III OSK 683/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-15
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuterminyelektroniczna komunikacjaProkuratura Krajowaprawo administracyjneskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Prokuratora Krajowego, potwierdzając bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o informację publiczną z powodu niedotrzymania terminu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prokuratora Krajowego od wyroku WSA w Warszawie, który stwierdził bezczynność Prokuratora Krajowego w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącego nagród dla pracowników prokuratury. NSA oddalił skargę, uznając, że Prokurator Krajowy dopuścił się bezczynności, nie udzielając odpowiedzi w ustawowym terminie 14 dni, mimo że część informacji została udzielona później. Sąd podkreślił, że przepisy KPA nie mają zastosowania do obliczania terminu w sprawach o dostęp do informacji publicznej, a ryzyko nieodebrania wniosku elektronicznego obciąża organ.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prokuratora Krajowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził bezczynność Prokuratora Krajowego w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony przez Międzyzakładową Organizację Związkową NSZZ "Solidarność" Pracowników Sądownictwa i Prokuratury. Wniosek dotyczył informacji o środkach na nagrody z okazji Dnia Prokuratury oraz sposobie ich dystrybucji. WSA uznał, że Prokurator Krajowy dopuścił się bezczynności, ponieważ nie udzielił odpowiedzi w ustawowym terminie 14 dni, a jedynie złożył zawiadomienie o przedłużeniu terminu po jego upływie. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie dostępu do informacji publicznej jest odformalizowane, a przepisy KPA nie mają zastosowania do obliczania terminu na udzielenie odpowiedzi. NSA wskazał, że ryzyko nieodebrania wniosku złożonego drogą elektroniczną obciąża organ, a nie wnioskodawcę, i że termin 14 dni należy liczyć od dnia wysłania wniosku. Sąd uznał, że Prokurator Krajowy naruszył art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie udzielając odpowiedzi w terminie i nie powiadamiając o przyczynach opóźnienia w ustawowym terminie. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, Prokurator Krajowy dopuścił się bezczynności, ponieważ nie udzielił odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie 14 dni, a jedynie zawiadomił o przedłużeniu terminu po jego upływie.

Uzasadnienie

NSA uznał, że termin 14 dni na udzielenie odpowiedzi na wniosek o informację publiczną należy liczyć od dnia wysłania wniosku drogą elektroniczną, a ryzyko nieodebrania leży po stronie organu. Zawiadomienie o przedłużeniu terminu musi nastąpić w ciągu 14 dni, a nie po jego upływie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 57

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § ust. 3a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prokurator Krajowy dopuścił się bezczynności, ponieważ nie udzielił odpowiedzi na wniosek o informację publiczną w ustawowym terminie 14 dni. Ryzyko nieodebrania wniosku złożonego drogą elektroniczną obciąża organ, a nie wnioskodawcę. Przepisy KPA nie mają zastosowania do obliczania terminów w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie przepisów KPA do obliczania terminów w sprawach o dostęp do informacji publicznej. Bieg terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wyznacza dzień wysłania pisma, bez względu na jego dotarcie do adresata.

Godne uwagi sformułowania

Ryzyko nieodebrania czy też późniejszego odczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku o udostępnienie informacji publicznej, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu (ePUAP), obciążało ten organ, a nie skarżącego. Nie można przy tym stosować fikcji, iż wniosek dotarł do organu w dniu czy dniach następnych, w godzinach urzędowania organu. Podanie do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej (skrzynki ePUAP) przez organ należy traktować jako jego zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane bez ograniczeń godzinowych. Postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym i uproszczonym, w którym przepisy kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie dopiero na etapie wydania decyzji w trybie art. 16 u.d.i.p.

Skład orzekający

Hanna Knysiak - Sudyka

sprawozdawca

Tamara Dziełakowska

przewodniczący

Wojciech Jakimowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja terminów w sprawach o dostęp do informacji publicznej, zwłaszcza przy komunikacji elektronicznej, oraz odpowiedzialność organów za odbiór korespondencji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania o dostęp do informacji publicznej i komunikacji elektronicznej z organami administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu dostępu do informacji publicznej i terminów, a także kwestii komunikacji elektronicznej z urzędami, co jest istotne dla wielu obywateli i prawników.

Czy urząd zignorował Twój wniosek? NSA wyjaśnia, kto odpowiada za błędy w komunikacji elektronicznej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 683/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) protokolant asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Krajowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 449/22 w sprawie ze skargi Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ "Solidarność" Pracowników Sądownictwa i Prokuratury z siedzibą w K. na bezczynność Prokuratora Krajowego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 11 czerwca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 449/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ "Solidarność" Pracowników Sądownictwa i Prokuratury z siedzibą w K. na bezczynność Prokuratora Krajowego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 11 czerwca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej stwierdził, że Prokurator Krajowy dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ "Solidarność" Pracowników Sądownictwa i Prokuratury z siedzibą w K. z dnia 11 czerwca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej (pkt 1), stwierdził, że bezczynność Prokuratora Krajowego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), a także zasądził od Prokuratora Krajowego na rzecz Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ "Solidarność" Pracowników Sądownictwa i Prokuratury z siedzibą w K. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3).
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 11 czerwca 2022 r. Międzyzakładowa Organizacja Związkowa Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Solidarność Pracowników Sądownictwa i Prokuratury z siedzibą w K. (dalej: "skarżąca") zwróciła się do Prokuratora Krajowego (dalej: "organ") w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, zwana dalej: "u.d.i.p.") o przekazanie:
1) skanów pisma/pism skierowanych do prokuratur regionalnych, prokuratur okręgowych w sprawie środków na wypłatę nagród z okazji Dnia Prokuratury dla zatrudnionych w powszechnych jednostkach prokuratury prokuratorów, asesorów, asystentów, urzędników i innych pracowników,
2) informacji, o jakie kwoty zostały zwiększone plany wydatków z przeznaczeniem na wypłatę nagród z okazji Dnia Prokuratury dla zatrudnionych w powszechnych jednostkach prokuratury prokuratorów, asesorów, asystentów, urzędników i innych pracowników lub jakie środki w pismach kierowanych do poszczególnych prokuratur regionalnych i okręgowych zostały wskazane jako przeznaczone na ten cel - z podziałem na te poszczególne grupy zawodowe w przeliczeniu na etat. Prosimy o przekazanie skanów decyzji budżetowych zmieniających plany wydatków tych jednostek prokuratury,
3) informacji, czy zostały wydane dyspozycje w zakresie dystrybucji tych środków na zatrudnionych, a jeżeli tak - jakie to były dyspozycje i na jakiej podstawie prawnej zostały wydane,
4) informacji, jakie kwoty zostały przeznaczone na wypłatę nagród z okazji Dnia Prokuratury dla zatrudnionych w Prokuraturze Krajowej asesorów, asystentów, urzędników i innych pracowników - z podziałem na te poszczególne grupy zawodowe w przeliczeniu na etaty.
Pismem z dnia 27 czerwca 2022 r. Biuro Prezydialne Prokuratury Krajowej, powołując art. 13 ust. 2 u.d.i.p., poinformowało skarżącą, że z uwagi na konieczność podjęcia czynności niezbędnych do rozpoznania wniosku termin udzielenia odpowiedzi został przedłużony do dnia 11 lipca 2022 r.
Pismem z dnia 29 czerwca 2022 r. MOZ NSZZ Solidarność Pracowników Sądownictwa i Prokuratury z siedzibą w K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Prokurator Krajowy wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że pismem z dnia 8 lipca 2022 r. organ udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 11 czerwca 2022 r., za wyjątkiem dokumentu wnioskowanego w punkcie 1, tj. w zakresie w jakim skarżąca żądała przekazania skanów pism skierowanych do powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury w sprawie środków na wypłatę nagród z okazji Dnia Prokuratury dla osób zatrudnionych w tych jednostkach. Dokument ten nie podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie u.d.i.p., albowiem nie zawiera treści stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Stanowi jedynie dokument wewnętrzny, który nie kształtuje sytuacji prawnej podmiotów spoza prokuratury. Nie dotyczy kwestii związanych z realizowaniem zadań publicznych przez dany podmiot, a reguluje wyłącznie działania pracodawcy związane z dodatkowymi środkami finansowymi, umożliwiającymi wypłatę nagród dla pracowników z okazji Dnia Prokuratury.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie adresat wniosku - Prokurator Krajowy - jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Przepis ten stanowi, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawie publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej określa art. 6 ust. 1 u.d.i.p. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych "informację publiczną" definiuje się jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych o charakterze publicznym. O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu u.d.i.p., decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie ulega wątpliwości, że informacje objęte punktami 2, 3 i 4 wniosku z dnia 11 czerwca 2022 r. stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a także art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f oraz pkt 5 lit. a u.d.i.p., dotyczą bowiem kwestii gospodarowania środkami publicznymi w ramach wydatków związanych z wypłatą nagród dla osób zatrudnionych w powszechnych jednostkach prokuratury.
W ocenie Sądu pierwszej instancji nie stanowi natomiast informacji publicznej dokument, o którym mowa w punkcie 1 ww. wniosku. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko organu, że dokument ten ma charakter dokumentu wewnętrznego.
Realizując spoczywający na sądzie administracyjnym obowiązek kontroli dokumentów źródłowych będących przedmiotem wniosku informacyjnego i dokonania oceny ich charakteru (por. np. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 192/13, publ. CBOSA) Sąd zapoznał się z dokumentem powołanym przez organ w piśmie z dnia 8 lipca 2022 r. Dokument ten w istocie nie zawiera treści stanowiących informację publiczną, odnosi się natomiast w sposób ogólny do działań pracodawcy związanych z dodatkowymi środkami finansowymi umożliwiającymi wypłatę nagród w podległych jednostkach. Dokument ten nie posiada waloru informacji publicznej i w konsekwencji nie podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p.
W ocenie Sądu pierwszej instancji dokonując prawidłowej kwalifikacji informacji objętych wnioskiem z dnia 11 czerwca 2022 r. organ nie rozpoznał jednak wniosku w ustawowym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że rację ma strona skarżąca, że w sytuacji, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął w dniu 11 czerwca 2022 r., 14-dniowy termin, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., przewidziany zarówno do udostępnienia informacji publicznej, jak i do przedłużenia terminu do rozpoznania wniosku w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p., upływał w dniu 25 czerwca 2022 r.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji z akt sprawy nie wynika, aby w terminie 14 dni od daty wpływu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, tj. do dnia 25 czerwca 2022 r., organ podjął przewidziane prawem czynności w celu rozpoznania wniosku. Dopiero w dniu 27 czerwca 2022 r., a więc z uchybieniem ww. terminu, organ poinformował stronę skarżącą, w oparciu o art. 13 ust. 2 u.d.i.p., o przedłużeniu terminu rozpoznania wniosku do dnia 11 lipca 2022 r. Jako podstawę faktyczną przedłużenia terminu organ wskazał "konieczność podjęcia czynności niezbędnych dla rozpoznania wniosku" nie precyzując bliżej powodów niedotrzymania terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że wbrew stanowisku zawartemu w odpowiedzi na skargę w sprawie nie miał zastosowania art. 57 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 200 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."). Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się wyłącznie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). W niniejszej sprawie organ nie rozpoznał wniosku poprzez wydanie decyzji administracyjnej, zatem przepisy k.p.a. nie miały zastosowania.
Zdaniem WSA w Warszawie stwierdzić należy, że organ wobec niedochowania terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 11 lutego 2022 r. Dopiero bowiem w dniu 27 czerwca 2022 r. przedłużył termin do udzielenia odpowiedzi na ww. wniosek na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Bezczynność organu ustała jednak przed datą wyrokowania. Pismem z dnia 8 lipca 2022 r. organ rozpoznał wniosek udzielając odpowiedzi na pytania objęte punktami 2, 3 i 4. Organ wskazał bowiem kiedy, o jakie kwoty i w stosunku do jakich grup zawodowych zwiększone zostały plany wydatków z przeznaczeniem na wypłatę nagród z okazji Dnia Prokuratury (z akt sprawy wynika, że zmiany w planach finansowych dotyczyły wyłącznie grup zawodowych wskazanych w piśmie organu z dnia 8 lipca 2022 r.). Jednocześnie organ przedstawił zestawienie wydatków na nagrody i pochodne od nich dla poszczególnych jednostek prokuratury. Organ poinformował również, że nie były wydawane propozycje w zakresie dystrybucji środków na zatrudnionych. Podał również, jakie kwoty zostały przeznaczone na wypłatę nagród z okazji Dnia Prokuratury dla pracowników zatrudnionych w Prokuraturze Krajowej z przeliczeniem na etat. Odnośnie punktu 1 wniosku organ poinformował, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej.
Stwierdzając stan bezczynności organu Sąd pierwszej instancji nie uznał, aby bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że organ odpowiedział na wniosek strony skarżącej, aczkolwiek uczynił
to z naruszeniem przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wadliwe stosowanie przepisów prawa nie daje podstaw do stwierdzenia, że bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej miała postać kwalifikowaną.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Prokurator Krajowy, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że:
- przy obliczaniu terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, podczas gdy reguły wykładni systemowej prowadzą do wniosku,
że skoro ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera własnych rozwiązań co do sposobu liczenia terminów, zagadnienie to regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jako ustawy o podstawowym znaczeniu dla unormowania sposobu postępowania przed organami władzy publicznej,
- sformułowanie "w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku" oznacza, że bieg terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wyznacza dzień wysłania pisma na adres poczty elektronicznej organu, bez względu na to, czy dotarł on do adresata, podczas gdy skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga jego dostarczenia w taki sposób, aby adresat wniosku miał faktyczną możliwość zapoznania się z jego treścią.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie na podstawie art. 188 p.p.s.a. - o rozpoznanie sprawy. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga także, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie decyduje każde uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., rozumieć należy bowiem istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania nie mógł odnieść skutku.
Przede wszystkim należy podnieść, że zarzut skargi kasacyjnej został niestarannie skonstruowany, gdyż wskazano w nim art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i ten przepis powiązano z naruszeniem przepisów postępowania, podczas gdy we wskazanym przepisie została sformułowana – co wskazano wyżej - podstawa kasacyjna polegająca na naruszeniu prawa materialnego.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 tej ustawy.
Niewątpliwe w sprawie jest, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 11 czerwca 2022 r. został wniesiony do podmiotu zobowiązanego w dniu 11 czerwca 2022 r. za pośrednictwem ePUAP. Pismem z 27 czerwca 2022 r. przekazanym na skrzynkę ePUAP podmiot zobowiązany poinformował o przedłużeniu terminu do załatwienia wniosku do dnia 11 lipca 2022 r. Organ udzielił odpowiedzi na wniosek dostępowy pismem z 8 lipca 2022 r.
Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego z bezczynnością w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wtedy, gdy w terminie wskazanym w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie, albo podejmując te czynności nie udzieli informacji w maksymalnym dwumiesięcznym terminie. Skoro istotą ustawy o dostępie do informacji publicznej jest szybkość działania w procesie udostępniania informacji publicznej, o czym stanowi jej art. 13, to w tym też zakresie należy interpretować jej przepisy, określające terminy udostępnienia informacji publicznej.
Wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie ma wskazania jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje zaś za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) – i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1277/08).
Przechodząc do oceny zarzutu skargi kasacyjnej należy w pierwszej kolejności podkreślić, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15, CBOSA). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1414/15). Tym samym, wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, ryzyko nieodebrania czy też późniejszego odczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku o udostępnienie informacji publicznej, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu (ePUAP), obciążało ten organ, a nie skarżącego. Okoliczność, że wniosek dostępowy został przesłany w dniu 11 czerwca 2022 r. za pośrednictwem ePUAP, jest w niniejszej sprawie bezsporna. Bez znaczenia jest natomiast okoliczność, że wniosek wpłynął do organu w sobotę. Obowiązkiem organu jest przestrzeganie obowiązujących przepisów prawa (art. 7 Konstytucji RP), a w konsekwencji takie zorganizowanie swojej pracy i zatrudnienia, aby obowiązek ten – także w zakresie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej – był zrealizowany i każdy z wpływających do organu na oficjalny adres jego poczty elektronicznej listów był odbierany i odczytany. Nie można przy tym stosować fikcji, iż wniosek dotarł do organu w dniu czy dniach następnych, w godzinach urzędowania organu. Podanie do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej (skrzynki ePUAP) przez organ należy traktować jako jego zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane bez ograniczeń godzinowych. Należy zatem uznać, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do podmiotu zobowiązanego do jego załatwienia w dniu 11 czerwca 2022 r., gdyż w przypadku prawidłowo działającej poczty elektronicznej (systemu ePUAP) zasadniczo dzień wysłania wiadomości jest zarazem dniem, w którym znajduje się ona w poczcie elektronicznej adresata. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej powinien uwzględnić powyższe i prawidłowo obliczyć termin do załatwienia sprawy, liczony od dnia zdarzenia inicjującego wszczęcie postępowania, czyli od dnia wniesienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Należy podnieść, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Natomiast art. 13 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Podmiot zobowiązany ma zatem możliwość przedłużenia terminu do udostępnienia informacji publicznej, jednak ma obowiązek uczynić to zgodnie z powołaną regulacją prawną. W niniejszej sprawie podmiot zobowiązany nie powiadomił wnioskodawcy o powodach opóźnienia, co powoduje, że z upływem 14 dni od daty złożenia wniosku popadł w stan bezczynności, mimo tego, że skierował do skarżącego pismo informujące o przedłużeniu terminu. Pismo to jednak zostało przesłane już po upływie terminu do załatwienia sprawy, a dodatkowo nie zawierało informacji o przyczynach opóźnienia.
Trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że przy obliczaniu terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek dostępowy nie znajdują zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. wyraźnie wynika, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał wielokrotnie, że "Postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym i uproszczonym, w którym przepisy kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie dopiero na etapie wydania decyzji w trybie art. 16 u.d.i.p." (por. np. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/13; wyrok NSA z dnia 19 lutego 2014 r., I OSK 903/13; wyrok NSA z dnia 18 października 2017 r., I OSK 3521/15; wyrok NSA z dnia 18 maja 2021 r., III OSK 1077/21). Wobec powyższego w sprawie nie znajdował zastosowania art. 57 k.p.a. ani art. 61 ust. 3a k.p.a., wskazane przez skarżącego kasacyjnie w uzasadnieniu podstawy skargi kasacyjnej.
Bezzasadność zarzutu naruszenia art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest oczywistą konsekwencją niezasadności zarzutu naruszenia art. 13 ust. 1 u.d.i.p., gdyż przepis art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma charakter wynikowy.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI