III OSK 6782/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki domagającej się uchylenia kary pieniężnej za przetwarzanie odpadów bez zezwolenia, uznając, że dekompozycja sprzętu telekomunikacyjnego stanowiła przetwarzanie odpadów.
Spółka T. S.A. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia. Spółka argumentowała, że świadczyła jedynie usługi magazynowania i dekompozycji sprzętu telekomunikacyjnego należącego do podmiotu trzeciego, a nie przetwarzała odpadów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że dekompozycja sprzętu telekomunikacyjnego stanowiła przetwarzanie odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach, a spółka nie posiadała wymaganego zezwolenia na taką działalność w danym zakładzie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o wymierzeniu spółce administracyjnej kary pieniężnej. Kara została nałożona za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia, stwierdzone podczas kontroli w zakładzie spółki. Spółka twierdziła, że świadczyła jedynie usługi magazynowania i dekompozycji sprzętu telekomunikacyjnego należącego do podmiotu trzeciego (X sp. z o.o.), a nie przetwarzała odpadów. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, szczegółowo analizował definicję odpadu i przetwarzania odpadów w świetle polskiej ustawy o odpadach oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd uznał, że dekompozycja sprzętu telekomunikacyjnego, nawet jeśli stanowiła usługę na rzecz podmiotu trzeciego, w istocie polegała na przetwarzaniu odpadów, ponieważ posiadacz (spółka) pozbywał się przedmiotu z jego pierwotnego przeznaczenia. Podkreślono, że kluczowe jest faktyczne działanie polegające na przetwarzaniu, a nie status własnościowy czy nazwa umowy. Sąd stwierdził, że spółka posiadała zezwolenie na podobną działalność w innym zakładzie, co świadczyło o jej świadomości co do charakteru czynności. Wobec tego, że spółka przetwarzała odpady bez wymaganego zezwolenia w zakładzie w miejscowości (...), skarga kasacyjna została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, dekompozycja sprzętu telekomunikacyjnego stanowi przetwarzanie odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach, nawet jeśli jest świadczona jako usługa na rzecz podmiotu trzeciego, a posiadacz pozbywa się przedmiotu z jego pierwotnego przeznaczenia.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na definicji odpadu i przetwarzania z ustawy o odpadach oraz orzecznictwie TSUE, wskazując, że kluczowe jest faktyczne działanie polegające na rozebraniu sprzętu i pozyskaniu części, co oznacza pozbycie się przedmiotu z jego dotychczasowego przeznaczenia. Posiadacz odpadów (spółka) dokonał ich przetworzenia bez wymaganego zezwolenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.o. art. 41 § ust. 1 i ust. 2
Ustawa o odpadach
Wymóg posiadania zezwolenia na przetwarzanie odpadów.
u.o. art. 194 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o odpadach
Podstawa nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za przetwarzanie odpadów bez zezwolenia.
Pomocnicze
u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6 i 7
Ustawa o odpadach
Definicja odpadu i odpadów komunalnych.
u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 21
Ustawa o odpadach
Definicja przetwarzania odpadów.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
K.c. art. 835
Kodeks cywilny
Umowa przechowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dekompozycja sprzętu telekomunikacyjnego stanowi przetwarzanie odpadów w rozumieniu ustawy. Spółka nie posiadała wymaganego zezwolenia na przetwarzanie odpadów w zakładzie w miejscowości (...). Posiadanie sprzętu na terenie zakładu i jego dekompozycja czyni spółkę posiadaczem odpadów, niezależnie od statusu własnościowego. Definicja odpadu i przetwarzania powinna być interpretowana szeroko, zgodnie z celami ochrony środowiska i orzecznictwem TSUE.
Odrzucone argumenty
Świadczenie usług magazynowania i dekompozycji sprzętu należącego do podmiotu trzeciego nie jest przetwarzaniem odpadów. Sprzęt nie posiadał statusu odpadu, ponieważ właściciel nie zamierzał się go pozbyć. Niewłaściwe zastosowanie art. 194 ust. 1 pkt 4 ustawy o odpadach. Naruszenie przepisów K.p.a. i P.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
Sam fakt, że doszło do rozebrania zużytego sprzętu telekomunikacyjnego świadczy o tym, że jego dotychczasowy posiadacz "pozbył się go" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., albowiem zrezygnował z jego używania zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. To organy krajowe są właściwe do oceny okoliczności faktycznych rozpoznawanej przez nich sprawy i ustalenie, czy posiadacz przedmiotu lub substancji rzeczywiście miał zamiar ich "pozbycia się". Uwagi skarżącej kasacyjnie odnoszące się do tego, kto był właścicielem odpadów nie mają w sprawie znaczenia. Istotne jest wyłącznie to, jaki podmiot był ich posiadaczem, a więc miał faktyczną możliwość dysponowania tymi odpadami.
Skład orzekający
Artur Kuś
sędzia
Maciej Kobak
sprawozdawca
Sławomir Wojciechowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja definicji odpadu i przetwarzania odpadów w kontekście usług świadczonych na rzecz podmiotów trzecich, znaczenie posiadania odpadów, a nie własności, oraz szeroka wykładnia przepisów ochrony środowiska zgodnie z prawem UE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z dekompozycją sprzętu telekomunikacyjnego, ale jego zasady mogą być stosowane do innych sytuacji, gdzie granica między usługą a przetwarzaniem odpadów jest niejasna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów o odpadach w kontekście działalności gospodarczej i usług. Wyjaśnia, kiedy zwykła usługa może zostać uznana za przetwarzanie odpadów, co ma istotne implikacje praktyczne dla firm.
“Czy świadczenie usług dekompozycji sprzętu to przetwarzanie odpadów? NSA wyjaśnia.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 6782/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-04-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-09-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Artur Kuś Maciej Kobak /sprawozdawca/ Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6135 Odpady Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane IV SA/Wa 2715/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-04-22 Skarżony organ Inspektor Ochrony Środowiska Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 699 art. 3 ust. 1 pkt 6 i 7, art. 3 ust. 1 pkt 21, art. 41 ust. 1 i ust. 2, art. 194 ust. 1 pkt 4 Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie sędzia NSA Artur Kuś sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Piaskowski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S.A. z siedzibą w (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2715/20 w sprawie ze skargi T. S.A. z siedzibą w (...) na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 14 października 2020 r. nr DKO-420/93/2016/kb w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2715/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. S.A. z siedzibą w (...) (dalej: "skarżąca") na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "organ") z dnia 14 października 2020 r., znak: DKO-420/93/2016/kb w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W wyniku kontroli przeprowadzonej w spółce w okresie od 18 maja 2015 r. do 27 maja 2015 r. stwierdzono, że prowadzi ona w zakładzie działalność w zakresie przetwarzania odpadów w procesie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne. Wobec powyższego zawiadomieniem z dnia 25 czerwca 2015 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. W 2014 r. Spółka poddała odzyskowi 362,255 Mg odpadów o kodzie 16 02 14 poza instalacjami i urządzeniami. Ze względu na prowadzenie wspólnej ewidencji odpadów dla obu zakładów Spółki, w m. (...) i w m. (...), nie było możliwe dokładne podanie ilości odpadów przetworzonych wyłącznie w zakładzie w (...). Decyzją z dnia 22 grudnia 2015 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska (dalej: "organ I instancji") wymierzył skarżącej administracyjną karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia. Odwołanie od decyzji wniosła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia 14 października 2020 r. organ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę. Sąd przyjął za własne ustalenia poczynione w postępowaniu administracyjnym, wobec czego za zbędne uznał ich ponowne przytaczanie. Odnosząc się do kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie WSA niezależnie od przyjęcia, czy skarżąca kupuje/składuje towary będące odpadem, czy też stają się one odpadem na skutek decyzji o pozbyciu się zakupionego sprzętu i wyposażenia telekomunikacyjnego, uzyskiwanie z tego sprzętu i wyposażenia części w celu ich dalszej odsprzedaży stanowi przetwarzanie odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699; dalej również: "u.o.") i zgodnie z art. 41 ust. 1 tej ustawy wymaga posiadania stosownego zezwolenia. Okoliczność, że dana substancja lub produkt może podlegać odzyskowi, nie oznacza, że nie jest odpadem. Przetwarzanie odpadów nie jest pojęciem tożsamym z gospodarowaniem odpadami, ale stanowi jeden ze sposobów postępowania z odpadami, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach. Zgodnie z tym przepisem przez przetwarzanie - rozumie się procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie. Z uwagi na powyższe, oceny Sądu nie mógł zmienić załączony do skargi aneks do umowy z X. Skład orzekający zważył, iż organ właściwie zinterpretował art. 194 ust. 1 pkt 4 (art. 194 ust. 4) ustawy o odpadach, oraz że organy orzekające w sprawie prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy. Kara pieniężna została ustalona w prawidłowy sposób i we właściwej wysokości, co właściwie zostało wyjaśnione w zaskarżonej decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: 1. przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "P.p.s.a.") w zw. z art. 7, 77, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "K.p.a.") - poprzez: uznanie, że skarżąca realizując umowę przechowania z dnia 16 października 2013 roku, w momencie wprowadzenia towaru na stan magazynowy zakładu w (...) uzyskiwała prawo do rozporządzania nim oraz jego dekompletowania, podczas gdy towar ten stanowił własność X sp. z o.o., który to podmiot miał wyłączne prawo do podejmowania decyzji o zbyciu przechowywanego przez skarżącą towaru oraz jego dekompletacji w drodze odrębnej umowy, realizowanej zgodnie z przepisami prawa, czym w konsekwencji Sąd I instancji doprowadził do niezastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a; uznanie, że sporny towar w momencie kontroli przeprowadzonej przez organ posiadał status odpadu, podczas gdy właściciel spornego towaru, w momencie kontroli nie przejawił co do niego chęci lub zamiaru wyzbycia się, czym w konsekwencji Sąd I instancji doprowadził do niezastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a; 2. naruszenie prawa materialnego w postaci: art. 194 ust. 1 pkt 4 ustawy o odpadach - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w realiach niniejszej sprawy skarżąca przetwarzała odpady w zakładzie znajdującym się w (...) przy ul. (...), bez wymaganego zezwolenia na przetwarzanie, podczas gdy skarżąca w zakładzie tym nie dokonywała czynności, które mogłyby nosić znamię przetwarzania odpadów, a które były wyłącznie usługami świadczonymi na rzecz podmiotu trzeciego, odnoszącymi się do towaru, stanowiącego własność tego podmiotu, niebędącego odpadem, polegających na realizacji umowy nienazwanej, zbliżonej swoją treścią do umowy przechowania, o której mowa w art. 835 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, dalej: "K.c.") i nast.; art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach - poprzez uznanie, że towar przechowywany w magazynie skarżącej, znajdującym się w (...) przy ul. (...), w ramach realizacji przedmiotu umowy zawartej przez skarżącą z X sp. z o.o. z dnia 16 października 2013 roku, stanowił odpad, podczas gdy towar ten w trakcie znajdowania się na terenie zakładu w (...) (czyli w trakcie prowadzonej kontroli) nie posiadał statusu odpadu, bowiem był pozbawiony zespołu cech, pozwalających na zaliczenie go do tej kategorii, a ponadto skarżąca nie nabyła w stosunku do niego tytułu prawnego - nie była jego właścicielem i nie mogła decydować o jego przeznaczeniu. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji z dnia 14 października 2020 i 22 grudnia 2015 r. oraz umorzenie postępowania w sprawie; zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyznaczającym granice kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na podmiocie wnoszącym skargę kasacyjną spoczywa obowiązek wyznaczenia jej granic poprzez prawidłowe sformułowanie podstaw zaskarżenia - zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie sądu pierwszej instancji przez pryzmat podniesionych w niej naruszeń prawa. Możliwość przeprowadzenia tej kontroli uzależniona jest od identyfikowalności tych naruszeń. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę orzeczenia Sądu pierwszej instancji, jeżeli w skardze kasacyjnej powołano konkretne przepisy prawa, które w ocenie wnoszącego ten środek zaskarżenia zostały naruszone. Dokonując kontroli wyroku Sądu pierwszej instancji przez pryzmat podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, nie stwierdzono wytkniętych w nich naruszeń prawa. W pierwszej kolejności należy odnotować, że nie doszło do naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 7 u.o., albowiem w ogóle nie miał on zastosowania w sprawie. Jest to przepis, w którym sformułowano ustawową definicję "odpadów komunalnych", a więc odpadów powstających w gospodarstwach domowych. Na gruncie okoliczności analizowanej sprawy nie jest sporne, że kwestionowana skargą decyzja dotyczy działań podejmowanych przez spółkę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a zatem z założenia poza gospodarstwem domowym. Z tych względów zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 7 u.o. nie mógł zostać uwzględniony. Nie można również zgodzić się z tezami skargi kasacyjnej, że w sprawie doszło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego – zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. Trzeba mieć na uwadze, że zakres ustaleń faktycznych, jakie należy poczynić na gruncie danej sprawy administracyjnej wyznaczają normy prawa materialnego stanowiące komponent podstawy prawnej decyzji administracyjnej, która tę sprawę rozstrzyga. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że zaskarżoną decyzją wymierzono skarżącej kasacyjnie karę administracyjną za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia. Podstawę faktyczną tej decyzji musiało zatem stanowić ustalenie, że działalność skarżącej kasacyjnie dotyczyła odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., że polegała na ich przetwarzaniu w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 21 u.o. i że skarżąca kasacyjnie nie posiadała zezwolenia na prowadzenie takiej działalności w rozumieniu art. 41 ust. 1 i ust. 2 u.o. W sprawie jest bezsporne, że na podstawie umowy z 16 października 2013 roku skarżąca kasacyjnie świadczyła na rzecz X sp. z o.o. z siedzibą w W. usługi w postaci magazynowania, transportu, dekompozycji i inwentaryzacji dostarczonego sprzętu i wyposażenia telekomunikacyjnego - § 1 umowy. W toku kontroli w dniach 18-27 maja 2015 r. ustalono, że w zakładzie w miejscowości (...) skarżąca kasacyjnie prowadziła dekompozycję sprzętu i wyposażenia telekomunikacyjnego dostarczonego przez X sp. z o.o. polegającą na przetwarzaniu w procesie rozbierania. Proces ten odbywa się ręcznie, w hali, w której znajdują się stacjonarne urządzenia ważące, pojemniki do magazynowania, lub wydzielone powierzchnie na części do ponownego użycia. W toku postępowania ustalono, że tożsamą działalność skarżąca kasacyjnie prowadzi w miejscowości (...). Istotna w sprawie jest okoliczność, że na przetwarzania odpadów w zakładzie zlokalizowanym w miejscowości (...) skarżąca kasacyjnie posiada zezwolenie z 27 lipca 2012 roku, natomiast nie posiada takiego zezwolenia na przetwarzanie odpadów w zakładzie w miejscowości (...). Należy zwrócić uwagę, że nałożona na skarżącą kasacyjnie kara administracyjna, nie wynika z samego faktu posiadania sprzętu telekomunikacyjnego dostarczonego przez X sp. z o.o., lecz z faktu jego przetwarzania, jako odpadu. Nie cały sprzęt dostarczony skarżącej kasacyjnie podlegał bowiem dekompozycji. Za odpady uznano tylko ten sprzęt, który podlegał przetworzeniu poprzez odzysk. Zgodnie z definicją wyartykułowaną w art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz.UE.L z 2008 r. poz. 312, s. 3). Konieczne jest zatem ustalenie, czy zbywca przedmiotu zamierzał się go pozbyć nie widząc dla niego innego zastosowania. Jest to warunek konieczny dla przyjęcia, że dany przedmiot stanowi odpad. Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się" (wyrok z 4 lipca 2019 r., Tronex, C 624/17, EU:C:2019:564, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo). W odniesieniu do pojęcia "pozbywać się" z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że należy je interpretować z uwzględnieniem celu dyrektywy 2008/98, którym zgodnie z motywem 6 tej dyrektywy jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Pojęcie to wymaga również wykładni w świetle art. 191 ust. 2 TFUE, który stanowi, że polityka Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Wynika z tego, że pojęcia "pozbywać się", a zatem i pojęcia "odpadów" w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98, nie można interpretować w sposób zawężający. Pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i pkt 19 dyrektywy 2008/98. Z orzecznictwa TSUE wynika także, że to, czy dany przedmiot lub substancja stanowi "odpad" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, należy ustalić w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie powinna zostać naruszona. Konkretne okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na pozbywaniu się, zamiaru pozbycia się lub zobowiązania do pozbycia się substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą 2008/98 ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania (zob. podobnie wyroki: z 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C 188/07, EU:C:2008:359, pkt 40; z 3 października 2013 r., Brady, C 113/12, EU:C:2013:627, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo). W wyroku z 14 października 2020 r. w sprawie C-629/19 TSUE ponadto orzekł, że należy zwrócić szczególną uwagę, czy rozpatrywany przedmiot lub substancja nie są już przydatne dotychczasowemu właścicielowi, a więc czy przedmiot lub substancja stanowią obciążenie, którego posiadacz zamierza się pozbyć. Gdy taka sytuacja rzeczywiście ma miejsce, istnieje ryzyko, że posiadacz pozbędzie się danego przedmiotu lub substancji, które do niego należą, w sposób mogący szkodzić środowisku, w szczególności porzucając, wysypując lub unieszkodliwiając je w niekontrolowany sposób. Taki przedmiot lub substancja, wchodząc w zakres pojęcia "odpadów" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, podlegają przepisom tej dyrektywy, co oznacza, że odzyskiwania lub unieszkodliwiania przedmiotu lub substancji należy dokonać bez zagrożenia zdrowia ludzi oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. W związku z tym stopień prawdopodobieństwa ponownego wykorzystania towaru, substancji lub produktu bez wstępnego przetwarzania stanowi istotną przesłankę ich kwalifikacji jako odpad. Przepisy dyrektywy 2008/98 dotyczą bowiem zapewnienia, żeby czynności odzyskiwania i unieszkodliwiania odpadów były wprowadzane w życie bez zagrożenia dla zdrowia ludzkiego oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. Uwzględniając obowiązek dokonania wykładni rozszerzającej pojęcia "odpadów", należy uznać, że dotyczy to jedynie sytuacji, w których ponowne wykorzystanie takiego towaru lub substancji jest nie tylko możliwe, ale i pewne, bez konieczności poddania w tym celu uprzedniemu procesowi odzyskiwania odpadów, o którym mowa w załączniku II do dyrektywy 2008/98. W kontekście tych rozważań TSUE konsekwentnie podkreśla, że to organy krajowe są właściwe do oceny okoliczności faktycznych rozpoznawanej przez nich sprawy i ustalenie, czy posiadacz przedmiotu lub substancji rzeczywiście miał zamiar ich "pozbycia się". W konsekwencji wykładnia terminu "pozbycie się" powinna być indywidualizowana, w szczególności wówczas, gdy jest wątpliwe, czy dany przedmiot jest wskutek pozbycia się odpadem. Zgodnie z sugestiami zawartymi w orzecznictwie sądów UE wykładnia taka powinna brać pod uwagę ogólne cele przepisów dotyczących gospodarowania odpadami, a więc w przypadku polskiej ustawy o odpadach - ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Stwierdzenie istnienia unijnego prawa gospodarowania odpadami w systemie europejskiego prawa ochrony środowiska oraz stopnia wewnętrznego jego zespolenia, jest szczególnie ważne z punktu widzenia procesu sądowego stosowania prawa krajowego. Polega on na takim doborze i powiązaniu wzajemnych celów regulacji prawnych (prawa krajowego i prawa unijnego), że w efekcie tworzą one określoną całość. Stosowanie każdej z tych części łącznie powinno przyczyniać się do osiągnięcia celu nadrzędnego jakim jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska, o którym mowa w art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864)2, dalej: TFUE). W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości "zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska" rozumiane jest najczęściej jako jeden z celów ogólnych dyrektyw dotyczących ochrony środowiska (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 22 czerwca 2022 r., C-661/20, Komisja Europejska przeciwko Republice Słowackiej, LEX nr 3356056). Powiązanie celu ogólnego w postaci "zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska z zasadami ogólnymi prawa ochrony środowiska dostrzegł Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 7 listopada 2018 r., C-461/17 (zob. wyrok TS z 7 listopada 2018 r., C-461/17, Brian Holandia i in.v. An Bord Pleanȧ la, ZOTSiS 2018, Nr 11, poz. I-883, LEX 2600158). W europejskim prawie gospodarowania odpadami ważne znaczenie ma stopień racjonalności celów oraz środki i metody osiągnięcia danego celu. Racjonalizacja w procesie tworzenia prawa powinna dotyczyć nie tylko celów, ale także instrumentów ich realizacji takich jak np. zasada prewencji. Ważne znaczenie dla jurysdykcji państw członkowskich ma uregulowanie w prawie UE kryteriów i metod klasyfikacji celów aktów prawnych pod kątem zapobiegania zagrożeniom spowodowanym przez odpady. Trybunał Sprawiedliwości dokonując wykładni pojęcia "odpady" odwołuje się bardzo często do celu dyrektywy, w której to pojęcie występuje (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 12 grudnia 2013 r., C-241/12, Postępowania Karne Przeciwko Shell Nederland VerkoopmaatschappIj BV i Belgian Shell NV, ZOTSiS 2013, Nr 12, poz. I-821, LEX 1396656). W świetle powyższych rozważań nie ulega zatem wątpliwości, że sformułowana wyżej definicja odpadu jest definicją szeroką i musi ulegać doprecyzowaniu na gruncie poszczególnych stanów faktycznych. Na gruncie przedstawionych systemowych uwarunkowań normatywnych nie można zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że zdekomponowany przez nią sprzęt telekomunikacyjny nie stanowił odpadów. Sam fakt, że doszło do rozebrania zużytego sprzętu telekomunikacyjnego świadczy o tym, że jego dotychczasowy posiadacz "pozbył się go" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., albowiem zrezygnował z jego używania zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. Rozebrane części sprzętu telekomunikacyjnego zostały pozyskane w wyniku przetworzenia odpadów poprzez odzysk. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 21 u.o. przez przetworzenie rozumie się procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie. Z kolei, jak wynika z art. 3 ust. 1 pkt 14 u.o., przez odzysk rozumie się jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce. W tym stanie rzeczy nie można mieć wątpliwości, iż tę część sprzętu i wyposażenia telekomunikacyjnego dostarczonego skarżącej kasacyjnie przez X sp. z o.o., która podlegała dekompozycji należy traktować jako odpad. Wobec faktu, że skarżąca kasacyjnie prowadziła działalność polegającą na przetwarzaniu odpadów poprzez odzysk bez wymaganego – zgodnie z art. 41 ust. 1 i ust. 2 u.o. – zezwolenia, organ nałożył na nią karę na podstawie art. 194 ust. 1 pkt 4 u.o. Należy odnotować, że skarżąca kasacyjnie miała świadomość charakteru prowadzonej przez siebie działalności. Świadczy o tym prowadzenie zbiorczej ewidencji odpadów zebranych, wytworzonych i przetworzonych dla zakładów w miejscowościach (...) i (...). Na analogiczną działalność w zakładzie w miejscowości (...) skarżąca kasacyjnie posiadała stosowne zezwolenie. Uwagi skarżącej kasacyjnie odnoszące się do tego, kto był właścicielem odpadów nie mają w sprawie znaczenia. Istotne jest wyłącznie to, jaki podmiot był ich posiadaczem, a więc miał faktyczną możliwość dysponowania tymi odpadami. W toku postępowania wykazano, że odpady znajdowały się na terenie zakładu należącego do skarżącej kasacyjnie i to skarżąca kasacyjnie podejmowała działania polegające na ich przetworzeniu. Irrelewantny jest także fakt, że już po zdekomponowaniu dostarczonego sprzętu i wyposażenia telekomunikacyjnego to X sp. z o.o. podejmowała decyzję, które części zostaną ponownie użyte, a które będą sprzedane skarżącej kasacyjnie w celu dalszego przetwarzania (tak w skardze kasacyjnej na s. 4). Skarżąca kasacyjnie przyjęła na teren swojego zakładu w (...) sprzęt i wyposażenie telekomunikacyjne, a zatem stała się jego posiadaczem. Część tego sprzętu została zdekomponowana w celu rozważenia dalszego użycia pozyskanych w ten sposób elementów. Niewątpliwie więc skarżąca kasacyjnie była posiadaczem odpadów i dokonała ich przetworzenia. X sp. z o.o. oddając sprzęt i wyposażenie telekomunikacyjne w posiadanie skarżącej kasacyjnie w celu jego dekompozycji dokonała pozbycia się odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Podnoszona w skardze kasacyjnej kwestia wzajemnych praw i obowiązków stron umowy z 16 października 2013 roku również nie ma znaczenia w sprawie. Nie jest bowiem istotne, jaka była intencja stron przedmiotowej umowy, lecz to, jakie faktyczne działania zostały podjęte wobec odpadów i czy były one zgodne z prawem – były podjęte na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ust. 1 i ust. 2 u.o. Z wyłożonych względów, wobec bezzasadności zarzutów kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI