I FSK 1878/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-05-15
NSApodatkoweŚredniansa
podatek VATzaległość podatkowazaliczenie wpłatypostępowanie sądowoadministracyjneupadłośćsyndyk masy upadłościzawieszenie postępowaniapodjęcie postępowania

NSA podjął zawieszone postępowanie kasacyjne po ogłoszeniu upadłości skarżącego, umożliwiając syndykowi wstąpienie do sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę ze skargi kasacyjnej P. S. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na postanowienie organu w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej. W toku postępowania ogłoszono upadłość skarżącego, co spowodowało jego zawieszenie. Po wstąpieniu syndyka masy upadłości do postępowania, sąd postanowił je podjąć.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach dotyczące zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług. W trakcie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wobec skarżącego ogłoszono upadłość osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Zgodnie z przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Prawa upadłościowego, ogłoszenie upadłości powoduje zawieszenie postępowania, a syndyk masy upadłości wstępuje do sprawy jako strona procesowa. Po tym, jak syndyk masy upadłości wstąpił do postępowania i podtrzymał stanowisko strony, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ustały przyczyny zawieszenia i postanowił podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne z udziałem syndyka.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, ogłoszenie upadłości strony powoduje zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, a po wstąpieniu syndyka masy upadłości do sprawy, ustają przyczyny zawieszenia i postępowanie powinno zostać podjęte.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (zawieszenie w razie utraty zdolności procesowej) oraz art. 144 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego, zgodnie z którym po ogłoszeniu upadłości postępowania dotyczące masy upadłości mogą być prowadzone tylko przez syndyka lub przeciwko niemu. Syndyk wstępuje do postępowania w imieniu własnym, a upadły zachowuje status strony w ujęciu materialnoprawnym. Po wstąpieniu syndyka i podtrzymaniu stanowiska strony, ustają przesłanki zawieszenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 124 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie utraty przez stronę zdolności procesowej.

p.p.s.a. art. 128 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia.

P.u. art. 144 § ust. 1 i 2

Prawo upadłościowe

Po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 127 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu.

P.u. art. 491^2 § ust. 1

Prawo upadłościowe

Przepis art. 144 stosuje się odpowiednio w przypadku upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.

p.p.s.a. art. 193

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ogłoszenie upadłości strony powoduje zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego. Syndyk masy upadłości wstępuje do postępowania w imieniu własnym i posiada legitymację procesową. Po wstąpieniu syndyka i podtrzymaniu stanowiska strony, ustają przyczyny zawieszenia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

syndyk masy upadłości staje się stroną postępowania dotyczącego masy upadłości w znaczeniu procesowym upadły zaś zachowuje status strony takiego postępowania w ujęciu materialnoprawnym ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 614, dalej: "P.u.")

Skład orzekający

Marek Olejnik

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku ogłoszenia upadłości strony, w tym zasady zawieszenia i podjęcia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ogłoszenia upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej w trakcie postępowania kasacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z upadłością strony w trakcie postępowania sądowego, co jest istotne dla praktyków prawa.

Upadłość strony w trakcie postępowania? NSA wyjaśnia, jak dalej prowadzić sprawę.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1878/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Olejnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1072/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-03-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Podjęto zawieszone postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 128 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1072/23 w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 maja 2023 r., nr 2401-IEW2.7010.30.2023.3 UNP: 2401-23-112140 w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług postanawia: podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne z udziałem syndyka masy upadłości P. S.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1072/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę P. S. (dalej: "Skarżący", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 15 maja 2023 r., nr 2401-IEW2.7010.30.2023.3 UNP: 2401-23-112140 w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług.
Skargę od powyższego wyroku wniósł Skarżący.
W toku czynności zmierzających do wyznaczenia niniejszej sprawy na rozprawę, Naczelny Sąd Administracyjny odnotował, że obwieszczeniem nr [...] z Krajowego Rejestru Zadłużonych, wobec Skarżącego wydane zostało postanowienie z 23 stycznia 2025 r. przez Sąd Rejonowy w G., XII Wydział Gospodarczy, sygn. akt [...] o ogłoszeniu upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, w którym wyznaczono syndyka.
Na wezwanie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik syndyka masy upadłości dłużnika P. S. oświadczył, że A. B. wyznaczona na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w G., XII Wydział Gospodarczy z 23 stycznia 2025 r., sygn. akt [...], jako syndyka masy upadłości Skarżącego, wstępuje do prowadzonego postępowania, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w przywołanej sprawie przez Stronę oraz jego pełnomocnika. Na poparcie powyższego załączono stosowne wydruki z Krajowego Rejestru Zadłużonych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3.
W myśl art. 127 § 3 p.p.s.a. podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu. Czynności podejmowane przez strony, a nie dotyczące tych przedmiotów, wywołują skutki dopiero od dnia podjęcia postępowania.
Zawieszenie postępowania może zakończyć się z chwilą podjęcia postępowania lub umorzenia postępowania. Zgodnie bowiem z art. 128 § 1 p.p.s.a. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia.
Stosownie zaś do treści art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 614, dalej: "P.u."), po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Przepis ten, na mocy art. 4912 ust. 1 P.u., stosuje się odpowiednio w przypadku upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.
Z przywołanych przepisów wynika, że z chwilą ogłoszenia upadłości syndyk masy upadłości staje się stroną postępowania dotyczącego masy upadłości w znaczeniu procesowym - upadły zaś zachowuje status strony takiego postępowania w ujęciu materialnoprawnym, tj. jako podmiot praw i obowiązków wchodzących w skład masy upadłości i dochodzonych w danym postępowaniu. Na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci zatem na rzecz syndyka masy upadłości zarząd majątkiem wchodzącym w skład tej masy oraz prawo do reprezentowania i występowania we własnym imieniu w stosunkach prawnych wszelkiego rodzaju, w tym stosunkach procesowych dotyczących masy upadłości.
Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, o którym stanowi art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., ma więc na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do toczącego się postępowania i zajęcia stanowiska procesowego, gdyż tylko syndykowi, jak wyjaśniono wyżej, przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości.
Z uwagi na to, że tym samym postanowieniem Sądu Rejonowego w G., XII Wydział Gospodarczy z 23 stycznia 2025 r., sygn. akt [...] ogłosił upadłość dłużnika, którym jest Skarżący oraz wyznaczony został syndyk masy upadłości w osobie A. B. i wstąpiła do prowadzonego postępowania, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w przywołanej sprawie przez Stronę oraz jego pełnomocnika, ustały przesłanki zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W tych realiach sprawy postępowanie należało podjąć z udziałem syndyka.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 128 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
-----------------------
3

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI