217/18. Wskazać należy, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2019 r. nie został zaskarżony skargą kasacyjną i stał się prawomocny.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że w zaskarżonym wyroku z 25 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (Sąd I instancji) właściwie ocenił, że Kolegium zastosowało się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3217/18.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, który stwierdził, że niewątpliwie przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium było związane oceną prawną wyrażoną w wyroku WSA w Warszawie z 20 lutego 2019 r., w przedmiotowej sprawie nie uległy zmianie przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie, nie zmienił się również stan faktyczny sprawy.
Odnosząc się do zarzutów skarg, Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że zaskarżona decyzja Kolegium nie narusza prawa, a sformułowane zarzuty są bezzasadne.
WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3217/18 wyraźnie wskazał, że "Analiza akt sprawy, w tym uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi bowiem do wniosku, że inwestor zawarł w raporcie oddziaływania na środowisko oraz jego uzupełnieniach zarówno analizę uciążliwości odorowych, jak i przedstawił racjonalny wariant alternatywny oraz ocenę jego wpływu na środowisko i życie ludzi. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję oraz kwestionując kompletność raportu w tym zakresie, w istocie zaniechał jego oceny, przez co naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy".
W uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3217/18 stwierdził również, że "Jak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] samo zauważyło na stronie 10 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, na stronach 50-51 raportu dokonano analizy oddziaływania odorowego planowanego przedsięwzięcia. Ustalono, że podstawowe składniki odorotwórcze, tj. amoniak i siarkowodór emitowane z chlewni, a także z kurników (posadowionych na tej samej działce inwestora), będą spełniać wartości odniesienia w powietrzu z dużą rezerwą. Autor raportu stwierdził, że próg wyczuwalności węchowej tych substancji nie zostanie przekroczony, a stężenia tych substancji będą znacznie niższe od dopuszczalnego limitu, co oznacza, że przedsięwzięcie nie powinno być uciążliwe zapachowo dla otoczenia. Ponadto, przewidziano zobowiązanie inwestora do wykonania nasadzeń roślinności zimozielonej wokół terenu fermy, a także stosowania w czasie eksploatacji chlewni rozwiązań i działań w zakresie ograniczenie emisji odorów proponowanych w «Kodeksie przeciwdziałania uciążliwości odorowej». Dalej należy zaznaczyć, że inwestor wezwany w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. do uzupełniania raportu m.in. w zakresie analizy konfliktów społecznych (wynikających w przedmiotowej sprawie głównie z możliwego oddziaływania zapachowego inwestycji) oraz w piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. do uzupełnienia raportu m.in. o kompleksowe ustalenia dotyczące oddziaływania odorowego planowanego przedsięwzięcia na środowisko, a w szczególności na ludzi, w dniu [...] maja 2017 r. i w dniu [...] stycznia 2018 r. przedstawił uzupełnienia raportu. W uzupełnieniu ze stycznia 2018 r. zaproponował m.in. modyfikację wariantu inwestorskiego systemu chowu świń w systemie rusztowym poprzez zastosowanie pokrywy pływającej (np. z kermazytu) w zbiorniku gnojowicy, która miałaby pozwolić na stworzenie szczelnej pokrywy pływające, która ograniczy emisję odorów do powietrza z budynku chlewni, nawet o 80 %".
WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3217/18 zgodził się z inwestorem, "że zapach, czy też odór jest substancją niemierzalną. W polskim systemie prawnym nie obowiązują jak dotąd normy prawne, które odnosiłyby się do zapachów. W takiej sytuacji za kryterium oceny w tym zakresie, przyjmuje się średnioroczne i godzinowe stężenie amoniaku i siarkowodoru. W polskim systemie prawnym rodzaje substancji wprowadzanych do powietrza i ich dopuszczalne poziomy zostały określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. poz. 1031) oraz w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 16, poz. 87). W drugim z wymienionych aktów wykonawczych określono wartości odniesienia m.in. dla amoniaku i siarkowodoru, ale także dla części substancji, co do których w ocenie organu odwoławczego, zabrakło w raporcie analizy oddziaływania na środowisko, w tym dla węglowodorów alifatycznych, węglowodorów aromatycznych, dwutlenku siarki, tlenku węgla. Organ odwoławczy nie wziął pod uwagę i nie odniósł się do analizy uciążliwości dla powietrza związanych z emisją wymienionych substancji przez planowaną instalację, która to analiza znalazła się w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (na stronach 48-50), przed omówieniem uciążliwości odorowych, gdzie stwierdzono, że nie dojdzie do przekroczenia wartości dopuszczalnych".
W tym stanie rzeczy, zgodzić należy się z Sądem I instancji, że analiza zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że wbrew zarzutom skargi zasadna jest ocena Kolegium, że przedłożony w toku postępowania raport zawiera szczegółowe ustalenia dotyczące wpływu inwestycji na otoczenie zarówno w fazie budowy, eksploatacji, jak i likwidacji. Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że przedłożony raport został sporządzony prawidłowo i odniósł się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia. Raport właściwie charakteryzuje planowane przedsięwzięcie i zawiera wymagane ustawowe elementy Podkreślić należy, że w toku postępowania nie złożono żadnego przeciwdowodu, na podstawie którego można byłoby zakwestionować raport pod względem merytorycznym.
W trafnej ocenie Sądu I instancji, organ w toku ponownego rozpoznania sprawy dogłębnie zbadał zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i nałożył na inwestora szereg obowiązków, które zapobiegać mają rozprzestrzenianiu się odorów. Podzielić należy ocenę organu, że przy przestrzeganiu warunków określonych w decyzji, działalność projektowanego przedsięwzięcia nie będzie uciążliwa pod względem zanieczyszczenia powietrza, w tym zanieczyszczenia odorami, ponieważ emisje te nie będą powodować przekroczenia wartości odniesienia w powietrzu oraz dopuszczalnych częstotliwości przekroczeń określonych w odpowiednich przepisach. Jak wynika z raportu, największa koncentracja substancji powodujących uciążliwości odorowe będzie występowała tylko w bezpośredniej bliskości budynków inwentarskich i nie wykroczy poza obszar działki inwestycyjnej. Również organ analizował sposób zagospodarowania gnojowicy i uciążliwości zapachowych z tym związanych, jak również uciążliwości hałasowych.
Powyższe stanowisko Sądu I instancji jest zgodne z zaleceniami WSA w Warszawie zawartymi w wyroku z 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3217/18, w którym wskazano, że "W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ drugiej instancji dokona merytorycznej oceny raportu oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko oraz jego uzupełnień wraz zaproponowanymi przez inwestora rozwiązaniami ograniczającymi negatywne oddziaływania na środowisko, w tym możliwe uciążliwości odorowe. Nie ma przy tym w aktualnym stanie prawnym i na obecnym etapie postępowania podstaw do zobowiązywania inwestora do przedstawienia kolejnych uzupełnień i kompleksowych ustaleń, czy analiz naukowych. Należy bowiem dokonać oceny wpływu na środowisko w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i obowiązujące przepisy prawa. Trzeba przy tym podkreślić, że warunki realizacji przedsięwzięcia zostały uzgodnione w toku postępowania z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, który w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lipca 2017 r. [...] stwierdził, że jakkolwiek obecnie brak jest aktów prawnych regulujących kwestię uciążliwości odorowej, to przeprowadzona ocena oddziaływania planowanej inwestycji na powietrze wykazała, że na etapie eksploatacji przedmiotowego przedsięwzięcia poziomy substancji odorotwórczych, takich jak amoniak i siarkowodór, pochodzących z procesu technologicznego, nie spowodują przekroczenia aktualnie obowiązujących norm w tym zakresie. Organ współdziałający stwierdził, że z przedłożonej dokumentacji wynika, iż planowana inwestycja nie będzie powodowała istotnego oddziaływania na klimat".
Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt 1/ petitum skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego.
Argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dotycząca zarzutu naruszenia "art. 80 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 85 ust.2pkt 1 lit b tiret pierwsze w zw. z art. 66 ust.1 pkt 5 i 6 oraz 6" u.u.i.ś. wskazuje, że skarżący kasacyjnie w ramach powołanych zarzutów naruszenia prawa materialnego usiłują podważyć ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny, swoje zarzuty odnosząc do dokonanej przez Sąd I instancji oceny stanu faktycznego polegającego na budowie 6 chlewni rusztowych o liczbie stanowisk 990 sztuk każda wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą na terenie działki nr ew. [...] w miejscowości K. gmina Z. rzetelnej analizy wszystkich trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia oraz braku analizy uciążliwości planowanego przedsięwzięcia w postaci nieprzyjemnego zapachu - odoru w tym skumulowanego odoru z sąsiednim przedsięwzięciem na przedmiotowej działce, gdzie obok 6 chlewni będzie dodatkowo zlokalizowanych także 6 kurników, na budowę których zostało wydane pozwolenie na budowę.
Tak skonstruowany zarzut opisany w pkt 1/ petitum skargi kasacyjnej niewątpliwie nie stanowi zarzutu błędnej wykładni powołanych w ramach tego zarzutów przepisów u.u.i.ś. Sposób ustaleń faktycznych dotyczących źródeł skumulowanego oddziaływania przedsięwzięć na środowisko, to jednak kwestia określonych zachowań faktycznych. W związku z tym, że w ramach naruszenia prawa materialnego skarżący kasacyjnie kwestionują prawidłowość oceny elementów stanu faktycznego sprawy, to należy przypomnieć, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut naruszenia prawa materialnego w odniesieniu do podważanego stanu faktycznego sprawy, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący kasacyjnie uznają za prawidłowy. Jeżeli skarżący kasacyjnie uważają, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu. Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych również w związku z ich wykładnią zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący kasacyjnie nie podważają skutecznie okoliczności faktycznych sprawy w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, a czynią to podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego, to zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, również w wyniku jego błędnej wykładni, są zarzutami bezpodstawnymi (zob. wyrok NSA z 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3152/18, LEX nr 2682437).
Odnosząc się dalej do zarzutów przedstawionych w pkt 1/ petitum skargi kasacyjnej, wyjaśnić należy, że w ramach naruszenia prawa materialnego skarżący kasacyjnie ponownie kwestionują prawidłowość oceny elementów stanu faktycznego sprawy wskazanych w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3217/18. Raz jeszcze należy powtórzyć, że nie tylko Sąd I instancji rozpoznający ponownie sprawę, ale również Naczelny Sąd Administracyjny, związany jest oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3217/18.
Sąd I instancji orzekając ponownie w niniejszej sprawie miał za zadanie skontrolowanie, czy SKO zastosowało się do zaleceń i wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3217/18.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji właściwie ocenił, że Kolegium zastosowało się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3217/18.
W przedmiotowej sprawie rzeczą Sądu I instancji, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, było dokonanie oceny, czy SKO, rozpatrując ponownie sprawę, stosownie do art. 153 p.p.s.a., zastosowały się do wytycznych i wskazań zawartych w poprzednim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2019 r. Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez Kolegium i stwierdzenie to w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tym składzie.
Wobec tego zarzuty skargi kasacyjnej zawarte w pkt 1/ - 2/ petitum skargi kasacyjnej nie mogły odnieść oczekiwanego skutku ze względu na brak uzasadnionych podstaw do ich uwzględnienia.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI