III OSK 6812/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez Forum przeciwko wyrokowi WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości. Minister odmówił uznania Forum za podmiot uprawniony do prowadzenia szkoleń z zakresu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, ponieważ organizacje członkowskie Forum nie spełniały wymogów ustawowych. Kluczowe było ustalenie, czy organizacje te świadczyły nieprzerwanie przez co najmniej siedem lat poradnictwo obywatelskie, rozumiane jako kompleksowa działalność obejmująca co najmniej trzy podstawowe dziedziny (porady dla zadłużonych, sprawy mieszkaniowe, zabezpieczenie społeczne) i świadczona przez wykwalifikowanych doradców. Minister szczegółowo analizował działalność poszczególnych organizacji członkowskich, stwierdzając, że żadna z nich nie spełniała wszystkich kryteriów. WSA w Warszawie zgodził się z oceną Ministra, choć zaznaczył, że brak wyszkolonego doradcy nie zawsze musi być przeszkodą. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię definicji poradnictwa obywatelskiego oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym nierzetelne zebranie materiału dowodowego i wadliwe uzasadnienie wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wykładnia pojęcia poradnictwa obywatelskiego dokonana przez Sąd I instancji była prawidłowa, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie znalazły uzasadnienia. Sąd podkreślił, że ustalenia faktyczne organu były wyczerpujące i prawidłowe, a zarzuty dotyczące nierównego traktowania czy wpływu na świadków były bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja definicji nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz wymogów dla podmiotów prowadzących szkolenia w tym zakresie.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwie obywatelskim.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organizacja pozarządowa może zostać uznana za podmiot uprawniony do prowadzenia szkoleń z zakresu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, jeśli jej organizacje członkowskie nie spełniają ustawowych wymogów dotyczących świadczenia tego poradnictwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organizacja nie może zostać uznana za podmiot uprawniony, jeśli jej członkowie nie spełniają wymogów ustawowych dotyczących świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że kluczowe jest spełnienie przez organizacje członkowskie wymogów ustawowych, w tym świadczenie nieprzerwanie przez 7 lat kompleksowego poradnictwa obywatelskiego obejmującego co najmniej trzy dziedziny i świadczonego przez wykwalifikowanych doradców. Brak spełnienia tych warunków przez członków uniemożliwia uznanie związku za podmiot uprawniony do prowadzenia szkoleń.
Jak należy interpretować pojęcie 'nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego' na potrzeby oceny spełnienia wymogów przez podmioty ubiegające się o uprawnienia do prowadzenia szkoleń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie to kompleksowa działalność dostosowana do indywidualnej sytuacji osoby, zmierzająca do podniesienia jej świadomości o uprawnieniach i obowiązkach, wspierająca w rozwiązywaniu problemów, obejmująca co najmniej trzy dziedziny (np. zadłużenie, sprawy mieszkaniowe, zabezpieczenie społeczne) i świadczona przez wykwalifikowanych doradców.
Uzasadnienie
NSA potwierdził wykładnię Sądu I instancji, zgodnie z którą poradnictwo obywatelskie to działalność szersza niż pomoc prawna, wymagająca kompleksowości, obejmująca aspekty faktyczne i prawne, a także specjalistyczne przygotowanie doradców. Definicja ta ewoluowała wraz z przepisami prawa.
Czy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym nierzetelnego zebrania materiału dowodowego i wadliwego uzasadnienia, mogą skutecznie podważyć wyrok sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli sąd administracyjny prawidłowo ocenił materiał dowodowy, wyczerpująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcie i nie dopatrzył się istotnych uchybień proceduralnych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było zgodne z wymogami, a zarzuty dotyczące nierzetelności postępowania, wpływu na świadków czy błędnej wykładni przepisów proceduralnych nie znalazły potwierdzenia. Sąd podkreślił, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania muszą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przepisy (25)
Główne
u.n.p.p.o.p.e.p. art. 11b § ust. 2 i ust. 4
Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej
Definiuje wymogi dotyczące podmiotów uprawnionych do prowadzenia szkoleń, w tym wymóg świadczenia poradnictwa obywatelskiego przez co najmniej 7 lat przez organizacje członkowskie.
u.n.p.p.o.p.e.p. art. 11a § ust. 2
Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej
Określa, że podmiotem uprawnionym do prowadzenia szkolenia oraz kursu doszkalającego może być związek stowarzyszeń lub związek stowarzyszeń i innych organizacji pozarządowych, który spełnia określone warunki.
u.n.p.p.o.p.e.p. art. 3a § ust. 1 i ust. 2
Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej
Definiuje pojęcie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, wskazując na jego zakres, formy i przykładowe dziedziny.
Pomocnicze
u.n.p.p.o.p.e.p.
Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej
Ogólny akt prawny regulujący kwestie nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego.
p.o.s. art. 22
Ustawa Prawo o stowarzyszeniach
Reguluje kwestie związane ze związkami stowarzyszeń.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy związania sądu wykładnią prawa wyrażoną w orzeczeniu sądu wyższej instancji.
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy możliwości przeprowadzenia dowodów uzupełniających przez sąd.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada działania organów w sposób budzący zaufanie.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania stron.
k.p.a. art. 79a
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania o przesłankach zależnych od strony.
k.p.a. art. 78 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania dowodów wskazanych przez stronę.
k.p.a. art. 75 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dopuszczalność dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach innych postępowań.
k.p.a. art. 8 § § 1 i § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasady bezstronności, proporcjonalności i równego traktowania.
u.r.p.
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych
Reguluje zawód radcy prawnego.
p.o.a.
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze
Reguluje zawód adwokata.
u.d.p.
Ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym
Reguluje zawód doradcy podatkowego.
Dz. U. z 2018 r. poz. 1467
Ustawa z dnia 15 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej oraz niektórych innych ustaw
Nowelizacja wprowadzająca definicję nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy dotyczące nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. • Ustalenia faktyczne organu były wyczerpujące i prawidłowe. • Nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 11b ust. 3 i 4 w związku z art. 11a ust. 2 i art. 3a ust. 1 i 2 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. • Niewszechstronna i niewyczerpująca wykładnia definicji 'nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego'. • Niewłaściwe rozpatrzenie materiału dowodowego przez organ i Sąd I instancji. • Nierzetelne przeprowadzenie postępowania przez organ. • Wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Godne uwagi sformułowania
Poradnictwo obywatelskie powinno stanowić trzon faktycznych działań danej organizacji i chociaż jeden z jej celów statutowych. • Funkcjonowanie w danym podmiocie wyszkolonego doradcy obywatelskiego jest tu jedną z przesłanek weryfikujących, ale nie jest warunkiem sine qua non. • Ocena, czy skarżący spełnia określone wymogi, czy też nie – nie jest oceną dokonywaną w procesie wykładni prawa. Ocena ta przynależy do procesu ustalania stanu faktycznego względnie procesu subsumpcji tego stanu faktycznego pod hipotezę stosowanej normy materialnej.
Skład orzekający
Piotr Korzeniowski
przewodniczący
Jerzy Stelmasiak
sędzia
Tadeusz Kiełkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja definicji nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz wymogów dla podmiotów prowadzących szkolenia w tym zakresie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwie obywatelskim.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej społecznie kwestii dostępu do nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i szkoleń w tym zakresie, a także precyzyjnej wykładni przepisów prawa administracyjnego.
“Czy organizacja pomaga potrzebującym, czy tylko udaje? NSA rozstrzyga o definicji poradnictwa obywatelskiego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.