III OSK 6703/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-08
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona środowiskakara pieniężnaprzywrócenie terminupostępowanie administracyjneskarga kasacyjnabrak winynależyta starannośćCOVID-19obcokrajowcy

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że nie uprawdopodobniła ona braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, mimo trudności związanych z pandemią i awarią samochodu.

Spółka I. Sp. z o.o. złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie GIOŚ o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Spółka argumentowała, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy z powodu pobytu członków zarządu za granicą, utrudnień w podróży związanych z pandemią COVID-19 oraz awarii samochodu. NSA uznał jednak, że spółka nie uprawdopodobniła braku winy, wskazując na możliwość ustanowienia pełnomocnika, skorzystania z drogi elektronicznej lub pocztowej, a także na obowiązek należytej staranności w organizacji pracy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki I. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ). GIOŚ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (DWIOŚ) nakładającej na spółkę karę pieniężną w wysokości 52 000 zł. Spółka argumentowała, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, ponieważ obaj członkowie zarządu, będący obcokrajowcami, przebywali poza granicami Polski w czasie biegu terminu, a powrót do kraju utrudniała pandemia COVID-19 oraz awaria służbowego samochodu. Dodatkowo, spółka wskazała na brak znajomości języka polskiego przez członków zarządu, co uniemożliwiało samodzielne sporządzenie odwołania i wymagało skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. WSA w Warszawie oddalił skargę spółki, uznając, że nie uprawdopodobniła ona braku winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i wymaga wykazania braku winy, co oznacza dopełnienie szczególnej staranności. NSA wskazał, że spółka nie wykazała nadzwyczajności swojego pobytu za granicą, a utrudnienia w powrocie nie czyniły go niemożliwym. Podkreślono również możliwość skorzystania z drogi elektronicznej, polskiej placówki pocztowej lub urzędu konsularnego do nadania odwołania. Sąd uznał, że nieznajomość języka polskiego przez członków zarządu nie zwalnia spółki z odpowiedzialności za terminowe dokonywanie czynności procesowych, a organizacja pracy powinna zapewniać możliwość działania również podczas nieobecności zarządu. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchybienie terminu nie zostało uznane za nastąpione bez winy strony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy, ponieważ nie wykazała nadzwyczajności pobytu za granicą, a utrudnienia w powrocie nie czyniły go niemożliwym. Podkreślono możliwość skorzystania z innych środków komunikacji (elektroniczna, pocztowa, konsularna) oraz obowiązek należytej staranności w organizacji pracy, w tym ustanowienia pełnomocnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 58 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przywrócenie terminu następuje na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Brak winy oznacza wystąpienie niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, wymagających dołożenia szczególnej staranności.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 183

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 61 § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania.

k.p.a. art. 45

Kodeks postępowania administracyjnego

Doręczenie decyzji w siedzibie.

k.p.a. art. 57 § 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Sposoby zachowania terminu, w tym nadanie pisma w polskiej placówce pocztowej lub placówce pocztowej innego państwa UE/EFTA, lub w polskim urzędzie konsularnym.

u.s.z.w.o. art. 47

Ustawa o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych

Podstawa nałożenia kary pieniężnej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumentacja spółki oparta na pobycie członków zarządu za granicą, utrudnieniach w podróży (pandemia, awaria samochodu) i nieznajomości języka polskiego jako przyczynach uchybienia terminu bez winy. Zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. przez organ. Zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia art. 7, 8, 10 § 1 i 2 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko wówczas, gdy wystąpiły niezależne od strony i niemożliwe do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Słusznie Sąd I instancji wskazał, że działalność skarżącej powinna być tak zorganizowana, aby zapewnione było bieżące, terminowe dokonywanie czynności procesowych – w razie nieobecności członków zarządu możliwie jest ustanowienie pełnomocnika. Członkowie zarządu skarżącej mogli – pozostając w Austrii – złożyć odwołanie drogą elektroniczną (art. 57 § 5 pkt 1 k.p.a.), a nawet nadać przesyłkę w tamtejszej placówce pocztowej.

Skład orzekający

Teresa Zyglewska

przewodniczący

Mirosław Wincenciak

członek

Tadeusz Kiełkowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki braku winy w uchybieniu terminu w kontekście pandemii, podróży zagranicznych, awarii oraz nieznajomości języka polskiego przez zarząd spółki."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, ale stanowi ważny głos w sprawie stosowania art. 58 k.p.a. w sytuacjach nadzwyczajnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy oceniają argumenty związane z pandemią i międzynarodowymi podróżami w kontekście obowiązków procesowych. Jest to ciekawy przykład zastosowania zasady należytej staranności w nietypowych warunkach.

Pandemia i awaria samochodu nie usprawiedliwiają uchybienia terminowi? NSA wyjaśnia, kiedy brak winy to za mało.

Dane finansowe

WPS: 52 000 PLN

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 6703/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak
Tadeusz Kiełkowski /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 247/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-13
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 58 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Olga Libiszewska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. Sp. z o.o. z siedzibą w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 247/21 w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w J. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 10 grudnia 2020 r. nr DP-420/1105 A/2020/sj w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 247/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej "WSA w Warszawie" lub "Sąd I instancji") oddalił skargę I. sp. z o.o. z siedzibą w J. (dalej "skarżąca") na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej "GIOŚ") z dnia 10 grudnia 2020 r. nr DP-420/1105 A/2020/sj w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Powyższy wyrok, od którego została złożona skarga kasacyjna, zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej "DWIOŚ") decyzją z dnia 26 sierpnia 2020 r. nr WI.7062.3.2020.BK – wydaną na podstawie art. 47 pkt 5 ustawy z dnia15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2158) – wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 52000 złotych. W dniu 28 sierpnia 2020 r. decyzja została doręczona skarżącej, która pismem z dnia 25 września 2020 r. (nadanym tego samego dnia w urzędzie pocztowym) wniosła odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że doręczenie decyzji DWIOŚ nastąpiło w czasie, gdy obaj członkowie organu uprawionego do reprezentacji skarżącej przebywali poza granicami Polski (w Austrii) i nie mogli wnieść odwołania, ani też upoważnić nikogo do tej czynności. W ocenie skarżącej, z przyczyn obiektywnych, członkowie zarządu nie mogli również dotrzeć do siedziby skarżącej i złożyć w jej imieniu oświadczenia woli. Skarżąca wywiodła, że z uwagi na panującą epidemię wirusa COVID-19 oraz znaczący wzrost zakażeń od drugiej połowy sierpnia podróżowanie między krajami zostało znacząco utrudnione. W czasie biegu terminu na wniesienie odwołania brak było bezpośrednich połączeń lotniczych, a długa podróż publicznym środkiem transportu wiązała się z dużym ryzykiem zakażenia wirusem. Natomiast samochód służbowy, którym członkowie zarządu mogliby dotrzeć do siedziby skarżącej, uległ awarii. Dopiero po zakupie nowego auta członkom zarządu udało się dojechać do J. i wówczas mogli podjąć czynności zmierzające do przygotowania i złożenia odwołania, w tym udać się do adwokata i udzielić mu pełnomocnictwa.
GIOŚ postanowieniem z dnia 10 grudnia 2020 r. nr DP-420/1105 A/2020/sj odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji DWIOŚ. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ wskazał, że powoływanie się na epidemię nie uprawdopodobnia, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą nastąpiło bez jej winy. Skarżąca nie została pozbawiona możliwości wysłania odwołania w terminie, posiadała bowiem decyzję i mogła ją zaskarżyć w każdej chwili, przesyłając odwołanie w terminie, choćby drogą elektroniczną za pomocą platformy ePUAP. Sposób, w jaki skarżąca organizuje swoją pracę, obciąża ją samą. Z kolei członkowie zarządu skarżącej, wobec faktu, że zamieszkują poza granicami Polski, powinni – dbając należycie o interesy skarżącej – przewidzieć konieczność ustanowienia pełnomocnika (osoby upoważnionej spoza zarządu do reprezentacji skarżącej) w czasie ich nieobecności. Jednocześnie GIOŚ stanął na stanowisku, że okoliczności dotyczące nieposiadania przez członków zarządu samochodu nie miały znaczenia w sprawie, gdyż mieli oni możliwość posłużenia się innymi środkami komunikacji. W konsekwencji GIOŚ stwierdził, że niezłożenie odwołania w ustawowym terminie nie było spowodowane zaistnieniem przeszkody nie do przezwyciężenia. Nie było też podstaw do uznania, że skarżąca dochowała szczególnej staranności w wykonaniu czynności, dla której przepisami prawa ustalony został nieprzekraczalny termin.
Pismem z dnia 29 grudnia 2020 r. skarżąca wniosła do WSA w Warszawie skargę na postanowienie GDOIŚ z dnia 10 grudnia 2020 r., któremu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że nie zostało uprawdopodobnione przez skarżącą, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji DWIOŚ z dnia 26 sierpnia 2020 r., nr WI.7062.3.2020.BK, nastąpiło bez jej winy, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że nie zachodziły przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, w sytuacji gdy skarżąca dochowała reguł należytej staranności, a uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn obiektywnych i od niej niezależnych, których nie była ona w stanie przezwyciężyć. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika.
W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że obaj członkowie zarządu spółki skarżącej są obcokrajowcami (obywatelami Austrii) i nie władają językiem polskim. Decyzja DWIOŚ została doręczona do siedziby skarżącej w dniu 28 sierpnia 2020 r. W tym czasie obaj członkowie organu uprawnionego do reprezentacji skarżącej przebywali poza granicami Polski i nie mogli wnieść odwołania. Skarżąca podkreśliła, że podczas biegu terminu na wniesienia odwołania "spółka miała przestój" i nie było pracowników, którzy mogliby samodzielnie sporządzić odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Niezbędne było znalezienie profesjonalnego pełnomocnika prowadzącego sprawy z zakresu ochrony środowiska, odpowiednie jego umocowanie, zaznajomienie ze sprawą oraz przekazanie niezbędnych dokumentów. Co więcej, z uwagi na panującą na całym świecie, a dotykającą w szczególności Europę, epidemię wirusa COVID-19 oraz znaczący wzrost zakażeń od drugiej połowy sierpnia, przemieszczanie się między krajami zostało znacząco utrudnione. Brak było bezpośrednich połączeń lotniczych między krajami, utrudniony był też dojazd innymi środkami komunikacji publicznej. Ponadto podróż publicznym środkiem transportu, w szczególności tak długotrwała, wiązałaby się z dużym ryzykiem zakażenia wirusem, a tym samym narażałaby zdrowie i życie członków zarządu spółki, ich rodzin oraz współpracowników. Dodatkowo, samochód służbowy, którym członkowie zarządu mogliby dotrzeć do siedziby skarżącej uległ awarii. Zakupiono nowe auto 18 września 2020 i dopiero 21 września 2020 r. udało się członkom zarządu dojechać z Austrii do J., a następnie podjąć czynności zmierzające do przygotowania i złożenia odwołania (udać się do adwokata i udzielić mu pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej w sprawie dotyczącej nałożenia kary pieniężnej).
Zdaniem skarżącej nie może zostać poczytany za winę fakt, że członkowie zarządu spółki skarżącej wyjechali do kraju ojczystego w czasie, kiedy DWIOŚ prowadził postępowanie w sprawie. Przedmiotowe postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się przez kilka miesięcy i zbyt rygorystyczne byłoby przyjęcie stanowiska, że osoby zarządzające skarżącą nie mają prawa w tym czasie opuszczać siedziby spółki. Natomiast okoliczności, które uniemożliwiły im powrót w odpowiednim czasie, były od nich całkowicie niezależne, miały charakter losowy i nadzwyczajny, przez co nie były możliwe do przewidzenia. Awaria samochodu jest okolicznością losową, na którą nie mieli oni żadnego wpływu, natomiast podjęte przez nich środki zaradcze, polegające na zakupie nowego pojazdu, wskazują, że podjęli oni wszelkie czynności mające na celu jak najszybsze dotarcie do siedziby spółki i podjęcie czynności niezbędnych do przygotowania i złożenia odwołania od decyzji wymierzającej karę. Skarżąca nie zgodziła się z organem, że mogła skorzystać z platformy do usług elektronicznych. Po pierwsze, platforma jest wyłącznie po polsku i nie ma możliwości zmiany języka na niemiecki. Po drugie, członkowie zarządu nie mogli wysłać odwołania chociażby drogą elektroniczną za pomocą platformy ePUAP, gdyż do jego sporządzenia niezbędna była pomoc profesjonalnego pełnomocnika, posiadającego znajomość prawa polskiego, w tym przepisów dotyczących ochrony środowiska i procedury administracyjnej. Natomiast, aby pełnomocnik mógł działać, niezbędne było udzielenie mu pełnomocnictwa oraz przekazanie wszelkich dokumentów dotyczących sprawy. Czynności te wymagały osobistej obecności członków zarządu spółki w Polsce. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych. Organ wniósł o oddalenie skargi.
W dniu 13 maja 2021 r. WSA w Warszawie wydał opisany na wstępie wyrok, którym oddalił skargę. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny, czy skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji DWIOŚ. Zdaniem Sądu I instancji rację ma GIOŚ, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji DWIOŚ. Argumentacja skarżącej oscylowała wokół niemożliwości działania członków zarządu spółki skarżącej podczas biegu terminu do wniesienia odwołania z uwagi na ich pobyt poza granicami Polski oraz utrudnienia w powrocie do siedziby spółki. Okoliczności te – zdaniem Sądu I instancji – nie świadczyły o braku winy w uchybieniu terminowi, albowiem niedokonanie czynności procesowej w terminie było następstwem zaniechania, za które odpowiedzialność ponosi skarżąca. Z okoliczności sprawy wynikało bowiem, że skarżąca wiedziała o toczącym się postępowaniu (11 lutego 2020 r. doręczono jej zawiadomienie o wszczęciu postępowania, zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a.), jak również o wydanej decyzji (doręczonej w siedzibie skarżącej stosownie do art. 45 k.p.a.). W odpowiednim czasie skarżąca nie zadbała jednak o własne interesy. Członkowie zarządu, wnosząc o przywrócenie terminu, nie wykazali, że ich blisko miesięczny pobyt w kraju pochodzenia (poza Polską), tj. od 28 sierpnia 2020 r. (data doręczenia decyzji DWIOŚ) do 25 września 2020 r. (data złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania), był pobytem cechującym się jakąkolwiek nadzwyczajnością. Nie wykazali przy tym, aby w powyższym okresie nie działali i nie mogli działać na rzecz skarżącej np. posługując się inną osobą bądź przy użyciu jakiegokolwiek urządzenia służącego do porozumiewania się na odległość (telefon, poczta elektroniczna). Zdaniem Sądu I instancji fakt, że członkowie zarządu skarżącej są obcokrajowcami i zgodnie z twierdzeniem ich profesjonalnego pełnomocnika nie znają języka polskiego, nie mógł oznaczać, że nie ponoszą odpowiedzialności za działania i zaniechania skarżącej. Ci sami członkowie zarządu podjęli decyzję o prowadzeniu działalności zarobkowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz określili, według własnego uznania i w granicach prawa, sposób funkcjonowania skarżącej. Powinni zatem, dochowując należytej staranności w prowadzeniu spraw skarżącej, podjąć takie kroki, które umożliwią funkcjonowanie skarżącej podczas ich łącznej nieobecności w siedzibie spółki.
W ocenie Sądu I instancji zamierzonego skutku nie mogły odnieść wywody skargi, formułowane również we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, dotyczące trudności w przemieszczaniu się w związku z pandemią COVID oraz awarią samochodu. Skarżąca nienależycie bowiem zadbała o własne sprawy, dlatego ani obostrzenia w przemieszczaniu się, ani awaria samochodu nie wyłączały odpowiedzialności osób uprawnionych do reprezentowania skarżącej. W konkluzji WSA w Warszawie stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy nie można przedstawionych przez skarżącą okoliczności uznać za zdarzenia losowe uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Pismem z dnia 17 sierpnia 2021 r. skarżąca (dalej także "skarżąca kasacyjnie") wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 maja 2021 r., zaskarżając go w całości. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przez nieuwzględnienie skargi, pomimo wydania przez organ zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a. w postaci braku przywrócenia terminu stronie, która bez swojej winy nie dochowała terminu do złożenia odwołania;
2) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przez nieuwzględnienie skargi pomimo wydania przez organ zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 10 § 1 i 2 k.p.a. w ten sposób, że Sąd I instancji nie dostrzegł zamknięcia przez organ obywatelowi prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, czym organ naruszył prawo do czynnego udziału w postępowaniu, wysłuchania strony, podważył zaufanie obywatela do państwa i orzekł przeciwko słusznemu interesowi obywatela.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz rozpoznanie skargi i uchylenie postanowienia GIOŚ z dnia 10 grudnia 2020 r., nr DP-420/1105 A/2020/sj. Ponadto skarżąca kasacyjnie wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiona została argumentacja na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu.
Zgodnie w z powołanym w pierwszym zarzucie skargi kasacyjnej art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko wówczas, gdy wystąpiły niezależne od strony i niemożliwe do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., II OZ 333/17; postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2017 r., II OZ 385/17).
"Przy dokonywaniu oceny zawinienia strony w dopuszczeniu do uchybienia terminowi należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i oceniać brak winy zainteresowanego według obiektywnych, nie zaś subiektywnych mierników staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności (...). Warunkiem koniecznym do uwzględnienia podania o przywrócenie terminu jest brak jakiejkolwiek winy strony. Na gruncie art. 58 § 1 k.p.a. każdy stopień winy, nie wyłączając lekkiego niedbalstwa, uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Dla przywrócenia terminu niezbędne jest wykazanie, że uchybienie terminu zostało spowodowane przyczynami niezawinionymi przez stronę, a nadto przeszkód w dochowaniu terminu nie można by było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (wyrok NSA z dnia 11 lutego 2025 r., III OSK 5695/21).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Sformułowana we wniosku argumentacja w gruncie rzeczy sprowadzała się do wskazania, że członkowie zarządu skarżącej, uprawnieni do jej reprezentowania, w czasie biegu terminu do wniesienia odwołania przebywali za granicą (przy czym nie był to wyjazd nagły, spowodowany nadzwyczajnymi okolicznościami) i doznali utrudnień w ewentualnym powrocie do Polski (konieczność zakupu nowego samochodu z uwagi na awarię samochodu używanego dotychczas, nasilenie pandemii). Słusznie Sąd I instancji wskazał, że działalność skarżącej powinna być tak zorganizowana, aby zapewnione było bieżące, terminowe dokonywanie czynności procesowych – w razie nieobecności członków zarządu możliwie jest ustanowienie pełnomocnika. Już w zaniechaniu zorganizowania działalności skarżącej w taki sposób można upatrywać winy, która uzasadnia odmowę przywrócenia terminu. Poza tym ewentualny powrót członków zarządu skarżącej do Polski – nawet w świetle twierdzeń wniosku – naówczas był wprawdzie utrudniony, ale nie był niemożliwy. Wreszcie, członkowie zarządu skarżącej mogli – pozostając w Austrii – złożyć odwołanie drogą elektroniczną (art. 57 § 5 pkt 1 k.p.a.), a nawet nadać przesyłkę w tamtejszej placówce pocztowej. Zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. – w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2019 r. – termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Otwarta pozostawała też możliwość złożenia odwołania w polskim urzędzie konsularnym (art. 57 § 5 pkt 3 k.p.a.). Członkowie zarządu skarżącej podjęli się pełnienia tej funkcji ze świadomością, że działalność skarżącej jest prowadzona w Polsce, toteż nie mogą skutecznie powoływać się na nieznajomość języka polskiego. Z tego też względu nie mógł mieć znaczenia sformułowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argument, że "cudzoziemcy, członkowie zarządu spółki nie posiadają odpowiedniej wiedzy i kompetencji, aby być w stanie samodzielnie sporządzić rzeczowe i merytoryczne odwołanie od decyzji organu ochrony środowiska, dlatego też niezbędny był udział w sprawie profesjonalnego pełnomocnika". Na marginesie należy zauważyć, że odwołanie jest środkiem prawnym dalece odformalizowanym i jego sporządzenie nie wymaga szczególnych kwalifikacji. W świetle poczynionych rozważań zarzut naruszenia art. 151 w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. "przez nieuwzględnienie skargi, pomimo wydania przez organ zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a." – jawi się jako niezasadny.
Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przez nieuwzględnienie skargi pomimo wydania przez organ zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 10 § 1 i 2 k.p.a. Wszystkie okoliczności faktyczne przytoczone we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zostały wzięte pod uwagę i rozważone, zasadniczo nie były one też kwestionowane ani przez organ, ani Sąd – problem sprawdzał się do ich oceny przez pryzmat normy z art. 58 § 1 k.p.a. Skarżąca kasacyjnie nie wykazała, aby stan faktyczny został ustalony wadliwie, toteż niepodobna mówić o naruszeniu zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Art. 8 k.p.a. dzieli się na dwa paragrafy, a skarżąca kasacyjnie nie sprecyzowała, o który paragraf idzie – skoro jednak mowa o "podważaniu zaufania obywatela do państwa", to można domniemywać, że zarzut dotyczy art. 8 § 1 k.p.a. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można dopatrzyć się naruszenia tego przepisu ani też nie można dopatrzyć się naruszenia art. 10 § 1 i 2 k.p.a. Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – jeżeli jest, jak w niniejszej sprawie, rezultatem prawidłowego zastosowania art. 58 § 1 k.p.a. – nie narusza zasady budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej ani zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI