Orzeczenie · 2025-08-26

III OSK 670/25

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-08-26

NSAAdministracyjneWysokansa

samorząd terytorialnyuchwała rady gminydiety sołtysówzwrot kosztów podróżyrozstrzygnięcie nadzorczeustawa o samorządzie gminnymNSAWSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność uchwały Rady Miejskiej w S. w sprawie ustalenia zasad przyznawania diet i zwrotu kosztów podróży dla przewodniczących organów wykonawczych jednostek pomocniczych (sołtysów). Wojewoda zakwestionował uchwałę rady gminy, zarzucając jej istotne naruszenie prawa, w tym nieprawidłowe uregulowanie kwestii diet (uznając je za zbyt symboliczne w przypadku niepełnienia obowiązków przez sołtysa) oraz brak uregulowania zasad zwrotu kosztów podróży służbowej, mimo że spójnik 'oraz' w art. 37b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nakazywał łączne uregulowanie obu kwestii. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że rada gminy ma swobodę w ustalaniu zasad przyznawania diet, a także że spójnik 'oraz' w art. 37b ust. 1 u.s.g. ma charakter enumeracyjny, a nie koniunkcyjny, co oznacza, że rada mogła ustalić zasady tylko dla diet, pomijając zwrot kosztów podróży. Sąd pierwszej instancji uznał jednak, że zamieszczenie zwrotu kosztów podróży w tytule uchwały, przy braku jego uregulowania w treści, stanowiło jedynie nieistotne naruszenie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, zgodził się z WSA co do swobody rady gminy w ustalaniu zasad przyznawania diet, podkreślając ich kompensacyjny charakter i brak obowiązku szczegółowego szacowania kosztów. Jednakże NSA zakwestionował ocenę WSA dotyczącą istotności naruszenia prawa w zakresie zwrotu kosztów podróży. Sąd kasacyjny uznał, że skoro rada gminy w tytule uchwały zapowiedziała uregulowanie zasad zwrotu kosztów podróży, to brak jakiejkolwiek regulacji w tym zakresie stanowi istotne naruszenie prawa. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA, stwierdził nieważność słów 'i zwrot kosztów podróży' zawartych w tytule uchwały Rady Miejskiej w S., a w pozostałym zakresie oddalił skargę.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja spójnika 'oraz' w przepisach prawa administracyjnego, zasady ustalania diet i zwrotu kosztów dla organów jednostek pomocniczych, istotność naruszenia prawa przez sprzeczność tytułu uchwały z jej treścią.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o samorządzie gminnym i uchwałami rad gmin.

Zagadnienia prawne (3)

Czy spójnik 'oraz' w art. 37b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oznacza obligatoryjne łączne uregulowanie zasad przyznawania diet i zwrotu kosztów podróży służbowej dla przewodniczących organów wykonawczych jednostek pomocniczych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, spójnik 'oraz' w art. 37b ust. 1 u.s.g. ma charakter enumeracyjny, a nie koniunkcyjny. Rada gminy ma możliwość, a nie obowiązek, ustalenia zasad zarówno dla diet, jak i zwrotu kosztów podróży, lub tylko dla jednego z tych świadczeń.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że partykuła 'może' w przepisie wskazuje na fakultatywność regulacji. Spójnik 'oraz' służy do wyliczenia możliwych zakresów regulacji, a nie do nakazu ich łącznego stosowania. Rada gminy może zatem ustalić zasady tylko dla diet, pomijając zwrot kosztów podróży.

Czy zamieszczenie w tytule uchwały rady gminy zapowiedzi uregulowania zasad zwrotu kosztów podróży służbowej, przy jednoczesnym braku takiej regulacji w treści uchwały, stanowi istotne naruszenie prawa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi istotne naruszenie prawa, jeśli rada gminy zapowiedziała uregulowanie danej kwestii w tytule uchwały, a następnie nie zawarła jej w treści.

Uzasadnienie

NSA uznał, że oczywista sprzeczność między tytułem uchwały a jej treścią, w sytuacji gdy rada zapowiedziała uregulowanie zwrotu kosztów podróży, stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności tej części uchwały.

Czy rada gminy ma swobodę w ustalaniu zasad przyznawania diet przewodniczącym organów wykonawczych jednostek pomocniczych, w tym w zakresie warunków nieprzyznawania diety w przypadku niewykonywania obowiązków?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, rada gminy ma znaczną swobodę w ustalaniu zasad przyznawania diet, w tym warunków ich nieprzyznawania lub obniżania, o ile mieści się to w granicach delegacji ustawowej.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że art. 37b ust. 1 u.s.g. nie zawiera szczegółowych wytycznych, a rada gminy ma swobodę w określeniu zasad, w tym warunków nieprzysługiwania diety, o ile nie narusza to prawa. Dieta ma charakter kompensacyjny, ale nie stanowi stałego wynagrodzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżony wyrok WSA w części, stwierdzono nieważność słów 'i zwrot kosztów podróży' zawartych w tytule uchwały Rady Miejskiej w S. z dnia 29 sierpnia 2024 r. nr [...]. W pozostałym zakresie skargę oddalono.

Przepisy (13)

Główne

u.s.g. art. 37b § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Rada gminy może ustanowić zasady, na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej będzie przysługiwała dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowej. Spójnik 'oraz' ma charakter enumeracyjny, a nie koniunkcyjny.

Pomocnicze

u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Przepisy dotyczące stwierdzania nieważności uchwał organów gminy.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1